Pony Express - ciekawostka

[madohora]

[madohora]

Pony Express – szybka poczta konna działająca na obszarze Wielkich Równin i Gór Skalistych, na odcinku od St. Joseph w Missouri do Sacramento w Kalifornii, w okresie od kwietnia 1860 do października 1861 roku. Była to najbardziej bezpośrednia i najprostsza droga łączności z Zachodem przed wprowadzeniem łączności telegraficznej. Miała ogromne znaczenie, bowiem ściśle wiązała Kalifornię z Unią tuż przed wybuchem wojny secesyjnej. Pony Express utworzono przy firmie transportowej Central Overland California and Pikes Peak Express Company (COC&PPEC). Firma została założona w roku 1850 przez Williama H. Russella, Alexandra Majorsa i Williama B. Waddella, którzy w kilka lat później wpadli na pomysł wykorzystania poczty konnej. Pomysł zasadzał się na tym, by lekkie przesyłki (listy) konni posłańcy dostarczali drogą wiodącą przez prerie, góry i pustynie Zachodu. W ciągu 18 miesięcy swego istnienia Pony Express skrócił drogę poczty znad Atlantyku do wybrzeża Pacyfiku z wielu miesięcy do około dziesięciu dni.

[madohora]

A te malutkie pony
Galopowały w pierony

[madohora]

[madohora]

William Russell, Alexander Majors i William Waddell, trzej twórcy Pony Express, mieli już duże doświadczenie w branży transportowej; w roku 1858 kierowali formą przewozową z czterema tysiącami pracowników obsługującymi 3500 wozów i około 40 000 wołów. Otrzymali intratny kontrakt rządowy na dostawy zaopatrzenia dla wojska prowadzącego działania na Dzikim Zachodzie, a wkrótce wpadli na pomysł dostarczania poczty z St. Joseph w Missouri do Sacramento w Kalifornii w ciągu dziesięciu dni, co wielu współczesnym wydawało się niemożliwe. Nie była to – jak na owe czasy – usługa tania: przesłanie listu o wadze pół uncji (około 14 g) kosztowało 1 dolara.
Russell, Majors i Waddell zorganizowali Pony Express w ciągu zaledwie dwóch miesięcy w zimie 1860 roku. Było to przedsięwzięcie na wielką skalę ze 120 jeźdźcami, 184 stacjami, 400 końmi i kilkoma setkami ludzi obsługi

[madohora]

Alexander Majors był człowiekiem religijnym i wszystko rozwiązywał "z Bożą pomocą". Każdy nowo przyjęty jeździec otrzymywał egzemplarz Biblii i musiał złożyć następującą przysięgę:
Podejmując pracę u A. Majorsa, zobowiązuję się nie używać plugawego języka, nie upijać się, nie oddawać hazardowi, nie znęcać się nad zwierzętami i nie robić nic, co nie przystoi zachowaniu dżentelmena. Przyjmuję do wiadomości, że jeśli złamię którąkolwiek z powyższych zasad, zostanę zwolniony bez zapłaty za swoją służbę.

[madohora]

Pony Express dowiódł, że zorganizowany transkontynentalny system łączności może działać przez cały rok bez przerwy. Po zastąpieniu przez telegraf stał się częścią legendy Dzikiego Zachodu. W latach 1866-1890 logo Pony Express używane było przez firmę Wells Fargo, zapewniającą bezpieczny przewóz poczty i towarów. United States Postal Service (USPS) używał znaku handlowego "Pony Express" w swojej działalności na terytorium USA[3]. Freight Link międzynarodowa służba kurierska mająca swą główną siedzibę w Rosji, przyjęła logo i znak handlowy "Pony Express" w postaci identycznej do używanego przez USPS

[madohora]

[madohora]

