Siewierz

[madohora]

Siewierz - miasto w powiecie będzińskim. Siedziba gminy wiejskiej. Gród i
osada wzmiankowana już w XII wieku. Prawa miejskie w 1276 roku. W latach 1443
- 1790 Siewierz był księstwem należącym do biskupów krakowskich. Z tamtego
czasu pochodzi powiedzenie:
"Bij, kradnij, zabijaj lecz Siewierz omijaj"
Słowa te odnosiły się do surowych praw stanowionych przez biskupów
krakowskich. Przed wjazdem do miasta na cmentarzu znajduje się romański
kościół Jana Chrzciciela pochodzący z XII wieku a który jest najstarszym
zabytkiem na terenie naszego województwa (druga rotunda w Cieszynie na wzgórzu
zamkowym)

[madohora]

[madohora]

Siewierz historię ma dość ciekawą
Jednak ja nie będę biła brawa

[madohora]

W kolejnych latach funkcjonowania miasta, w Siewierzu powstawały pierwsze zakłady pracy: Bank Spółdzielczy (1947 r.), Gminna Spółdzielnia „Samopomoc Chłopska” (1948 r.), Zakłady Gumowe Górnictwa (1958 r.) oraz Spółdzielnia Usług Wielobranżowych (1960 r.).
W 1957 r. powstał budynek urzędu miasta, a w 1959 r. na siewierskim rynku stanęła remiza strażacka.
Lata powojenne były czasem intensywnego ubiegania się o odzyskanie dla Siewierza praw miejskich. Działania te, dzięki wielkiemu zaangażowaniu grupy Siewierzan zostały zwieńczone sukcesem – Siewierzowi nadano prawa miejskie na podstawie rozporządzenia ówczesnego Prezesa Rady Ministrów Józefa Cyrankiewicza z dnia 7 lipca 1962 r. w sprawie utworzenia niektórych miast które stanowiło, że „ ...zalicza się do miast …osiedle Siewierz w powiecie zawierciańskim...”.
Wydarzenie to stało się przyczynkiem do zintensyfikowania działań na rzecz miasta i jego rozwoju. Wkrótce podjęto się przebudowy rynku, w centrum miasta wybudowano kanalizację burzową, powstała sieć wodociągowa i hydrofornia, modernizowano drogi i ulice.

[madohora]

Rozbudowano również budynek szkoły podstawowej, a siewierska oświata już wkrótce mogła poszczycić się wieloma sukcesami. Ówczesna Zbiorcza Szkoła Gminna w Siewierzu wyróżniała się bardzo pozytywnie na tle innych placówek w regionie i w województwie. Została odznaczona m.in. Medalem Komisji Edukacji Narodowej za wybitne osiągnięcia opiekuńczo-wychowawcze i aktywny udział w realizacji zadań w konkursie „Mistrz Gospodarności Kraju”. W kolejnych latach następowały kolejne sukcesy, a wysoki poziom nauczania przekładał się na osiągnięcia dzieci i młodzieży szkolnej, na liczne nagrody i wyróżnienia. Wychowankowie szkoły reprezentują dzisiaj wiele dziedzin życia społecznego, wielu z nich osiągnęło wybitne sukcesy w swoich zawodach.
Również młodzież licealna działała aktywnie, włączając się w życie społeczne. Już w latach sześćdziesiątych w szkole działało studio radiowe, które zajmowało się m. in. informowaniem o bieżących wydarzeniach z życia szkoły. Ponadto młodzież wystawiała sztuki teatralne i bajki dla dzieci, aktywnie uczestniczyła w obchodach uroczystości państwowych i lokalnych, przygotowywała inscenizacje historyczne upamiętniające ważne dla Siewierza wydarzenia.

[madohora]

BISKUPI KRAKOWSCY

[madohora]

Po przejściu we władanie przez dynastię Piastów, początkowo jako kasztelania, ziemia ta była własnością najpierw linii opolsko-raciborskiej. Następnie, od 1281, władanie przejęli Piastowie bytomsko-kozielscy, a od 1337 cieszyńscy. W okresie pomiędzy 1312 a 1337 r. kasztelania siewierska została objęta we władanie jako samodzielne księstwo przez jednego z synów Kazimierza I bytomskiego – Mieszka, lub co bardziej prawdopodobne – Jerzego. Po raz pierwszy użycie określenia ‘księstwo’ w odniesieniu do tych terenów datowane jest na rok 1341, co jest echem wcześniejszej sytuacji politycznej.

[madohora]

SIEWIERZ ZAMEK BISKUPI

[madohora]

Bitwa pod Siewierzem (26 lutego 1289) odbyła się między koalicją kujawsko-mazowiecką Bolesława II, księcia Płocka i Władysława Łokietka a siłami Henryka IV Probusa, księcia wrocławskiego pod Siewierzem w księstwie bytomskim. Bitwa ta jest traktowana jako jeden z etapów walki o Małopolskę w latach 1288-1290

[madohora]

Początki murowanego zamku nie zostały do tej pory jednoznacznie ustalone. W stosunkowo nielicznej literaturze popularnonaukowej błędnie datuje się jego powstanie na XV w. Prowadzone od 2001 r. badania historyczne (mgr Artur Rok) wykazały istnienie murowanego zamku na początku 2 poł. XIV w. Przypuszcza się, że pierwsza murowana faza gotyckiego zamku powstała już za panowania książąt bytomskich w 1 połowie XIV w. Nie można również wykluczyć przeciągnięcia się prac budowlanych na wczesne lata panowania książąt cieszyńskich. Dalsze badania historyczne oraz archeologiczne powinny ostatecznie wyjaśnić kwestię początków tej warowni.

[madohora]

PRACE KONSERWATORSKIE NA ZAMKU W SIEWIERZU - Radio Katowice - 27.07.2022

[madohora]

[madohora]

[madohora]

UDAŁO NAM SIĘ WEJŚĆ DO ŚRODKA

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

W rynku zachował się średniowieczny układ urbanistyczny z rynkiem i malowniczą
zabudową.

