Napisali o Lublinie

[ceper_pepper]

Właśnie czytam Białoszewskiego. Znalazłem jeden wiersz (nie pamiętam tytułu i
wogóle) o Lublinie. Następnym razem zacytuję. I może tak przy okazji będziemy
tutaj cytowali mniejsze bądź większe fragmenty wierszy, prozy, pamiętników
itd. związanych z naszym miastem??

Arnsztajnowa, ok. 1930 roku (?):

[pbd2]

"Tobie śpiewam, Lublinie, na dwojgu wzgórz rozłożony,
wam czcigodne kamiernie, minionej świadkowie chwały,
dumnie w niebo wznoszące dostojne głowy omszałe,
choć wam niebacznie attyk i blanków zdjeto koronę.
Któż nieporadnym słowem wyśpiewać piękno twe zdolen,
grodzie stary..."
To jest Franciszki Arnsztajnowej, niestety nie pamiętam z czego to było
("Stare kamienie"???)
Tak przy okazji to gdzie te czasy, kiedy Lublin zajmował tylko d w a wzgórza!
Za to powojenni konserwatorzy przywrócili "attyk i blanków koronę"
staromiejskimj kamienicom, szkoda tylko, że zadbano o nie jednorazowo.
I może dobrze się stało, że Arnsztajnowa żyła przed wojną, bo gdyby żyła teraz,
to zamiast pisać o Lublinie wiersze, narzekałaby na forum internetowym, jakież
to okropne z tego Lublina miasto i piszczałaby, że chce z niego uciec ;).
Miałem jeszcze coś Czechowicza, ale mi się zawieruszyło w papierach...
Pzdr.

[zo_h]

:) No proszę kto zawitał na mydle :D. Kolejna osoba z Forum Lublin.
Pozdrawiam.

[pbd2]

Och, ja już tu dawniej bywałem, pierwszy raz chyba w kwietniu. No bo skoro cały
Lublin przeniósł się na Mydło, a i kawałki mojego Targówka/Pragi Północ się tu
pojawiają, to ja też tu jestem.
PS. Czechowicz się nie znalazł :((

[ceper_pepper]

Hmm. Znalazłem wiersz. I mam zamiar przepisać. Z tym że... Tytuł jest (prawie)
dłuższy od samego wierza ;)Więc... tytuł napiszę capsem ;) resztę - tak jak
Białoszewski. :)

RYCZĄCY Z DNIA
LEW ULICY
NOCĄ W PODŁUŻNEJ JAMIE ŚNIEGU
ŚPI TWARDO I PRZEZ SEN
KRONICE PATRONUJE

gdy cereminia podróżnych
noc

to sufit
odrzeka na dolny śnieg

to pobielony pod Karpatami
biskup Marcin bez cienia w słońcu

to święty Lublin rano
w siodłach jurajskich o kredowym suchym obliczu.

[dociek]

ceper_pepper napisał:

> Właśnie czytam Białoszewskiego. Znalazłem jeden wiersz (nie pamiętam tytułu i
> wogóle) o Lublinie. Następnym razem zacytuję. I może tak przy okazji będziemy
> tutaj cytowali mniejsze bądź większe fragmenty wierszy, prozy, pamiętników
> itd. związanych z naszym miastem??

„/.../ Nieliczne jednopiętrowe kamieniczki, wille i zieleń ogródków stanowiły o
uroku tej cichej przycmentarnej ulicy. W swej dziecięcej nieświadomości przez
dłuższy okres jej nazwę wiązałem z pobliską wojskową jednostką. Niepozorna,
zabłocona stale uliczka brała swój początek od prowadzącej na starą, żołnierską
część cmentarza alejki, obecnie ul. Białej. Sprzed bramy cmentarnej widoczne
były ogrodzone rzędy baraków ciągnące się aż do ulicy Lipowej. Teren ten, po
tragicznej , wojennej historii , zajmowany przez wojsko, przeznaczono
Ochotniczym Hufcom Pracy. Ulica, podchodząc w miarę łagodnie do góry, mijając
z jednej strony działki pracownicze przy cmentarzu, z drugiej jedyny dojazd do
miasta, ulicą Uniwersytecką – kończyła się ślepo na wprost pustego placu z
drewnianą szopą wykorzystywaną przez Akademicki Związek Sportowy, chyba na
magazyn. Z czasem zaczęły tu wyrastać z ziemi, najstarsze obecnie, gmachy
dydaktyczne miasteczka akademickiego – tzw.” Mat.-Fiz.-Chem.” I na uboczu –
„Weterynaria”. Na zapleczu pobliskiego „domu Gurby” ( znanego archeologa),
przy sąsiedniej ulicy Skłodowskiej, przydomowy sadek był miejscem
stałych „nalotów”
okolicznej dzieciarni.
Nasza uliczka wzrastała dosłownie wraz ze mną, Wtedy też utraciła nazwę. Ze
ścian budynków zniknęły tabliczki: ulica Piechoty. Można sobie dzisiaj, jedynie
wyobrazić ówczesne argumenty stawiane przeciw tej postaci. Po pierwsze, że
jednostka, po drugie – przedwojenny wysoki urzędnik, po trzecie – mający
powiązania z sanacją, po czwarte... Nowy bohater niepozornej ulicy, społecznie
nieokreślony, czysty ideowo, w dodatku zbiorowy czyli „Obrońcy Pokoju” –
pojawił się prawdopodobnie jako wspomnienie wrocławskiego Kongresu z 1948 roku.
Naprzeciw naszego bloku postawiono spory budynek dla nauczycieli, Niewysoką,
przedwojenną zabudowę powiększono o dodatkowe pietra. Na pozostałe wolne place
przy ulicy wciskały się kolejno domy zasłaniając stare zabudowania i ogrody na
tyłach posesji. Później rozkopano działki pracownicze. Z pierwszej ręki, od
wuja – dziennikarza radiowego, dowiedzieliśmy się o zaprojektowanym w tym
miejscu nowym obiekcie, oryginalnej rozgłośni radiowej, dotychczas wegetującej
w zbyt ciasnym budynku przy ulicy Spokojnej, (22Lipca). Nietypowy gmach
przyszłego Radia Lublin szybko zapełniał pobliże starego cmentarza. W jego
najbliższym sąsiedztwie zaplanowano też nowy dojazd do Obrońców Pokoju – ulicę
Raabego. Mnożyły się i rosły także zabudowania uniwersyteckie. Niepostrzeżenie
zniknęła stara szopa akademickich sportowców u szczytu ulicy odkrywając,
podejrzanie pochowany za nią, w głębokim, ziemnym wykopie, pawilon Zakładu
Fizyki Jądrowej. Z początku mieliśmy wątpliwości, czy to zabezpieczenie i nowo
powstała przecznica, ulica Akademicka odgrodzą nas skutecznie od „promiennego”
sąsiada.
Obecnie powróciła możliwość ponownego uhonorowania „zapomnianych” przez
socjalistycznych decydentów zasłużonych postaci. Wspominając ulicę swojego
dzieciństwa, umyślnie pozostawiłem na koniec informacje o jej pierwszym
patronie, przedwojennym prezydencie Lublina – Józefie Feliksie Piechocie.
Ekonomista, działacz samorządowy i gospodarczy, urodzony w 1890 r. na
Kielecczyźnie, gdzie się też wychował i uczył; licencjat w dziedzinie nauk
handlowych uzyskał w 1912 roku w Antwerpii. Z Lublinem związał się ok. 1914
roku w prawdziwie trudnych latach dla gospodarki, w okresie odradzania się II
Rzeczpospolitej /.../
W 1929 roku z mianowania wojewody został komisarzem rządowym Zarządu Miejskiego
Lublina, a w 1934 roku z wyboru nowej Rady Miejskiej – prezydentem Lublina. Był
nim do 1936 roku, w którym zmarł. W trakcie swojej, bardzo owocnej pracy
przeprowadził reorganizację Zarządu Miasta, położył zasługi dla rozwoju
usługowej, komunalnej i mieszkaniowej infrastruktury miejskiej. Walcząc z
bezrobociem inicjował roboty publiczne i inne formy pomocy (kuchnie, zasiłki).
Organizował pierwsze lubelskie ogrody działkowe. Działania prezydenta Józefa
Piechoty zmierzały też do rozwinięcia przemysłu w naszym mieści i poprawy
sytuacji finansowej Lublina i jego mieszkańców. Aktywnie uczestniczył w wielu
różnych organizacjach, np. w Lubelskim Związku Elektryfikacyjnym czy Lubelskim
Towarzystwie Przyjaciół Nauk.
Ten skrócony życiorys prezydenta Piechoty, zaczerpnięty ze Słownika
Biograficznego Miasta Lublina wspomina człowieka wykształconego, fachowego,
na „swoim miejscu”, rozumiejącego potrzeby miasta i mieszkańców, podchodzącego
z całą odpowiedzialnością do powierzonego mu stanowiska i wykonywanej pracy.
Chciałoby się w każdym gospodarzu lubelskiego grodu postrzegać te walory.
Za „PRL-u” z końcem lat 50-tych ten iście „pozytywistyczny” i pozytywny
bohater, o wielkich zasługach dla miasta, ze śladowym „ubrukaniem sanacją”
(1928-29 w BBWR), został odrzucony przez radnych miejskich jako patron, tak
mało znaczącej, jednakże „socjalistycznej” ulicy. Czy obecnie, po likwidacji
poprzedniego systemu, ten wybitny obywatel Lublina nadal musi pozostawać w
zapomnieniu?”

Nasz Lublin subiektywny niedorobiony!

Doćku, to twoje???

[pbd2]

Jeżeli tak, to wyrażam uznanie dla umiejętności pisarskich, jeżeli nie, to
podaj źródło...

[dociek]

Moje... Znalazło nawet uznanie w ratuszu, a jest w pewnej książce... ;)

Kraszewski i Lekki

[pbd2]

Józef I. Kraszewski, "Morituri" (1873):
"W roku 1850 na przedmieściu miasta Lublina zwanym Winiarami, wznosił się
jeszcze dom murowany, którego dziś nie ma i śladu. Nic dziwnego,
albowiemwówczas już dziwić się mozna było, że mury te się trzymały i mieszkańca
jakiegoś w sobie mieścić mogły.Z dala wyglądało to na opuszczoną ruinę,
zwłaszcza, że resztki dachu od czoła przykryte były wystawką,na kształt tej,
która przystrajała dawne sukiennice. Poza tą zebioną, odartą z tynków ścianą
trzymało się jednak na przegniłych krokwiach odwieczne pokrycie, które różne
przechodziło koleje, nosiło bowiem szczątki dachówek, gontów, a ostatecznie
pozatykane słomą, porosłe zostało rodzajem darniny i korzonkami składających
się na nią roślin więcej się zachowywało, niż pozostałościami stałymi. Przód
tej kamienicy, która nie wiedzieć dla jakiej tradycji zwała się F i r l e j o -
w s z c z y z n ą [podkr. autora, nie moje - pbd2], równie nędznie jak dach
wyglądał i tynk pooblatywał z niej, świeciły odarte cegły (...). Wielka część
dolnych mieszkań tak osutą była narosłą dokoła ziemią, iż kupy jej prawie do
okien sięgały, a drzwi znajdowały się w rodzaju wyżłobienia wąską do nich
prowadzącego ścieżyną."
Ha, ha, jakby to pisał dzisiaj! Pójdźcie na Wolską, Wapienną, Bronowicką,
Rusałkę - ile tam jeszcze takich domów, co to "na przegniłych krokwiach"!
Zresztą, o ile dobrze pamiętam, ta Firlejowszczyzna (bo to się potem rozrosło
do nazwy całego sporego terenu), zajmowała część dzisiejszych Bronowic, ale
mogę się mylić.

Adolf Lekki, "Trójkąt pięcioramienny" (? - źródło: wydanie z 1982):
"Szedłem w kierunku katedry wzdłuż starych murów(...). Zegar na weży Bramy
Krakowskiej wybił pierwszą, w brzuchu burczało mi coraz głośniej.
Przyspieszyłem kroku.
- Nie zatrzymywać się, nie tamować ruchu! - zawołałem głośno i puściłem się
pędem. Mogłem dojść do starego miasta, ale coś mnie podkusiło, by skrócić sobie
drogę. Od placu Królewskiego wiodła dróżka wyłożona płytami chodnikowymi,
przemykała pod łukowatym sklepieniem okazałych budynków i poza nimi łączyła się
z wąską uliczką prowadzącą wprost do mojego domu."
Coś ty tam, Adolfie, pokręcił z tymi nazwami? Plac Królewski? Czy chodzi o pl.
Łokietka, czy o Katedralny (bo dalej jest mowa o "placu Królewskim z jego
kolumnami", a kolumny przecież mamy i przy Katedzrze, i przy ratuszu)? Jeżeli o
Katedralny, to wydaje mi się niestosowne nazywanie przejścia pod Bramą
Trynitarską "ścieżką", jak również i nie zauważanie tego, że te "okazałe
budynki" to właśnie owa Brama. No a pl.Łokietka odpada, bo bohater miał iśc pod
Bramę Krakowską, a nie poszedł. W opgóle Lekki jak na pisarza lubelskiego (był
nawet chyba prezesem lokalnego oddziału Związku Literatów), ma straszne kłopoty
z topografią miasta. Podwale myli mu się z Podgrodziem (czyli dzisiejszą Dolną
Panny Marii), W okolicach Lipowej znajdujemy jakąś Tulipanową, która w
rzeczywistości jest na Sławinie, a w opisywanych czasach chyba jeszcze jej nie
było... Może dlatego 80 procent akcji książki toczy się na Jurze Krakowsko -
Częstochowskiej, na Pustyni Błędowskiej, a nawet w NRD?
A, i jeszcze jeden fragmencik. Oto mówi Lublinianin dumny z siebie i swojego
miasta:"Choć sezon turystyczny nie był jeszcze w pełni, na każdym kroku
spotykałem wycieczki. Na parkingach stały aytokary z Katowic, Płocka , Olsztyna
i innych, równie dalekich miast. Byłem dumny. Lublin to nie jakiś tam
grajdołek, tu na każdym kroku spotykasz się twarzą w twarz z historią".
Tłumy turystów, Lublin nie grajdołek... Gdzie te czasy, buuu!

P.S. Ten okrzyk głónego bohatera o tamowaniu ruchu jakiś taki bez związku,
chyba, że za PRL - u harcerze w ten sposób ułatwiali sobie przejście przez
jezdnię???

Znów Białoszewski

[pep-per]

[pep-per]

Miron Białoszewski „Szumy, zlepy, ciągi” Utwory zabrane tom 5. PIW Warszawa
1989. str 161 – 165.

