Mikołów

[madohora]

BUDYNEK SZPITALA

[madohora]

Istnieje również stare podanie opowiadające o początkach tego miasta, nie poparte jednak żadnymi dowodami historycznymi. Podanie opowiada o handlarzach bydłem, którzy zatrzymali się w tych okolicach na odpoczynek. W trakcie nocy nagle zachorowało całe bydło. Przerażeni handlarze zaczęli się modlić i ślubować św. Mikołajowi wybudowanie kaplicy, jeżeli święty sprawi, że bydło wyzdrowieje. Bydło rzeczywiście wyzdrowiało, a handlarze zbudowali ślubowaną kaplicę ku czci św. Mikołaja.

[madohora]

WIDOK NA PIERWSZĄ DRUKARNIĘ (DOM W ŚRODKU)

[madohora]

[madohora]

ULICZKI ŚWIADCZĄCE O ŚREDNIOWIECZNYM RODOWODZIE MIASTA

[madohora]

[madohora]

BUDYNEK SZKOŁY

[madohora]

Mikołów posiada wiele cennych zabytków sakralnych. Najstarszym z nich jest kościół pw. Matki Boskiej Śnieżnej przy ul. św. Wojciecha. Jego początki sięgają II poł. XIII w. Świątynia ta wybudowana w stylu gotyckim posiada piękne barokowe ołtarze z XVII w. Przed kościołem stoi rzeźba św. Jana Nepomucena z 1799 r. Tuż obok, przy ul. St. Wyszyńskiego możemy podziwiać neoromański kościół pw. św. Wojciecha z lat 1843-1861. Jego wnętrze zdobią m.in. obrazy Męki Pańskiej pędzla Jana Bochenka z 1868 r. oraz XIX-wieczne witraże z tzw. szkoły krakowskiej. Tutaj też znajdziemy organy z 1862 r. wykonane przez Johanna M.V. Hassa. Piękną neogotycką sylwetkę posiada kościół ewangelicki św. Jana przy ul. K. Prusa (1860-1861). Nad jego wejściem widnieje odlew głowy Chrystusa Pana. Z kolei w środku znajdziemy m.in. neogotycką chrzcielnicę i ambonę. Tę ostatnią zdobią płaskorzeźby z postaciami Marcina Lutra i Jana Kalwina. Za kościołem rozciąga się cmentarz ewangelicki z 1861 r. Poniżej kościoła, na terenie prywatnej posesji, stoi XVIII-wieczna kapliczka z podobizną św. Mikołaja.

[madohora]

Bazylika mniejsza pod wezwaniem św. Wojciecha w Mikołowie – budowla wybudowana w stylu neoromańskim w latach 1843-1861. We wnętrzu świątyni znajdują się m.in. obrazy Męki Pańskiej pędzla Jana Bochenka z 1868 roku oraz XIX-wieczne witraże z tzw. szkoły krakowskiej. Zabytkowe organy pochodzą z 1862 roku, zostały wykonane przez Johanna M.V. Hassa. Od 2008 bazylika mniejsza. Mieści się przy ulicy Kardynała Stefana Wyszyńskiego

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Wieczny odpoczynek

[madohora]

Kościół św. Matki Boskiej Śnieżnej (dawniej pod wezwaniem św. Wojciecha), najstarszy, zachowany kościół w Mikołowie. Pierwszy kościół powstały w latach 1260-1270, został przebudowany w stylu późnogotyckim.

[madohora]

[madohora]

kropielnica w stylu gotyckim (XV wiek) znajdująca się w przedsionku kościoła
późnogotycka chrzcielnica znajdująca się przy głównym ołtarzu (I poł. XV wieku)
główny ołtarz z obrazem przedstawiającym św. Wojciecha (1675)
późnorenesansowa ambona

[madohora]

[madohora1]

[madohora]

[madohora1]

[madohora]

W TYM MIEJSCU PRAWDOPODOBNIE ZNAJDOWAŁ SIĘ PIERWSZY GRUDEK

[madohora]

[madohora]

KRZYŻ MĘKI PAŃSKIEJ PRZY WJEŹDZIE DO MIKOŁOWA

[madohora]

W TYM MIEJSCU, NA ŚCIANIE DOMU JESZCZE PARĘ MIESIĘCY TEMU MIEŚCIŁ SIĘ NAPIS:

MIASTO MIKOŁÓW 1222

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

KAPLICA CMENTARNA W MIKOŁOWIE


KAPLICA CMENTARNA W MYSŁOWICACH

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Pierwsze wzmianki pochodzą z roku 1282. w 1819 Gottlob von Wrochem kupił te dobra od Antoniego von Schimonsky'ego dla swego syna Adolfa. Adolf von Wrochem sprzedał ten majątek w 1850 r.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Najstarsza wzmianka o Paniowach pochodzi z dokumentu z 1282 roku, w którym wymieniony jest, jako świadek, Piotr z Paniów, syn Gosława. Druga wzmianka pochodzi z 1393 roku - wówczas wymieniany jest Jerzy z Paniów. Jako pierwszy właściciel wioski wymieniany jest w 1472 roku Piotr Przedbiór. W latach 1538-1551 Paniowy były własnością Rogojskich, później Bujakowskich. We władaniu tej rodziny Paniowy pozostawały przez 250 lat. Od 1550 roku jeden dział na Paniowach posiadał Krzysztof Gocnara. Według urbarza państwa bytomskiego w 1620 roku Paniowy miały trzy działy: Piotra Bujakowskiego, Hanusza Rogojskiego z Rogoźna (od 1598 roku) i Melchiora Hoszka. Dopiero w połowie XVIII wieku Paniowy należały tylko do Bujakowskich. W roku 1706 Stanisław Antoni Bujakowski nabył od Elżbiety Makowieckiej z domu Rogojskiej jej dział za dwa tysiące talarów. Kolejno nabył w 1708 roku od Piotra Antoniego Rogojskiego i jego żony Heleny Judyty z domu Goczałkowskiej ich dział za 1800 talarów. W 1730 roku przejął dobra paniowskie Jan Józef Bujakowski, a w 1761 roku sprzedał je Baltazarowi Ludwikowi von Wallhofen za 16 000 talarów. W 1767 roku majątek poszedł na licytację i Paniowy nabył Ludwik de Szymoński. Do tej rodziny dobra należały do 1811 roku, po czym przeszły na krewnych żony. Nowy właściciel Adolf von Wrochen był starostą powiatu bytomskiego w latach 1830-1849. Następnym właścicielem był hrabia Ryszard von Posadowski-Wehner, który te dobra nabył w 1851 roku. Do tej rodziny Paniowy należały do 1896 r. Następnie przeszły na własność spółki Graflich Schaffgottsche Werke, która posiadała je do I wojny światowej.
W roku 1922 Paniowy wcielono do nowo utworzonego powiatu rudzkiego. Powiat ten został w roku 1925 zniesiony, a Paniowy przyłączono do powiatu pszczyńskiego. Od roku 1945 razem ze wsiami Mokre i Borowa Wieś należały do gromady Śmiłowice. W roku 1954 wieś wcielono do nowo powstałego powiatu tyskiego. W roku 1975 Paniowy stały się dzielnicą miasta Mikołowa.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Pewną panią z Mikołowa
Bardzo rozbolała głowa
Receptę dostała
Nic nie pomagało
Wyleczyły ją...czułe słowa