[madohora]

MALOWANE PANNY NA SIEWIERSKIM RYNKU

[madohora]

[madohora]

Z kamienicą z XVIII wieku, w której według legendy zatrzymał się Napoleon Bonaparte

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

W latach 50. i 70. XX w. rozpoczęto prowadzone z przerwami prace mające na celu zabezpieczenie budowli. Wznowiono je w 1999 r. zmierzając do zachowywana zamku w stanie tzw. trwałej ruiny. Z historycznych elementów zachowały się w pełni – wsparte trójskokowymi przyporami – zewnętrzne mury skrzydeł mieszkalnych (z wyjątkiem ściany południowej), dwa pełne fragmenty ścian skrzydeł mieszkalnych od strony dziedzińca, baszta nad bramą główną, barbakan, fragmenty oryginalnej kamieniarki (kolumny, futryny okien) oraz XVI-wiecznych murów obronnych. Jedynym do tej pory zrekonstruowanym (w latach 70.) większym elementem zamku jest fragment przyziemia skrzydła wschodniego (od strony dziedzińca).

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Do Siewierza możemy dojechać również autobusami komunikacji miejskiej - z przesiadkami i pewni człowiek się tłucze przez pól dnia i jeżdżą dość rzadko ale są;
Ze Świerklańca i Tarnowskich Gór - linia 738
Z Będzina autobus - 769

ROZKŁAD JAZY KZK GOP

[url=https://rj.kzkgop.com.pl/rozklady/1-769/27241/1/157155/]ROZKŁAD JAZDY AUTOBUSU 769[/ur]

[madohora]

W Siewierzu, w pobliżu zamku znajduje się Kościół Świętego Macieja Apostoła z początku XVI wieku, z okazałą bramą (akurat była w remoncie). Parafia św. Macieja Apostoła – rzymskokatolicka parafia znajdująca się w Siewierzu. Należy do dekanatu siewierskiego, diecezji sosnowieckiej i metropolii częstochowskiej.
Utworzona w XII w. Parafia wzmiankowana została w sprawozdaniu z poboru świętopietrza sporządzonym przez Andrzeja de Verulis pośród parafii dekanatu sławkowskiego diecezji krakowskiej w 1326 r. pod nazwą Sewor i ponownie w 1327 r. w zapisie Sevor. W 1331 r. powstał dekanat Bytom, w którym parafia siewierska odnotowywana była w spisie świętopietrza z lat 1334-1342 sporządzonym przez Galharda z Cahors. W 1748 r. z dekanatu bytomskiego wydzielono dekanat siewierski.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

W XVI w. biskupi rozbudowali gotycki zamek dążąc do przekształcenia go w renesansową rezydencję. Od końca średniowiecza aż do upadku Rzeczypospolitej, Siewierz był siedzibą sądu zwanego ziemskim, który łączył w sobie cechy typowe dla dawnego prawa śląskiego oraz polskiego prawa ziemskiego, dwóch sądów: ziemskiego i grodzkiego

[madohora]

Wkrótce po wyzwoleniu w mieście podjęto szereg ważnych dla całej społeczności działań. Rozpoczęto zajęcia w szkole powszechnej, przystąpiono do przebudowy budynku dawnej szkoły elementarnej, w której rozpoczęło działalność liceum ogólnokształcące i państwowe koedukacyjne gimnazjum (1947). W 1946 r. utworzono Ludowy Zespół Sportowy. Podjęto również prace remontowe i konserwatorskie przy kościele św. Jana Chrzciciela (od 1947 r.).

[madohora]

Siewierz wraz z powiatem zawierciańskim należał wówczas do województwa śląsko-dąbrowskiego. W następstwie zmian administracyjnych, które nastąpiły w 1950 roku, likwidacji uległ urząd wójta, a rady narodowe zostały przekształcone w organy jednolitej władzy państwowej. Na czele władz gminy stał przewodniczący Prezydium Gminnej Rady Narodowej. W wyniku kolejnych zmian ustrojowych w 1954 roku i reformy podziału administracyjnego Siewierz został gromadą, którą następnie po upływie 3 lat funkcjonowania przekształcono w osiedle. Obszar Siewierza powiększył się w 1961 roku, kiedy to do Siewierza zostały przyłączone wsie: Sulików, Kuźnica Sulikowska i Kuźnica Świętojańska.

[madohora]

Z uwagi na rosnące zapotrzebowanie na wodę w aglomeracji śląskiej, pod koniec lat 50-tych powstały plany wybudowania sztucznego zbiornika retencyjno-przeciwpowodziowego. Jako pierwszy w 1963 r. powstał Zalew Przeczycko-Siewierski, w którym zapora wodna piętrzy wodę na wysokość ok. 14 metrów. Całkowita powierzchnia zalewu wynosi ok. 570 ha (w tym na terenie Gminy Siewierz ok. 400 ha). Z upływem czasu w pobliżu zbiornika lokowały się ośrodki wypoczynkowe zakładów pracy głównie ze Śląska, a akwen zaczął również pełnić ważną rolę rekreacyjno-wypoczynkową. Obecnie wzdłuż brzegów funkcjonują plaże, przystanie dla łodzi, swoje siedziby mają kluby żeglarskie, a na wodzie organizowane są zawody wędkarskie i kursy żeglarskie. Pomimo częściowego zagospodarowania brzegów, zbiornik posiada również naturalne rejony z charakterystyczną roślinnością wodną, a na przylegających terenach zielonych swoje siedliska ma wiele gatunków ptaków, odbywających lęgi. Jest to również ważny przystanek w corocznej sezonowej migracji ptactwa wodnego. Z tych wszystkich względów jezioro stało się istotnym atutem w ofercie turystycznej i wypoczynkowej Siewierza. Drugim zbiornikiem retencyjno-przeciwpowodziowym na terenie gminy jest zbiornik Kuźnica Warężyńska w rejonie Wojkowic Kościelnych, który powstał w 2006 roku, po napełnieniu wodą wyrobiska po zakończonej eksploatacji piasku podsadzkowego.