Szlak, na którym kursowała poczta Pony Express, liczył prawie 2000 mil. Na szlaku tym utworzono łącznie 157 placówek, oddalonych od siebie co około 10 mil (16 km). Był to maksymalny dystans, jaki koń z jeźdźcem mógł przebyć szybko, czyli kłusem, a nawet – w razie zagrożenia – galopem. Na każdej stacji kurier dosiadał świeżego konia, zabierając z sobą jedynie worek z pocztą zwany mochila (z hiszpańskiego tornister, plecak). Pracodawcy zwracali uwagę jeźdźcom na to, jak ważny jest worek z pocztą, mówiąc im, że w razie zagrożenia "jeździec z koniem winni zniknąć, zanim zniknie mochila". Mochilę przerzucano przez siodło, a jeździec swoim ciężarem utrzymywał ją na miejscu. Każdy z czterech rogów worka-siodła posiadał cantinę, czyli kieszeń, do której wkładano listy, następnie kieszenie dodatkowo zamykano na kłódki. Mochila mogła pomieścić 20 funtów (około 10 kg) listów. Oprócz jeźdźca koń obciążony był też dodatkowymi 20 funtami ładunku, na który składały się: bukłak z wodą, Biblia, rożek alarmowy dający znać obsłudze stacji, że należy przygotować następnego konia, rewolwer i do wyboru drugi rewolwer lub strzelba. Ostatecznie pozostawiono jedynie jeden rewolwer i bukłak z wodą, zmniejszając całkowite obciążenie konia do 165 funtów (75 kg). Jeźdźcy ważący mniej niż 125 funtów (56 kg), zmieniali konie co 75–100 mil (120–160 km), potrafiąc jechać dzień i noc. Kurierzy Pony Express zarabiali 25 dolarów tygodniowo, co było wysokim wynagrodzeniem (niewykwalifikowany robotnik w owym czasie zarabiał około 1 dolara na tydzień). Aby zrealizować swoje zamierzenie, Alexander Majors kupił ponad 400 koni. Miały one średnio 14½ dłoni (1,47 m) wzrostu i ważyły po około 900 funtów (410 kg); tak więc nazwa "pony" była odpowiednia, chociaż w pewnych, indywidualnych przypadkach, nieprecyzyjna. Działalność "Pony Express" nie była dochodowa. Tygodniowy zarobek z przewożonych w obu kierunkach listów wynosił około 2500 USD, z czego blisko 1500 pochłaniały zarobki kurierów i obsługi oraz koszty utrzymania stacji. Założycielom chodziło raczej o zdobycie, na tej podstawie, lukratywnych kontraktów rządowych.

[madohora]

[madohora]

Na trasie wykorzystywanej przez Pony Express znajdowały się łącznie 184 stacje. Droga podzielona była na pięć odcinków. By zapewnić właściwe działanie serwisu pocztowego, 157 stacji dla zmiany koni znajdowało się w odległości 5 do 20 mil jedna od drugiej. Pozostałe 27 stacji było tzw. stacjami domowymi, gdzie kurierzy po przebyciu około 75 mil drogi zatrzymywali się, odpoczywali i przygotowywali do następnej tury. System ten pozwalał na przesyłanie poczty przez kontynent w rekordowo krótkim czasie.
Odcinek pierwszy: stacje pomiędzy St. Joseph a Fort Kearney
Odcinek drugi: stacje pomiędzy Fort Kearney a Horseshoe Creek
Odcinek trzeci: stacje pomiędzy Horseshoe Creek a Salt Lake City
Odcinek czwarty: stacje pomiędzy Salt Lake City a Robert's Creek
Odcinek piąty: stacje pomiędzy Robert's Creek a Sacramento
Licząca ponad 1900 mil trasa biegła najpierw szlakiem oregońskim do Fort Bridger w Wyoming, a następnie szlakiem mormońskim do Salt Lake City. Stamtąd kierowała się do Carson City, przekraczała pasma górskie Sierry i docierała do Sacramento.

[madohora]

[madohora]

Pierwsza podróż Pony Express na zachód rozpoczęła się w St. Joseph 3 kwietnia 1860 roku, a zakończyła po dziesięciu dniach w San Francisco 14 kwietnia. Wcześniej listy zostały przesłane ze Wschodu do St. Joseph, również na tym odcinku nadawcy korzystali z usług prywatnych firm kurierskich, a nie amerykańskiej poczty. Do dnia dzisiejszego zachował się tylko jeden list, który bez wątpienia odbył podróż z St. Joseph do San Francisco. Posłaniec wiozący mochilę z Nowego Jorku i Waszyngtonu spóźnił się na pociąg w Detroit i przybył do Hannibal w Missouri w dwie godziny po odejściu pociągu. Linie kolejowe zgodziły się pomóc organizatorom i oddały im do dyspozycji parowóz "Missouri" z jednym wagonem, który to skład pokonał odległość 206 mil (332 km) do St. Joseph w rekordowym czasie 4 godzin i 51 minut — średnia prędkość 40 mil na godzinę (64 km/h). Pierwszy worek zawierał 49 listów, 5 telegramów i kilka dokumentów.
Zanim mochila została przekazana kurierowi, który ruszył na szlak o 19:15, burmistrz St. Joseph, a także William H. Russell i Alexander Majors wygłosili okolicznościowe przemówienia. W worku, obok poczty, znalazł się jeden egzemplarz lokalnego dziennika St. Joseph Gazette. Przesyłka dotarła do San Francisco 14 kwietnia o godzinie 1:00