Był ze mną Tadzio na moim wieczorze wtorkowym na KUL-u. W środę przed
południem jeszcze raz zwiedziliśmy Stare Miasto lubelskie, na mokro; bo wczoraj
na sucho. Kościół koło autobusiarni., na pochyłości, jezuicki, ze spiętrzonymi
attykami w podziałach na prostokąty, typowy renesans lubelski. Idziemy zwiedzić.
Od progu tłok. (...)
Wchodzimy w środek Starówki. W wąskim przecisku na podwórko rusztowania ,
duże sienie wejściami do siebie, a nad nimi od jednej do drugiej kilka desek i
maty, jako daszek ochronny przed tynkiem, który ma chęć sypać się z góry, a i
przed cegłami: widać, że też lubią same spadać. W uliczce pod murem obronnym
zwalają dachówki. Na nas też. Za to przed kościołem z tamtym kazaniem był cichy,
zagrodzony żelazami kwadracik z napisem „strefa niebezpieczeństwa”.
Idziemy odwiedzić piękne skrzyżowanie czterech uliczek. Krzyżują się w
mijanego, krzywo, grubo, z wypukłościami, bo grube narożniki, nabrzmiałości.
Wczoraj był tu pies, samochód, baba z chłopem stali i gadali; dziś pusto i
deszcz. Mury żółciutkie. Podlatuje żółciutki piesek, wbiega do swojej bramy.
Tadzio za nim. Przemawia. Piesek patrzy i słucha, czeka na wpuszczenie. Ciemna
sień. Zabytkowa. Przedtem mijaliśmy dwa żółte pieski uwiązane przed sklepem.
Każdy czyj inny. Przy jednym był trzeci, luźny, do towarzystwa, też żółty.
Sprawdzamy w katedrze dwa obrazy. Na jednym niby klęczy, niby leży, niby w
kościele polska dama w różowej barokowej sukni. Bardzo długa. Modli się z
książeczki i podpiera łokciami, przez co pupę ma wypiętą, nad pupą kokarda. Po
prawej panowie polscy, zaaferowani. Wyżej obłoki i wielki ruch na niebie.
- tam było napisane – mówi Tadzio, bo studiował tabelę w kruchcie – o bitwie pod
Chocimiem
- to to?
- nie wiem
- ale gdzie tu się biją?
- ruch jest na niebie.
Na drugim obrazie dama (ta czy nie ta?) klęczy i wyciąga ręce do świętego, który
w komży z obłoków pokazuje jej krzyż z Chrystusem. Z głębi na pierwszy plan
ucieka jej kochanek, piękny, młody, nagi szatan. Wychodzimy spod portyku
katedry. Nagle widzę pod nogami napis „ścieraj pychę moją”.(...)
Nagle zrywamy się przez jezdnię. Bp jedzie. Trolejbus „50” – tylko tym
jeździliśmy, żeby nie zabłądzić. I wio na dworzec.
- znów śmierdzi
- aha
Wchodzimy na peron, jest w załomku tyłów dworca ławka. Siadamy.
- i tu śmierdzi też – mówię
- a coś ty myślał, że to nie przepełza przez taki budynek na drugą stronę?
Trochę myślałem, że nie.
Ledwie się pogodziliśmy z potężnym cuchem, idzie jeden, mija innych, znalazł nas
oczami. Stanął. Ale znów my. Idzie prosto na nas. Wiadomo. Jak byłem ze Swenem
nieraz, to nas zaczepiali. Jak chodzę z Lu., to nas zaczepiają.(...)

[pep-per]

Ignacy Krasicki "Monachomachia":
"(...)W mieście, którego nazwiska nie powiem,
Nic to albowiem do rzeczy nie przyda;
W mieście, ponieważ zbiór pustek tak zowiem,
W godnym siedlisku i chłopa, i Żyda,
W mieście - gród, ziemstwo trzymało albowiem
Stare zamczysko, pustoty ohyda -
Było trzy karczmy, bram cztery ułomki,
Klasztorów dziewięć i gdzieniegdzie domki.

W tej zawołanej ziemiańskiej stolicy
Wielebne głupstwo od wieków siedziało;
Pod starożytnej schronieniem świątnicy
Prawych czcicielów swoich utuczało.
Zbiegał się wierny lud; a w okolicy
Wszystko odgłosem uwielbienia brzmiało.
Święta prostoto! ach, któż cię wychwali!
Wiekuj szczęśliwie!..."

I rozprzestrzeniło sie na cały kraj??

[very_famous]

> Właśnie czytam Białoszewskiego.
Mój dziadek tak miał na nazwisko. Ale bynajmniej to nie Miron.

[dociek]

Redagowaliśmy onegdaj taką własną lubelską stronę: "Nasz Lublin". Ale jej już
dawno nie ma. Z mojego archiwum poprzenoszę tu opisy wydawnictw o Lublinie i
Lubelszczyźnie zamieszczone na naszej witrynie. Mam nadzieję, że autorzy
poszczególnych wpisów nie rzucą mi się do gardła "o prawa i tantiemy" ;)

Albumy o Lublinie

[dociek]

1.
pod red. Maryli Kowalskiej

Lublin trzech pokoleń
K.A.W. 1987

Bardzo ciekawy album prezentujacy lubelskie ulice na poczatku naszego wieku,
tuz po wojnie oraz współczesnie (tzn. gdzies około lat `80). Pokazuje jak
poszczególne miejsca zmieniały sie w okresie minionego wieku.

Ryża


2.
Fotografie Zbigniewa Zugaja

Lublin na przełomie tysiacleci
Bespol, 1999

Współczesne fotografie, głównie Stare Miasto i zabytki oraz ważniejsze miejsca
publiczne dniem i noca.

Ryża

3.
Lublin w fotografii Zbigniewa Zugaja
Wydawnictwo Lubelskie , 1988

Trochę Starego Miasta , większa częsć zajmują fotografie socjalistycznych
blokowisk i zakładów pracy tudzież życie codzienne lublinian w latach `80.

Ryża

4.
oprac. Ludmiła Racinowska, tekst - Mieczysław Martyn, Michał Bielawski,
zdjęcia - Henryk Makarewicz, Jan Trembecki, Janusz Urban, Jan Urbanowicz,
Zbigniew Zugaj i in.i>

Lublin
Wczoraj - Dziś - Jutro

Wydawnictwo Artystyczno-Graficzne, Kraków 1971

W obecnej rzeczywistości, gdy techniki graficzne i medialne przyzwyczaiły nas
do obecności pełnej palety barw w większości ich produktów, ten album
Lublina ,z czarno-białymi widokami naszego miasta, ogląda się z dużym
zaciekawieniem. Zupełnie bezwiednie, skutkiem zastosowania tej, wydawałoby się
z naszej perspektywy, "upośledzonej i zacofanej", ale jednak doprowadzonej do
perfekcji i artyzmu, ówczesnej techniki fotograficznej, album stał się "modny".
Zwłaszcza teraz, na fali powrotu do wspomnień i do klimatów lat minionych.
Cofnijmy się jeszcze bardziej w czasie: "Plac Litewski na Krakowskim
Przedmieściu, ozdobiony pałacem rządowym, gmachami Kontroli Skarbu i kościołem
kapucynów. W pośrodku stoi żelazny, wielki pomnik; ślachta litewska rozłożona
była na tym placu, pałac też, dziś rządowy tu stojący, należał do litewskiej
familii książąt Radziwiłłów" - tak pisał Seweryn Sierpiński w swym pierwszym
przewodniku po Lublinie (z 1839 r.) .

Dociek

5.
Tekst i opracowanie Irena Lange i Lech Pietrzak, zdjęcia Edward Hartwig

Lublin

Wydawnictwo Sport i Turystyka, Warszawa 1954

Mini album w wydaniu broszurowym, który w przyszłym roku będzie miał już 50
lat, Czarno-białe zdjęcia Lublina wykonał znany fotografik E.Hartwig. Ze
wstępu: "W 1954 roku, w dziesiątym roku Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej,
Lublin tworzy zwartą i piękną całość. Nie widac w nim kontrastów tak typowych
dla ubiegłych dziesiatków lat. Całe miasto od przedmieść do Ratusza jest jasne,
ozdobne promienne. Przybrało szatę uroczystą, tak jak uroczystą, a jednoczesnie
radosną jest rocznica 10-lecia Polski Ludowej i jej pierwszej stolicy -
Lublina" .

Dociek

6.
Autorzy: Tomasz Panfil, Marek Wyszkowski, Jan Lipniewski, pocztówki z kolekcji
Ryszarda Bogdziewicza, scenariusz i wybór pocztówek: Ryszard Bogdziewicz,
Krzysztof Józefacki, Jan Lipniewski
Lublin na dawnej pocztówce
Wydawnictwo ERBO i Biuro Promocji Urzędu Miejskiego, Lublin 1997

Wspaniale, bibliofilsko wydany album prezentujący jednocześnie urodę małych
dzieł sztuki drukarskiej, pocztówek z widokami miejskimi, które to karty
pocztowe są swoistymi śladami historii, a równocześnie przypominąjący widoki
Lublina sprzed lat. Pocztówki z kolekcji R.Bogdziewicza tworzą bardzo
specyficzną i niosacą podświadomy bagaż umykającego czasu ilustrację do dziejów
naszego grodu, które w niniejszym albumie zwyczajną, tak prozaiczną przy tych
małych obrazach, czcionką opisują autorzy tekstów. Czarnobiałe i kolorowe karty
pocztowe pokazują nam Lublin od końca lat dziewięćdziesiątych XIX wieku, aż po
zajęcie naszego miasta przez hitlerowców.

Dociek.

7.
Scenariusz i wybór zdjęć - Ryszard Dunin, Henryk Gawarecki, autorzy zdjęć -
E.Baranowska, K.Bichler, I.Jarosińska, Z.Jaśkiewicz, J.Mirosław, A.Polakowski,
A.Stelmach, J.Tymiński, J.Urban, J.Wielopolski, Z.Zugaj oraz archiwalia

Lublin
Wydawnictwo Lubelskie, 1979

Album zawiera szereg zdjęć barwnych i czarno-białych rozmieszczonych w trzech
rozdziałach nawiązujących do historii i dziejów naszego miasta: "Lublin Stare
Kamienie", "Lublin 1944" i "Lublin współczesny". Na zdjęciach zauważyć można
nie tylko bardziej i mniej znane gmachy, kamienice i obiekty naszego grodu, ale
także jego mieszkańców. Do kilku fotografii, prócz opisu, dołączono wiersze
F.Arnsztajnowej, J.Czechowicza i J.M.Gisgesa.

Dociek

Lubelska historia

[dociek]

1. Majer Bałaban

Żydowskie Miasto w Lublinie
Wydawnictwo Fis Marek Gacka, 1991


Ksiażka pisana w okresie I wojny swiatowej opowiada o dawnej dzielnicy
żydowskiej. Swietnie napisana obejmuje czasy od poczatków gminy żydowskiej w
Lublinie ( XV wiek) po spacer po współczesnym autorowi gettcie z 1918 roku.
Rewelacyjne rysunki Karla Richarda Henknera pozwalaja zobaczyć jak pusty dzis
plac pod Zamkiem wygladał jeszcze niewiele ponad 50 lat temu


Ryża

2.Ireneusz Caban, Zygmunt Mańkowski

Zwiazek Walki Zbrojnej i Armia Krajowa w Okręgu Lubelskim 1939-1944
Wydawnictwo Lubelskie, 1971


Jest to kolejny tom wydawnictwa: Zródła i materiały do dziejów ruchu oporu na
Lubelszczyznie (1930—1944). Składa się z dwóch czesci: zarysu monograficznego
oraz dokumentów najliczniejszej podziemnej, krajowej organizacji wojskowej
podczas II Wojny, używajacej kolejno nazw: Zwiazek Walki Zbrojnej i Armia
Krajowa. W publikacji zawarte sa rezultaty kompleksowych badań nad dziejami
ruchu oporu na Lubelszczyznie i w samym Lublinie prowadzonych od 1956 roku.
Przedstawiony w niniejszym tomie zarys dziejów AK na Lubelszczyznie jest
wynikiem badań wstępnych. Główna uwagę autorzy skupili przede wszystkim na
odtworzeniu podstawowych faktów w celu własciwego ustalenia charakteru
politycznego i roli tej organizacji, jak i ukazaniu wielkiego wkładu członków
AK do ogólnonarodowej walki z okupantem.


Dociek

3. Małgorzata Gmiter, Bogdan Kotowski, Krystyna Kucharska, Bibianna Laskowska,
Leon Popek

Cmentarz Rzymskokatolicki przy ul. Lipowej w Lublinie
KAW Lublin, 1990


Cmentarz rzymskokatolicki pw. Wszystkich Swiętych przy ul. Lipowej w Lublinie
należy do najstarszych i najcenniejszych nekropolii w kraju. Traktowany jako
instytucja użytkowa jest zarazem miejscem pamięci narodowej oraz zabytkiem o
dużej wartosci historycznej i artystycznej. W 1985 r., na wniosek Oddziału
Miejskiego PTTK, cmentarz został wpisany do rejestru zabytków województwa
lubelskiego. Niniejsze wydawnictwo jest opracowanym przez paru autorów
skupionych w Komisji Opieki nad Zabytkami OM PTTK w Lublinie, przewodnikiem
zawierajacym: zarys dziejów cmentarza, opis walorów artystycznych nekropolii,
typologię inskrypcji nagrobnych oraz biogramy wybranych osób. Uzupełnieniem sa
fotografie niektórych nagrobków oraz plan cmentarza z zaznaczonymi fazami
rozwoju i lokalizacja nagrobków.


Dociek

4.Halina Danczowska

Dzielnica Dziesiata
Nakładem autora, Lublin 1998


Publikacja przybliża historię jednej z dzielnic Lublina - Dziesiatej. Dzielnica
ta ze swoim kolorytem domków pamiętajacych jeszcze lata trzydzieste i tych nowo
wybudowanych już w okresie powojennym. Dziesiata, to jednak nie tylko domy, ale
przede wszystkim lokalna społecznosć, podejmującą niegdys trud wznoszenia
spółdzielczych kolonii: kolejarzy, urzędników, legionistów. Główny zrab
materiałów, który wykorzystano w publikacji, stanowia archiwalia znajdujace się
w Archiwum Państwowym oraz w Archiwum Archidiecezjalnym, ale także informacji
dostarczyła prasa lubelska, a przede wszystkim rozmowy z mieszkańcami,
pamiętajacymi lata przedwojenne. Zasięg chronologiczny publikacji obejmuje
dzieje Dziesiatej od poczštków jej istnienia po kres II Wojny Swiatowej.


Dociek

5.Tomasz Panfil

Herb Lublina
Promotor Lublin 1999


Moda na heraldykę sprawia, że coraz częsciej sięgamy po herby. Pojawiaja się
one w znakach firmowych, w sferze politycznej, gospodarczej i prywatnej. Na tle
innych herbów lubelski koziołek prezentuje się wyjatkowo korzystnie i cieszy
się powszechna sympatia. Skad wział się w herbie miasta koziołek z winorosla ?
Można usłyszeć w Lublinie opowiesć o sredniowiecznej kozie, która karmiła
mieszkańców podczas oblężenia, a ci wdzięczni za uratowanie upamiętnili
zwierzę, umieszczajac jego wizerunek w herbie. To jednak tylko współczesne
bajki. Lublin bowiem ma swoja znacznie starsza legendę o powstaniu miasta...
Przeczytaj, bo warto.