[madohora]

W znaczący sposób do rozwoju miasta przyczyniały się zakłady pracy, które powstawały na jego terenie, a mieszkańcy znajdowali w nich zatrudnienie. Siewierzanie oraz mieszkańcy okolicznych miejscowości podejmowali pracę w Spółdzielni Usług Wielobranżowych, Spółdzielniach Pracy „Rozwój” i „Strój”, w Zakładach Zbożowych Technomag oraz w dużych przedsiębiorstwach, które powstawały w kolejnych latach, jak np. Zakłady Dolomitowe, Wytwórnia Gazów Technicznych „Polgaz”, Siewierskie Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej, Prodryn-Spelmot.

[madohora]

W latach 80-tych wybudowano Dom Książki, utworzono Izbę Regionalną, a zbiory biblioteczne zostały przeniesione do nowej siedziby przy placu Wojska Polskiego.
Oddano do użytku Urząd Poczty i Telekomunikacji, wraz z nową centralą telefoniczną na 800 numerów.
W związku z coraz większą liczbą mieszkańców na Osiedlu Zachód, powstała tam parafia pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa, której pierwszym proboszczem został ksiądz Emil Ilków.
W kościele św. Barbary i Walentego – dawnym kościele szpitalnym z XVII wieku rozpoczęto trwające kilka lat prace remontowe, w ramach których wykonano nową posadzkę i tynki oraz odrestaurowano ołtarz główny. Odnowiono również wnętrze kościoła pw. św. Macieja Ap., a dach świątyni został pokryty blachą.
Nakreślając rozwój miasta nie sposób nie wspomnieć o tradycyjnym siewierskim rzemiośle, reprezentowanym przez liczną rzeszę wytwórców, którzy trudnili się bednarstwem, garncarstwem, stolarstwem, kołodziejstwem, rymarstwem, kowalstwem, koszykarstwem, szewstwem.

Była to spora grupa rzemieślników, działająca na lokalnym rynku, a efekty ich pracy były szeroko znane w okolicy. Z biegiem czasu zmieniał się profil lokalnego wytwórstwa, odchodziły w zapomnienie niektóre zawody wypierane przez nieuchronny postęp i zmiany społeczno-gospodarcze, ale zawsze Siewierz był i jest nadal kojarzony z wieloma tradycyjnymi produktami, postrzegany jako miasto ludzi z inicjatywą.
Z początkiem lat 70 – tych ubiegłego wieku następowały kolejne zmiany w organizacji administracji terenowej. Na podstawie reformy ustrojowej z 1972 r. począwszy od 1 stycznia 1973 r. w miejsce likwidowanych gromad utworzono gminy, a do Siewierza przyłączono wówczas wsie: Brudzowice, Dziewki i Żelisławice. Wskutek kolejnych zmian do Siewierza przyłączono kilka sołectw ze znoszonego miasta Ząbkowice, tj. Podwarpie, Trzebiesławice, Tuliszów, Warężyn i Wojkowice Kościelne, a w 1984 r. z terenu gminy Siewierz wyłączono wsie: Marianki i Ratanice.

[madohora]

Historycznie biskupstwo krakowskie powołano w roku 1000. Zaś najstarszy kalendarz katedry wawelskiej pochodzący z ok. 1257 roku wymienia przed pierwszym historycznym biskupem Popponem dwóch jego poprzedników: Prohora i Prokulfa, o których brakuje przekazów historycznych. Stąd według różnych hipotez mogli to być albo biskupi krakowscy, albo ołomunieccy jednak na siedzibie krakowskiej albo też mogli to by być kontynuatorzy słowiańskiej misji Metodego. Inni badacze sugerują, że dedykacja katedry na Wawelu Wacławowi I wskazuje, że została ona ufundowana jeszcze w okresie przynależności Krakowa do państwa czeskiego, co mogło mieć miejsce przed rokiem 990[1]. Jeszcze inne teorie uznają Prohora i Prokulfa za osoby włączone do katalogu biskupów krakowskich przypadkowo. Dla przykładu Alfons Parczewski wykazał podobieństwo imion Prokora i Prokulfa do imion Porchariusa i Prokulejana – biskupów diecezji Auch z VI w. we Francji.

[madohora]

Po zakończeniu sporu w 1453 miasto Siewierz i zamek stały się siedzibą biskupów krakowskich pełniących tutaj rolę książąt siewierskich. Jako pierwszy formalnego tytułu księcia siewierskiego zaczął używać w 1484 biskup Jan Rzeszowski. Ziemie księstwa były suwerenne terytorialnie i jurysdykcyjnie. Pewna, niejednoznaczna zależność od Rzeczypospolitej wynikała z uwagi na osobę króla, zatwierdzającego kandydaturę na kościelny urząd biskupa krakowskiego. Jednak nie stanowiło to w żaden sposób rozciągnięcia jurysdykcji prawnej Rzeczypospolitej nad Księstwem Siewierskim, gdyż biskupi krakowscy w Siewierzu występowali nie jako najwyżsi przedstawiciele hierarchii kościelnej, tylko jako książęta siewierscy – prawni następcy i kontynuatorzy władzy księcia cieszyńsko-siewierskiego Wacława I i jego poprzedników. Księstwo miało własną gospodarkę, skarb, wojsko oraz surowe prawa z przywilejem katowskim włącznie, co odzwierciedla powiedzenie Kradnij, zabijaj, ale Siewierz omijaj. Nie biło ono jednak swojej monety, a tzw. „dukaty siewierskie” wybite zostały w celach pamiątkowych już po likwidacji księstwa.
W czasie potopu szwedzkiego księstwo nominalnie pozostawało neutralne, jednak na zamku przebywały oddziały hetmana Stefana Czarnieckiego, co skłoniło Szwedów do jego zajęcia.