[madohora]

Pierwsza podróż Pony Express na wschód rozpoczęła się w San Francisco 3 kwietnia 1860, a zakończyła w dziesięć dni później w St. Joseph. Tam listy zostały przekazane poczcie i zostały rozesłane do adresatów na Wschodnim Wybrzeżu. Do dzisiaj zachowały się dwa takie listy.

[madohora]

W roku 1860 William Russell, jeden z największych inwestorów Pony Express, postanowił wykorzystać wybory prezydenckie dla promocji swej poczty konnej i pokazania, jak szybko można dostarczać listy. Dla pewności, że na trasie znajdą się najlepsi kurierzy i najlepsze konie, Russell, jeszcze przed wyborami, zatrudnił dodatkowych jeźdźców i zadbał, by wzdłuż całej trasy znalazły się specjalnie dobrane wierzchowce i odpowiedni jeźdźcy. 7 listopada 1860 kurier Pony Express opuścił Fort Kearny z wynikami wyborów. Dzięki poświęceniu jeźdźców, którzy ryzykując życiem pędzili po zaśnieżonej trasie do Fort Churchill w Nevadzie i później dalej na Zachód, kalifornijskie gazety otrzymały wieść o wyborze Lincolna na prezydenta w 7 dni i 17 godzin po gazetach Wschodniego Wybrzeża, co było wtedy ogromnym osiągnięciem

[madohora]

W krótkich dziejach Pony Express tylko raz zdarzyło się, że przesyłka nie doszła na czas, kiedy to po ośmiu niezakłóconych podróżach pomiędzy Sacramento i Saint Joseph Pony Express musiał na krótko zawiesić działalność. Stało się tak na skutek wybuchu wojny z z indiańskim plemieniem Pajutów w Nevadzie, która właściwie była serią napaści i zasadzek zastawianych przez Indian. Wojna ta miała miejsce w maju i czerwcu 1860 roku, chociaż do sporadycznych starć dochodziło i później. Pajutowie, zamieszkujący rezerwaty w Nevadzie, bardzo ucierpieli tamtej zimy z powodu burz śnieżnych i braku niedostarczanego przez administrację pożywienia. Na wiosnę całe, liczące około 6000 osób plemię było gotowe do wojny z białymi. Sprzeciwiał się temu jedynie wódz Numaga. Przez trzy dni Numaga próbował nakłonić swych współplemieńców do odstąpienia od zamiaru uderzenia, jednak 7 maja kilku Indian napadło na stację Williams Pony Express i zabiło pięciu jej pracowników. William Fisher, jeden z kurierów Pony Express, był przez Indiań ścigany i trafiony w policzek strzałą, która wybiła mu trzy zęby. Mimo to uszedł z życiem.
W czasie następnych kilku tygodni doszło do kolejnych napaści, podczas których śmierć ponieśli kolejni biali. Stacje Pony Express były jednym z głównych celów ataków. Pajutowie zaatakowali siedem z nich, zabijając 16 pracowników i uprowadzając około 150 koni. Wojna z Pajutami kosztowała Pony Express około 75 000 dolarów, nie licząc zabitych. W czerwcu powstanie Pajutów zakończyło się na skutek interwencji amerykańskich sił zbrojnych, a cztery przesyłki poczty ze wschodu dotarły do San Francisco 25 czerwca 1860. Z powodu tej krótkiej "wojny" jedna przesyłka Pony Express, wysłana z San Francisco 21 lipca 1860, nie dotarła do adresata na czas, a dopiero w dwa lata później, bowiem mochila z pocztą została przejęta przez Indian na jednej z zaatakowanych stacji. Nigdy żaden z kurierów Pony Express nie został zabity w czasie wykonywania swych zadań.

pl.wikipedia.org/wiki/Pony_Express

[madohora]

,,,

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora2]

[madohora]

[madohora2]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Poczta konna – system dostarczania przesyłek pocztowych przy użyciu kurierów poruszających się konno (poczta zwierzęca).