Lodbrok

6.wstęp i opracowanie: Franciszek Cieslak, Henryk Gawarecki i Maria Stankowa

Lublin w dokumencie 1317 - 1967 wybór źródeł
Wydawnictwo Lubelskie, 1976


Jest to zbiór zródeł, stanowiacy wybór dokumentów do dziejów miasta Lublina od
chwili przyznania mu praw miejskich w roku 1317 aż do jubileuszowej daty
obchodów 650-lecia w 1967 r. Większosć Ÿródeł wykorzystanych w tej pracy
znajduje się obecnie w zasobach lubelskiego oddziału Archiwum Państwowego
liczacego 25 tys. jednostek, zespołu akt miasta Lublina. Wydawnictwo jest
przeznaczone dla szerokiego odbiorcy i zawiera krótki rys historyczny dziejów
Lublina. Sposród tysięcy dokumentów, do druku zakwalifikowano jedynie 159,
dobierajac je w ten sposób, aby każdy z nich mógł stanowić ilustrację ważnego
faktu z dziejów miasta.


Lodbrok

7.[red.] Tadeusz Radzik i Adam A. Witusik

Lublin w dziejach i kulturze Polski
Polskie Towarzystwo Historyczne Oddział w Lublinie, Krajowa Agencja Wydawnicza -
Lublin,1997


Pragnieniem autorów pracy było przypomnienie roli Lublina w dziejach i kulturze
Polski. Zadanie to polegało na ukazaniu tych historycznych momentów, w których
Lublin wniósł szczególny wkład w rozwój kraju, zaznaczył się w dziejach
gospodarczych, politycznych i kulturalnych Polski. Omówiono więc wyniesienie
grodu nad Bystrzycš do rangi miasta, jego rolę w wielkim handlu XV i XVI
stulecia, następnie jako miejsce zawarcia unii polsko - litewskiej w 1569 r. i
siedziby Trybunału Koronnego. Osobne eseje poswięcono dziejom przemysłu
lubelskiego, nauki, szkolnictwa wyższego a także kulturze i sztuce.


Lodbrok

8.Komitet redakcyjny:
Jan Dobrzyński, Jerzy Kłoczowski, Józef Mazurkiewicz,Tadeusz Mendel, Kazimierz
Mysliński, Władysław Ćwik


Autorzy poszczególnych opracowań:
Stefan Wojciechowski, Aleksander Gardawski, Zygmunt Sułowski,
Jerzy Kłoczowski, Kazimierz Mysliński, Stanisław Tworek, Henryk Gawarecki,
Maria Stankowa, Adam Kerstan, Julian Lewański, Józef Mazurkiewicz,
Jan Dobrzyński, Tadeusz Mendel, Aleksander Kierek, Stanisław Krzykała, Andrzej
Wojtkowski



Dzieje Lublina (próba syntezy) - tom I


Wydawnictwo Lubelskie, 1967

"Wydawnictwo niniejsze jest próba ujęcia dziejów miasta w formie pogłębionych
Zródłowo zarysów poszczególnych okresów historycznych i poszczególnych ważnych
zagadnień, co nastręcza zrozumiałe trudnosci w układzie. Jednak ujęcie
chronologiczne i rzeczowe wyraznie zmierza ku przedstawieniu syntezy tych
dziejów. Jest zrozumiałe, że okresy i kwestie które były przedmiotem opracowań
monograficznych, sš ujęte grun­towniej i bardziej syntetycznie.
Te zas, które wymagały przedzierania się przez dotad nietknięty materiał
archiwalny, moga zawierać pewne uproszczenia i niedokładnosci. Indywidualnosć
autorów także wpływała na charakter ujęcia.
Komitet redakcyjny zdaje sobie sprawę z tych niedociagnięć. Majac jednak w
obecnym stanie badań nad przeszłoscia miasta - wybór między luznymi studiami z
przeszłosci Lublina a popularnym zarysem jego dziejów, na który jeszcze nie
pora - wybrał drogę posrednia. Tak powstała koncepcja pogłębionych zródłowo
zarysów historycznych poszczególnych kresów i zagadnień z wyraznym dażeniem do
objęcia całosci dziejów miasta." ( cytat ze wstępu do tomu I)



Empi

9.[red.]Stanisław Krzykała
Autorzy poszczególnych opracowań:
Stanisław Krzykała, Aleksander Kierek, Jan Ziembiński, Józef Marczuk,
Maria Gawarecka, Henryk Gawarecki

Dzieje Lublina - tom II
Wydawnictwo Lubelskie, 1975

"Zapowiadany przed kilku laty drugi tom Dziejów Lublina stanowi próbę
monograficznego opracowania najnowszej historii miasta, w którym w 1918 roku
powstał pierwszy rzad Niepodległej Polski. Po ukazaniu się tomu pierwszego
Dziejów Lublina w 1965 r., w którym przedstawiono historię miasta od czasów
najdawniejszych do zakończenia okupacji austriackiej w 1918 r., przystapiono do
przy

Lubelska historia cd.

[dociek]

9.[red.]Stanisław Krzykała
Autorzy poszczególnych opracowań:
Stanisław Krzykała, Aleksander Kierek, Jan Ziembiński, Józef Marczuk,
Maria Gawarecka, Henryk Gawarecki

Dzieje Lublina - tom II
Wydawnictwo Lubelskie, 1975

"Zapowiadany przed kilku laty drugi tom Dziejów Lublina stanowi próbę
monograficznego opracowania najnowszej historii miasta, w którym w 1918 roku
powstał pierwszy rzad Niepodległej Polski. Po ukazaniu się tomu pierwszego
Dziejów Lublina w 1965 r., w którym przedstawiono historię miasta od czasów
najdawniejszych do zakończenia okupacji austriackiej w 1918 r., przystapiono do
przygotowywania tomu drugiego, majacego objšć historię miasta z lat 1918-1964.
Bogactwo nie opracowanych dotychczas materiałów i problemów oraz fakt, że okres
ten zamyka w sobie dwie różne formacje spoleczno-polityczne - dwie epoki -
imperializmu i przemian socjalistycznych, stworzyły koniecznosć zmiany
poprzedniej koncepcji. Narastajšxa z każdym rokiem historia współczesna
wymagała oddzielnego opracowania dziejów Lublina epoki kapitalizmu do roku
1939. Temu założeniu zadosć czyni niniejszy tom. Przesunięcia wymaga również
cezura tomu trzeciego, w którym omówione zostana doniosłe wydarzenia w życiu
miasta oraz przeobrażenia dokonane pod koniec 1970 r. w wyniku realizacji
uchwal VI Zjazdu Partii. Za wyodrębnieniem tomu trzeciego i ustaleniem jego
cezury na roku 1974 przemawia również okres, jaki obejmuje (5 lat okupacji i 30
lat Polski Ludowej, a zatem okres dłuższy niż trwanie II Rzeczypospolitej)."
( cytat ze wstępu do tomu II)



Empi

10.Praca zbiorowa pod red. Zygmunta Mańkowskiego

Lublin rewolucyjny
1889-1982
KAW, Lublin 1982


KAW, Lublin 1982 Choć bardzo wielu rodaków z obrzydzeniem wymawia obecnie słowa
kierujące ich wspomnienie do tzw. "wstydliwych" czasów PRL i PZPR, to choćbyśmy
chcieli wydrzeć nawet na siłę, jak niektórzy to próbują czynić, kawał "tamtej"
historii z naszej przeszłości, to się nie uda. Ona po prostu była, taka właśnie
była i na niej postawiono fundamenty powojennej Polski. I o takich czasach,
wówczas będących polską codziennością, piszą autorzy tej książki. Jednakże,
praca ta, choć nasycona jest schematycznie propagandową, nadgorliwą jednością
z "właściwą linią partii", wskazuje głównie na historię polskiego, a
szczególnie lubelskiego ruchu robotniczego. I te informacje, "po odcedzeniu",
są bardzo zajmujące, a nawet pouczające także dziś, gdy niby mamy możliwość
mieć "wszystko", a głównie wolność i demokrację, zaś praktycznie mamy o wiele
mniej nawet "do gadania", a zwłaszcza - nie mamy pracy i szans na szybką
poprawę swego losu. A kiedyś, właśnie w naszym mieście dochodziło do starć
robotniczych manifestacji z carskimi rotami, z policją. A skąd się wzieli ci
robotnicy ponad 100 lat temu w zaledwie 20-30 tysięcznym Lublinie? Bo był
lubelski przemysł - fabryki: Moritza, Plagego-Laskiewicza, Hessa, Lubelska
Wytwórnia Samolotów, garbarnie, cukrownia, gazownia... .


Dociek

11.Kazimierz Gregorowicz


Zarys główniejszych wypadków w województwie lubelskim w r.1861
Wydawnictwo Lubelskie, 1984

Ze wstępu: "Autor pamiętnika Kazimierz Gregorowicz należał do czołowych
organizatorów i działaczy patriotycznych, czynnych na terenie Lublina w okresie
przedpowstaniowym. W czasie powstania styczniowego zajmował również wybitne
stanowisko we władzach narodowych, będąc naczelnikiem cywilnym województwa
lubelskiego. Wspomnienia swe, których pełny nagłówek brzmi następująco: Zarys
główniejszych wypadków w województwie lubelskim w r. 1861, 1862, 1863 przez
Kazimierza Gregorowicza, spisał autor około roku 1871. Relację swą wbrew
tytułowi doprowadził tylko do końca 1861 r., zapowiadając jedynie w zakończeniu
kontynuację dalszych części. Nie uczynił jednak tego i ostatecznie pozostawił
pamiętnik nie dokończony i w rękopisie. Wybitna rola, jaką odegrał jego autor w
tym okresie na Lubelszczyźnie, i idaca za tym doskonała orientacja w wielu
wydarzeniach politycznych na terenie kraju, czynią z pamiętnika pierwszorzędne
i ciekawe źródło historyczne.


Dociek

12.Opracowanie zbiorowe pod red. Henryka Zinsa


Historia Lublina w zarysie 1317-1968
Wydawnictwo Lubelskie, 1972

Lublin, mimo iż odgrywał znaczną rolę w politycznych, gospodarczych i
kulturalnych dziejach Polski oraz posiada bogate zbiory archiwalne, nie
przyciągał uwagi badaczy w takim stopniu, jak na to zasługiwał. Seweryn Zenon
Sierpiński, w Obrazie dziejów Lublina (Warszawa 1839) pisał przed 130 laty: "
Wszystkie prawie znaczniejsze w kraju naszym miasta przez znakomitych Autorów
opisane zostały [...] jeden tylko Lublin, miasto starożytne i wielkie, dotąd
żadnego opisu nie ma, a jednak jego historia i znaczenie godne były zająć
uczone pióra ku skreśleniu dokładnego obrazu (s.XVII). W 1967 roku, z okazji
650 rocznicy nadania Lublinowi praw miejskich ukazała się, pod redakcją prof.H.
Zinsa, praca zbiorowa "Lublin 1317-1967" oraz "Zarys dziejów Lublina 1317-
1967", stanowiący zwięzły i popularny obraz rozwoju Lublina na przestrzeni
wieków. Wydawnictwo niniejsze stanowi syntetyczny zarys historii Lublina od
czasów najdawniejszych do 1968 r. i w przystępnej formie ujmuje zagadnienia
polityczne, gospodarczo-społeczne i kulturalne naszego miasta.

Dociek

13.Ireneusz Caban

Lublin, lipiec'44
Krajowa Agencja Wydawnicza, Lublin 1984

Książka opisuje historyczne dni dla Lublina i dla całej przyszłej Polski. Te, w
przededniu wyzwolenia naszego miasta spod niemieckiej okupacji. Te, które
nastapiły po wkroczeniu do naszego miasta Armii Czerwonej i Wojska Polskiego
oraz te najtrudniejsze, pełne politycznego napięcia i walki o władzę oraz
pierwszych prób współistnienia i nowej, praktycznie obcej "formuły życia". Z
książki:" Wyzwoleniem żył Lublin niemal od pierwszych dni 1944 r. Odwiedzający
miasto mieszkańcy nadbużańskich rejonów przywozili krzepiące wieści o
zbliżającej sie ofensywie radzieckiej, której odgłosy było już u nich
słychać "dzień i noc". ... "O sytuacji na froncie można było również wnioskować
z miejscowej "gadzinówki" - "Nowego Głosu Lubelskiego", ale o tym, że Niemcy
wycofują się na "planowane z góry" pozycje, wiedziano już co najmniej od
roku". ... "Co dowcipniejsi Lublinianie "załowali", że z placu Litewskiego
nagle zniknęła duża mapa, eksponowana od 1941 r., na którą Niemcy codziennie
nanosili sytuację frontową na Wschodzie".

Dociek

14.Edward Gronczewski

Kalendarium walk Gwardii Ludowej i Armii Ludowej na Lubelszczyźnie 1942-1944
Wydawnictwo MON, 1966

Autor wykorzystując pamiętniki, wspomnienia i opracowania, lecz także materiały
źródłowe, dokumenty i relacje znajdujące się w zbiorach Wojskowego Instytutu
Historycznego, Centralnego Archiwum Ministerstwa Spraw Wewnętrznych,
Centralnego Archiwum Wojskowego i Archiwum Głównej Komisji Badania Zbrodni
Hitlerowskich, stosując układ chronologiczny, wg kolejności dat przedstawił
skrócone opisy akcji oddziałów GL i AL przeprowadzonych w naszym regionie.
Problemem w takim układzie okazało się precyzyjne "datowanie" naznaczenia na
dane stanowiska ludzi, jak też powstania i okresu istnienia poszczególnych
oddziałów, czy wreszcie, zmiany w podziale administracyjnym Lubelszczyzny i
samego Obwodu II GL i AL oraz podległych mu struktur. W książce zamieszczono
także indeks oddziałów partyzanckich, nazwisk i pseudonimów oraz nazw
geograficznych, a także archiwalne zdjęcia.