[madohora]

[madohora]

Takie ozdoby w Sieiwerzu

[madohora]

Przy Siewierskim rynku zachowała się barokowa kamienica z XVII wieku

[madohora]

SIEWIERZ - FONTANNA NA RYNKU

[madohora]

[madohora]

Teren księstwa siewierskiego kojarzony jest często z późniejszym Zagłębiem Dąbrowskim, choć nie ma między nimi żadnej bezpośredniej więzi historyczno-administracyjnej. Jednak obecne obszary głównych miast zagłębiowskich: Sosnowca, Będzina i Dąbrowy Górniczej leżą częściowo, a obszar Czeladzi i Wojkowic w całości na terytorium dawnego księstwa siewierskiego. Częste, lecz nieprawdziwe twierdzenia, czyniące z księstwa siewierskiego protoplastę Zagłębia Dąbrowskiego, wymagają jednak wyjaśnienia, iż większość terenu samej Dąbrowy Górniczej (podobnie jak większa część Sosnowca i Będzina) nigdy do tego księstwa nie należała, zaś samo pojęcie Zagłębia Dąbrowskiego powstało dopiero kilkadziesiąt lat po likwidacji księstwa.
Na mocy reskryptu cesarza Austrii Franciszka I Józefa, biskupi krakowscy w 1889 roku utrzymali tytuł książęcy. Tytułu tego używali aż do czasów po II wojnie światowej. Jako ostatni używał go kardynał Adam Stefan Sapieha

[madohora]

Państwo muszyńskie (starostwo muszyńskie), zwane też kluczem muszyńskim, kresem biskupim państwa, kresem muszyńskim lub Biskupszczyzną – historyczne latyfundium w powiecie nowosądeckim przy granicy ze Słowacją (niegdyś zwaną Górnymi Węgrami), z centrum administracyjnym w Muszynie, o obszarze ok. 450 km², dysponujące własną administracją, sądownictwem i wojskiem, istniejące od XIII wieku do 1781 roku.

[madohora]

Klucz siewierski – klucz dóbr biskupich w księstwie siewierskim, stanowiący jednostkę zarządu dobrami biskupimi odrębną od samego księstwa. Tworzyły go 2 miasta (Siewierz i Czeladź) oraz 15 wsi[3]. Był jednym z dwóch – obok klucza koziegłowskiego – ośrodków zarządu dóbr w księstwie siewierskim. Sprawy sądowe z klucza siewierskiego sądzone były na zamku siewierskim, gdzie znajdował się jego zarząd, zaś z klucza koziegłowskiego na koziegłowskim. Klucz eksploatowany był rabunkowo w czasie potopu szwedzkiego. Dobra klucza przeszły na własność skarbu państwa na mocy uchwały Sejmu Czteroletniego (1790).

[madohora]

Relacja Jana Długosza o okolicznościach, przebiegu, uczestnikach i wyniku bitwy siewierskiej jest niezwykle dokładna z dużą ilością szczegółów. Kanonik krakowski niestety nie ustrzegł się szeregu błędów, a część informacji wobec braku potwierdzenia w zachowanych źródłach musi pozostać mniej lub bardziej prawdopodobnym domysłem. W zasadzie wątpliwości nie budzi wśród historyków data dzienna wydarzenia – 26 lutego potwierdzona przez kilka niezależnych od siebie źródeł, takich jak: Rocznik krzeszowski (gryzowski) większy informujący, że: Anno domini 1289 4 kal. Marcii occiditur dux Priberito, frater ducis Glogovie[2], Nagrobki książąt śląskich: Anno domini 1289 4 kal. Marcii occubuit illustris princeps dominus dux Premizl Stinaviensis filius Cunradi ducis Glogovie tertius[3].Datę tę potwierdza również Liber mortuorum monasterii sancti Vincenti[4], oraz Kronika książąt polskich[5]. Dzień 26 lutego jest też powszechnie przyjmowany przez nowszą, jak i tą dawniejszą historiografię, jako data śmierci, księcia Przemka[6]. Trochę więcej trudności nastręcza rok bitwy, gdyż jak widzimy Długosz zamieszcza wydarzenia siewierskie pod 1290 rokiem. Również w paru innych źródłach nie ma zgodności. Jednak zgodność co do roku 1289 Rocznika Krzeszowskiego większego, Nagrobków książąt polskich, Liber mortuorum monasterii s. Vincenti, Kroniki książąt polskich, Rocznika Traski, Rocznika Sędziwoja oraz Rocznika Kujawskiego czyni tę opcję bardziej prawdopodobną, co zresztą zgadza się z ówczesną sytuacją polityczną

[madohora]

Pomyłką Jana Długosza jest też określenie Władysława Łokietka jako przywódcy koalicji kujawsko-mazowieckiej. Na tym etapie walki głównym kandydatem do tronu w Krakowie był bowiem Bolesław II, książę Płocka. Oprócz książąt brzeskiego i płockiego w bitwie siewierskiej z całą pewnością wziął udział Kazimierz książę Łęczycy. Co do Konrada II takiej pewności już nie ma i nie jest pewne, czy poważnie pokłócony z bratem książę czerski, jeden z kontrkandydatów Bolesława II na tron krakowski po śmierci Leszka Czarnego, wziął aktywny udział w zmaganiach z Henrykiem Prawym[15]. Możliwy jest za to udział, chociaż per milites illi solacia ferentibus, wojsk wielkopolskich Przemysła II i pomorskich Mszczuja II
Sprostować należy jeszcze jedną błędną informację Długosza, który syna Konrada głogowskiego Przemka tytułuje księciem szprotawskim, podczas gdy sam książę w dokumentach, jak i większości źródeł jest tytułowany księciem ścinawskim.