[madohora]

Mikołów położony jest na Wyżynie Śląskiej, graniczy bezpośrednio od wschodu z Katowicami, od południa z Tychami, gminą Wyry, Łaziskami Górnymi i Orzeszem, od zachodu z gminą Ornontowice i gminą Gierałtowice, a od północy z Rudą Śląską. Współrzędne geograficzne centrum miasta wynoszą: 50º 10' szerokości geograficznej północnej i 18º 54' długości geograficznej wschodniej

[madohora]

Nazwa miasta pochodzi prawdopodobnie od imienia Mikołaj, nie jest jednak pewne, czy pochodzi od św. Mikołaja Biskupa (najstarszy kościółek, a właściwie kapliczka, poświęcona jest św. Mikołajowi), czy też od jakiegoś dziedzica imieniem Mikołaj (po ludowemu Mikula), bogatego właściciela mieszkającego w tej okolicy w czasach powstania osady. Za drugą możliwością przemawiają dawne nazwy miasta: Miculow, Mikulau, Mikulow, Mikułów (w księgach kościelnych ta ostatnia nazwa występuje do 1824). W alfabetycznym spisie miejscowości na terenie Śląska wydanym w 1830 roku we Wrocławiu przez Johanna Knie miejscowość występuje pod niemiecką nazwą Nicolai[10] i polską Mikołow (org. polnisch Mikołow). Statystyczny opis Prus z 1837 roku wymienia tylko niemiecką nazwę Nikolai

[madohora]

1265–1280 – rozbudowa miasta przez Jana z Grabia.

[madohora]

1545 – król czeski Ferdynand I nadaje miastu Mikołów prawo do urządzania jarmarków i targów tygodniowych.

[madohora]

1645 – miasto dotknęła klęska pożaru – świadczy o tym dokument z tegoż roku, w którym miasto Mikołów prosi urząd podatkowy we Wrocławiu o umorzenie 500 florenów zaległości podatkowych.

[madohora]

1840 – L. Froehlich zakłada w Mikołowie fabrykę łyżek (przetrwała do końca stulecia).

[madohora]

Kolej dotarła do Mikołowa w 1856 roku - miasto zyskało wówczas połączenie z Orzeszem, a niecałe dwa lata później z Ligotą. Powstał okazały budynek dworca z restauracją, który spłonął w czasie walk w styczniu 1945 roku. Obok ruin postawiono drewniany (później murowany) barak, który pełnił funkcję dworca aż do 1993 roku, kiedy wybudowano nowy budynek dworca (niemal w tym samym miejscu, co pierwotny).
W 2010 roku kasy biletowe w budynku zostały zamknięte, obecnie (2012) nie działa również poczekalnia

[madohora]

Syn Antoniego, nauczyciela, i Karoliny z Borówków. Ojciec Karola zwanego młodszym – śląskiego pisarza, publicysty oraz wydawcy.
Początkowo uczył się w szkole ojca w Pielgrzymowicach, później w gimnazjach w Pszczynie i Gliwicach. W 1846 r. ukończył seminarium nauczycielskie w Głogówku, po którego ukończeniu był nauczycielem ludowym w Lędzinach, Urbanowicach, Piotrowicach. Od 1850 r. pełnił funkcję nauczyciela w Pielgrzymowicach. Był także organistą, następnie pisarzem gminnym i sędzią polubownym.

[madohora]

Jest patronem wielu szkół w Polsce m.in. Powiatowego Zespołu Szkół Nr 2 w Pszczynie, Szkoły Podstawowej w Przyszowicach, Szkoły Podstawowej nr 30 w Rudzie Śląskiej, I Liceum Ogólnokształcącego w Mikołowie, I Liceum Ogólnokształcącego w Żorach, Szkoły Podstawowej w Ornontowicach, Miejskiej Szkoły Podstawowej nr 2 z Oddziałami Integracyjnymi w Knurowie, Szkoły Podstawowej nr 1 w Rydułtowach, Szkoły Podstawowej z Oddziałami Integracyjnymi nr 1 w Lędzinach, Szkoły Podstawowej nr 21 w Rybniku, Szkoły Podstawowej w Pielgrzymowicach oraz Szkoły Podstawowej w Olzie.
W Zabrzu Karolowi Miarce postawiono pomnik.
W Prudniku imieniem Karola Miarki nazwano osiedle domków jednorodzinnych oraz ulicę.

[madohora]

1908 – ukończenie budowy wodociągów miejskich, na które wydano ok. 250 tys. marek.

[madohora]

1922 – 29 czerwca Mikołów wraz ze wschodnią częścią Górnego Śląska przyłączony do Polski.

[madohora]

1975 – do Mikołowa przyłączono Śmiłowice, Mokre i Paniowy.

[madohora]

2008 – kościół św. Wojciecha staje się bazyliką mniejszą w Mikołowie.

[madohora]

Pierwsza żydowska rodzina zamieszkała w mieście w 1640, po wydaniu, kilkanaście lat wcześniej, edyktu cesarskiego, łagodzącego politykę Habsburgów wobec Żydów. Spis ludności żydowskiej z 1691 r. wspomina o mieszkających w Mikołowie Żydach. Przez wiele lat byli jednak stosunkowo nieliczni i np. w 1758 r. miało tutaj żyć zaledwie 6 osób tego wyznania.

[madohora]

W czasie plebiscytu większość Żydów głosowała za pozostawieniem miasta w Niemczech, mimo ogólnego zwycięstwa tej opcji, w Mikołowie miasto włączono w granice Polski. Poskutkowało to emigracją wielu Żydów na Zachód. Z drugiej strony nastąpił napływ żydowskich obywateli z głębi Polski, głównie z Zagłębia Dąbrowskiego. Ich przyjazd spotykał się jednak z niechęcią zarówno władz miejskich, jak i zamieszkałych już w mieście członków gminy żydowskiej, których przyczyną były obawy gospodarcze, negatywny wizerunek Kongresówki w oczach mieszkańców Górnego Śląska i obawy o wzrost tendencji propolskich

[madohora]

Mikołów,
m. pow. w województwie śląskim, na Wyż. Katowickiej, nad Jamną (lewy dopływ Kłodnicy), w południowej części GOP.
Ludność miasta: ogółem — 40,9 tys. mieszkańców (2019)
Gęstość zaludnienia: 517,7 os/km2 (2019)
Powierzchnia: 79 km2
Współrzędne geograficzne: długość geograficzna: 18°54′E, szerokość geograficzna: 50°10′N
Prawa miejskie: nadanie praw — 1547
gród kasztelański na szlaku handl. Śląsk–ziemia krak., wzmiankowany 1222; w XIV w. należał do księstwa raciborskiego; ośr. górniczo-hutn.; od XIV w. pod zwierzchnictwem Czech, dzielił losy polit. Śląska; od 1742 w państwie pruskim; prawa miejskie 1547; w XVI–XVII w. ważny ośrodek handlu bydłem na drodze z Mołdawii i Ukrainy na Śląsk i Morawy; w XIX w. rozwój przemysłu (m.in. Huta Waltera 1856, Mikołowska ok. 1850); ośr. pol. ruchu wydawniczego (1845 drukarnia T. Nowackiego, od 1875 wydawnictwa K. Miarki), 1896 w Mikołowie powstało Katol. Tow. Robotnicze, 1908 — koło śpiewacze Harmonia; udział mieszkańców w powstaniach śląskich 1919–21; w wyniku plebiscytu, od 1922 w Polsce; w czasie okupacji niem. 3 oddziały robocze jeńców sowieckich z obozu w Łambinowicach i Cieszynie. Od 1999 siedziba powiatu. Ośr. przem.-usługowy: kopalnia doświadczalna Gł. Inst. Górnictwa — Barbara; przemysł elektromaszynowy, chem., materiałów budowlanych, poligraficzny, spoż., papierniczy; węzeł drogowy; w północno-zachodniej części M. nad rz. Jamna (dopływ Kłodnicy) tereny rekreacyjne; kościoły: późnogot. (XVI w., przebudowany), neorom. (XIX w.) i neogot. ewangelicki (XIX w.), synagoga (XIX w.); domy (XVIII–XIX w.).