Dociek

15.Zofia Leszczyńska

Kronika obozu na Majdanku
Wydawnictwo Lubelskie, 1980

Za wstępem: Kronika jest przypomnieniem, w postaci codziennych zapisów, dziejów
obozu i dokonanych w nim zbrodni hitlerowskich. ... Ma charakter jednolitej,
zwartej publikacji. Poszczególne zapisy oparte na dokumentacji źródłowej
pokazują w układzie chronologicznym najważniejsze fakty związane z dziejami
obozu. Nagromadzenie różnorodnych faktów oraz częs

Lubelska historia cd.1

[dociek]

15.Zofia Leszczyńska

Kronika obozu na Majdanku
Wydawnictwo Lubelskie, 1980

Za wstępem: Kronika jest przypomnieniem, w postaci codziennych zapisów, dziejów
obozu i dokonanych w nim zbrodni hitlerowskich. ... Ma charakter jednolitej,
zwartej publikacji. Poszczególne zapisy oparte na dokumentacji źródłowej
pokazują w układzie chronologicznym najważniejsze fakty związane z dziejami
obozu. Nagromadzenie różnorodnych faktów oraz częstotliwość zapisów sprawiają,
że praca ta daje pełny obraz dziejów Majdanka w jego ludobójczej działalności
na podbitych przez Niemcy hitlerowskie narodach Europy. ... Książka ta, z dnia
na dzień notuje poszczególne fakty i liczby, bez ich oceny, i w tym znaczeniu
każdy nawet drobny zapis odgrywa w niej ważną rolę. Nie operuje literackim
opisem, charakterystykami więźniów i zbrodniarzy esesmańskich. Jest bezosobowa,
monotonna, ale odnotowując codziennośc obozu, stara się pokazać całość jego
organizacji i działania, zależność od władz zwierzchnich, ukazać odbicie
polityki okupanta w obozie, ruch oporu i związane z tym represje. Do książki
załączono aneksy zawierające dane o hitlerowskiej kadrze obozu oraz archiwalne
zdjęcia i fotokopie.(bez obwoluty)

Dociek

16.Rafał Wnuk

Lubelski Okręg AK DSZ i WiN
1944-47
Oficyna Wydawnicza Volumen, W-wa 2000

Za notą: Książka ta to próba spojrzenia na sytuację Polski lat 1944-1947 z
perspktywy podziemia akowskiego i poakowskiego. Intencją autora jest ustalenie
powiązań pomiedzy podziemiem i ważniejszymi podmiotami życia społeczno-
politycznego tamtego okresu. Próba usytuowania antykomunistycznej konspiracji
wywodzącej się z tradycji akowskiej na skomplikowanej mapie polskiej powojennej
rzeczywistości. Ramy czasowe wyznaczają dwa wydarzenia: wkroczenie w lipcu 1944
r. Armii Czerwonej i zakończenie w kwietniu 1947 procesu ujawniania się
członków podziemia, co oznaczało faktyczną likwidację centralnie dowodzonych
struktur Okregu Lublin.
Oceniam tę pozycję niezbyt dobrze. W porównaniu do dużo starszej książki o AK w
Okręgu Lubelskim (1939-44), Cabana i Mańkowskiego, ta jest zbyt powierzchowna
i "gubi" szereg istotnych informacji, nastawiając się bardziej na
upowszechnienie, po poprzedniej "czerwonej", kolejnej tym razem,
wersji "wojenno-patriotycznej legendy" lubelskiego podziemia:
antykomunistycznej i narodowo-katolickiej, szczególnie odnosząc się do okresu
powojennego. Znając historyczne doświadczenia i przekazy rodzinne wynikające z
jej silnych powiązań ze Armią Krajową, odnoszę podświadome wrażenie nadużycia
nazwy AK, tej, chyba najprawdziwiej patriotycznej i ogólnonarodowej organizacji
oporu Polaków, do celów głównie walki politycznej i "przepychanek" z lewicą w
tamtych, ale i w obecnych czasach, niestety. Tak "zapluty karzeł reakcji"
powraca pod przekształconą postacią - "kałmuka mordercy z bolszewii".

Dociek

17.praca zbiorowa pod red. Tadeusza Mencla

Dzieje Lubelszczyzny
Tom I
PWN, Warszawa 1974

Wg przedmowy: Wydawnictwo niniejsze przygotowane zostało przez Lubelskie
Towarzystwo Naukowe w związku z przypadającymi w 1974 r. dwiema rocznicami: 500-
leciem powstania województwa lubelskiego oraz 30-leciem PRL. Przedmiotem
opracowania jest zarys dziejów Lubelszczyzny od czasów najdawniejszych aż do
współczesności. Tom I obejmuje historię tego regionu do 1944 r. Ma charakter
historyczny. Przyjmując podział na okresy na podstawie periodyzacji historii
Polski, z zachowaniem jednak specyfiki omawianego terenu, autorzy
poszczególnych rozdziałów przedstawili syntetycznie i całościowo najważniejsze
tendencje rozwojowe województwa lubelskiego, jego dzieje polityczne,
gospodarcze, społeczne i kulturalne. Wydawnictwo niniejsze stanowi pierwsze w
istocie obszerniejsze opracowanie historii Lubelszczyzny. Naszego region
jako "zwornik" pomiędzy Koroną a Litwą w dawnej Rzeczypospolitej nasuwa wiele
zagadnień i problemów, przekraczających daleko problematykę lokalną. Do
wydawnictwa dołączono szereg map i ilustracji.(bez obwoluty)

Dociek

18.praca zbiorowa pod red. Aleksandra Kierka

Dzieje Lubelszczyzny
Tom II
PWN, Warszawa 1979

Wg przedmowy: Tom II Dziejów Lubelszczyzny obejmuje 30-lecie regionu w okresie
Polski Ludowej (do 1975 r.). Jest to okres szczególnie ważny w dziejach
Lubelszczyzny, gdyż w tym czasie przeobrażenia polityczne i gospodarczo-
społeczne zmieniły gruntownie charakter regionu. ... Postęp gospodarczy
przyczynił sie do urbanizacji regionu, a nowe budownictwo miast i wsi zmieniło
oblicze Lubelszczyzny. Główne miasto regionu, Lublin, stało się największym
ośrodkiem naukowym we wschodniej części kraju, kształtującym kadry wysoko
kwalifikowanych specjalistów... Tom II, podobnie jak tom I jest wynikiem
działalności Lubelskiego Towarzystwa Naukowego na rzecz regionu.
Wydawnictwo, mimo zachowania charakteru historycznej monografii, zgodnie
z "duchem" tamtego czasu, emanuje otaczajacą zwłaszcza taką publikację,
atmosferą socjalistycznej autopropagandy.

Dociek

19.opracował Stanisław Kuraś

Dzieje Lubelszczyzny
Tom III
Słownik historyczno-geograficzny województwa lubelskiego w średniowieczu.
PWN, Warszawa 1983

Wg przedmowy: Kolejny tom serii wydawniczej, który sięga do dziejów ziemi i
województwa lubelskiego wyodrebnionych w czasach piastowskich i istniejących do
końca Rzeczypospolitej. Tom ten obejmuje okres od XIII do początku XVI w. i
zawiera dzieje poszczególnych miejscowości - przynależność polityczno-koscielno-
administracyjną; miejscowe obiekty fizjograficzne, komunikacyjne i granice;
kolejnych właścicieli osady; lokację na prawie niemieckim; elementy kościelne -
wezwania kościołów, szkoły; informacje dotyczące zdarzeń, klęsk elementarnych;
ważniejszą literaturę dotyczącą osady; zabytki architektoniczne i
archeologiczne, a więc pokazuje nam ogólny i szczegółowy obraz najstarszych
dziejów naszego regionu. Autor po raz pierwszy wykorzystał i wprowadził do
obrotu naukowego najstarsze lubelskie księgi ziemskie i podkomorskie po ich
rewindykacji ze Związku Radzieckiego w 1962 r. ... Niektóre miejscowości
zagubiły swoje nazwy (Rciszyn - dziś Majdan), inne przestały istnieć
(Szczepanów), jeszcze inne zostały wchłonięte jako dzielnice miejskie, np.
Czechów, Dziesiąta, Ponikwoda, Tatary, dziś dzielnice Lublina.

Dociek

20.praca zbiorowa pod red. Henryka Zinsa

Lublin
1317-1967
Wydawnictwo Lubelskie, 1967

Za przedmową: Książka ta ukazała się w 650 rocznicę przyznania Lublinowi praw
miejskich przez króla Władysława Łokietka w 1317 r. Głównym jej celem jest
przedstawienie roli Lublina w dziejach Polski od czasów najdawniejszych do roku
jej publikacji. Na tle zarysowanej ogólnie historii miasta zostały uwypuklone
przede wszystkim te momenty, które świadczyły o miejscu Lublina w gospodarczym,
politycznym i kulturalnym rozwoju Polski Z takiego ujęcia problemów wynika
układ pierwszych części tomu, poświęconych okresowi dawnej Rzeczypospolitej,
kiedy Lublin, zwłaszcza od końca XV do początków XVII wieku, stanowił jeden z
najważniejszych ośrodków miejskich w Polsce, odgrywajac bardzo istotną rolę
zarówno jako centrum gospodarcze i handlowe (słynne jarmarki lubelskie),
polityczne (m.in. siedziba Trybunału Koronnego), jak i kulturalne (przodująca
rola miasta w rozwoju radykalnego skrzydła reformacji - w ruchu ariańskim).
Rozdziały omawiające czasy późniejsze, porozbiorowe i współczesne, mają już
raczej układ bardziej całościowy i syntetyczny.(bez obwoluty)

Dociek

21.pod red. Albina Koprukowniaka i Wiesława Śladkowskiego

Z przeszłości dalekiej i bliskiej
Szkice z dziejów Lubelszczyzny
Wydawnictwo Lubelskie, 1980

Za przedmową: Zespół autorski niniejszej publikacji postanowił opracować
zwięzłą syntezę historii naszego regionu, która mogłaby dotrzeć do szerszego
grona czytelników. W opisaniu przeszłości Lubelszczyzny, bazującym na
dotychczasowym dor

Lubelska historia cd.2

[dociek]

21.pod red. Albina Koprukowniaka i Wiesława Śladkowskiego

Z przeszłości dalekiej i bliskiej
Szkice z dziejów Lubelszczyzny
Wydawnictwo Lubelskie, 1980

Za przedmową: Zespół autorski niniejszej publikacji postanowił opracować
zwięzłą syntezę historii naszego regionu, która mogłaby dotrzeć do szerszego
grona czytelników. W opisaniu przeszłości Lubelszczyzny, bazującym na
dotychczasowym dorobku poświęconym temu regionowi, nie mogli autorzy w
jednakowym świetle oświetlić historii poszczególnych epok czy sfer działalności
i aktywnosci społecznej. W związku z tym, została zaakcentowana (w sposób
politycznie jednostronny, standardowy dla takich publikacji z czasów PRL)
problematyka społeczno-polityczna i kulturalna, bez zbytniego przeciążania
wykładu zagadnieniami ekonomicznymi. Prezentowane są także liczne postaci,
które zaznaczyły się w historii Lubelszczyzny. Autorzy starali się zwrócić
uwagę na ważką rolę naszego regionu w dziejach i kulturze polskiej, np. w
okresie Odrodzenia i Reformacji, przełomu XVIII i XIX stulecia, czasów powstań
narodowowyzwoleńczych i walk rewolucyjnych, lat okupacji oraz czasów nam w
miarę najbliższych, choć już też historycznych, budowy zrębów PRL w okresie
PKWN. W tych przełomowych dla najnowszej historii ojczystej wydarzeniach
szczególnie mocno zaznaczyła sie rola Lublina, będącego 2-krotnie tymczasową
stolicą państwa polskiego.

Dociek

22.opracowanie Alina Aleksandrowicz, Regina Gerlecka, Wiesław Śladkowski,
Stanisław Tworek

Z przeszłości kulturalnej Lubelszczyzny
Wydawnictwo Lubelskie, 1978

Wg słowa wstępnego: Autorzy tej książki stwierdzając niedobór publikacji, która
w sposób syntetyczny ukazywałaby przeszłość kulturalną Lubelszczyzny, jej
miejsce i rolę w kulturze ogólnonarodowej, postanowili tę lukę wypełnić. Nie
stanowi ona pełnego wykładu wszystkich zagadnień z problematyki szeroko
rozumianej historii kultury. Specjalny nacisk został w niej położony na tzw.
kulturę umysłową i artystyczną. Kwestie dotyczące obyczajowości, przemian w
mentalności czy świadomości narodowej nie zostały wyodrębnione, ale znalazły
odzwierciedlenie w innych przejawach działalności kulturalnej. W dziewieciu
rozdziałach zawierających też kolorowe i czarno-białe zdjęcia zostały
przedstawione interesujące autorów zagadnienia od początków aktywnej roli
kulturalnej Lubelszczyzny aż po rok 1918.(bez obwoluty)

Dociek

23.Józef Marczuk

Rada Miejska i Magistrat Lublina
1918-1939
Wydawnictwo Lubelskie, 1984

Wg książki: Samorząd miejski w Lublinie, który odrodził się do życia u progu II
Rzeczpospolitej, oparty został na demokratycznych podstawach i otrzymał od
władz państwowych szerokie uprawnienia. Dotyczyły one samodzielnego
administrowania ważnymi dziedzinami życia publicznego - gospodarczą, zdrowotną,
kulturalną. Niniejsza publikacja stanowi próbę monograficznego przedstawienia
działalności samorządu jako władzy lokalnej w okresie międzywojennym. Po
odzyskaniu niepodległosci w 1918 r. Lublin był miastem biednym i zaniedbanym.
Społeczeństwo najbardziej to odczuwało w dzidzinie warunków sanitarnych i
zdrowotnych. Uciążliwy dla miasta był brak wodociagów, kanalizacji,
elektryczności i komunikacji miejskiej. Mimo poważnych trudności finansowych
samorząd lubelski w latach 1918-1939 rozwiązał szereg istotnych problemów
społecznych i gospodarczych miasta.
Rozwiązywanie tych problemów wymagało także wiele inicjatywy i pasji
społecznego działania. I właśnie tej inicjatywy nie brakowało ówczesnym radnym
miejskim i członkom Magistratu (Zarządu Miasta), którzy jakże często stawiali
sobie za główny cel działalności w samorządzie niesienie pomocy każdemu, kto
jej potrzebował. A jak jest obecnie? Ponura ironia losu, czy ludzie podłej
miary wybrani spośród im podobnych?!

Dociek

24.Henryk Gawarecki, Wacław Podlewski

Brama Krakowska w Lublinie
Muzeum Okregowe w Lublinie, 1971

Wg wstępu: Brama Krakowska, jedna z najstarszych, licząca sobie ponad 600 lat
budowla stanowi charakterystyczny dawny fragment budownictwa obronnego Lublina,
wielokrotnie przebudowywana, do dziś w niektórych partiach zachowała swój
dawny, gotycki kształt z czasów kiedy stanowiła główny, obok Bramy Grodzkiej i
samych murów, element fortyfikacji miejskich. Autorzy monografii przedstawiają
dzieje samej Bramy, jak również jej części później wzniesionej, tzw.
przedbramia na dwóch płaszczyznach - historycznej oraz w świetle prac
konserwatorskich wykonanych w okresie Polski Ludowej. Część pierwsza, w oparciu
o wszystkie zachowane i dostępne źródła obrazuje dramatyczne niekiedy dzieje
obiektu od czasów najdawniejszych. Część druga stanowi opis robót
konserwatorskich dokonanych w latach 1959-64. Praca jest bogato ilustrowana
(reprodukcje znanych obrazów, sztychów, litografii, drzeworytów, a także plany,
rysunki i fotografie z poszczególnych etapów prac konserwatorskich).

Dociek

25.Stefan Kruk

Życie teatralne w Lublinie
1782-1918
Wydawnictwo Lubelskie, 1982

Ze wstępu: U podstaw tej książki leży - jako naczelne zadanie - podjęcie próby
opracowania lubelskiego wycinka polskiego życia teatralnego. Teatr interesuje
nas w całej swojej złożoności, w całym - jakże bogatym - zestawie problemów, z
których zagadnienie tła społecznego i politycznego, architektury teatralnej,
życia artystycznego, krytyki teatralnej, nie mogą być ostatnie. Ukazać sylwetki
artystyczne głównych prominentów życia teatralnego w Lublinie, a zarazem nie
zgubić sprawy przemian konwencji artystycznych - oto zasadnicza troska autora.
A wszystko to winna przenikać stała refleksja dotycząca społecznej funkcji
teatru, związku lub też zatracenia tej perspektywy z życiem miasta i narodu. Z
wielu możliwych określeń autor wybrał termin "życie teatralne" dla
zaakcentowania, że nie ogranicza się do rejestracji nazwisk, tytułów i dat,
lecz próbował okazać przemiany, jakie zachodzą w obrębie złożonych zagadnień
sztuki.