[madohora]

Scenariusz 1289 roku przebiegał prawdopodobnie następująco: Bolko książę Opola, Przemek książę Ściniawy i Henryk III książę Głogowa, prowadząc oprócz swoich oddziałów posiłki z księstwa wrocławskiego i Niemiec zostali wysłani przez Probusa przodem do Krakowa, gdzie po zajęciu stolicy, zostawili w zamku i mieście odpowiedniej ilości załogę. Z pozostałą częścią uszczuplonych sił zdecydowali się udać na terytorium księstwa bytomskiego by przygotować drogę wojskom Henryka IV Probusa, zbierającego w tym czasie rycerstwo na Dolnym Śląsku[19]. Kazimierz II uznał wtargnięcie książąt śląskich za bezpośrednie zagrożenie swojego władania, co spowodowało złożenie za zgodą synów i możnych dzielnicy hołdu lennego w Pradze 10 stycznia 1289 roku. W tym momencie kontrkandydat do Krakowa Bolesław II doszedł do wniosku, że warto wykorzystać sytuację i zaatakować niczego nie spodziewających się Ślązaków rozłożonych na postój w okolicach Siewierza. Zaskoczenie i przewaga liczebna koalicji mazowiecko – kujawskiej przyniosła zwycięstwo Bolesławowi II. Nie można jednak zwycięstwa tego zaliczyć do łatwych, skoro jak mówi Długosz doszło do wielkiej, obustronnej rzezi[20]. Nie wiemy ile brało udział rycerstwa po obu stronach. Na podstawie danych pośrednich możemy jednak zaryzykować, że oddziały obu wojsk nie przekraczały po 800 rycerzy.

[madohora]

Zwycięstwo Bolesława II i Władysława Łokietka pod Siewierzem nie przyniosło koalicji kujawsko-mazowieckiej spodziewanego sukcesu. Wawel został obroniony. Bolesław w nieznanych okolicznościach zrezygnował z ubiegania się o tron krakowski, a Władysław Łokietek wyłącznie swoimi siłami nie był w stanie sprostać potędze Henryka IV Probusa. Prawdziwym wygranym starcia pod Siewierzem okazał się ktoś trzeci, kogo możni krakowscy w dotychczasowych rachubach nie brali poważnie pod uwagę – książę czeski (królem bowiem został dopiero w 1297 roku) Wacław II. To właśnie w tym momencie, zagrożony bezkarnie poruszającym się po terytorium jego księstwa wojskom, książę Bytomia Kazimierz II zdecydował się na hołd lenny, który był początkiem odchodzenia księstw śląskich od "korony królestwa polskiego". Warto tutaj zatrzymać się jeszcze nad jednym aspektem. Starsza historiografia bitwę określała jako triumf oręża polskiego nad zbliżającą się ze wszystkich stron niemczyzną. Świadczyć o tym miało udział w oddziałach śląskich wojsk posiłkowych z Turyngii. Również Henryk IV Probus, czy Henryk III Głogowczyk, jako zgermanizowani Piastowie, mieli być swoistą forpocztą niemieckiego naporu na Polskę. Jest to jednak zbytnie przejaskrawienie sprawy, gdyż ani niemieckość śląskich Piastów nie była w tym czasie oczywista (trudno w XIII wieku mówić w kategoriach narodowościowych, po prostu kultura i język niemiecki był w całej Europie wtedy bardzo popularny, w podobny sposób, jak w epoce nowożytnej francuski, a obecnie angielski), ani drobne w sumie starcie nie mogło decydować o tak ważnych sprawach.

[madohora]

Po nadaniu praw miejskich Siewierzowi (ok. 1276 r.), nowo lokowane miasto założono 2 km na północ od dawnego grodu. Prawdopodobnie wówczas w zakolu rzeki Czarnej Przemszy pośród jej rozlewisk i bagien, które stanowiły naturalny czynnik obronny, wzniesiono nową drewniano–ziemną siedzibę kasztelanów. Usytuowana była ona na sztucznej wyspie usypanej z ziemi i wzmocnionej drewnianymi palami.

[madohora]

W 1443 r. księstwo siewierskie wraz z zamkiem i miastem wykupił od zadłużonego księcia Wacława I cieszyńskiego, biskup krakowski Zbigniew Oleśnicki. Po kilkuletnim sporze z innymi książętami śląskimi, biskupi krakowscy na mocy dokumentu księcia cieszyńskiego Wacława I, przyjęli świecki tytuł książąt siewierskich, a Księstwo Siewierskie stało się prawie niezależnym organizmem politycznym z własnym wojskiem, sejmem, monetą, surowym sądem, szlachtą. Zamek zaczął pełnić rolę administracyjnej i politycznej siedziby Księstwa Siewierskiego.
W latach 1471-1488 biskup Jan Rzeszowski polecił zbudować nową bramę od strony przeciwległej (północnej). Przy dawnej nieczynnej bramie południowej wzniesiono od wschodu nowy budynek.

[madohora]

W 1575 r. książę – biskup Franciszek Krasiński umocnił zamek, przystosowując go do wykorzystywania broni palnej. Dodany został dodatkowy mur zewnętrzny, zaś przestrzeń między nim a bryłą zamku wypełniono ziemią. Stworzyło to taras artyleryjski, który otrzymał w wyposażeniu w 10 dział. Brama została umocniona ciekawym barbakanem. Mury oblewała fosa i wody Czarnej Przemszy. W czasie potopu szwedzkiego księstwo siewierskie nominalnie pozostawało neutralne, jednak na zamku przebywały oddziały hetmana Stefana Czarnieckiego, co skłoniło Szwedów do jego zajęcia.

[madohora]

W latach 50. i 70. XX w. rozpoczęto prowadzone z przerwami prace mające na celu zabezpieczenie budowli. Wznowiono je w 1999 r. zmierzając do zachowywana zamku w stanie tzw. trwałej ruiny. Z historycznych elementów zachowały się w pełni – wsparte trójskokowymi przyporami – zewnętrzne mury skrzydeł mieszkalnych (z wyjątkiem ściany południowej), dwa pełne fragmenty ścian skrzydeł mieszkalnych od strony dziedzińca, baszta nad bramą główną, barbakan, fragmenty oryginalnej kamieniarki (kolumny, futryny okien) oraz XVI-wiecznych murów obronnych. Jedynym do tej pory zrekonstruowanym (w latach 70.) większym elementem zamku jest fragment przyziemia skrzydła wschodniego (od strony dziedzińca).