[madohora]

Nowy cmentarz żydowski w Mikołowie – został założony prawdopodobnie w XVIII wieku i zajmuje powierzchnię 0,5 ha (według innych informacji 1 ha[) na skrzyżowaniu ulic Starej Drogi i Konstytucji 3 Maja.

[madohora]

Drugą wojnę światową nekropolia przetrwała praktycznie bez zniszczeń, ale w styczniu 1945 roku stała się świadkiem tzw. Marszu śmierci z KL Auschwitz-Birkenau. Więźniowie, zmarli z wycieńczenia lub zabici przez strażników, zostali pochowani na cmentarzu (jest duża rozbieżność - od 50 do około 160 osób); niedługo potem Niemcy pod wschodnią ścianą cmentarza rozstrzelali 14 więźniów, być może członków ruchu oporu, przywiezionych z Katowic. Ich zwłoki także pochowano na żydowskim cmentarzu.

[madohora]

Obecnie zachowało się ponad trzysta nagrobków. Inskrypcje są w języku hebrajskim i niemieckim. Obecnie brak możliwości jego oficjalnego zwiedzania, gdyż w ogrodzeniu nie ma żadnej furtki.

[madohora]

Mikołów posiada jeden z najpiękniejszych rynków na Górnym Śląsku. Na jego środku znajduje się "grająca fontanna". Tuż obok stoi neorenesansowy ratusz z 1872 roku.

[madohora]

WOJCIECH RYBICKI

Urodził się 19 kwietnia 1851 roku w Gnieźnie, w mieszczańskiej, głęboko katolickiej rodzinie, jako syn Piotra i Elżbiety (z domu Kucharska). Ukończył tam szkołę podstawową (elementarną) oraz gimnazjum po czym zdobywał naukę zawodu aptekarskiego. Obowiązki pomocnikA aptekarskiego (apteczną praktykę zawodową) odbywał w Szczecinie i kilku innych miastach pruskich dzisiejszego Pomorza Zachodniego. W latach 1878 – 1880 był słuchaczem nauk przyrodniczych ze ściślejszym uwzględnieniem nauk farmaceutycznych na Uniwersytecie Wrocławskim i 11 maja 1880 roku, po złożeniu w Berlinie egzaminu państwowego, pruskie władze udzieliły mu aprobacji (zgody) na samodzielne zarządzanie apteką na obszarze Rzeszy niemieckiej. Po odbyciu swej pierwszej pracy zawodowej, jako pierwszy receptariusz (w Bytomiu), w 1881 roku objął na własność aptekę na terenie Turyngii, którą prowadził do 1887 roku kiedy to ją sprzedał i przeniósł się do Gorzowa Śląskiego gdzie otworzył i prowadził przez krótki okres aptekę wiejską. W okresie tym w aptece jego odbywały się tajne zebrania i spotkania w języku polskim na których śpiewano patriotyczne pieśni w tym języku. Rybicki należał do pionierów ruchu narodowo-wyzwoleńczego na Śląsku, jednakże wobec szykan stosowanych przez pruskie władze miasteczka zdecydował się aptekę sprzedać i przenieść do Bytomia gdzie Polonia była już dobrze zorganizowana. Powstawał tam przemysł (kopalnie i huty) zatrudniający polskich robotników, rozwijał się handel i rzemiosło. Nie przewidział jednak tego, że nazwisko jego zostało wpisane na listę wrogów państwa pruskiego, określanych mianem „Grosspolen”. Sprawujący w Bytomiu najwyższą władzę komisarz graniczny (Grenzkomisar) nie wyraził zgody na nabycie przez niego najstarszej bytomskiej apteki, której właściciele – spadkobiercy szukali chętnego do jej prowadzenia.

[madohora]

W 1902 ukończył ośmioletnią szkołę podstawową w Bielszowicach. Jako Polakowi odmówiono mu nauki w pruskich szkołach średnich, dlatego rozpoczął naukę w gimnazjum Salezjanów w Ivrea we Włoszech, które ukończył w 1909. Następnie uczęszczał do polskiego gimnazjum w Bochni, niemieckich gimnazjów w Cieszynie i Ołomuńcu. W 1913 złożył egzamin dojrzałości i rozpoczął studia teologiczne w seminarium duchownym w Widnawie. W 1914 uzyskał dodatkową immatrykulację na Uniwersytecie Wrocławskim na wydziałach filozofii i teologii katolickiej. W 1916 rozpoczął przymusową służbę wojskową w armii austriackiej, gdzie z racji biegłej znajomości sześciu języków obcych pełnił funkcję tłumacza.

[madohora]

Ukrywając się we Lwowie pod pseudonimami Jan Kajan, Józef Liszka, czy Zygmunt Ślączka, był czołowym działaczem konspiracyjnym, pełniąc funkcję jednego z pięciu członków Rady Ludowej Województwa Lwowskiego, organizując ruch oporu, prowadząc działalność propolską oraz jednocząc polskich obywateli na przejętych przez ZSRR terenach. W kwietniu 1944, częściowo zdekonspirowany, zmuszony był uchodzić do Częstochowy, a niedługo później do Radomia, gdzie pod fałszywymi nazwiskami pełnił funkcję syndyka firmy obuwniczej BATA. Tam doczekał końca wojny, jednak jeszcze przed całkowitym jej końcem, w lutym 1945 powołany został do ekipy pełnomocnika rządu generała Aleksandra Zawadzkiego, z zadaniem przygotowania kadry urzędniczej do przejęcia administracji na wyzwalanych sukcesywnie terenach.

[madohora]

Oficjalna wersja zgonu określona była na zawał serca, spowodowany przepracowaniem i zmęczeniem psychicznym organizmu przez pięcioletnią konspirację wojenną.

[madohora]

TABLICE NA MURZE RATUSZA

[madohora]

TABLICA

[madohora]

Władysław Kiełbasa (ur. 31 grudnia 1893 w Ptaszkowie, zm. 2 września 1939 w Mikołowie) – podpułkownik piechoty Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari.