Dociek

Ludzie Lublina

[dociek]

1.Janina Kiełboń, Zofia Leszczyńska

Kobiety Lubelszczyzny represjonowane w latach 1944-1956

Wydawnictwo Test, 2002


Tom pierwszy niniejszej publikacji ukazuje tragiczne losy kobiet Lubelszczyzny,
w tym Lublinianek, represjonowanych za konspiracyjna działalnosć w Armii
Krajowej oraz innych organizacjach niepodległosciowych. Pokazuje losy tych
kobiet po wejsciu Armii Czerwonej oraz w okresie zdobywania i tzw. utrwalania
władzy ludowej przez "komunistów". Kobiety pełniły wówczas wiele ważnych
funkcji, niosac z poswięceniem i bohaterstwem pomoc ludziom podziemia. Były za
to więzione, przesłuchiwane, torturowane, skazywane przez wojskowe sady na kary
długoletniego więzienia, a nawet na karę smierci.


Dociek

2.Stanisław Jan Dabrowski, Stanisław Arkadiusz Tryczyński

Słownik biograficzny lubelskiego harcerstwa 1911 - 2001
Komenda Choragwi ZHP- Lublin, 2001


Kompendium wiedzy o ludziach, którzy byli twórcami ruchu skautowego i
harcerstwa na Lubelszczyznie, pełnili w tym ruchu funkcje drużynowych, członków
komisji, zespołów, rad, komend hufców i choragwi, którzy byli działaczami
harcerskimi od powstania pierwszych patroli skautowych w 1911 r. w Lublinie aż
do końca XX wieku. Przez lubelskie harcerstwo przewinęło się wiele znakomitych
postaci życia społecznego, politycznego i gospodarczego kraju. Społeczeństwo
Lubelszczyzny może z duma szczycić się harcerskim rodowodem wielu jej czołowych
postaci. Często sa to informacje sladowe, nie pretendujace do miana biogramu,
ale wydaja się one potrzebne dla przyszłych poszukiwaczy dziejów historii
harcerstwa na Lubelszczyznie.


Dociek

3.Tadeusz Kącki

Nauczyciele Szkół im. A. i J. Vetterów w Lublinie 1866-1996 Przeszli do
historii Szkół Vetterów
Nakładem Komitetu Redakcyjnego Zespołu Szkół Ekonomicznych i Stowarzyszenia
Wychowanków i Przyjaciół Szkół Vetterów w Lublinie, 1996

Autor obu tych bardzo obszernych monografii, uczeń, nauczyciel i długoletni
dyrektor Szkół Vetterów opracowując i wydając niniejsze publikacje, jak sam
twierdzi, wywiązał się jedynie z obowiązku spłacenia długu wdzięczności,
zaciągniętego wobec Almae Matris Vetterensis przez 50 lat służby
nauczycielskiej. Pierwszy tom, opisuje rolę, jaką w przeciągu 130 lat istnienia
Szkoły odegrali jej nauczyciele w krzewieniu wiedzy ogólnej i zawodowej
kilkudziesięciu tysięcy uczniów i wychowanków, którzy po ukończeniu nauki
podjęli pracę w różnych przedsiębiorstwach całego kraju, z lubelskimi na czele.
Zespół Szkół Ekonomicznych im. A i J. Vetterów w Lublinie jest jedną z
najstarszych szkół średnich w Polsce. Historia szkoły, od chwili jej powstania
w 1866 r. wiąże się nierozerwalnie z losami miasta i kraju.



Dociek

4.Tadeusz Kącki

Szkoły im. A. i J. Vetterów w Lublinie i ich uczniowie 1866-2000
Nakładem Komitetu Redakcyjnego Zespołu Szkół Ekonomicznych i Stowarzyszenia
Wychowanków i Przyjaciół Szkół Vetterów w Lublinie, 2000

Tom kolejny przedstawia naukę i pracę młodzieży w Szkołach Vetterów, jej
kłopoty, zmartwienia, radości, lata młodości. Przywołuje wspomnienie o uczniach
walczących w 1905 roku o polskość Szkoły, o tych co oddali swe życie w 1920 i w
latach 1939-44 w obronie Ojczyzny, o tych, którzy w okresie okupacji ratowali
Szkołę Vetterów od zagłady, wreszcie o wszystkich, którzy w trudnych warunkach
powojennych odbudowywali swoja Szkołę, Lublin i Polskę.



Dociek

5.Zofia Leszczyńska

Ginę za to co najgłębiej człowiek ukochać może
Oficyna Wydawnicza "Czas", Lublin 1998

W miesiac po ustaniu okupacji niemieckiej i wejsciu Armii Czerwonej więzienie
na Zamku lubelskim stało się ponownie miejscem odosobnienia i zagłady, tym
razem dla ludzi uznanych za przeciwników narzuconej władzy. Na mocy
porozumienia z 26 lipca 1944 r. pomiedzy rzadem ZSRR a PKWN oddano Armii
Czerwonej, a własciwie organom kontrwywiadu wojskowego "Smiersz" i NKWD,
nieograniczona władzę w zakresie jurysdykcji na zapleczu frontu, choć
porozumienie mówiło o strefie operacji wojennych, której głębokosć na 60-100 km
okreslono dopiero w lutym 1945 r. Porozumienie to stało się podstawa do niczym
nieskrępowanych działań radzieckich służb specjalnych na terenach "wyzwolonej"
Polski. Autorka w ksiażce przedstawia informacje o 210 osobach skazanych w
majestacie ówczesnego prawa na kary smierci, prezentuje 125 obszernych not
biograficznych osób straconych na Zamku lubelskim badz przebywajacych w nim,
sadzonych przez Sad Wojskowy Lubelskiego Garnizonu, w tym 11 osób, które
zostały zamordowane w sledztwie, zmarły po wyroku lub zginęły w niewyjasnionych
okolicznosciach.

Dociek

6.Stanisław Michałowski

Władysław Kunicki 1872-1941
Życie - działalnosć - poglady
Wydawnictwo UMCS, Lublin 1990

Władysław Kunicki (herbu Bończa),syn uczestnika powstania styczniowego,
absolwent Instytutu Technologicznego w Petersburgu, aktywny działacz Polskiej
Partii Socjalistycznej. W latach I wojny swiatowej uczestniczył w reaktywowaniu
wpływów PPS w Lublinie, był też komisarzem ludowym za czasu lubelskiego rzadu
RP Daszyńskiego i Moraczewskiego (1918). Pózniej, zainicjował w Lublinie
stworzenie znanych organizacji zwiazanych z PPS - Towarzystwa Uniwersytetu
Robotniczego i Robotniczego Towarzystwa Przyjaciół Dzieci. Kunicki był także
kilkakrotnie radnym miejskim w Lublinie. Z działalnoscia polityczna Kunickiego
splatała się nierozłacznie aktywnosć na polu szkolnictwa i oswiaty dla
dorosłych. W trudnej sytuacji szkolnictwa w Królestwie Polskim Kunicki został w
1907 r. nauczycielem, a następnie dyrektorem i włascicielem polskiej, prywatnej
Żeńskiej Szkoły Handlowej w Lublinie. O tym zasłużonym działaczu politycznym,
znanym lubelskim pedagogu i społeczniku szeroko pisze w jego biografii autor,
profesor UMCS, obecny prodziekan Wydziału Politologii.

Dociek

7.Danuta Bieńkowska

Żywot szczęśliwy Sebastiana Klonowica

Wydawnictwo Lubelskie, 1965


Do czasu wydania tej biograficznej powieści lubelski poeta i satyryk Sebastian
Fabian Klonowic (Klonowicz, z łac. Acernus, 1545-1602), syn Jana Klona z
Sulmierzyc, pisarz rady miejskiej, a od 1582 obywatel miasta Lublina, potem
ławnik, wójt, rajca i burmistrz Lublina, nie doczekał się jeszcze naukowej
monografii. Praktycznie, nie był dla historyków literatury staropolskiej twórcą
budzącym szczególne zainteresowanie, mieszcząc się w kategorii tzw. "poezji
niskiego lotu". W międzyczasie jedynie Kraszewski w swym studium wyróżnił
lubelskiego poetę. Klonowic, autor "Flisa", "Worka Judaszów", "Żalów
nagrobnych" oraz łacińskich "Roxolania", "Philtron", "Victoria Deorum" do
połowy XIX wieku praktycznie "zniknął z literackiej witryny". Ale od tego
okresu, zaistniał chyba już na stałe w panteonie twórców literatury z okresu
polskiego renesansu, albowiem nie tylko wznawiano od czasu do czasu jego
utwory, ale też wydawano opracowania, w których jego postać i dzieło znajdowały
swe miejsce. Autorka miała jednakże duże problemy z uzyskaniem materiałów do
tej powieści. Bo mimo wszystko, były one bardzo skape i niedokładne. Niestety,
upływające wieki i zapomnienie potrafią skryć przed nami wiele ciekawych faktów
i zasłużone, nie tylko Lublinowi, postaci. .


Dociek

8.Kazimierz Kaznowski

Martyrologia nauczycielstwa w Lubelskiem
w latach II wojny światowej
ZNP Zarząd Okręgu Lublin, 1995

Wg wprowadzenia: Nauczycielstwo polskie swoją patriotyczną postawą zapisało
wiele chlubnych kart w historii II wojny światowej i okupacji hitlerowskiej,
zarówno na ziemiach polskich, jak i poza granicami naszego kraju. Jednocześnie
zapłaciło za swe bohaterstwo tysiącami poniesionych ofiar. ... Zebrane
materiały o poszczególnych osobach są bardzo zróżnicowane - od kilku
lakonicznych słów do szczgółowego opisu. ... Poważna liczba informacji pochodzi
ze źródeł rodzinnych lub osób bliskich nauczycielowi. Najbardziej wiarygodne
dokumenty zawier

Ludzie Lublina cd.

[dociek]

8.Kazimierz Kaznowski

Martyrologia nauczycielstwa w Lubelskiem
w latach II wojny światowej
ZNP Zarząd Okręgu Lublin, 1995

Wg wprowadzenia: Nauczycielstwo polskie swoją patriotyczną postawą zapisało
wiele chlubnych kart w historii II wojny światowej i okupacji hitlerowskiej,
zarówno na ziemiach polskich, jak i poza granicami naszego kraju. Jednocześnie
zapłaciło za swe bohaterstwo tysiącami poniesionych ofiar. ... Zebrane
materiały o poszczególnych osobach są bardzo zróżnicowane - od kilku
lakonicznych słów do szczgółowego opisu. ... Poważna liczba informacji pochodzi
ze źródeł rodzinnych lub osób bliskich nauczycielowi. Najbardziej wiarygodne
dokumenty zawierają archiwum b.Zarządu Okręgowego ZBoWiD oraz akta Klubu Byłych
Więźniów Politycznych Zamku Lubelskiego i "Pod Zegarem" w Lublinie. ... Tak
więc zostaje oddana w ręce czytelników, członków rodzin i osób bliskich
nauczycielom straconym imienna lista ofiar wojny i okupacji środowiska
nauczycielskiego województwa lubelskiego.

Dociek


9.pod red. Tadeusza Radzika, Adama A. Witusika i Jana Ziółka

Słownik biograficzny miasta Lublina
Tom drugi
Wydawnictwo UMCS, Lublin 1996

Ze wstępu: Drugi tom Słownika ukazuje się w stosunkowo krótkim okresie (ok.
trzech lat) po tomie pierwszym... zamysł wydania Słownika powstał w kregu
Lubelskiego Oddziału Polskiego Towarzystwa Historycznego, zrzeszającego
historyków nie tylko z obydwu lubelskich uniwersytetów, ale także muzeów,
archiwów, nauczycieli. Krąg autorów liczy kilkadziesiąt osób. ... Słownik
wydawany jest tzw. systemem holenderskim. Oznacza to, iż każdy tom zawiera
hasła od A do Z. Wraz z oddanieniem niniejszgo tomu rozpoczęte zostały prace
nad tomem trzecim, który w zasadzie powinien finalizować tę inicjatywę ( nie
zamykając drogi do uzupełnień w przyszłości). Zatem prace nad tomem trzecim
bedą trwały nieco dłużej. Kartoteka propozycji jest bardzo bogata. Redakcja
pragnie pozyskać autorów będących w stanie przygotować biogramy wielu osób,
rzemieślników i kupców, przedstawicieli mniejszości narodowych i wyznaniowych,
które wiele uczyniły dla miasta, były postaciami znanymi...
Miłośnikom Lublina i jego historii powyższy Słownik nie powinien pozostawać
obcy.