[madohora]

BIEG O PUCHAR MIASTECZKA SIEWIERZ - Nasze Miasto - 22.05.2022

[madohora]

SIEWIERZ RYNEK

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Z Siewierza miłe wspomnienia miałam
Dość często tam zaglądałam
I tak było od dziecka
Może stanie tam moja ławeczka.

[madohora]

Ludność miasta: ogółem — 5,6 tys. mieszkańców (2019)
Gęstość zaludnienia: 143,1 os/km2 (2019)
Powierzchnia: 39 km2
Współrzędne geograficzne: długość geograficzna: 19°14′E, szerokość geograficzna: 50°28′N
Prawa miejskie: nadanie praw — 2 poł. XIII w. (przed 1304), utrata — 1870; nadanie praw — 1962
Oficjalne strony WWW: www.siewierz.pl

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Miejscowość ma metrykę średniowieczną i istniała już w XII wieku. Nazwa notowana w 1123–1125 jako Seuor, 1232 Sewior, 1250 Siewior, 1544 Siewierz, 1546 Siewier, 1889 Siewierz. Pochodzi od nieistniejącego obecnie w języku polskim rzeczownika siewior, oznaczającego „północ”. Do końca XV w. nazwa miasta brzmiała w taki właśnie sposób (Syewyor, 1470–1480). Nazwa określała zapewne miejsce położone na północ od innego obiektu geograficznego.

[madohora]

II wojna światowa
4 września 1939 niemiecki Freikorps zamordował w Siewierzu 10 Polaków. W 1943 r. do obozu zagłady w Auschwitz-Birkenau wywieziona została cała ludność żydowska (w 1939 r. 229 osób).

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

BUDYNEK STAREJ GMINY W SIEWIERZU

Jest to późnoklasycystyczny budynek parterowy z facjatkami, dwutraktowy, z sienią na osi, usytuowany obok kościoła parafialnego pod wezwaniem św. Macieja Apostoła. Został wybudowany jako dworek, na przełomie XVIII i XIX wieku przez siewierską rodzinę Franków. Posiada charakterystyczny dach mansardowy pobity gontem. W II połowie XIX wieku, po utracie przez Siewierz praw miejskich i wyburzeniu ratusza, został wykupiony za środki pochodzące ze składek mieszkańców na siedzibę Gminy. Po II wojnie światowej budynek przeznaczono na przedszkole. Od 2005 r. w obiekcie funkcjonuje Izba Tradycji i Kultury Dawnej, działająca w strukturach Miejsko-Gminnego Ośrodka Kultury w Siewierzu.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Cmentarz żydowski w Siewierzu – nekropolia została założona w 1915 r. poza obszarem zabudowanym, po lewej stronie szosy do Koziegłów. Kirkut został zlikwidowany w czasach PRL-u. Prawdopodobnie na miejscu dawnej nekropolii znajduje się obecnie parking dla samochodów i tereny przy fabryce Electrolux.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

DOJAZD DO SIEWIERZA

[madohora]

w XII w. gród kasztelański i osada targowa; początkowo należał do Małopolski, od 1197 wraz z ziemią siewierską w posiadaniu Piastów śląskich; prawa miejskie 1304 (2. poł. XIII w.?); 1443–1790 własność biskupów krak. (księstwo siewierskie); w XVIII w. rozwój browarnictwa; od 1793 w zaborze pruskim, od 1807 w Księstwie Warsz., od 1815 w Królestwie Pol.; w XIX w. podupadł; 1870–1962 pozbawiony praw miejskich. Ośr. usługowy; przemysł chem., materiałów budowlanych; węzeł drogowy; ośr. wypoczynku świątecznego; sanatorium przeciwgruźlicze; rom. kościół Św. Jana Chrzciciela (2. ćwierć XII w., częściowo rekonstruowany 1947–56) z fragmentami polichromii rom. i got.; późnobarok. kościół parafialny (pocz. XVI w., przebudowa XVII w. i 1783); ruiny got. zamku biskupów krak. (2. poł. XIV w., przebudowa XVI w.).

[madohora]

SIEWIERZ MAPA

[madohora]