[madohora]

CYPRIAN KAMIL NORWID W MIKOŁOWIE, JEST PAMIĄTKOWA TABLICA - Nasze Miasto - (archiwum)

[madohora]

Główne tematy poezji Wojaczka to śmierć, miłość, fascynacja kobiecością i cielesnością (zazwyczaj ujętą w estetyce turpistycznej). Podmiot liryczny jego wierszy mówi najczęściej o bólu, poczuciu odrębności; buntuje się przeciwko obłudzie świata i społeczeństwa, z drugiej strony bada swoje lęki i niepokoje. Język poezji Wojaczka jest zazwyczaj bardzo naturalistyczny i brutalny, nie stroni od wulgaryzmów, przez co nieraz cenzura zatrzymywała mu publikacje. Mimo dosadności Wojaczek często przemycał głęboki liryzm i pragnienie czułości, co wówczas tworzyło kombinację jedyną w swoim rodzaju.
Wojaczek niejednokrotnie rozmawia bądź nawiązuje w wierszach do klasyków polskiego romantyzmu, głównie do Mickiewicza i Norwida, co także w owym czasie było nietypowe i do dziś stanowi o wyjątkowości jego poezji.

[madohora]

RZEŻBA RAFAŁA WOJACZKA. NIE CHCIAŁA JEJ RADNA PIS - Wyborcza - (archiwum)

[madohora]

MIKOŁÓW BIBLIOTEKA

[madohora]

MIKOŁÓW PLAC 750 LECIA

[madohora]

Wśród okolicznych zabudowań wzrok przyciąga secesyjna kamienica z wieżyczką i iglicą z początku XX wieku (niestety wspomniana kamienica jest w tej chwili remontowana) oraz liczne detale architektoniczne. Równie ciekawa jest kamienica przy ulicy Jana Pawła II z przełomu XIX i XX wieku. Wśród innych obiektów jest także neogotycko - neorenesansowa willa przy ulicy Katowickiej - obecnie ośrodek zdrowia oraz dworek przy ulicy Krakowskiej - obecnie siedziba PTTK.

[madohora]

CIEMNA STRONA MIKOŁOWA

[madohora]

MIKOŁÓW NA STAREJ FOTOGRAFII

[madohora]

MIKOŁÓW ULICA MIARKI

[madohora]

MIKOŁÓW PROMOCJA ŚLĄSKIEJ GWARY

[madohora]

CMENTARZ W MIKOŁOWIE

[madohora]

Pierwszy cmentarz katolicki w Mikołowie istniał przy kościele pw. św. Mikołaja aż do końca XVIII wieku. Gdy w drugiej połowie XIII wieku zbudowano nowy kościół parafialny (dziś kościół pw. MB Śnieżnej), i przy tym kościele powstał cmentarz. Przez 500 lat funkcjonowały dwa cmentarze w Mikołowie: przy kościele pw. św. Mikołaja i przy kościele pw. św. Wojciecha, i przez cały ten czas na obydwu grzebano zmarłych. Z biegiem czasu utarło się przekonanie, że godny pochówek należy się przy kościele pw. św. Wojciecha, zwłaszcza z momentem nastania reformacji protestantów grzebano tylko przy kościele pw. św. Mikołaja.

[madohora]

Urodził się 14 marca 1911 w Zabrzu w rodzinie Wincentego i Józefy z d. Kłaczek. W 1922 roku rodzina Smandzichów przeprowadziła się do Knurowa. W młodości należał do Sodalicji Mariańskiej, a w 1931 roku został przyjęty do Wyższego Śląskiego Seminarium Duchownego w Krakowie. 28 czerwca 1936 otrzymał święcenia kapłańskie z rąk bpa S. Adamskiego i 30 czerwca 1936 został skierowany na dwa miesiące do Knurowa jako wikariusz. Następnie od 29 sierpnia 1936 był wikarym w parafii św. Augustyna w Lipinach. 6 września 1938 został kapelanem w Zakładzie ks. Ludwika Markiefki w Bogucicach, gdzie był jednocześnie opiekunem nowicjatu Sióstr Jadwiżanek. Po likwidacji zakładu został mianowany wikarym w parafii św. Szczepana w Bogucicach. Następnie od lipca 1942 roku był lokalistą w Kokoszycach, później wikarym w parafii św. Antoniego w Siemianowicach Śląskich, a od 20 listopada 1942 wikarym w Józefce i Chorzowie Batorym. 15 maja 1943 został mianowany wikarym w Piekarach Śląskich. Od 30 sierpnia 1947 ks. Smandzich był rektorem kościoła NMP Wspomożenia Wiernych w Wełnowcu i diecezjalnym Dyrektorem Krucjaty Eucharystycznej. 1 sierpnia 1950 został ustanowiony administratorem parafii MB Bolesnej w Rybniku, a od grudnia proboszczem. Od 5 listopada 1952 pełnił funkcję egzaminatora prosynodalnego z homiletyki, a od 23 grudnia 1954 dziekana dekanatu rybnickiego. 12 maja 1955 został zwolniony z obu funkcji.
Stanowisko dziekana ponownie podjął 2 kwietnia 1957, jednak 3 lipca 1957 został proboszczem w parafii św. Wojciecha w Mikołowie. Od 7 listopada 1958 pełnił funkcję wicedziekana dekanatu mikołowskiego, a od l grudnia 1962 dziekana. 22 marca 1965 został członkiem Diecezjalnej Rady Liturgicznej, a 11 lutego 1966 członkiem Diecezjalnej Rady Duszpasterskiej. Od 1968 roku jako Diecezjalny Duszpasterz Kobiet prowadził godzinę stanową w Piekarach Śląskich. 7 marca 1969 został członkiem Diecezjalnej Komisji Historycznej i Diecezjalnej Rady Kapłańskiej, recenzentem prac proboszczowskich z homiletyki i ojcem duchownym ss. wizytek w Siemianowicach Śląskich. W 1971 roku otrzymał godność kapelana Jego Świątobliwości, a 4 kwietnia 1972 został członkiem Komisji ds. Przekazu Ewangelicznego w czasie I Synodu Diecezjalnego. 13 kwietnia 1978 przeszedł na emeryturę. W 1979 roku prowadził cztery serie rekolekcji zamkniętych dla księży i wziął udział w Ogólnopolskim Spotkaniu Diecezjalnych Duszpasterzy Pomocników Matki Kościoła, a w 1987 roku udział w kongresie „Des Colloqiums Europaischer Pfarrgemeinden" w Austrii. 15 kwietnia 1989 powierzono mu funkcję ojca duchownego księży dekanatu mikołowskiego. Zmarł 6 maja 1993 w swoim domu w Kamionce. Pogrzeb odbył się w Mikołowie, tam spoczął na miejscowym cmentarzu.
Był autorem trzech pozycji liturgicznych i ascetycznych: Dobrze nam tu być (Opole 1949), Przystąpię do ołtarza Bożego (Katowice 1982), i Za furtą klasztorną (Katowice 1985). Od 1965 roku redagował Skarbiec modlitw i pieśni. Zebrał też i przygotował do druku Gawędy Stacha Kropiciela (Katowice 1994), autorstwa ks. K. Kosyrczyka. Był autorem wspomnienia o ks. Józefie Stokowym pt. Kapłan według Serca Bożego i opracował 10 pogodnych błogosławieństw. W rękopisie pozostały Pamiętniki z lat 1964-1993.