Dociek

10.opracowanie Adam Winiarz

Lubelska lista katyńska
Wydawnictwo UMCS, Lublin 1997

Wg wstępu: Społeczność Lubelskiej Rodziny Katyńskiej postanowiła w ten sposób
uczcić pamięć swoich najbliższych bestialsko zamordowanych przez NKWD w
kwietniu i maju 1940 r. ... Lista jest swego rodzaju słownikiem biograficznym.
Zawiera łącznie 260 biogramów oficerów Wojska Polskiego (zawodowych, rezerwy i
pospolitego ruszenia), Korpusu Ochrony Pogranicza, funkcjonariuszy Policji
Państwowej i Straży Więziennej. Biogramy zestawiono alfabetycznie w czterech
rozdziałach. Trzy pierwsze zawierają biogramy osób przebywających w obozach
jenieckich w Kozielsku, Ostaszkowie i Starobielsku, czwarty zaś osób
zamordowanych w nie znanych dotąd miejscach. ... Podstawę źródłową biogramów
stanowią materiały archiwalne z Centralnego Archiwum Wojskowego w Rembertowie,
Archiwum Państwowego w Lublinie, Archiwum KUL, dokumenty przechowywane w
archiwach i zbiorach rodzinnych, informacje zaczerpnięte z prasy, czasopism,
publikacji książkowych, Polskiego słownika biograficznego, ankiet personalnych
wypełnionych i przesłanych przez rodziny oraz relacje pisemne i ustne członków
rodzin osób zamordowanych, czasem ich przyjaciól i znajomych. ... Ta prawda /o
wymordowaniu polskich jeńców przez NKWD/ mimo wszystko nie powinna budzić
nienawiści i zaciętości, ale wyzwalać inicjatywy w duchu poszukiwania dróg do
prawdziwego pojednania w duchu sprawiedliwości i przebaczenia

Dociek

11.August Grychowski

Lublin i Lubelszczyzna w życiu i twórczości pisarzy polskich od Średniowiecza
do 1968 r.
Wydawnictwo Lubelskie, 1974

Z książki: "Pierwszą wzmiankę o Lublinie w piśmiennictwie polskim spotykamy w
kronice Wincentego Kadłubka (1160-1223). Mistrz Wincenty pragnąc uświetnić
dynastię Piastów wymyślił koligację Leszka III z Juliuszem Cezarem, który miał
oddać za żonę Leszkowi swoją siostrę Julię. Ta założyła w Polsce dwa miasta:
Juliusz i Julin. Obie nazwy zmieniła kochanka Leszka, a mianowicie Juliusz na
Lubusz, a Julin na Lublin..." W tej wielce ciekawej książce poznajemy licznych
autorów piszących o Lublinie i o naszym regionie oraz bezpośrednio z nim
związanych w rozmaity sposób - swym miejscem zamieszkania, posiadanym tu
majątkiem ziemskim, wypełnianą funkcją. Na stronicach nasyconych bogatą w
zdarzenia historią Polski, szczególnie z lubelskich okolic, przewijają się
barwne postaci znane z naszej literatury i nie tylko. Od Długosza, Kallimacha,
Biernata z Lublina, Reja, Kochanowskiego, Klonowica, Morsztyna, Jana Ostroroga,
Szymonowica, aż po Czechowicza, Moczara, Zbigniewa Jakubika, Adama Majewskiego,
Waldemara Kotowicza, Jana Parandowskiego, Pasternaka, Przybosia, Ważyka,
Bechczyc-Rudnicką, Mikulskiego i jeszcze wielu, wielu innych. Tę książkę bardzo
polecam, a zwłaszcza miłośnikom Lublina i Lubelszczyzny.(bez obwoluty)

Dociek

Książki o Lublinie

[dociek]

1.Isaac Bashevis Singer

Sztukmistrz z Lublina
Muza SA,2002

"Sztukmistrz z Lublina" jest jedna z najbardziej znanych ksiażek laureata
Nagrody Nobla Isaaca Bashevisa Singera- przyznam się , że jest to jedna z moich
ulubionych ksiażek. Akcja toczy sie na Piaskach - przedwojennej dzielnicy
żydowskiej biedoty ( dzis okolice dworca PKP) i w Warszawie. Tytułowy
sztukmistrz Jasza, człowiek zdolny , ambitny i o dużej wiedzy ma zasadnicza
wadę : jest nia pewien rodzaj beztroski w kontaktach z ludzmi: igra z ich
uczuciami i zasypuje obietnicami bez pokrycia do czasu , gdy jego czyny
przyniosa konsekwencje, z którymi Jasza sam się będzie musiał zmierzyć.

Ryża

2.Ludwik Paczyński

Czarciołapek
KAW,1987

Ksiażka dla dzieci, choć przyznam się ,że powrót do niej i mi sprawiła dużo
radosci. Czarciołapek jest małym diablikiem zamieszkujacym wraz z cała czarcia
rodzina lochy ciagnace się pod lubelskim Starym Miastem. Generalnie jako dobry
chłopak nieustannie pomaga lublinianom w ich drobnych sprawach. A przy tym te
opary czasów socjalistycznych : bar Staromiejski, ciastko w Czarciej Łapie,
kolejki po encyklopedie i cała galeria żulików ze Starówki .... Można się co
nieco dowiedzieć także o historii naszego miasta dzięki opowiesciom starych
diabłów ( polecam zwłaszcza ta, w której wójt Okowita spotkał pierwszy raz w
życiu rowerzystów - usmiałam się setnie).Lektura obowiazkowa dla wszystkich
wielbicieli Lublina.

Ryża

3.Tomasz Panfil

Herb Lublina
Promotor Lublin 1999

Moda na heraldykę sprawia, że coraz częsciej sięgamy po herby. Pojawiaja się
one w znakach firmowych, w sferze politycznej, gospodarczej i prywatnej. Na tle
innych herbów lubelski koziołek prezentuje się wyjatkowo korzystnie i cieszy
się powszechna sympatia. Skad wział się w herbie miasta koziołek z winorosla ?
Można usłyszeć w Lublinie opowiesć o sredniowiecznej kozie, która karmiła
mieszkańców podczas oblężenia, a ci wdzięczni za uratowanie upamiętnili
zwierzę, umieszczajac jego wizerunek w herbie. To jednak tylko współczesne
bajki. Lublin bowiem ma swoja znacznie starsza legendę o powstaniu miasta...
Przeczytaj, bo warto.

Lodbrok

4.Józef Zięba

Szklaneczka króla Stasia i inne lubelskie opowiesci
Wydawnictwo Lubelskie, 1977

Bardzo lekki w czytaniu zbiór literackich opowiesci zwiazanych tematycznie z
Lublinem, z jego historia, znanymi postaciami, legendami. Praktycznie jest to
zbiorek dziesięciu zupełnie nowych, autorskich "legend" o naszym miescie. Mamy
tu kolejna wersję dotyczaca pochodzenia nazwy Lublin, a także wspomnienie o
Józefie Czechowiczu. Czy przenikna te opowiesci na pełnych prawach do kanonu
legend lubelskich, dopiero czas pokaże. Autor, absolwent polonistyki KUL,
doktor nauk humanistycznych, to poeta lubelski oraz założyciel i wieloletni
kierownik Muzeum Literackiego im. Józefa Czechowicza w Lublinie.

Dociek

5.Wanda Jagienka Sliwina

Legendy i opowiadania lubelskie
Lublin, 2000

Wanda Sliwina z domu Pawłowska urodziła się w 1891 r. w Bystrzycy k. Lublina.
Pisała powiesci, opowiadania, wiersze, popularne prace historyczne. Poczatkowo
podpisywała swoje prace jako Jagienka z Lublina. Pseudonim był wynikiem jej
fascynacji bohaterka Sienkiewiczowskich "Krzyżaków". Po II wojnie swiatowej
zdażyła wydać i opracować "Dzieje teatru w Lublinie" oraz "Legendy i
opowiadania lubelskie". Od czasu ich pierwszego wydania w 1948 r. teksty te nie
były wznawiane.
A że wznowienia były warte, każdy komu Lublin nie jest obojętny może się
przekonać osobiscie. Ksiażka zawiera bowiem wszystkie najpopularniejsze
opowiesci i legendy, podane przez autorkę w sposób zwięzły i bezposredni, bez
zawikłanej fabularnej obudowy. Na pewno nie jest to literatura najwyższego
lotu, ale dla każdego prawdziwego Lubelaka obowiazkowa.


Lodbrok

6.Józef Zięba

"Wspaniały dar króla"
i inne lubelskie opowiesci

Norbertinum, 1996
Wspaniały dar króla to szesnascie barwnych opowiesci z przeszłosci Lublina.
Częsć z nich ukazała się w tomie Szklaneczka króla Stasia (I wyd. 1977, II wyd.
1983). Obydwa cieszyły się duża popularnoscia wsród czytelników całego kraju.
Oprócz wiedzy o przeszłosci opartej na dostępnych zródłach historycznych i
literackich czytelnik otrzymuje tu sporo anegdot i często humorystycznych
obrazków obyczajowych. Ksiażkę można bez obaw polecić zarówno młodzieży jak i
dorosłym. Może też służyć jako pomoc na lekcjach przybliżajacych wiedzę o
regionie. Odwiedzajacy Lublin turysci znajda w niej wiele szczegółów o
najcenniejszych zabytkach i życiu mieszkańców "koziego grodu". Autor, Józef
Zięba, doktor nauk humanistycznych, wydał szesć tomów wierszy, jedna powiesć
oraz szereg opracowań i szkiców literackich. Był założycielem i wieloletnim
kierownikiem muzeum literackiego im. Józefa Czechowicza w Lublinie.

Empi

7.Zbigniew Strzałkowski

Otwieram miasto Przedziwne opowieści o Lublinie
Lublin - chwila rzezbiona wiatrem

"POLIHYMNIA", Lublin 1994

Trudny do jednoznacznego okreslenia zbiór ponad osiemdziesięciu
lubelskich "obrazków językiem pisanych", czy też "chwil rzezbionych wiatrem".
Autor, Lublinianin, malarz i poeta, tworzac bardzo krótkie, zamknięte formy
literackie nasyca je wielobarwnoscia odniesień i do współczesnosci naszego
miasta i do znanych lubelskich postaci, czy też do różnych miejsc, zdarzeń i
czasów dziejacych się w "przestrzeni" Lublina. "Pomiędzy dwoma echami dzwonów
jest wawóz pożniwny, tędy noc się skrada ku murom Starego Miasta, tędy nadbiegł
złoczyńca z pożarem, tędy rycerze podażali za balladami w poszukiwaniu
sredniowiecznych bestii swietego Jerzego". Sa to, jak widać, kształtujace się
wizje artysty, które nie sa jednak zawsze w wiersze uładzone. Osobiscie oceniam
ten zbiorek jako, zarazem "ostateczne szkice do felietonów, obrazów, jak i do
rymów ulotnych".

Dociek

8.Wiktor Zawada

Szukam pana Kalandra
Wydawnictwo Lubelskie, 1971

Pełna lekkości, dowcipu i skojarzeń z lubelską rzeczywistością powieść dla
młodzieży o 16-letnim chłopaku, który z powodu "trudności szkolnych" był
zmuszony zostać pracownikiem redakcji dziennika "Goniec Wieczorny". Karierę
zawodową zaczyna od poważnego stanowiska redakcyjnego chłopca na posyłki, po
drodze uczestnicząc w życiu redakcji i naszego miasta nad rzeką... "Brudnicą",
a nawet w dziennikarskich poszukiwaniach legendarnego stołu z odbiciem czarciej
łapy, by na koniec powieści trafić pod opiekę lubelskich drukarzy. Ukryty pod
pseudonimem Wiktora Zawady autor, znany lubelski dziennikarz, przedstawił losy
głównego bohatera zaczerpując zapewne bardzo wiele z osobistych wspomnień i
doświadczeń.

Dociek

9.Wybór, opracowanie i wstęp: Adam Wójcikowski, Włodzinierz Wójcikowski

Podania i legendy Lublina
Mulico Lublin, 2001

Zaczerpnięte od różnych autorów (Kadłubek, Wadowski, Rzewuski, Ronikierowa,
Śliwina), zebrane i przedstawione w bardzo skróconej formie, podania i legendy
lubelskie. W książce znajdziemy również czarno-białe ilustracje nawiązujące do
poszczególnych opowieści.


Dociek

Książki o Lublinie cd.

[dociek]

10.Róża Fiszman-Sznajdman

Mój Lublin
Wydawnictwo Lubelskie, 1998

Ksiażka poswięcona dawnej, nieistniejacej już żydowskiej dzielnicy Lublina:
autorka wspomina ulice, budynki, sasiadów , rodzinę, szkołę do której chodziła,
a wszystko to opisane jest bardzo plastycznie i z najdrobniejszymi szczegółami.


Ryża

11.Henryk Gawarecki

O dawnym Lublinie
Szkice z przeszłosci miasta
Wydawnictwo Lubelskie, 1974

Plastycznie opisane dzieje Lublina od powstania najstarszych osiedli na Wzgórzu
Czwartek po II Wojnę swiatowa.Tematyka szeroka : od historii najważniejszych w
Lublinie ulic i budynków po rozwój filatelistyki w XIX wieku :-)


Ryża

12.Mirosław Derecki

Weekend wspomnień
Gazeta w Lublinie,1998

Zbiór wspomnień jednego z najchętniej czytanych niegdys dziennikarzy " Gazety w
Lublinie" - gawędy Dereckiego przedstawiaja Lublin nieco mniej znany, troche
plebejski, od karuzeli na Rusałce po przeglad kultowych lubelskich knajp tych
eleganckich jak "Lublinianka" czy "Czarcia Łapa" po całkiem nieeleganckie
z "luneta i meduza " w roli głównej.

Ryża

13.Krystyna Litwiniuk-Płatakis, Kazimiera Litwiniuk

Póki pamięć dopisuje, póki jeszcze czas...
Norbertinum, 2001

Ksiażka obejmuje poprzeplatane wzajemnie wspomnienia z życia dwóch jej autorek -
matki i córki, lekarzy medycyny pracujacych w srodowisku lubelskim. Watek
osobisty, rozpięty w czasie od roku 1912 do 1999, daje swiadectwo autentycznych
zdarzeń historycznych, jakie miały miejsce w znacznej mierze w Lublinie.
Wędrówka przez życie i historię; dzieje Lublina i ludzi z nim zwiazanych,
często funkcjonujacych w sferze medycyny, ale nie wyłacznie. Albowiem na
ulicach naszego miasta pojawiaja się także postaci, które zapisały się znaczaco
w polskiej historii. Przedstawione fakty pozostaja nie ubarwione domysłem,
wtórna analiza i komentarzem, prezentuja prawdę o trudnej, niekiedy heroicznej,
nierzadko dramatycznej, ale nie pozbawionej optymizmu i nadziei przeszłosci.

Dociek

14.Zbigniew Strzałkowski

Otwieram miasto Przedziwne opowieści o Lublinie
Lublin - chwila rzezbiona wiatrem

"POLIHYMNIA", Lublin 1994

Trudny do jednoznacznego okreslenia zbiór ponad osiemdziesięciu
lubelskich "obrazków językiem pisanych", czy też "chwil rzezbionych wiatrem".
Autor, Lublinianin, malarz i poeta, tworzac bardzo krótkie, zamknięte formy
literackie nasyca je wielobarwnoscia odniesień i do współczesnosci naszego
miasta i do znanych lubelskich postaci, czy też do różnych miejsc, zdarzeń i
czasów dziejacych się w "przestrzeni" Lublina. "Pomiędzy dwoma echami dzwonów
jest wawóz pożniwny, tędy noc się skrada ku murom Starego Miasta, tędy nadbiegł
złoczyńca z pożarem, tędy rycerze podażali za balladami w poszukiwaniu
sredniowiecznych bestii swietego Jerzego". Sa to, jak widać, kształtujace się
wizje artysty, które nie sa jednak zawsze w wiersze uładzone. Osobiscie oceniam
ten zbiorek jako, zarazem "ostateczne szkice do felietonów, obrazów, jak i do
rymów ulotnych".

Dociek

15.Romauld Karaś

Widok z bramy optymizmu

Wydawnictwo Lubelskie, 1965 r.

Romuald Karaś,dziennikarz i pisarz lubelski ceniony i nagradzany w latach 60-
tych szczególnie za reportaże o tematyce społecznej.Na podstawie jego reportażu
Krzysztof Kieślowski napisał scenariusz i wyreżyserował w 1976 r. film "Blizna"
ze wspaniałą obsada aktorską: Franciszek Pieczka Mariusz Dmochowski Agnieszka
Holland Jerzy Stuhr Jan Skotnicki Stanisław Igar Halina Winiarska i
inni. "Widok z bramy optymizmu" to zbiór reporterskich szkiców o ludziach
związanych z Lublinem i Lubelszczyzną. Wiele z tych charakterystycznych postaci
lublinianie wspominaja z sentymentem, tak jak tytułową postać p. Michała Gizy,
inwalidy bez nóg na drewnianym podeściku, sprzedającym gliniane koguciki w
bramie na Krak.Przedm.Człowiek ten szczycił sie faktem,dokumentując to
urzędowym zaświadczeniem, że nigdy nie korzystał z żadnej pomcy z Wydziału
Opieki społecznej. Jest także o matce Mariana Buczka, Stanisławie Kukuryce
twórcy LSM, Grzegorzu Leopoldzie Seidlerze rektorze UMCS,KAJ-u założycielu
pisma "Kamena", rodzinie Siemionów z Krzczonowa (rodzina Wojciecha Siemiona),
Zenonie Kononowiczu artyście malarzu, Fajwelu Frydzie ostatnim przedstawicielu
inteligencji żydowskiej, i innych.