Siewierz należy do najstarszych grodów w Polsce, jednakże jego początki nie są znane, bowiem nie zachowały się dawne dokumenty, zaś dotąd nie przeprowadzono odpowiednich badań archeologicznych. Pierwsza wzmianka historyczna znajduje się w dokumencie legata papieskiego Idziego z 1125 r. w którym napisano, iż klasztor Benedyktów w Tyńcu pod Krakowem pobierał część opłat z targu i jatki w Siewierzu. Dalszym dowodem istnienia grodu oraz jego funkcji w handlu śląsko-małopolskim jest fakt działalności komory celnej w Siewierzu, z której dochody pobierał konwent norbertanek z Rybnika w 1233 r. W początkach swego istnienia Siewierz wchodził w skład kasztelanii bytomskiej w granicach ziemi krakowskiej. W 1177 r. Kazimierz Sprawiedliwy podarował Bytom, Oświęcim i Siewierz Mieszkowi Plątonogiemu, księciu raciborskiemu. W początkach XIII w. Siewierz był już siedzibą kasztelami, bowiem stare śląskie dokumenty wymieniają nazwiska pierwszych kasztelanów: Jaksę i Wawrzyńca. Gród siewierski w tym czasie położony był wokół kościoła św. Jana Chrzciciela, a więc na terenie obecnego cmentarza grzebalnego. Prawdopodobnie w 1241 r. po spaleniu grodu przez Tatarów przeniesiono osadę w dolinę Czarnej Przemszy chronioną rzeką i rozległymi bagnami. W 1276 r, Siewierz otrzymał prawa miejskie, jednakże nie zachował się dokument lokacyjny. W czasie rozbicia dzielnicowego Siewierz był miejscem znanych bitew. W 1289 r. wojska Władysława Łokietka rozbiły wojska książąt śląskich w walce o tron krakowski, a w 1292 r. Wacław II czeski zwyciężył wojska polskie i zajął Kraków. Odrębność terytorialną ziemi siewierskiej po raz pierwszy stwierdzono w dokumencie z 1266 r., wspominającym o "districtus severiensis". Po śmierci księcia opolskiego Władysława w 1281 r., dystrykt siewierski przeszedł we władanie Kazimierza I Bytomsko-Kozielskiego. Do 1337 r. dystrykt siewierski pozostawał we władaniu książąt bytomskich, którzy w tym właśnie roku sprzedali go Kazimierzowi Cieszyńskiemu. Po raz pierwszy w 1341 r. użyto formy „księstwo siewierskie". Ponieważ księstwa bytomskie i cieszyńskie stanowiły lenna czeskie, przeto także ziemia siewierska ciążyła ku Czechom, Książę cieszyński Wacław nie mając potomstwa, popadłszy w kłopoty finansowe, sprzedał księstwo siewierskie w dniu 30 grudnia 1443 r. biskupowi krakowskiemu Zbigniewowi Oleśnickiemu. Umowa kupna i sprzedaży wymienia miasta: Czeladź, Koziegłowy i Siewierz oraz wioski: Gołuchowice, Łagisza, Wojkowice Komorne, Rzeniszów, Nowa Wieś, Strzyżowice, Sączów, Myszkowice, Tąpkowice, Wojkowice Kościelne, Dąbie, Rogoźnik, Twardowice, Sadowie, Winowno, Będusz, Żelisławice, Bobrowniki, Grodziec i Ożarowice. Księstwo posiadało powierzchnię 607 km2. Ziemia siewierska stała się udzielnym księstwem pozostającym we władaniu biskupów krakowskich. Od 1486 r. biskup krakowski Jan Rzeszowski zaczął używać tytułu księcia siewierskiego, tytuł ten przetrwał do śmierci biskupa Feliksa Turskiego w 1770 r. Biskup krakowski jako książę siewierski kumulował w swym ręku władzę ustawodawczą i sądowniczą, wydając statuty oraz przywileje dla poszczególnych stanów księstwa, a zwłaszcza dla szlachty. Od 1474 r. biskupi nadawali szlachectwo, a otrzymali je w XVIII w. między innymi: Michał i Kazimierz Bontaniowie, Benedykt Eminowicz i Wojciech Dziembowski. Księstwo mimo opieki Korony miało znaczną samodzielność. Posiadało własne wojsko, w którym obowiązkowo służyła miejscowa szlachta. Znany jest przypadek, iż wojska księstwa za biskupa Gembickiego przekroczyło granice Korony i stłumiło na Podhalu powstanie Kostki Napierskiego. Siewierz jako stolica Księstwa, siedziba sądów biskupich i centrum handlowe, był w XVII w. miastem znaczącym. Placem centralnym miasta był czworokątny Rynek zwany Wielkim. Z rynku wychodziły trzy ulice: Bytomska, Koziegłowska i Krakowska, a od strony północnej plac targowy.W centrum Rynku stał murowany dwupiętrowy Ratusz, wybudowany na podstawie przywileju z 1580 r. Miasto i mieszczanie otrzymali wiele przywilejów od biskupów krakowskich. Przywileje te obejmowały preferencje w handlu, zwolnienia od opłat w okresie klęsk żywiołowych, ułatwienia dla rzemiosła oraz nadania gruntów rolnych i leśnych. Do dzisiaj siewierzanie korzystają z przychylności biskupów, którzy nadali na wieczne czasy mieszczanom lasy i łąki o powierzchni około 1500 ha. Aktualnie gruntami tymi administruje w imieniu starych rodzin siewierskich Spółka Leśno-Gruntowa. Siewierz wraz z okolicą był poważnym ośrodkiem przemysłowym. W wiekach XIII-XIV kopano i wytapiano tu srebro i ołów. W wiekach XV-XVIII działały liczne kuźnice żelaza, bazujące na lokalnych zasobach rud żelaza. W początkach XVII w. Przebywał w Siewierzu znany kuźnik Walenty Roździeński, pisząc tu słynny poemat "Officina ferraria". Potęga gospodarcza miasta opierała się na korzystnym położeniu geograficznym, na skrzyżowaniu licznych szlaków handlowych. Komory celne: siewierska, będzińska i koziegłowska obsługiwały szlak śląsko-ruski, który odgrywał najpoważniejszą rolę w handlu lądowym szlacheckiej Rzeczpospolitej. Panowanie biskupów krakowskich oraz niezależność terytorialna księstwa zakończyły się w czasie obrad Sejmu Wielkiego. Na podstawie ustaw z 1790 r. i 1791 r. Księstwo zostało włączone do Korony, jako osobna jednostka terytorialna w woj. krakowskim, Zaprowadzone zostały porządki skarbowe i sądownicze według zasad obowiązujących w Koronie. Król Stanisław August specjalnym aktem z dnia 27 kwietnia 1792 r. potwierdził przywileje nadane miastu przez biskupów krakowskich oraz nadał miastu nowy herb. Po III rozbiorze Polski ziemia siewierska została zagarnięta przez Prusaków i włączona do Prus, jako tzw. Nowy Śląsk, Siewierz stał się miastem powiatowym. Po zajęciu w 1807 r, Siewierza przez wojska francuskie, Napoleon Bonaparte reaktywował Księstwo Siewierskie i nadał je marszałkowi Lannes księciu de Montebello. Po upadku Napoleona ziemia siewierska została zajęta przez wojska rosyjskie, a księstwo zlikwidowane, Odtąd Siewierz aż do 1914 r. znajdował się pod zaborem rosyjskim. W II połowie XIX w., na skutek braku kolei i przemysłu, obserwuje się stopniowy upadek ekonomiczny miasta, a tym samym pozycji w regionie. Po powstaniu styczniowym, w którym Siewierz brał udział, nastąpił upadek miasta. W wyniku reformy administracyjnej przeprowadzonej przez władze carskie, Siewierz utracił prawa miejskie. Nie był nawet siedzibą gminy, bo ta do 1890 r. znajdowala się w pobliskim Sulikowie. Odzyskanie niepodległości w 1918 r. ożywiło nieco prowincjonalny Siewierz. Zbudowano szkołę powszechną, sanatorium, Dom Ludowy oraz kopalnię galmanu Wiktor Emanuel. W 1930 r. odsłonięto pomnik siewierzan poległych w walce o niepodległość. W okresie międzywojennym Siewierz wraz z całym powiatem zawierciańskim powstałym w 1927 r. należał do woj. kieleckiego. W czasie II wojny światowej Siewierz znalazł się w granicach Rzeszy. Ludność poniosła w czasie wojny znaczne straty, bowiem zginęło około 300 mieszkańców. W tym czasie Siewierz stał sie siedzibą okręgu urzędowego, obejmującego gminy zbiorcze: Siewierz, Mierzęcice i Pińczyce. Po zakończeniu wojny ziemia siewierska wraz z całym powiatem zawierciańskim została przyłączona do województwa śląsko-dąbrowskiego. Siewierz zaczął powoli odzyskiwać dawną pozycję w regionie. W 1946 r. reaktywowano dekanat siewierski, w 1947 r. oddano do użytku Liceum Ogólnokształcące, a w 1962 r, przywrócono prawa miejskie i nadano herb. Duża reorganizacja administracji terenowej przeprowadzona w 1973 r. zlikwidowała gromady, spowodowała przyłączenie do miasta i gminy sąsiednich wsi: Brudzowic, Dziewek, Gołuchowic, Żelisławic, Podwarpia, Wojkowic Kościelnych, Kuźnicy Warężyńskiej i Trzebiesławic. Tak więc po 180 latach nastąpiło zjednoczenie części ziemi siewierskiej. W latach 70-tych nastąpił dalszy rozwój siewierskiego przemysłu. Zbudowano nowoczesną Wytwórnię Gazów Technicznych POLGAZ oraz trzy kopalnie dolomitów: SIEWIERZ, PODLEŚNA i NOWA WIOSKA. W latach tych Siewierz zasłynął w kraju z szeregu inicjatyw gospodarczych, z

