Siewierz

[madohora]

W 1790 Sejm Wielki przejął księstwo siewierskie na Skarb Państwa i włączył je w granice RzeczypospoliteJ
W 1795 roku po trzecim rozbiorze polskim ziemie dawnego księstwa siewierskiego (oraz inne sąsiednie ziemie małopolskie po rzekę Białą Przemszę) znalazły się w granicach Prus i zostały wcielone do prowincji śląskiej pod nazwą Nowy Śląsk.
W 1807 Napoleon Bonaparte restytuował księstwo siewierskie i łącząc je z dominium olkuskim w księstwo olkusko-siewierskie[6] oddał swemu marszałkowi J. Lannesowi, księciu Montebello. Po kongresie wiedeńskim Siewierz znalazł się w granicach Królestwa Kongresowego.

[madohora]

Mieszko bytomski 1312–1328
Władysław bytomski 1328–1337
Kazimierz I cieszyński 1337–1358
Bolko II Mały 1359–1368
Przemysław I Noszak 1368–1410
Wacław I cieszyński 1410–1443
Zbigniew Oleśnicki 1443–1455
Tomasz Strzępiński 1455–1460
Jakub z Sienna 1461–1463
Jan Gruszczyński 1463–1464
Jan Lutek 1464–1471
Jan Rzeszowski 1471–1488
Fryderyk Jagiellończyk 1488–1503
Jan Konarski 1503–1524
Piotr Tomicki 1524–1535
Jan Latalski 1536–1537
Jan Chojeński 1537–1538
Piotr Gamrat 1538–1545
Samuel Maciejowski 1546–1550
Andrzej Zebrzydowski 1551–1560
Filip Padniewski 1560–1572
Franciszek Krasiński 1572–1577
Piotr Myszkowski 1577–1591
Jerzy Radziwiłł 1591–1600

[madohora]

Klucz koziegłowski – klucz dóbr w księstwie siewierskim, pierwotnie prywatny, od początku XVI w. (1519) biskupi, z siedzibą na zamku koziegłowskim, gdzie wykonywane było również sądownictwo spraw z klucza. Obejmował miasto Koziegłowy i 13 wsi (1519), m.in. Jastrząb, Rudnik, Rzeniszów, Siedlec, Kamienica Polska. Był, obok klucza siewierskiego, jedną z dwu jednostek zarządu dóbr biskupich w księstwie siewierskim. Jego dobra były przeważnie dzierżawione przez biskupów osobom prywatnym, z których znani są m.in. Aleksander Kuciński (1593) i Aleksander Renisz (1629). Obok produkcji rolnej w dobrach klucza znajdowały się również liczne kuźnice. W 1790, na mocy uchwały sejmowej, dobra klucza koziegłowskiego przeszły na własność skarbu państwa.

[madohora]

Anno domini 1290. Władysław Łokietek ... urażony i zagniewany oto, że księstwa jego brata zostały zajęte przez księcia wrocławskiego Henryka IV z pominięciem jego ... zgromadziwszy wojsko z własnych i zdobytych ziem, kiedy Kazimierz II łęczycki, oraz Bolesław i Konrad książęta mazowieccy przyszli mu osobiście z pomocą, a Przemysł Wielkopolski i Mściwój II Pomorski przysłali mu zbrojne posiłki, zmierza w kierunku Krakowa w celu wypędzenia załogi Henryka IV ... [który] wysyła ze swoimi wojskami księcia Legnicy Henryka i księcia Szprotawy Przemysła dla zabezpieczenia Krakowa i zostawieniu tam niektórych rycerzy ... [Potem, kiedy] wracali [oni] na Śląsk, w czasie postoju koło miasta Siewierza napada na nich książę kujawski Władysław Łokietek z innymi książętami. A ponieważ oni także chwycili za broń dwudziestego szóstego lutego dochodzi do zawziętej walki między braćmi i rycerzami. I po wielkiej obustronnej rzezi zwycięstwo, jakkolwiek krwią drogo okupione, przypadło Łokietkowi i jego towarzyszom. Bardzo wielu spośród rycerzy śląskich padło, albo w czasie ucieczki dostało się do niewoli. Ginie w tej bitwie syn księcia głogowskiego Konrada, książę szprotawski Przemysł, który dopiero co osiągnął wiek młodzieńczy. Odwieziono go na Śląsk i pochowano w klasztorze w Lubiążu, któremu zamierzając iść na wyprawę, w której poległ zapisał dwie wsie: Łososzkowice i Żyrków. Książę opolski Bolesław ranny dostaje się do niewoli.