Empi

16.Zygmunt Mikulski

Tamten Lublin
Wydawnictwo Lubelskie, 1975

Osobiste, nasycone bogactwem polskiego języka, wspomnienia znanego
dziennikarza, publicysty i poety z Lublina, Zygmunta Mikulskiego. Opowieść z
czasów międzywojnia, obejmująca życie Z.Mikulskiego od dzieciństwa, aż po po
maturę. Lubelska, młodzieńcza, literacka autobiografia zaczyna się na
Bronowicach - "Jeśli Lublin sprzed półwiecza jest przede wszystkim Lublinem
peryferii, Lublinem zaułków, opasłych bab rajcujących przez szerokość ulicy,
pogmatwanej geometrii dachów w świetle księżyca, to własnie ulica Hrubieszowska
skupia w sobie całą reprezentatywność archetypu. Tu własnie uderzał mnie
blaszany dzień słoneczny odgłosem baniek z mlekiem, tu spadała przed oczy
opuszczona kloszem latarni kotara nocy. Kiedy w późniejszych lekturach
poetyckich znajdowałem tak bliską mi alergię tego miasta, zdaję sobie sprawę,
że legitymację jako uprawnionego cztelnika wydała mi równiez ulica
Hrubieszowska."


Dociek

17.Pod red. Marii Bechczyc-Rudnickiej

W stołecznym Lublinie
Wydawnictwo Lubelskie, 1959 (I wyd.), 1984 (II wyd.)

Ze wstępu: Wspomnienia ludzi kultury poświęcone 164 dniom "Polski
lubelskiej". "Nigdy nigdzie na świecie nie było takiej sześciomiesięcznej
epoki, w której by nieomal dzień po dniu reaktywowano dawne bądź powstawały
nowe instytucje, organizacje, placówki kulturalne. Wszystkie one rodziły się z
entuzjazmu powołujących je ludzi pióra, teatru, muzyków, plastyków, działaczy
społecznych różnego autoramentu. Moja młodość lubelska - brzmi tytuł
wspomnienia znakomitego polonisty, Janusza Kleinera, jakże trafnie określający
ówczesne przeżycia niejednego z nas, świadków "pierwszych dni". Polska w naszej
o niej wiedzy była bliska i dostępna dla każdego, kto posiadał cenzus
uczciwości - napisał Zbigniew Bieńkowski w "Pożegnaniu Lublina". Sprawiedliwa.
I oczywista. Taka, której by sie nie dało wyinerpretować tak lub inaczej. Jak
chleb powszedni rozumiejąca się sama przez się."

Dociek

18.Wacław Czyżewski

Więc zarepetuj broń
Wydawnictwo MON, 1964

Wojna jest tragedią dla wszystkich ludzi. I dla jej ofiar, dla pokonanych i
zgnębionych oraz dla zwycięzców. Dla tych, co muszą do ostatniej kropli krwi
się bronić, by przetrwać i dla tych, którzy zamieniają się w zwyrodniałe hieny
i katów, by z następstw wojny korzystać. Wzajemne grupowe wyrzynanie się ludzi
jest zaprzeczeniem wszelkich zasad humanizmu, miłosierdzia, podstawowego
porozumienia i zrozumienia, fundamentalnych norm współżycia społecznego.
Brutalnym przejawem zbiorowego, czy nawet jednostkowego szału, egoizmu i
egocentryzmu, zachłanności, żądzy władzy i pożądania ponad wszystko praw
własności dla siebie, a często okazuje się, że chronicznej i totalnej,
zwyczajnej głupoty. Do wojny, do tej bezsensownej i obrzydliwej hekatomby
milionów ofiar, do eksterminacji narodów, do upodlenia społeczeństw i do ich
militarystyczno-morderczego "wymóżdżenia" dobudowuje się ideologię. Taką, jaką
na daną "chwilę władzy" akurat obowiązuje. Mamy tu do czynienia z książką
malującą obraz, ale i budującą legendę tzw. "ludowego ruchu oporu" na
Lubelszczyźnie, wspomnienie czasu tworzenia - PPR, GL i AL. Autor, generał
Ludowego Wojska Polskiego spisał swe osobiste wspomnienia w sposób bardzo
jednostronny, ale tak: "albo musiał, albo myślał, albo czuł". Książka, mimo
swego historyczno-polityczno-propagandowego "zniekształcenia", zawiera wiele
interesujących epizodów okupacyjnej rzeczywistości naszego regionu oraz szereg
czarno-białych archiwalnych zdjęć.

Dociek

Książki o Lublinie cd.1

[dociek]

20.Ireneusz J. Kamiński

Kwiat na ruinie
Wydawnictwo MON, 1984

Wg noty: W lipcu 1944, skoro tylko na pierwszym skrawku ziemi rodzinnej ucichły
działa, w odrodzonym wolnością Lublinie gwałtownie rodzić się zaczęło życie
Polski - nowe życie, w nowych strukturach, z nowymi perspektywami. Także życie
kulturalne. Książka jest obrazem tego najbardziej spontanicznego okresu nie
tyle kiełkowania, ile wybuchu i rozwoju literatury i czasopiśmiennictwa, teatru
i filmu, sztuk plastycznych i tego wszystkiego, co immamentnie związane jest z
kulturą i sztuką. To rój nazwisk i zdarzeń, osiągnięć i potknięć.To szerokie,
barwne tło tych zdarzeń. To jakby gładkie lustro, w którym odbija sie ówczesna
rzeczywistość bez zniekształceń. Niezwykła to książka, ale też o niezwykłym
czasie.
Muszę przyznać, że ówczesne, prawie obowiązujące, a z obecnej perspektywy,
równie niezwykłe, jest też upolitycznione wprowadzenie od autora...

Dociek

21.Tadeusz Szymański

Z pól bitewnych Lubelszczyzny
Wydawnictwo MON

Autor pochodzący z Lubelszczyzny, z rodziny chłopskiej, były "wiciowiec", w
latach okupacji hitlerowskiej pod pseudonimem "Lis" był dowódcą Okręgu nr 5 GL
i AL. Książka jest dokumentalną opowieścią o powstaniu, rozwoju i działalności
oddziałów Gwardii Ludowej i Armii Ludowej od początku jej istnienia aż do dnia
wkroczenia do naszego województwa Armii Czerwonej i I Armii Wojska Polskiego.
Odwołując się do własnych wspomnień oraz swoich współtowarzyszy walki, do
relacji, opracowań i dokumentów stworzył Szymański zbeletryzowany obraz zmagań
lewicowej partyzantki z okupantem i jej wkładu - w miarę możliwości - w
pokonanie hitleryzmu. Lubelszczyzna, z racji swego położenia, ukształtowania,
zalesienia oraz zaplecza społecznego była terenem, na którym spotykały się
partyzantki różnej proweniencji, także ta "ludowa", związana z PPR, a którą
obecnie spychają głównie piewcy NSZ i WiN do jeszcze "głębszego podziemia",
czyli zapomnienia. Będąc, po zmianie systemu "na fali", wynoszą swój "narodowo-
katolicki antykomunistyczny patriotyzm" ostatnich lat wojny i powojnia ponad
zbrojny wysiłek wszystkich ludzi walczących i ginących, po prostu, za Polskę,
za wyzwolenie, wolność i za bezpieczeństwo swych najbliższych.

Dociek

Przewodniki i informatory

[dociek]

1.Walery I.Przyborowski

Lublin i Ziemia Lubelska
Biblioteka Turystyczna tom XIX
Spółdzielczy Instytut Wydawniczy "Kraj", Warszawa 1951

Przewodnik po Lubelszczyźnie i samym Lublinie. Zawiera, m.in. spis
miejscowości, mapkę Puław i okolic Kazimierza oraz nieliczne, słabej jakości
czarno-białe zdjęcia. Ale za to wstęp jest wyraźnie propagandowym przesłaniem.
Autor tak pisze o turystyce: "Dawna elitarna rozrywka dostępna jedynie dla
wybranych, turystyka, staje sie obecnie ruchem masowym, dostępnym dla każdego
robotnika, chłopa czy inteligenta pracującego, jest jedną z form powszechnego
nauczania i wypoczynku mas pracujących. Gruntownej zmiane uległo również i
dawne pojęcie turystyki, jako środka poznania kraju i jego przeszłości.
Dzisiejsza turystyka stawia za cel na jednym z pierwszych miejs poznanie
człowieka, warunków jego życia i wyników twórczej pracy nad odbudową i
przebudowa kraju na państwo socjalistyczne." .


Dociek

2.autorzy rozdziałów: Tadeusz Wilgat, Leontyna Barwińska, Stefan Wojciechowski,
M. Stanisław Pajdowski, Czesław Gawdzik, Henryk Gawarecki

Przewodnik po Lublinie

Lubelska Spółdzielnia Wydawnicza, 1959

Kieszonkowy przewodnik po Lublinie z czarno-białymi fotografiami i z załączonym
schematycznym planem Śródmieścia. Polskie Towarzystwo Krajoznawcze w 1931 roku
wydało swój pierwszy przewodnik po mieście - "Ilustrowany przewodnik po
Lublinie". Okolicznościowe informatory i broszury wydane z okazji 10-lecia PKWN
i PRL nie spełniały tej roli, w związku z tym Polskie Towarzystwo Turystyczno-
Krajoznawcze, Zarząd Okręgu w Lublinie, postanowiło przybliżyć urok naszego
grodu. Według mnie, również atrakcyjne, choć nie tak, jak bezpośrednie
zwiedzanie Lublina, jest poznawanie jego historii i rozwoju właśnie dzięki
starym przewodnikom i porównywanie, niekiedy już bardzo nieaktualnych, opisów
do obecnej lubelskiej rzeczywistości.-

Dociek

3.Henryk Gawarecki, Czesław Gawdzik

Ulicami Lublina - przewodnik

Wydawnictwo Lubelskie, 1976

Od autorów: Przewodnik "Ulicami Lublina" jest nieco odmienną formą informatora
turystycznego. Odmienność tę określa przede wszystkim opis miasta prowadzony
dzielnicami i ulicami. Intencją autorów było przedstawienie w sposób
przejrzysty wiadomości o Lublinie, o jego rozwoju przestrzennym i gospodarczym
od początku powstania miasta aż do lat ostatnich (1976). W prowadzonym opisie
znalazły się też dawne nazwy topograficzne terenów, dziś rzadko już używane,
ale jeszcze istniejące na planach miasta i spotykane w literaturze o Lublinie.
Przewodnik podzielono na dwie części. Pierwsza - ogólna, zawiera krótkie
wiadomości charakteryzujące miasto oraz rys historii Lublin, w części drugiej
opis prowadzono w ramach wyznaczonych dzielnic.

Dociek

4.autorzy rozdziałów: Tadeusz Wilgat, Leontyna Barwińska, Stefan Wojciechowski,
M. Stanisław Pajdowski, Czesław Gawdzik, Henryk Gawarecki

Przewodnik po Lublinie

Wojewódzki Ośrodek Informacji Turystycznej, Lublin 1966

Wydanie II, poprawione i uzupełnione, pierwszego (z 1959) powojennego
przewodnika PTTK po Lublinie. Niemal w każdej z dziedzin życia miasta,
omawianych w I wydaniu niniejszego "Przewodnika", zaszły widoczne zmiany. Nowe
(!) badania w zakresie historii miasta i jego zabytków pozwoliły również na
wprowadzenie odpowiednich zmian. Zaś minione dwudziestolecie Ziemi Lubelskiej
dało możność podsumowania osiągnięć w dziedzinie życia gospodarczego i
kulturalnego.

Dociek

5.Włodzimierz Wójcikowski, Zbigniew Bogdański

Lublin przewodnik turystyczny
Krajowa Agencja Wydawnicza, Warszawa 1977

Bardzo skromny, co do zawartości i samej objętości, podręczny, kieszonkowy
przewodnik po Lublinie. Wzbogacony kilkoma kolorowymi zdjęciami i niezbyt
precyzyjnym planem naszego miasta.

Dociek

6.tekst - Henryk Gawarecki, fotografie - Zbigniew Zugaj

Lublin Stare Miasto
Krajowa Agencja Wydawnicza, Lublin 1980

Informator turystyczny o lubelskiej Starówce. Niewielka broszura zawiera wiele
interesujących, barwnych zdjęć wykonanych przez znanego lubelskiego fotografika
Z.Zugaja, połączonych, choć niedługim, ale zajmującym opisem historii naszego
grodu przez znanego miłośnika i propagatora Lublina, mgr.inż. H.Gawareckiego.

Dociek

7.tekst - Zdzisław Kowalski, fotografie - Jan Wielopolski, Zbigniew Zugaj

Państwowe Wyższe Uczelnie Lublina

Krajowa Agencja Wydawnicza, Lublin 1980

Informator turystyczny opisujący lubelskie uczelnie. Zawiera wiele barwnych
fotografii budynków akadmickich z całego Lublina. W roku wydania niniejszej
broszury, nikt zapewne nie podejrzewał, że z początkiem XXI wieku, w obecnej
dobie recesji gospodarczej dotykającej szczególnie boleśnie Lubelszczyznę, to
właśnie te, wymienione w informatorze, szkoły wyższe okażą się największymi
zakładami pracy Lublina.

Dociek

8.tekst - Lesław Gnot, fotografie - S.Ciechan, L.Demidowski, M.Sachadyn,
Z.Zugaj

Nowy Lublin
Osiedla LSM

Lubelska Spółdzielnia Mieszkaniowa i Wojewódzki Ośrodek Informacji
Turystycznej, Lublin 1977

Nie ujmując jednak urokom starego Lublina i wartościom jego wspaniałych
zabytków, przypomnieć się godzi, iż obok starego wyrosłego w średniowieczu i
rozkwitłego wspaniale w dobie renesansu dawnego miasta powstał nowy Lublin,
mniej może sławny, ale również zasługujący na uwagę zarówno ze względu na
rozmach, jak i urodę nowoczesnych, pięknie wkomponowanych w falisty krajobraz
dzielnic... W pierwszych latach istnienia spółdzielni rozwój osiedla im. Adama
Mickiewicza wydawał się szczytem szybkiego tempa i aktualnych możliwości.
Rychło jednak okazało się, że na tym poprzestać już nie można... W 1964 roku
rozpoczęto budowę drugiego osiedla im. Juliusza Słowackiego... (od autora).
Niniejszy informator oprócz dokładnej prezentacji wszystkich osiedli LSM
zawiera też kolorowe zdjęcia, jakże obecnie, szczególnie dla mieszkańców tych
osiedli - "sentymentalnie archaiczne" oraz plan ówczesnej dzielnicy LSM.

