Noc Świętojańska

[madohora]

Дохристианское название праздника неизвестно. Название Иван Купала имеет xристианское происхождение и является народно-славянским вариантом имени Иоанн Креститель (греч. Ιωάννης ο Βαπτιστήςwink, поскольку эпитет Иоанна — греч. βαπτιστής — переводится как «купатель, погружатель». Такое название праздника было обусловлено и собственно славянскими представлениями: праслав. *kǫpati обозначало ритуальное омовение, очищение, которое осуществлялось в открытых водоёмах. Поэтому, с одной стороны, именно этот глагол был применён для перевода эпитета «креститель», а с другой стороны, название праздника позже было переосмыслено народной этимологией и увязано с ритуальными купаниями в реках во время этого праздника. Некоторые научно-популярные и неоязыческие издания связывают праздник с «языческим божеством» Купала. Данная точка зрения не разделяется учёными, поскольку крайне сомнительно былое существование в славянском язычестве самого этого божества. Впервые божество «Купала» упоминается в Густинской летописи (XVII векwink, и является плодом недоразумения: летописец, зная о «бесовских игрищах» на Ивана Купалу, принял название праздника за имя языческого бога. Впоследствии это недоразумение было повторено переписчиками, а затем и ранними исследователями славянской мифологии, в результате чего в славянском пантеоне появи

[madohora]

Вода

Обязательным обычаем Иванова дня было массовое купание: с этого дня из рек выходила вся нечисть, поэтому вплоть до Ильина дня можно было купаться без опасений. Кроме того, вода Иванова дня наделялась живительными и магическими свойствами.
В местах, где существовал запрет на купание в реках (из-за той же нечистиwink, купались в святых источниках. На Русском Севере в Иванов день топили бани, в которых мылись и парились, заваривая собранные в этот день травы[5] и используя ивановские веники. И вода, и травы в Иванов день наделялись магической силой, поэтому их использование должно было наделить человека жизненной силой и здоровьем.
В этот праздник, по народным поверьям, вода может «дружить» с огнём, и их союз считается природной силой. Символом такого соединения являются костры[6] по берегам рек, которые жглись в этот день. Кроме того, в Иванов день очень часто гадали при помощи венков, опущенных в реку: если венок поплывёт, это сулило счастье и долгую жизнь.

[madohora]

[madohora]

Огонь

Главная особенность купальской ночи — очищающие костры. Вокруг них плясали, через них прыгали: кто удачнее и выше прыгнет, тот будет счастливее. В некоторых местах через купальский огонь прогоняли домашнюю скотину для защиты её от мора. В купальских кострах матери сжигали снятые с хворых детей сорочки, чтобы вместе с этим бельём сгорели и болезни. Молодёжь и дети, напрыгавшись через костры, устраивали шумные весёлые игры и бег наперегонки. Обязательно играли в горелки. По поверьям крестьян, в купальскую, самую короткую ночь, нельзя спать, так как оживает и становится особенно активной всякая нечисть — ведьмы, оборотни, русалки, колдуны, домовые, водяные, лешие. Считалось при этом, что купальский костёр обладает магической силой, способной отгонять всю нечисть, особенно ведьм, которые в Купальскую ночь были особенно опасны и могли украсть молоко у коров или испортить хлеб на полях. Помимо костров, в некоторых местах в Купальскую ночь поджигали колёса и смоляные бочки, которые затем скатывали с гор или носили на шестах, что совершенно очевидно связано с символикой солнцеворота.

[madohora]

[madohora]

Травы

Характерная примета Ивана Купалы — многочисленные обычаи и предания, связанные с растительным миром. Травы и цветы, собранные в Иванов день, кладут под Иванову росу, высушивают и сберегают их, считая такие травы более целебными. Ими окуривают больных, борются с нечистью, их бросают в затопленную печь во время грозы, чтобы предохранить дом от удара молнии, употребляют их и для разжигания любви или для «отсушки». -лавным героем растительного мира в Иванов день становился папоротник, с которым повсеместно связывались предания о кладах.
С цветком папоротника, появляющимся всего на несколько мгновений в полночь на Иванов день, можно видеть все клады, как бы глубоко в земле они не находились.
Кроме того, одним из главных символов Иванова дня был цветок Иван-да-марья, который символизировал магический союз огня и воды. Народные сказания связывают происхождение этого цветка с близнецами — братом и сестрой — которые вступили в запретные любовные отношения и из-за этого превратились в цветок. Эта легенда восходит к древнейшему мифу об инцесте близнецов и находит себе многочисленные параллели в индоевропейских мифологиях. Иван-да-марья очень часто фигурируют в купальских песнях, к примеру:
Иван Марью
Звал на купальню.
Где Иван купался —
Берег колыхался.
Где Марья купалась —
Трава расстилалась.
Купался Иван,
Да в воду упk

[madohora]

[madohora]