[madohora]

Świetnie zorganizowaną pocztę konną miało imperium mongolskie. Była opłacana i utrzymywana bezpośrednio przez wielkiego Chana. Poczta ta składała się z rozmieszczonych co 200–300 km stanic, w których kurier mógł wymienić konia i kontynuować swoją misję. Pocztą tą można było przesyłać wiadomości w tempie do 600 km na dobę. Za rządów Kubilaja w samych Chinach istniało 1500 stacji kurierskich, w których utrzymywano stale 40 tysięcy koni, dodatkowo na ich wyposażeniu było około 6000 łodzi. Stacje te obsługiwały przede wszystkim kurierów niosących rozkazy chańskie i korespondencję między możnymi, ale korzystali z nich także posłowie zagraniczni.

[madohora]

42 KWARTALNIK HISTORYCZNY KANSAS

góry na takiej trasie w miesiącach zimowych; że członkowie ze Stanów Północnych sprzeciwiali się nadaniu całego prestiżu takiej arterii skrajnej południowej trasie; w takim przypadku konieczne stało się wykazanie, jeśli było to możliwe, że centralna lub środkowa trasa mogłaby być wykonalna zarówno w miesiącach zimowych, jak i letnich. Że gdy tylko zademonstrujemy wykonalność takiego planu, on (senator Gwin) wykorzysta wszystkie swoje wpływy w Kongresie, aby uzyskać dotację na pokrycie kosztów takiej linii na trzydziestym dziewiątym do czterdziestego pierwszego równoleżnika szerokości geograficznej, który byłby centralny między skrajną północą a południem; że nie mógł ubiegać się o dotację na starcie mając nadzieję na powodzenie, ponieważ opinia publiczna zaakceptowała już pomysł, że taka trasa otwarta we wszystkich porach roku jest niemożliwa; że gdy tylko udowodnimy, że jest inaczej, przyjdzie nam z pomocą z dotacją.

Po wysłuchaniu wszystkiego, co pan Russell miał do powiedzenia na ten temat, zdecydowaliśmy się poprzeć go w przedsięwzięciu i natychmiast zabraliśmy się do pracy, aby zorganizować coś, co od tamtej pory jest znane jako „The Pony Express”. [325]

W styczniu 1860 r. ukończono plany Pony Express i wydano rozkazy przygotowania do rozpoczęcia przedsięwzięcia na początku kwietnia. Pierwsza depesza opisowa, która miała zostać opublikowana, zawierała błędne stwierdzenie, że ma to być projekt rządowy:

Nowy Jork, 25 stycznia

Depesza z Waszyngtonu mówi, że rząd zamierza zorganizować konny ekspres z St. Joseph w stanie Missouri do Placerville w Kalifornii, aby połączyć się z telegrafem do San Francisco, zabezpieczając w ten sposób przesyłki z Pacyfiku w ciągu dziesięciu dni.

Russell poprawił to dwa dni później w depeszy z Washington do Leavenworth:

Waszyngton, 27 stycznia 1860

Do Johna W. Russella: „Zdecydowałem się założyć Pony Express do Sacramento w Kalifornii, począwszy od 3 kwietnia. Czas 10 dni. Wm. H. Russella.

[madohora]

Zaliczany do najbardziej niezwykłych wyczynów amerykańskiego Zachodu 1860 r., Pony Express służył od kwietnia 1860 r. Do listopada 1861 r. Jego podstawową misją było dostarczanie poczty i wiadomości między St. Joseph w stanie Missouri a San Francisco w Kalifornii.