Dociek

9.Marta Denys, Marek Wyszkowski

Lublin i okolice
Przewodnik
Idea MEDIA, Lublin 2000
Za Wydawcą:"... klasyczny przewodnik po Lublinie i jego okolicach. Ponad 200
stron tekstu, dwie osobne edycje językowe (polska i angielska). 20 tras
oznaczonych na planie, w tym 5 specjalnych, blisko 500 zdjęć, baza adresowa
instytucji kultury, urzędów, hoteli, restauracji, banków... Wreszcie wiedza i
znakomite pióra autorów, nie tylko znawców przeszłosci regionu, ale też
przewodników. Ta barwna opowieść o zabytkach, ludziach, miejscach szczególnych
i osobliwych, fachowa a równocześnie wciągająca, pełna anegdot i ciekawostek
nigdy by pewnie nie powstała, gdyby nie tysiace kilometrów w nogach, setki grup
różnego wieku, stanu, narodowości, niezliczona ilośc pytań, wspomnień,
komentarzy. Ale czy dobry przewodnik można w ogóle napisać, znając miasto
jedynie z okien biblioteki, bez żywego kontaktu z turystą?..."

Dociek

10.Redakcja: Mariusz Cieśla, Michał P. Wójcik

Lublin od kuchni
Lubelski przewodnik kulinarny
Wyd.Impress, Lublin 2002

Od redaktorów: Niewiele miast może poszczycić się własnym przewodnikiem
kulinarnym. ... Jest to pierwsza próba zapisania bardzo bogatej historii
lubelskiej gastronomii. W pierwszej części - prezentacja kilku artykułów
dotyczących różnych zagdnień związanych z gastronomią na przestrzeni wieków od
króla Ćwieczka do końca Polski Ludowej. Część druga jest próbą przedstawienia
stanu gastronomii miasta Lublina dzisiaj. Pełna baza danych zawarta została w
indeksach na końcu książki.
Ja natomiast, jako łasuch i lokalny patriota kulinarny, ze swojej strony,
uważam, że udział lokalnych i regionalnych receptur na specjalite de la Maison
w treści niniejszego przewodnika jest jednak zbyt skromny i poza tym, odczytuję
tę książeczkę bardziej, jako publikację reklamową z nieco ambitniejszym
wstępem, niż jako przewodnik, czy informato

Przewodniki i informatory cd.

[dociek]

10.Redakcja: Mariusz Cieśla, Michał P. Wójcik

Lublin od kuchni
Lubelski przewodnik kulinarny
Wyd.Impress, Lublin 2002

Od redaktorów: Niewiele miast może poszczycić się własnym przewodnikiem
kulinarnym. ... Jest to pierwsza próba zapisania bardzo bogatej historii
lubelskiej gastronomii. W pierwszej części - prezentacja kilku artykułów
dotyczących różnych zagdnień związanych z gastronomią na przestrzeni wieków od
króla Ćwieczka do końca Polski Ludowej. Część druga jest próbą przedstawienia
stanu gastronomii miasta Lublina dzisiaj. Pełna baza danych zawarta została w
indeksach na końcu książki.
Ja natomiast, jako łasuch i lokalny patriota kulinarny, ze swojej strony,
uważam, że udział lokalnych i regionalnych receptur na specjalite de la Maison
w treści niniejszego przewodnika jest jednak zbyt skromny i poza tym, odczytuję
tę książeczkę bardziej, jako publikację reklamową z nieco ambitniejszym
wstępem, niż jako przewodnik, czy informator.

Dociek

11.Henryk Gawarecki, Czesław Gawdzik

Lublin i okolice
Przewodnik
Sport i Turystyka, W-wa 1980
Kolejny przewodnik po Lublinie i okolicach znanego duetu autorskiego,
zasłużonych propagatorów uroków naszego miasta. W przewodniku opisano 7 tras po
mieście, ok. 120 obiektów oraz 8 wycieczek po okolicy i 44 miejscowości. W tej
edycji lubelskiego przewodnika znajdziemy też: 10 planów tras, mapkę okolic. A
także 2 plany i 6 rzutów obiektów i 10 rysunków, nie ma natomiast fotografii.
Jako załącznik dodano wielobarwny plan miasta ze spisem ulic. Z
przewodnika: "Hotel "Victoria" pod nr 40 (róg Osterwy) stał na parceli, na
której znajduje się obecnie PDT /aktualn. "Galeria Centrum"/, w linii zabudowy
ul. Krakowskie Przedmieście. Wybudowany w 1874 r. starał sie dorównać
poprzedniemu /H.Europejskiemu/ komfortem. Jego właściciel Antoni Bokszański
ogłaszał się, że posiada stajnię na 80 koni i 80 powozów i izbę dla furmanów."

Dociek

[pbd2]

O Jezu, ten watek jest niesamowity... Tu jest WSZYSTKO!!!

[pep-per]

Tu jest niewielki ułamek wszystkiego ;)

pbd2 napisał:

> O Jezu, ten watek jest niesamowity... Tu jest WSZYSTKO!!!

[dociek]

pep-per napisał:

> Tu jest niewielki ułamek wszystkiego ;)
>
> pbd2 napisał:
>
> > O Jezu, ten watek jest niesamowity... Tu jest WSZYSTKO!!!
>
>

Pepper, a ile by tego już było, gdybyśmy do dziś systematycznie
pociągnęli "Nasz Lublin"? Solidna i obszerna witryna lubelska na
dobrym poziomie.
Niestety... Przyroda.

[pep-per]

jest jakiś nowy, niezależny lubelski portal. Próbuję znaleźć i portal, i namiary
ale jak na razie bezskutecznie. Gazeta parę miesięcy coś pisała na ten temat.
Myślałem o tym, zeby dołączyć się. Chęci są, gorzej z czasem...

dociek napisał:

> pep-per napisał:
>
> > Tu jest niewielki ułamek wszystkiego ;)
> >
> > pbd2 napisał:
> >
> > > O Jezu, ten watek jest niesamowity... Tu jest WSZYSTKO!!!
> >
> >
>
> Pepper, a ile by tego już było, gdybyśmy do dziś systematycznie
> pociągnęli "Nasz Lublin"? Solidna i obszerna witryna lubelska na
> dobrym poziomie.
> Niestety... Przyroda.

Inne... o Lublinie

[dociek]

1.Ireneusz J. Kamiński

Galerie sztuki LSM
Dom Kultury LSM, Lublin 1999

Dom Kultury LSM w piętrowym budynku przy ul. Wallenroda 4a odwiedza miesięcznie
kilka tysięcy osób - co daje do myslenia w tych niewatpliwie ciekawych czasach,
w których duch ustępuje materii, ewentualnie ja kokietuje, nawet za cenę
własnej godnosci, nieczęsto przecież zyskujac uznanie dla swoich subtelnych
wdzięków. Galeria posiada pomieszczenia niewielkie, liczšce około 6,5x5,2 m2,
ale program - rozległy, a co ważniejsze: bezpretensjonalny, rzec można, iż
autentyczny, bo wynikajacy z socjologicznej, kulturowej i często artystycznej
specyfiki tej lubelskiej dzielnicy, w której mieszka ok. 40000 ludzi i znajdujš
się dwa licea ogólnokształcace, kilka szkół podstawowych i gimnazjów,
kilkadziesiąt pracowni plastycznych, a nieco dalej, lecz jeszcze w polu
widzenia mieszkańców LSM, Wydział Artystyczny UMCS.

Dociek

2.tekst - Zdzisław Kowalski, fotografie - Jan Wielopolski, Zbigniew Zugaj

Państwowe Wyższe Uczelnie Lublina

Krajowa Agencja Wydawnicza, Lublin 1980

Informator turystyczny opisujący lubelskie uczelnie. Zawiera wiele barwnych
fotografii budynków akadmickich z całego Lublina. W roku wydania niniejszej
broszury, nikt zapewne nie podejrzewał, że z początkiem XXI wieku, w obecnej
dobie recesji gospodarczej dotykającej szczególnie boleśnie Lubelszczyznę, to
właśnie te, wymienione w informatorze, szkoły wyższe okażą się największymi
zakładami pracy Lublina.
Czesław Momatiuk


3. 500 zagadek o Lublinie i Ziemi Lubelskiej
PW "Wiedza Powszechna", Warszawa 1967

Popularna publikacja o Lublinie i Lubelszczyźnie ze rozpowszechnianej swego
czasu serii wydawniczej "500 zagadek o...". Z przedmowy: "Celem książki jest
zainteresować cztelnika regionem, o którym niesłusznie mniema się, że należy do
najmniej ciekawych w Polsce. Rozdziały i pytania zawarte w zagadkach zostały
tak dobrane, by stanowiły przekrój przez wszystkie dziedziny działalności
ludzkiej, a także dały podstawowe informacje o położeniu, ukształtowaniu i
budowie geologicznej województwa." Oczywiście, od 1967 roku zaszło tak wiele
zmian, że niektóre z odpowiedzi są zupełnie nieadekwatne do lubelskiej
współczesności. Jednakże pozostają nam chociażby zagadki historyczne... "Kto i
z kim walczył na terenie Lublina w 1341 roku?

Dociek.

4.Opracowanie Lesław Gnot

Na słonecznym wzgórzu
5 lat Lubelskiej Spółdzielni Mieszkaniowej
Wydawnictwo Lubelskie, 1962

W dniu 25 kwietnia 1957 roku odbyło się zebranie organizacyjne. Wzięło w nim
udział 40 osób - entuzjastów spółdzielczości mieszkaniowej. Zarząd z
przewodniczącym mgr. Stanisławem Kukuryką i Radą Nadzorczą z miejsca zabrały
sie energicznie do pracy. W okresie tym brak było jeszcze ruchowi
spółdzielczości mieszkaniowej niezbędnego doświadczenia. Na terenie województwa
lubelskiego nie działała ani jedna większa spółdzielnia. Wszystko trzeba było
tworzyć od podstaw. Lubelska Spółdzielnia Mieszkaniowa w dn. 8 czerwca 1957 r.
została zarejestrowana i uzyskała moc prawną. Spółdzielnia liczyła wówczas 318
członków. 20 grudnia 1959 roku pierwsi mieszkańcy otrzymali przydziały
mieszkaniowe; 150 członków spółdzielni LSM wprowadziło się do 7 wykończonych
bloków. Obecnie, siedem osiedli Lubelskiej Spółdzielni Mieszkaniowej
zamieszkuje ok. 45 tysięcy mieszkańców, co stanowi "odpowiednik" miasta
powiatowego wielkości Puław.

Dociek

5.Henryk Dąbkowski, Edward Fijałkowski, Feliks Haczewski, Oskar Hansen, Tadusz
Iżycki, Tadeusz Kliszcz, Stanisław Kukuryka, Wincenty Mazurkiewicz, Stanisław
Parol, Wacław Rzeszutko, Stanisław Sadowski oraz Jan Turowski i Ryszard
Mitaszko (badania socjologiczne LSM)

Lubelska Spółdzielnia Mieszkaniowa
Zakład Wydawnictw CRS, Warszawa 1968

Lubelska Spółdzielnia Mieszkaniowa (LSM) - jej powstanie, szybki i piękny
rozwój - jest przykładem dobrej realizacji nowej, w owczesnych czasach,
polityki mieszkaniowej. LSM w ciągu kilku lat od swego powstania w 1957 r.
stała się wzorem nowego typu spółdzielni mieszkaniowej w Polsce. Koncepcja
spółdzielni ma społeczną genealogię. Lublin posiada piękne tradycje ruchu
spółdzielczego w kraju. Najdobitniejszym wyrazem tych tradycji była działalność
Lubelskiej Spółdzielni Spożywców (LSS Społem), związanej z tradycjami ruchu
socjalistycznego (PPS), a powstałej w 1913 roku z inicjatywy J.Hempla i
M.Koryznowej. Organizatorzy LSM to ludzie, którzy uwierzyli, że dzięki takiej
spółdzielni, którą zdecydowali się zorganizować, będzie można przyspieszyć
rozwój Lublina, zapewnić nowoczesne, piękne mieszkania wielu tysiącom rodzin.
Publikacja ta składa się z dwóch części. W pierwszej przedstawione jest
powstanie i działalność LSM, w drugiej zaprezentowane są wyniki badań
socjologicznych określających całkiem nowe dla naszego miasta środowisko
społeczne.

Dociek

6.Lesław Gnot

Lubelszczyzna
Dzieje - Ludzie - Krajobrazy
Wydawnictwo Lubelskie, 1974

Autor, znany dziennikarz lubelski, opisuje tu cały nasz region, jego historię i
współczesność, która dla nas obecnie także już stała się historią. Wprawdzie
narracja w niniejszych opowieściach bywa miejscami nużąca, nawet lekko
irytująca, ale po prostu odpowiada stylowi lat siedemdziesiątych i ówczesnej
technice dziennikarskiego "zwiadu reporterskiego i fotograficznego". Lublinowi
poświęcony jest odrębny rozdział, a poza tym, nasz gród, jako stolica regionu
pojawia się co chwila w pozostałych rozdziałach niniejszej publikacji. W
książce zamieszczono bardzo wiele czarno-białych zdjęć różnych autorów,
jednakże głównie - Janusza Urbana.

Dociek

7.Andrzej Pruszkowski

Nasze miasto
Wyd. Norbertinum, Lublin 2002

Moja żona przypadkiem trafiła w bibliotece na pozycję książkową
zatytułowaną: "Nasze miasto", autorstwa... naszego miłościwie nam panującego
prezydenta A.P. Po pobieżnym przejrzeniu tegoż "dzieła" okazało się że jest to
zbiór felietonów(?), które ukazywały się cyklicznie w Kurierze Lubelskim.
Dowiedziałem się z tej pozycji wielu ciekawych rzeczy np. tego, że żyjemy w
mieście w którym standard życia jest największy w Polsce... No tak napisał,
ponoć opierając się na jakichś badaniach. Nie zaliczam się do fanatycznych
przeciwników miłościwie panującego nam "wodogrzmota", nie uważam się też za
krytyka literackiego, ale zarówno styl prezydenckich produkcji, język którym
się posługuje, ilość literówek i stosowanie w tekście
denerwujących "wyboldowań" i podkreśleń jak w szkolnych podręcznikach, wzbudził
we mnie po prostu uśmiech politowania graniczący ze zgrozą. Patetyczne tony,
nuda i zerowy poziom prezydenckich emocji w odniesieniu do poruszanych
zagadnień królują na całego. Mam duże wątpliwości czy pisał to sam A.P.Ale
jeśli to firmuje własnym nazwiskiem to chyba jeszcze gorzej o nim świadczy.
Zresztą z tym firmowaniem własnym nazwiskiem też jest
dosyć ciekawa historia, bowiem po wstępie do książki, autor podpisał się
następująco: Pruszkowski Andrzej. Zawsze mi sie wydawało, że reguły języka
polskiego są inne i nie żyjemy jeszcze póki co na Węgrzech, gdzie taka
kolejność najpierw nazwisko a potem imię jest ogólnie przyjęta. Zdecydowanie
nie polecam.


Lodbrok Ragnar