[madohora]

Skład uczestników bitwy koło Siewierza, i to zarówno po jednej, jak i po drugiej stronie barykady jest zastanawiający. Zarówno źródła, jak i historiografia są zgodne, że po stronie Henryka IV walczyli w bitwie Przemko ścinawski, oraz Bolko I opolski[9]. Nie ma zgodności co do udziału Henryka V, władcy na Legnicy. Wprawdzie część historiografii w sposób bezkrytyczny uznaje zapis Długosza i przyjmuje uczestnictwo syna Bolesława Rogatki w planach Henryka IV, to jednak jeżeli weźmiemy pod uwagę stosunki polityczne panujące w Jaworze i Legnicy a zwłaszcza napięcia panujące na linii Legnica – Głogów to udział Henryka V w bitwie pod Siewierzem wydaje się nieprawdopodobny. Z dużą dozą pewności można za to wziąć pod uwagę udział innego Henryka, syna Konrada I, księcia Głogowa, starszego brata księcia ścinawskiego Przemka. Po stronie śląskiej uczestniczyły też z pewnością oddziały niemieckie najpewniej Fryderyka z Turyngii.

[madohora]

Dla wielu historyków miejsce bitwy – leżący bezsprzecznie w księstwie bytomskim Siewierz budzi spore zaskoczenie, gdyż mało tego że miejscowość położona jest daleko od spodziewanego teatru działań wojennych tj. północnych rubieży krakowskiego, to jeszcze na terytorium księcia Bytomia Kazimierza, o którym nie mamy żadnych informacji, iż brał udział w tym konflikcie. Kazimierz bytomski złożył jednak 10 stycznia 1289 hołd lenny księciu czeskiemu Wacławowi II. Tylko potężne zagrożenie ze strony zewnętrznego wroga mogło skłonić Kazimierza do tak desperackiego kroku. Nie było to jednak zagrożenie ze strony koalicji kujawsko-mazowieckiej, skoro Kazimierz, choćby ze sprawą biskupa wrocławskiego Tomasza II znajdował się w gronie wrogów Henryka IV.

[madohora]

Nie można w sposób jednoznaczny wytłumaczyć relacji Nagrobków książąt śląskich i Kroniki książąt polskich, które informują w niezwykle barwnym opisie o śmierci Przemka, księcia ścinawskiego. Według tych relacji nie była to jednak zwykła śmierć podczas zamieszania bitewnego, lecz księcia już po wzięciu do niewoli miano obedrzeć ze zbroi i dobić. Wątpliwe jest, aby Władysław Łokietek i Bolesław II, czy też ich rycerze mieli zamordować z zimną krwią księcia Przemka. W przypadku jego pojmania zdecydowaliby się raczej na zarobek przy wykupie jeńca pochodzącego z książęcej dynastii, nie narażając się przy tym na zemstę rodową. W polityce Henryka III głogowskiego, względem Łokietka nie widać też specjalnych znaków wrogości cechujących władcę Głogowa choćby na linii stosunków z Henrykiem V Brzuchatym. Klucza do interpretacji zapisu obu źródeł należy więc szukać w powiązaniach linii Piastów głogowskich z klasztorem lubiąskim[23]. Ciekawe, że źródła które oskarżają Łokietka o bestialskie i niegodne zamordowanie młodego Piasta śląskiego informują jednocześnie, że bezpośrednio zrobiły to będące pod jego rozkazami oddziały kaliskie. Jest to o tyle dziwne, że udział Wielkopolan w bitwie jest nader wątpliwy. Dziwne byłoby bowiem, żeby Henryk IV Probus zapisał w testamencie Małopolskę jednemu z autorów swojej klęski pod Siewierzem (tj. w tym wypadku Przemysłowi II) sprzed zaledwie ponad roku. Oba wymienione wyżej źródła mówią też o dostaniu się do niewoli księcia opolskiego Bolka. Po bitwie Władysław Łokietek miał w odwecie za udział księcia opolskiego w koalicji śląskiej spustoszyć jego księstwo. Wolność Bolko odzyskał zaś dopiero po roku.

[madohora]

SIEWIERZ MAPA ***

[madohora]

Zamek w Siewierzu – ruiny zamku biskupów krakowskich znajdującego się w Siewierzu.

[madohora]

Pierwszym elementem murowanym był cylindryczny stołp o średnicy 9 metrów zbudowany pod koniec XIII w. przez księcia opolskiego Władysława lub jego syna Mieszka cieszyńskiego. W latach 1337-1358 książę cieszyński Kazimierz I w miejsce wału polecił zbudować mur obwodowy i wznieść od wschodu murowaną kamienicę. Brama znajdowała się wówczas w południowej części murów, czyli po przeciwnej stronie do obecnej.

[madohora]

W XVI w. biskupi rozbudowywali zamek nadając mu wystrój renesansowy. W 1518 roku biskup Jan Konarski wzniósł wieżę nad nową bramą. Z jego inicjatywy powstał też nowy budynek w północno-wschodniej części zamku.
Biskup Piotr Tomicki około 1524-1530 r. kazał rozebrać gotycki stołp, a materiał z niego posłużył do budowy nowych mieszkalnych skrzydeł zamku w części zachodniej i reprezentacyjnego budynku południowego. Nadało to kompleksowi charakter renesansowej rezydencji z dziedzińcem otoczonym drewnianymi gankami. Kolejne prace polegające na przedłużeniu i nadbudowie budynku zachodniego prowadził biskup Andrzej Zebrzydowski lub biskup Filip Padniewski.