[madohora]

Urodził się 29 marca 1944 w Kórnicy k. Głogówka, na terenie diecezji opolskiej, w rodzinie Aleksandra i Marii z d. Sobek. Jego ojciec zmarł w obozie w 1945 roku. W swojej rodzinnej miejscowości w latach 1951-1958 uczęszczał do szkoły podstawowej. Następnie uczył się w Liceum Ogólnokształcącym w Głogówku, które ukończył w 1962 roku. Wstąpił do Wyższego Śląskiego Seminarium Duchownego w Krakowie. Szczególnie interesował się socjologią religii. Wiedzę z tej dziedziny pogłębiał także później, jako ksiądz studiując w Papieskim Instytucie Teologicznym we Wrocławiu. 4 czerwca 1967 w Krakowie z rąk bp. Juliusza Bieńka przyjął święcenia diakonatu. Święceń kapłańskich 2 czerwca 1968 w katowickiej Katedrze Chrystusa Króla udzielił mu bp Herbert Bednorz. Pracę duszpasterską rozpoczął na zastępstwach wakacyjnych w Ochojcu i Krzyżowicach. Następnie był wikariuszem w parafiach: św. Szczepana w Katowicach-Bogucicach (1968-1971), św. Piotra i Pawła w Świętochłowicach (1971-1974) i św. Anny w Janowie (1974-1978). W ostatniej z tych parafii sprawował opiekę duchową na chorymi w miejscowym szpitalu. W latach 1978-1980 pełnił posługę kapelana szpitalnego w klinikach przy ul. Francuskiej i Reymonta w Katowicach. Mieszkał na probostwie parafii Niepokalanego Poczęcia NMP i uczestniczył w parafialnej pracy duszpasterskiej. 11 października 1979 został mianowany diecezjalnym Duszpasterzem Chorych i Służby Zdrowia. Funkcję tę pełnił do 1982 roku. Od lipca 1980 roku posługiwał w Mikołowie, najpierw jako wikariusz-ekonom, a od 24 września 1980 jako proboszcz parafii św. Wojciecha. Już w październiku 1980 roku został dziekanem dekanatu mikołowskiego. Urząd ten sprawował przez dwie kadencje do 1992 roku. Był także duszpasterzem akademickim na terenie miasta Mikołów. W latach 1992-2011 pozostawał członkiem Archidiecezjalnej Komisji Ekumenicznej. Postarał się o przeprowadzenie znaczących prac renowacyjnych i konserwatorskich oraz o wybudowanie domu parafialnego. Za jego czasów kościół parafialny św. Wojciecha został podniesiony do godności bazyliki mniejszej. W uznaniu zasług dla kościoła katowickiego w 2003 roku otrzymał godność kanonika honorowego Kapituły Metropolitalnej Katowickiej. 31 lipca 2010 został zwolniony z urzędu proboszcza i przeszedł na emeryturę. Pozostał w Mikołowie i zamieszkał w domu przy probostwie, gdzie pomagał w posłudze duszpasterskiej. Zmarł 25 lipca 2011 w Mikołowie. Spoczął w kaplicy na mikołowskim cmentarzu.

[madohora]

KOŚCIÓŁ ŚWIĘTEGO WOJCIECHA ZABYTKOWE DRZWI

[madohora]

Bazylika mniejsza pod wezwaniem świętego Wojciecha – rzymskokatolicki kościół parafialny należący do dekanatu Mikołów archidiecezji katowickiej.

[madohora]

***

[madohora]

Nowy kościół również poświęcony św. Wojciechowi został konsekrowany 25 września 1861. Tak też do 1960 roku istniały w Mikołowie dwa kościoły pod wezwaniem św. Wojciecha. W tym czasie jednak nastąpiła zmiana i stary kościół zyskał nowe wezwanie - Matki Boskiej Śnieżnej.

[madohora]

PROBOSZCZOWIE PARAFII ŚWIĘTEGO WOJCIECHA

[madohora]

Urodził się w Libicach w Czechach. Żywoty nie przekazały daty jego urodzenia, lecz powszechnie za datę narodzin Wojciecha przyjmuje się rok 957. Imię jego wywodziło się od słów „pociecha wojów” lub „wojska”. O przeznaczeniu do stanu duchownego zadecydowała, według hagiografów, gwałtowna choroba, podczas której zrozpaczeni rodzice ofiarowali ukochane niemowlę na służbę Maryi Pannie. Będąc chłopcem przeznaczonym do służby kapłańskiej, święty Wojciech wcześnie rozpoczął naukę w szkole w Magdeburgu. Biskup Adalbert udzielił mu w tym czasie sakramentu bierzmowania. Wraz z tym sakramentem otrzymał imię arcybiskupa, który mu tego sakramentu udzielił. Odtąd pod imieniem Adalbert święty Wojciech będzie znany całemu Zachodowi europejskiemu i pod nim zostanie wpisany do martyrologium.

[madohora]

kropielnica w stylu gotyckim (XV wiek) znajdująca się w przedsionku kościoła
późnogotycka chrzcielnica znajdująca się przy głównym ołtarzu (I poł. XV wieku)
główny ołtarz z obrazem przedstawiającym św. Wojciecha (1675), manierystyczny
późnorenesansowa ambona

[madohora]

Matka Boska Śnieżna, Najświętsza Maryja Panna Śnieżna, Matka Boża Śnieżna (łac.) Salus Populi Romani (Ocalenie Ludu Rzymskiego) – wizerunek Marii Panny znajdujący się w bazylice Matki Bożej Większej (Santa Maria Maggiore) w Rzymie, pierwszej w Europie i największej rzymskiej świątyni pod wezwaniem Matki Bożej.

[madohora]

Początkowo kult Matki Boskiej Śnieżnej miał charakter lokalny, od XIV wieku objął inne świątynie Rzymu, a za sprawą Piusa V od 1568 upowszechniony został na cały Kościół i przetrwał do czasów nam współczesnych, mimo iż Benedykt XIV chciał znieść wspomnienie.

[madohora]

MIKOŁÓW SZPITAL

[madohora]

Do ich powinności należą: pielęgnacja chorych w szpitalach; katechizacja w szkołach i przedszkolach; prowadzenie dwóch zakładów opiekuńczo-leczniczych, dziewięciu domów pomocy społecznej dla dorosłych i dzieci, dwóch ośrodków wychowawczych oraz bursy.

[madohora]

FIGURA MĘKI PAŃSKIEJ W MIKOŁOWIE

[madohora]

Parafia Ewangelicko-Augsburska w Mikołowie – parafia Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP, w diecezji katowickiej.

[madohora]

W dniu 8 października 1854 roku założono w Mikołowie po raz drugi samodzielną parafię ewangelicką. Pierwszym proboszczem został ks. August Zernecke pochodzącego z Kargowy w Poznańskiem. W 1855 roku na wzgórzu nieopodal miejsca, gdzie kiedyś stał kościół św. Mikołaja, zakupiono plac pod budowę nowego kościoła ewangelickiego, plebanii i cmentarza. Fundusze na budowę uzyskano m.in. od Śląskiego Stowarzyszenia Gustawa Adolfa oraz księcia pszczyńskiego, Jana Henryka XI. Budowa trwała w latach od 1860 roku, i już 29 października 1861 roku generalny superintendent (biskup) ks. dr Hahn z Wrocławia dokonał uroczystego poświęcenia kościoła nadając mu imię świętego Jana. W tym samym roku nabyto pole za kościołem, które poświęcono na cmentarz.