[madohora]

3 kwietnia 1860 roku JW „Billy” Richardson (Johnson William Richardson) na gniadej klaczy wyruszył z St. Joseph w stanie Missouri, niosąc pocztę przeznaczoną do Sacramento. A z Sacramento Harry Roff wyruszył na wschód. Świeży koń był wymagany co 10-15 mil, a nowi jeźdźcy co 75-100 mil. Podróż w jedną stronę wymagałaby 75 koni. Sześć dni później, 9 kwietnia o godzinie 18:45, pierwszy jeździec ze wschodu dotarł do Salt Lake City. Utah. 14 kwietnia 1860 roku do San Francisco dostarczono pierwszą sakiewkę. W ten sposób poczta była przenoszona przez Zachód, łącząc naród w ciągu 10 do 12 dni. Kopia przemówienia inauguracyjnego Lincolna została przeniesiona w ciągu zaledwie siedmiu dni i siedemnastu godzin. Ale w czasie wojny wymagana była szybsza komunikacja.

[madohora]

Tak jak JW Richardson zniknął po zakończeniu Pony Express, inni jeźdźcy zniknęli na kartach historii. Taki jest Frank Webner. Dane spisowe wskazują, że było kilku Franka E. Webnera. Większość jednak nie pasuje do wieku. Znaleziono dwóch, ale urodziły się po zakończeniu ekspresu kucykowego i nie mają historii życia, która pasowałaby do jazdy na Pograniczu. Jednym z nich był na przykład CPA. Jeden Frank Webner znaleziony w spisie powszechnym Kansas z 1880 r. Urodził się w 1842 r. Webner może jednak być błędem w transkrypcji w spisie, ponieważ jego małżonek nazywał się Wegner, a innych Wegnerów znaleziono w tym samym miasteczku.

[madohora]

Oprócz Roffa, William „Sam” Hamilton został również uznany za pierwszego zawodnika opuszczającego Sacramento. Roff otrzymał jednak kredyt od Alexandra Majorsa.

[madohora]

Pony Express był krótkotrwały. Niemal natychmiast rozpoczęto budowę kolejnego wielkiego przedsięwzięcia, wielkiej linii telegraficznej Creighton. Ponieważ linia telegraficzna rozciągała się na wschód od Sacramento i na zachód od Omaha, linia Pony Express stawała się coraz krótsza. 18 października 1861 roku linia Creightona dotarła do Salt Lake City. Sześć dni później, 24 października, linia z Kalifornii dotarła do Salt Lake City. Tego samego dnia zamknięto zachodni terminal pociągu Pony Express w Placervile. Dwa dni później Pony Express został oficjalnie zamknięty. Ostatnie mochile zostały dostarczone w San Francisco w listopadzie.

[madohora]

Kiedy Pony Express zbankrutował, kosztował Hollenbergów setki dolarów. Ruch na szlakach w Oregonie i Kalifornii zmniejszył się podczas wojny secesyjnej i po jej zakończeniu, a Hollenberg przestawił się na ogólne rolnictwo. Z roku na rok coraz mniej podróżnych zatrzymywało się na dworcu na posiłek lub nocleg.

[madohora]

Ale jedna strona internetowa wydawała się nieco poważniejsza, więc zaryzykowałem, że wyjdę na głupka i zapytałem wolontariuszy pracujących na stacji Hollenberg o historie o duchach. Personel powiedział, że opublikowano książkę, w której napisano, że stacja jest nawiedzona, ale o ile im wiadomo, nikt nigdy nie zgłosił niezwykłych obserwacji ani dźwięków. Jedna kobieta powiedziała, że ​​stacja Hollenberg wydaje się trochę przerażająca, kiedy jest się tam samemu i jest cicho. Ale nic więcej.

[madohora]

Ich propozycją była szybka usługa pocztowa między St. Joseph a Sacramento w Kalifornii przez Pony Express z listami dostarczanymi w niespotykanym czasie 10 dni. To nie było dokładnie z dnia na dzień, ale być może zawyżone jak na tamte czasy, 5 dolarów za pół uncji. Ich celem było złapanie rządowego kontraktu na dostarczanie poczty, do czego nie doszło.

Russell, Majors i Waddell dosłownie złożyli Pony Express w ciągu dwóch miesięcy zimą 1860 roku. Było to ogromne przedsięwzięcie, polegające na złożeniu 156 stacji, 120 jeźdźców, 400 koni i setek pracowników, a wszystko to w styczniu i lutym 1860 roku. - bez korzystania z radia, telefonu, telegrafu, a nawet poczty.