[madohora]

Kolejnej przebudowy dokonano w latach 1681-1699 z inicjatywy biskupa: Jana Małachowskiego poprzez przebudowę skrzydła wschodniego i budowy w nim kaplicy, a także budowy arkadowej loggi i kuchni od północy. Prace te dokończył Konstanty Felicjan Szaniawski. W czasie tej przebudowy basztę przy bramie podwyższono i zwieńczono barokowym hełmem z cebulą i latarnią. Po pożarze w połowie XVIII w. biskup Kajetan Ignacy Sołtyk wyremontował wieżę. Forma ogólna nadana wówczas kompleksowi zachowana została w ruinie do dzisiaj.
W 1790 r. Sejm Wielki zlikwidował księstwo siewierskie wcielając je do Rzeczypospolitej. Opuszczony w 1790 r. przez księcia biskupa Feliksa Pawła Turskiego zamek od tamtej pory popada w ruinę. Jeszcze w czasie wojen napoleońskich był wykorzystywany militarnie. Jednak od 1807 r. przez cały XIX wiek pozostał niezamieszkany.

[madohora]

SIEWIERZ ZAMEK

[madohora]

[madohora]

KANIA RUDA W NADLEŚNICTWIE SIEWIERZ - Dziennik Zachodni - 22.05.2022

[madohora]

SIEWIERZ, STRAŻACY BEZ PRĄDU BO NIE PŁACILI RACHUNKÓW - www.tvn24.pl - 30.05.2022

[madohora]

RADIO KATOWICE NA FALI. SIEWIERZ - Radio Katowice - 27.06.2022

[madohora]

[madohora]

WIEŻA WIDOKOWA NA GÓRZE SIEWIERSKIEJ - Nasze Miasto - 25.07.2022

[madohora]

ŻÓŁWIE BŁOTNE W NADLEŚNICTWIE SIEWIERZ - Wyborcza - 29.07.2022

[madohora]

M usk a ła J a n , b isk u p k rak o w sk i,
Ś lązak zniem czały, rodem z W ro c ła
w ia, o trzym ał za sp raw ą k ró la W a c ła
w a sto licę b isk u p ią, a n a w e t d zierży ł
im ieniem jeg o rzą d y w K rak o w ie. B u
tn y i chciw y g ro sza, p rzy w łaszczy ł
sobie d o b ra kościelne, za co w ytoczono
m u później proces. K ie d y po W a cław ie
W ład y sław Ł o k ie tek królem został
i K rak ó w zajął, — M u sk ata n ap rzó d
u ciek ł n a Ślązk, a potem z w ójtem
k rak o w sk im A lb ertem i N iem cam i sp i
skow ał przeciw królow i. P o stłum ieniu
b u n tu A lb e rta (ob.) p o w ró cił M u sk ata
dopiero w ro k u 1317 do K ra k o w a,
g d zie w ro k u 1 3 2 0 um arł. Z jeg o
śm iercią u su n ę ła się o sta tn ia p o d p o ra
żyw iołu niem ieckiego w śró d d u ch o
w ień stw a w P o lsce i o d tą d d u chow ień
stw o to nie zajęło ju ż n ig d y w rogiego
sta n o w isk a w obec in te re só w n aro d u
polskiego

[madohora]

NOWY ZEGAR NA WIERZY W SIEWIERZU - JEZIORNA - Nasze Miasto - 10.01.2023

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Jeden pan z Siewierza
Poluje na grubego zwierza
Za drzewem się schował
Strzelba jest gotowa
Nie widział, że za plecami ma niedźwiedzia

[madohora]

Siewierz, miasto w województwie śląskim, w powiecie będzińskim, na obszarze Garbu Tarnogórskiego, nad Czarną Przemszą, jej lewym dopływem Mitręgą i Jez. Przeczyckim.

[madohora]

w XII w. gród kasztelański i osada targowa; początkowo należał do Małopolski, od 1197 wraz z ziemią siewierską w posiadaniu Piastów śląskich; prawa miejskie 1304 (2. poł. XIII w.?); 1443–1790 własność biskupów krak. (księstwo siewierskie); w XVIII w. rozwój browarnictwa; od 1793 w zaborze pruskim, od 1807 w Księstwie Warsz., od 1815 w Królestwie Pol.; w XIX w. podupadł; 1870–1962 pozbawiony praw miejskich. Ośr. usługowy; przemysł chem., materiałów budowlanych; węzeł drogowy; ośr. wypoczynku świątecznego; sanatorium przeciwgruźlicze; rom. kościół Św. Jana Chrzciciela (2. ćwierć XII w., częściowo rekonstruowany 1947–56) z fragmentami polichromii rom. i got.; późnobarok. kościół parafialny (pocz. XVI w., przebudowa XVII w. i 1783); ruiny got. zamku biskupów krak. (2. poł. XIV w., przebudowa XVI w.).