[madohora]

Kościół zbudowano w latach 1860-1861 w stylu neogotyckim. Budowniczym organów był Carl Volkmann z Gliwic (16 głosów, 2 manuały, pedał), w neogotyckim ołtarzu znajduje się obraz Pana Jezusa oparty o motyw z Ew. św. Jana 18,4: "Kogo szukacie?", namalowany przez berlińskiego malarza Radtkego. W stylu neogotyckim również są chrzcielnica i ambona. Na ambonie obok płaskorzeźb Marcina Lutra i Filipa Melanchtona są także postacie: Ulricha Zwingliego, Jana Kalwina i Mikołaja Zinzendorfa z Herrnhut. Prawdopodobnie dziełem prof. Augusta Karola Kissa, byłego parafianina, odlewnika i rzeźbiarza, jest odlew głowy Chrystusa Pana nad głównym wejściem do kościoła.

[madohora]

Nazwa miasta wywodzi się od imienia Mikołaj. Nie pochodzi ona jednak od św. Mikołaja, tylko od imienia Mikoła lub Mikuła, które prawdopodobnie nosił jeden z dawnych dziedziców grodu. Aż do XIX wieku dominowała nazwa Mikułów, ale w różnych okresach stosowano odmienne jej zapisy: Miculow, Mikulow, Nicolaw, Mikulau… Dzisiejsza nazwa Mikołów po raz pierwszy pojawiła się ok. 1760 r. i także na różne sposoby była zapisywana, zwłaszcza że od II połowy XVIII w. władze pruskie ograniczały możliwość używania języka polskiego. W czasach panowania Hohenzollernów konkurowały też dwie formy niemieckiej nazwy miasta: Nikolai i Nicolai.

[madohora]

MIKOŁÓW

[madohora]

W 1742 r., w wyniku wojen śląskich, Mikołów został częścią państwa pruskiego – i pod rządami Hohenzollernów pozostał do 1918 r.
Już wcześniej nie omijały miasta liczne klęski, które niszczyły dorobek mieszkańców. Wiadomo, że w XIV w. zdarzały się niezwykle mroźne zimy, nieurodzaj i głód, w latach 1349-1350 miasto dotknęła też wielka epidemia „czarnej śmierci”, w wyniku której zmarła 1/3 ludności miasta. Zniszczenia, biedę i śmierć przyniosły też lata wojny trzydziestoletniej w XVII wieku.
Wiek XVIII okazał się jednak jeszcze tragiczniejszy. Początek pruskiego panowania na Śląsku był czasem zniszczeń spowodowanych
działaniami wojennymi. W Mikołowie zdarzyły się wówczas także trzęsienia ziemi, atak szarańczy i niszczycielskie huragany.
Jakby tego było mało, w 1794 roku wybuchł pożar, największy w historii miasta, który strawił większość domów, szkołę, szpital i ratusz wraz z całym archiwum. Było to nieszczęście nie tylko dla ówczesnych mieszkańców, ale także dla późniejszych historyków, którzy stracili bezcenne źródło informacji. Niezbyt bogaci mikołowscy mieszczanie po każdej tragedii z trudem
wychodzili z biedy i odbudowywali miasto. Nowy ratusz postawiono jednak już w rok po wielkim pożarze. Stanął on, tak jak i poprzedni, na środku rynku. Zarys jego fundamentów można odnaleźć dziś na płycie rynku.
Klęski nieurodzaju, które powtarzały się kilka razy w tym i następnym stuleciu, niosły za sobą głód, a po nim nastawały epidemie. Największy rozmiar miały klęski głodu i zarazy w XIX w. Najwięcej ofiar przyniosła epidemia tyfusu plamistego, która wybuchła w 1847 r., po kilkuletnim nieurodzaju ziemniaków. W 1848 r. w samym tylko powiecie pszczyńskim było już 2507 sierot, które nie miały nawet dalszej rodziny, mogącej się nimi zająć. Dla dzieci stworzono sierocińce – jeden z nich znajdował się też w Mikołowie.

[madohora]

MIKOŁÓW DWORZEC PKP

[madohora]

Pierwsze dni II wojny światowej rozpoczęły się dla miasta tragicznie. 3 września 1939 r., po słynnej bitwie wyrskiej, wojska niemieckie wkroczyły do Mikołowa i natychmiast rozpoczęły się represje i egzekucje. 17 września na mikołowskich Groniach rozstrzelano 12 osób – powstańców śląskich i polskich działaczy. Wielu mikołowian trafiło w czasie wojny do obozów koncentracyjnych.
Nazwiska kilkunastu mieszkańców Mikołowa odnaleźć można również na liście katyńskiej.
W mieście bardzo szybko zaczął działać ruch oporu. Mikołowianie walczyli też w armii polskiej na Zachodzie. Dramatem Ślązaków było to, że znaleźli się oni także po drugiej stronie konfliktu – wielu z nich wcielono siłą do Wehrmachtu.

[madohora]

Przeprowadzone w 2008 roku badania dendrochronologiczne datują drewno użyte do budowy świątyni na 1466 lub 1467 rok. Kościół zatem wybudowany został w II połowie XV wieku, Jest to zatem jeden z najstarszych zachowanych kościołów drewnianych w województwie śląskim. Podwaliny dębowe pod prezbiterium oraz jodłowa nawa są pierwotne i pochodzą z 1466/1467 roku.

[madohora]

Kościół jest orientowany. Drewniany, wybudowany w konstrukcji zrębowej. Nawa kościoła wykonana jest na rzucie zbliżonym do kwadratu, prezbiterium węższe, zamknięte trójbocznie. Do prezbiterium od północy przylega prostokątna murowana zakrystia. Od zachodu do nawy dostawiona jest wieża o konstrukcji słupowej, na rzucie kwadratu. Od strony północnej, wschodniej i południowej nawa i prezbiterium otoczone są sobotami. Kościół reprezentuje typ małopolskiego kościoła drewnianego - dach nawy i prezbiterium przekryte są wspólnym dachem siodłowym. Wieża kościoła z izbicą, zwieńczona cebulastym hełmem gontowym. W dachu nawy - sygnaturka z podobnym cebulastym hełmem. Wewnątrz w prezbiterium znajduje się pozorne sklepienie kolebkowe, w nawie strop przechodzący przy ścianach w ukośne płaszczyzny. Pośrodku nawy znajduje się słup wspierający konstrukcję dachu. W zachodniej części nawy znajduje się chór muzyczny wsparty na 6 słupach. Balustrada chóru pełna, drewniana.

[madohora]

W prezbiterium na dole namalowany jest rząd aniołów podtrzymujących kotary, powyżej sceny pasyjne: Biczowanie, Ukrzyżowanie, Zdjęcie z krzyża, Złożenie do grobu, Ecce Homo i Zmartwychwstanie oraz wizerunki świętych: św. Barbary i św. Mikołaja.