Nowatorska reklama brzmiała: „Poszukiwani, młodzi, chudzi, żylasty faceci w wieku poniżej osiemnastu lat, muszą być ekspertami w jeźdźcach gotowych codziennie ryzykować śmierć, preferowane sieroty. Zarobki 25 dolarów tygodniowo. Złóż wniosek o Central Overland Express”. Ta reklama jest obecnie uważana przez niektórych czołowych historyków Pony Express za fałszywą.

W St. Joseph Russell, Majors i Waddell wybrali na swoją siedzibę pierwsze piętro najnowszego hotelu w mieście, Patee House. W hotelu zameldowało się ponad 30 jeźdźców. Ponieważ Pony Express nie był częścią amerykańskiej usługi pocztowej, lokalne listy przeznaczone dla Pony Express były wysyłane do biura Patee House w celu dostarczenia do Kalifornii.

Mieszkańcy St. Joseph mieli przeczucie, że szykują się do czegoś wielkiego, i prawie wszyscy w mieście pojawili się na starcie Pony Express 3 kwietnia 1860 roku. Poczta ze wschodniego wybrzeża była spóźniona, a tłum czekał prawie do zmroku na przybycie pociągu pocztowego z Hannibala.

Słynny obraz Charlesa Hargensa przedstawiający początek Pony Express nie jest historycznie dokładnym przedstawieniem tego ważnego dnia, ponieważ pierwszy jeździec Pony Express wyjechał w nocy.

Historycy nigdy nie do końca zgodzili się, czy Johnny Fry czy Billie Richardson był pierwszym jeźdźcem, ale ktokolwiek to był, przejechał niewielką odległość od Pikes Peak Stables na 9th & Penn do Patee House na 12th & Penn.

Alexander Majors był człowiekiem religijnym i postanowił „z Bożą pomocą” przezwyciężyć wszelkie trudności. Wręczył każdemu jeźdźcowi Biblię i zażądał tej przysięgi:

[madohora]

[madohora]

Nie dojedziesz w moje strony
No to może ekspress ponny

[madohora]

A na pierwszym peronie
Stoją małe konie

[madohora]

[madohora]

[madohora]

LUKSUSOWY POCIĄG DO STAMBUŁU

Jeśli ktoś chciałby ułożyć listę najsłynniejszych pociągów to niewątpliwie Orient Ekspress znalazłby się na jej szczycie. Powstanie tego luksusowego środka transportu zainicjował belgijski przemysłowiec Georges Nagelmacken. Początkowo pociąg kursował na trasie z Paryża do rumuńskiego miasta Giurgiu. Tam podróżni musieli przeprawiać się promem przez Dunaj a następnie specjalnym pociągiem dojeżdżali do Bułgarskiej Warny nad Morzem Czarnym skąd statkiem płynęli do Stambułu. Pasażerom zalecano aby mieli przy sobie broń, ponieważ na Bałkanach zdarzały się napady na pociągi. Napady i uciążliwe przesiadki mogły zniechęcać do podroży.

[madohora]

Od lat 70-tych XX wieku kursuje jako pociąg turystyczny z odrestaurowanymi wagonami nostalgicznie przenosząc pasażerów w czasie.

[madohora]

Pony Express – szybka poczta konna działająca na obszarze Wielkich Równin i Gór Skalistych, na odcinku od St. Joseph w Missouri do Sacramento w Kalifornii, w okresie od kwietnia 1860 do października 1861 roku. Była to najbardziej bezpośrednia i najprostsza droga łączności z Zachodem przed wprowadzeniem łączności telegraficznej. Miała ogromne znaczenie, bowiem ściśle wiązała Kalifornię z Unią tuż przed wybuchem wojny secesyjnej. Pony Express utworzono przy firmie transportowej Central Overland California and Pikes Peak Express Company (COC&PPEC). Firma została założona w roku 1850 przez Williama H. Russella, Alexandra Majorsa i Williama B. Waddella, którzy w kilka lat później wpadli na pomysł wykorzystania poczty konnej. Pomysł zasadzał się na tym, by lekkie przesyłki (listy) konni posłańcy dostarczali drogą wiodącą przez prerie, góry i pustynie Zachodu. W ciągu 18 miesięcy swego istnienia Pony Express skrócił drogę poczty znad Atlantyku do wybrzeża Pacyfiku z wielu miesięcy do około dziesięciu dni.