[madohora]

SIEWIERZ MAPA**

[madohora]

Ważnym wydarzeniem dla miasta było utworzenie w 1994 roku Zakładu Usług Wodnych i Kanalizacyjnych, który prowadzi działalność w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków. Dziesięć lat później na terenie ZUWiK-u zaczęła działać oczyszczalnia ścieków, która obsługuje mieszkańców Siewierza i odbiera nieczystości ciekłe od firm, działających na terenie gminy. Istotną częścią bieżącej działalności zakładu jest prowadzenie inwestycji polegających na budowie nowych odcinków wodociągów i kanalizacji oraz wymianie elementów sieci już istniejących. W ramach działalności zakład świadczy usługi transportowo-sprzętowe, prowadzi prace porządkowe oraz zimowe utrzymanie dróg i miejsc publicznych. Obecnie, w bezpośrednim sąsiedztwie ZUWiK-u funkcjonuje również Punkt Selektywnej Zbiórki Odpadów Komunalnych, w którym od mieszkańców gminy odbierane są nieodpłatnie odpady selektywne.

[madohora]

Powiększeniu uległo również zaplecze przeciwpożarowe i ratownicze. W roku 2006 w Siewierzu przy drodze krajowej Nr 1 uruchomiono Posterunek Zamiejscowy Jednostki Ratowniczo-Gaśniczej PSP, którego załoga zajmuje się prowadzeniem akcji ratowniczych w czasie pożarów i likwidacją miejscowych zagrożeń, związanych również ze zdarzeniami drogowymi.

[madohora]

[madohora]

Kościół św. Macieja Apostoła – rzymskokatolicka świątynia znajdująca się w Siewierzu w stylu barokowo - klasycystycznym. Należy do parafii św. Macieja Apostoła. Kościół wybudowany został w pierwszej połowie XV w. W późniejszym czasie dwukrotnie był przebudowywany przez biskupów: Piotra Gembickiego w latach 1647-1657 i Kajetana Sołtyka w latach 1782-1784. Świątynię otacza mur z XVIII w. z wyróżnioną bramą biskupią.

[madohora]

Budowla mierzy 6 × 9 metrów, a od podłogi do szczytu dachu wysoka jest na 13,2 metra.
Do wnętrza świątyni prowadzi uskokowy portal, zamknięty półkoliście, z prostokątnym otworem wejściowym.
Okna są wąskie, podobne do strzelnic - o szerokości 15 cm, a wysokości 145 cm w świetle. Takie wymiary okien oraz jedne, małe drzwi wskazują na obronny charakter budowli, w której ludność okolicznego drewnianego grodu mogła się schronić podczas najazdu.
W półkolistej apsydzie widoczne są fragmenty dwuwarstwowej polichromii romańskiej z XII wieku ze słabo czytelnymi scenami figuralnymi (Maiestas Domini, święci). Zygmunt Świechowski określa postacie jako orantów. Ślady malowideł dostrzec można także na zewnętrznej północnej ścianie, a na zachodniej widoczne są pozostałości empory.

[madohora]

[madohora]

Samo użycie określenia księstwo przypada na czas władania Piastów cieszyńskich będących lennikami czeskimi. Wcześniej bowiem jeszcze, książę dzielnicy krakowskiej, Kazimierz II Sprawiedliwy, po zdobyciu władzy w 1177, podarował Mieszkowi Plątonogiemu, księciu raciborskiemu, Siewierz wchodzący w skład kasztelanii bytomskiej i wraz z kasztelanią oświęcimską – w odpłacie za wsparcie go w wewnątrzdynastycznych walkach o władzę w Krakowie.