[madohora]

gród kasztelański na szlaku handl. Śląsk–ziemia krak., wzmiankowany 1222; w XIV w. należał do księstwa raciborskiego; ośr. górniczo-hutn.; od XIV w. pod zwierzchnictwem Czech, dzielił losy polit. Śląska; od 1742 w państwie pruskim; prawa miejskie 1547; w XVI–XVII w. ważny ośrodek handlu bydłem na drodze z Mołdawii i Ukrainy na Śląsk i Morawy; w XIX w. rozwój przemysłu (m.in. Huta Waltera 1856, Mikołowska ok. 1850); ośr. pol. ruchu wydawniczego (1845 drukarnia T. Nowackiego, od 1875 wydawnictwa K. Miarki), 1896 w Mikołowie powstało Katol. Tow. Robotnicze, 1908 — koło śpiewacze Harmonia; udział mieszkańców w powstaniach śląskich 1919–21; w wyniku plebiscytu, od 1922 w Polsce; w czasie okupacji niem. 3 oddziały robocze jeńców sowieckich z obozu w Łambinowicach i Cieszynie. Od 1999 siedziba powiatu. Ośr. przem.-usługowy: kopalnia doświadczalna Gł. Inst. Górnictwa — Barbara; przemysł elektromaszynowy, chem., materiałów budowlanych, poligraficzny, spoż., papierniczy; węzeł drogowy; w północno-zachodniej części M. nad rz. Jamna (dopływ Kłodnicy) tereny rekreacyjne; kościoły: późnogot. (XVI w., przebudowany), neorom. (XIX w.) i neogot. ewangelicki (XIX w.), synagoga (XIX w.); domy (XVIII–XIX w.).

[madohora]

Powierzchnia miasta wynosi 79,2 km². Miasto zajmuje 34% powierzchni powiatu.

[madohora]

1222 – pierwsza historyczna wzmianka o Mikołowie – w dokumencie wydanym przez księcia opolskiego Kazimierza I dla biskupa wrocławskiego Wawrzyńca, gdzie jako świadek wymieniony jest hrabia Andrzej, kasztelan z Mikołowa (oryg. comes Andreas, castellanus de Miculow). Świadczy to o tym, iż Mikołów pełnił już funkcje w administracji państwowej jako gród i siedziba kasztelanii

[madohora]

1349 – 1350 – epidemia czarnej ospy, umiera 1/3 mieszkańców miasta.

[madohora]

1547 – 27 lipca nadanie Mikołowowi ordynacji miejskiej, staraniem ówczesnego pana ziemi pszczyńskiej, barona Jana Thurzo. Od tej daty, Mikołów stał się miastem.

[madohora]

1760 – po raz pierwszy w dokumentach pojawia się dzisiejsza nazwa miasta „Mikołów”.

[madohora]

1858 – zbudowano hutę „Waltera” (późniejsza Fabryka Palenisk Mechanicznych).

[madohora]

1874 – Karol Miarka senior rozpoczyna działalność wydawniczą w Mikołowie.

[madohora]

1921 – plebiscyt na Górnym Śląsku; w Mikołowie większość głosów pada za Niemcami (3059 do 2434).

[madohora]

1954 – Mikołów zostaje włączony do powiatu tyskiego.

[madohora]

2003 – założenie Śląskiego Ogrodu Botanicznego w Mikołowie.

[madohora]

Mikułów al. Mikołów, niem. Nicolai, miasto okręgowe w pow. pszczyńskim na Szląsku górnym, leży na wzniesieniu 1116 st. par., na połowie drogi pomiędzy Oświęcimiem (w Galicyi) a Gliwicami, o 14 kil. od Katowic. Posiada dwa kościoły katolickie, kościół ewangielicki, synagogę, szkołę katolicką 5-klasową (529 uczniów), ewang. 1-klas. (60 ucz.) i żydowską prywatną (104 ucz.). Co do władz M. posiada: urząd miejski, urząd policyjny okręgowy, urząd pocztowy, dwóch sądziów okręgowych. Z zakładów przemysłowych istnieją tu: huty żelazne (Nicolai Hutte, Walther H., Maria Louisen H., Frohlische Loffelschmiede), wielki młyn amerykański. Kolej żelazna łącząca Racibor z Katowicami przerzyna grunta należące do miasta, na których mieści się stacya. Ludność miasta z 2752 mk. w 1834 r., wzrosła do 3059 w 1840 r., doszła do 4479 w 1861 r. Mówi ona zesputą polszczyzną. Wychodzą tu dwa pisma peryodyczne polskie dla ludu nakładem Miarki: „Katolik” i „Monika”. Początkiem miasta miało być obozowisko urządzone tu przez mołdawskich handlarzy bydła. Oni to wznieśli drewniany kościółek ś. Mikołaja (Nikołajek zwany) w miejscu, gdzie dziś stoi murowana kaplica na płn. od miasta przy drodze do st. dr. żel. Pożar ratusza w 1794 r. zniszczył archiwum miejskie, stąd przeszłość M. mało jest znaną. W Kod. dypl. Muczk. i Rzyszcz. wspomniany jest M. w dok. z 1228 r. Dochował się też dokument, w którym Mieczysław (Mieszko), ks. Opolski, jako władzca Pszczyny, potwierdza (w Rybniku 1287 r.) nadania poczynione przez Jana z Grabi kościołowi ś. Wojciecha w M. W 1547 r. baron Hans Turzo, pan na Betlemfalva i na Pszczynie, nadał M. miejską organizacyę, samorząd, sądownictwo i łączne z tem przywileje uprawy wina, warzenia piwa, tworzenia cechów, targi i jarmarki. W tej epoce M. stał się ważnem targowiskiem dla handlu bydłem, solą i wódką. Najście Szwedów w 1630 r. zadało ciężką klęskę miastu. Spustoszyli oni prócz miasta i klasztor zakonnic pod miastem stojący. O przeszłych stosunkach miasta świadczy dotąd nazwa jednej z ulic (Krakowska) i tak zwana Skotnica, będąca zapewne miejscem dawnego targowiska na bydło. Do mieszczan należy obecnie 4662 mr. ziemi, w tem 4029 mr. roli, 52 mr. ogr., 352 mr. łąk, 137 mr. pastw. i 122 zagajników. Klimat tu dość ostry skutkiem wzniesionego położenia i silnych wiatrów od Karpat wiejących. Par. kat. mikułowska posiada od 1861 r., prócz starego, nowy murowany kościół z dwoma wieżami i liczy 13926 parafian (1869 r.). Do parafii należą miejscowości: Gostyń, Wyrów, Łaziska (górne, dolne i średnie), Śmiłowica, Kamionka, Wilkowy, Panewnik, Piotrowice, Podlesie, Zarzycze, Lgota, Althammer. W obrębie parafii mieszka 745 ew. i 540 żydów. Dekanat mikułowski dyec. wrocławskiej miał 1869 r. 45158 kat., 1435 ew., 530 izr. i 8 parafii: Berun, Boischow, Chełm W., Lendzin, Mokra, M., Tychy, Woszczyce.

[madohora]

Na przełomie wieków liczba Żydów spadła w wyniku emigracji do Stanów Zjednoczonych i Palestyny – spis z 1900 r. wykazał 192 osoby (na 6638 ogółu mieszkańców), a w 1910 r. 175 osób. W Mikołowie działał Izraelicki Związek Pielęgnowania Chorych i Izraelicki Związek Pogrzebowy „Chewra Kadisza”.

[madohora]

Po II wojnie światowej społeczność żydowska już się w Mikołowie nie odrodziła. Stary cmentarz żydowski został zlikwidowany, na jego miejscu powstała zabudowa osiedlowa. W 1972 na polecenie ówczesnych władz miasta synagogę wysadzono w powietrze, a na miejscu powstał nowy węzeł komunikacyjny – plac 750-lecia. Jedyną pamiątką jest tzw. nowy cmentarz żydowski.

[madohora]

Kościół parafialny pw. św. Wojciecha (bazylika mniejsza) zbudowany w stylu neoromańskim w latach 1843–1861.

[madohora]

Zabytkowe kamienice w śródmieściu.

[madohora]

Przez większą część swojej historii Mikołów był miastem handlowym, a w XX wieku miastem przemysłowym. W XX wieku w Mikołowie powstało wiele dużych zakładów przemysłowych, m.in. MiFaMa (Mikołowska Fabryka Maszyn), FPM (Fabryka Palenisk Mechanicznych), Wiromet. W Mikołowie znajduje się jedyna w Polsce i jedna z dwóch w Europie Kopalnia Doświadczalna „Barbara”. W Mikołowie położone jest wzgórze Gronie, od którego pochodzi nazwa piwa Tyskie Gronie (na wzgórzu tym znajduje się ujęcie wody dla browaru).

[madohora]

[madohora]

Pierwsza parafia luterańska w Mikołowie powstała w 1580 roku. Po 12 latach pszczyński baron Abraham Promnic "Pszczyński Porządek Kościelny" (1592). W kościołach św. Wojciecha i św. Mikołaja nauczano w duchu luterańskim i odprawiano nabożeństwa zgodnie z porządkiem ks. dr. Marcina Lutra.
W 1628 roku edykt restytucyjny obejmujący Śląsk austriacki wprowadził kontrreformację, a miejscowy proboszcz, ks. Marcin Fröhlich musiał przenieść się do Warszowic. Przez dwa lata kościół św. Wojciecha był zamknięty, natomiast do 1654 roku ewangelicy uczęszczali jeszcze do kościoła św. Mikołaja, przy którym istniał cmentarz. W tymże roku Restytucyjna Komisja Cesarska odebrała klucze od kościołów i przekazała je proboszczom katolickim. Jeszcze do 1660 roku ewangelicy uczęszczali na nabożeństwa do kaplicy zamkowej Promniców w Pszczynie, a później na tajne nabożeństwa do lasów w Gostyni, w Wyrach, oraz na Równicę w Ustroniu. Pomoc w utrzymaniu przy wierze stanowiły wówczas Biblia, postylla i kancjonał, a także wędrowni kaznodzieje.
W 1707 roku po 79 latach prześladowań, na mocy Ugody Altransztackiej zezwolono ewangelikom na Śląsku na zbudowanie 6 kościołów "z łaski". Najbliższym z nich był oddalony o 60 km od Mikołowa to kościół Jezusowy w Cieszynie na Wyższej Bramie. W 1742 roku nastąpił podział Śląska. z wyjatkiem księstw cieszyńskiego, opawskiego i karniowskiego, Śląsk przeszedł pod panowanie pruskie. Wówczas na pruskim Śląsku mogły powstać nowe kościoły ewangelickie: Pszczyna (1746), Golasowice (1767), Hołdunów (Anhalt) (1770), Rybnik (1796).

Dopiero w 1818 roku za zezwoleniem księcia pszczyńskiego Henryka proboszczowie z Pszczyny mogli od 4 do 8 razy w roku odprawiać nabożeństwa ewangelickie (w językach polskim i niemieckim) w Mikołowie. Wynajęto w tym celu salę u aptekarza Karola Breitkopfa (katolika) przy Rynku nr 16. W roku 1841 aptekę tę nabył ewangelik z Kołobrzegu, Robert Jungfer.
W dniu 8 października 1854 roku założono w Mikołowie po raz drugi samodzielną parafię ewangelicką. Pierwszym proboszczem został ks. August Zernecke pochodzącego z Kargowy w Poznańskiem. W 1855 roku na wzgórzu nieopodal miejsca, gdzie kiedyś stał kościół św. Mikołaja, zakupiono plac pod budowę nowego kościoła ewangelickiego, plebanii i cmentarza. Fundusze na budowę uzyskano m.in. od Śląskiego Stowarzyszenia Gustawa Adolfa oraz księcia pszczyńskiego, Jana Henryka XI. Budowa trwała w latach od 1860 roku, i już 29 października 1861 roku generalny superintendent (biskup) ks. dr Hahn z Wrocławia dokonał uroczystego poświęcenia kościoła nadając mu imię świętego Jana. W tym samym roku nabyto pole za kościołem, które poświęcono na cmentarz.
W 1853 roku otwarto pierwszą szkołę ewangelicką, w 1871 roku przystąpiono do budowy plebanii, w 1900 roku poświęcono okazałą kaplicę cmentarną. W następnych latach: odnowiono i pomalowano kościół (1908), powiększono cmentarz (1909), zakupiono dom parafialny (1918) (obecnie plac ks. Jana Karpeckiego 2). W 1932 roku proboszczem został wybrany ks. Gustaw Adolf Leder – jeden z najwybitniejszych mikołowskich duchownych.
II wojna światowa wyrządziła ogromne straty w parafii. Kościół został zdewastowany, wybite okazałe witraże, wielu zborowników zginęło na wojnie, zaginęło, wyemigrowało lub zostało wysiedlonych z Polski. W lipcu 1945 roku przybył do parafii ks. Jan Karpecki z Zaolzia. Pierwszą jego czynnością było uratowanie przed deportacją do Niemiec około 400 parafian. Pierwsze po wojnie nabożeństwo zostało odprawione 15 lipca 1945 roku w zniszczonym jeszcze kościele. Kościół został odremontowany i na nowo poświęcony 29 września 1946 roku. Odzyskano też probostwo (zabrane przez Wojskową Komendę Rejonową). W 1952 roku ks. Jan Karpecki został wybrany proboszczem.
W 1962 roku odnowiono i pomalowano kościół. W 1978 roku, po przejściu ks. Karpeckiego na emeryturę, nowym proboszczem został wybrany ks. Jan Gross. W latach 80. dokonano wiele inwestycji i remontów: pokryto blachą miedzianą wieżę kościelną, otynkowano kościół i wprawiono jednolite szyby w kościele i w kaplicy cmentarnej, zaprowadzono centralne ogrzewanie kościoła z zasilaniem miejskim. Kilkakrotnie remontowano organy naszego zabytkowego kościoła. Dokonano kapitalnego remontu domu parafialnego.
W 1983 roku Konsystorz erygował w Tychach stację kaznodziejską, a później filiał w Tychach, gdzie na Osiedlu "B" w przywiezionym z Dzięgielowa baraku urządzono kaplicę. W 1987 roku poświęcono kamień węgielny pod nowy kościół w Tychach. Poświęcenie kościoła ap. Piotra i Pawła odbyło się 25 września 1995 roku. W 1996 roku została przez Konsystorz ustanowiona samodzielna parafia w Tychach (tym samym wyłączona z parafii w Mikołowie).
W 2001 roku kościół św. Jana otrzymał nową elewację zewnętrzną, naprawiono wieżyczki i wszelkie ubytki. W 2004 roku w miejsce odchodzącego na emeryturę ks. Jan Grossa, nowym proboszczem został wybrany ks. Kornel Undas.

[madohora1]