Народные поверья и обычаи

В ночь накануне Ивана Купалы девицы опускают на речные волны венки с зажжёнными лучинками или свечками, вьют венки из иван-да-марьи, лопуха, богородской травы и медвежьего ушка. Если венок тонет сразу, значит, суженый разлюбил и замуж за него не выйти. У кого венок дольше всех проплывет, та будет всех счастливее, а у кого лучинка дольше погорит, та проживет долгую-предолгую жизнь.
В Иванову ночь ведьмы делаются более опасными, а потому следует класть на пороге и на подоконниках крапиву, чтобы защитить себя от их нападения. Нужно запирать лошадей, чтобы ведьмы не украли их и не поехали на них на Лысую гору: живой оттуда лошадь уже не воротится.
В Иванову ночь на муравьиных кучах собирают в сосуд масло, которое считается целительным средством против разных недугов.
В купальскую ночь деревья переходят с места на место и разговаривают друг с другом посредством шелеста листьев; беседуют между собой животные и даже травы, которые этой ночью наполняются особой, чудодейственной силой.
Если в эту ночь сорвать цветок иван-да-марьи и вложить в углы избы, вор не подойдёт к дому: брат с сестрой (жёлтый и фиолетовый цветки растенияwink будут между собою разговаривать, а вору покажется, что разговаривают хозяин с хозяйкою.
В полночь нужно, не глядя, набрать цветов и положить под подушку, а утром проверить, набралось ли д

[madohora]

[madohora]

Der Iwan-Kupala-Tag (russisch Иван-Купала; belarussisch Купалле; ukrainisch Івана Купала; polnisch Noc Kupały/Noc Świętojańska) ist das in Russland, Belarus, Polen und der Ukraine traditionell gefeierte Fest der Sommersonnenwende. Üblicherweise wird dieser Tag nach dem Gregorianischen Kalender am 7. Juli (Verbindung mit dem Geburtstag von Johannes dem Täufer) gefeiert. Iwan Kupala hat heidnische Wurzeln. Der Tag steht Korotschun, dem Fest der Wintersonnenwende, gegenüber.
Der Name des Festes leitet sich von dem russischen Namen für Johannes ab, und nicht wie fälschlicherweise angenommen von einem slawischen Sonnen- und Lichtgott Kupala zusammen. Wissenschaftler nehmen an, dass neo-Heiden den Gott Kupala erfunden haben, die Slawen hatten diesen Gott jedoch nicht.

Bis in die moderne Zeit ist die slawische Mittsommernacht als ein spektakuläres heidnisches Fest bekannt. Viele Bräuche von Iwan Kupala sind mit dem Wasser, dem Feuer, sich entfaltenden magischen Kräften von Pflanzen und der Selbstreinigung verbunden. Es ist üblich, dass junge Frauen mit Kerzen bestückte geflochtene Blumenkränze in Flüsse niederlassen und anhand ihres Driftens im Wasser die eigene Zukunft ablesen. Ein anderer Brauch ist das Springen von jungen Paaren über ein Lagerfeuer.

Es gab einen alten Glauben, dass in der Nacht von Iwan Kupala die einzige Zeit im Jahr ist, wenn Farne sehr kurzzeitig blühen. Wer am Iwan Kupala eine Farnblume findet, soll mithilfe der Blüte alle in der Erde verborgenen Schätze sehen können. Deswegen suchten am Iwan Kupala viele Menschen in den Wäldern nach blühenden magischen Farnen. In der Novelle von Nikolai Gogol Der Abend von Iwan Kupala findet ein junger Mann eine märchenhafte Farnblume, die ihm jedoch einen Fluch einbringt. Der legendäre Hexensabbat am Iwan Kupala inspirierte Modest Mussorgski zu seiner sinfonischen Dichtung Eine Nacht auf dem kahlen Berge.
In Polen wird das Fest als Noc Świętojańska (Sankt-Johannes-Nacht) am Fest des Heiligen Johannes der Täufers, 24. Juni gefeiert. Eine Kurzbezeichnung ist „Wianki“ (Kränzchen).

[madohora]

[madohora]

Kupala Day (Feast of St. John the Baptist; Russian: Иван-Купала; Belarusian: Купалле; Ukrainian: Іван Купала; Polish: Noc Kupały or Noc Świętojańska) is celebrated in Poland, Russia, Belarus and Ukraine currently on the night of 6/7 July in the Gregorian or New Style calendar, which is 23/24 June in the Julian or Old Style calendar still used by many Orthodox Churches. Calendar-wise, it is opposite to the winter solstice holiday Korochun. The celebration relates to the summer solstice when nights are the shortest. Some early mythology scholars, such as Sir James Frazer, claimed that the holiday was originally Kupala; a pagan fertility rite later accepted into the Orthodox Christian calendar. There are analogues for celebrating the legacy of St. John around the time of the summer solstice elsewhere, including St. John's Day in Western Europe.
The Russian name of this holiday combines "Ivan", Russian for the name John (the Baptist), and Kupala which is related to a word derived from the Slavic word for bathing, which is cognate. The latter is reinterpreted as John's baptizing people through full immersion in water (therefore his biblical title of the Baptist). However, the tradition of Kupala predates Christianity, due to correlation to a pre-Christian Slavic god or goddess. Due to the popularity of the pagan celebration that with time it was simply accepted and reestablished as one of the native Christian traditions intertwined with local folklore. On rare occasions it is spelled as Ivanna Kupala (Joann) representing the tradition as feminine. The holiday is still enthusiastically celebrated by the younger people of the Eastern Europe. The night preceding the holiday (Tvorila night) is considered the night for "good humour" mischiefs (which sometimes would raise concerns of law enforcement agencies). On Ivan Kupala day itself, children are engaged in water fights and perform pranks mostly involving pouring water over someone.

[madohora]

Many of the rites related to this holiday within Slavic religious beliefs, due to the ancient Kupala rites, are connected with the role of water in fertility and ritual purification. Youths would jump over the flames of bonfires. Girls would float wreaths of flowers often lit with candles on rivers and would attempt to gain foresight into their relationship fortunes from the flow patterns of the flowers on the river. Men may attempt to capture the wreaths, in the hope of capturing the interest of the woman who floated the wreath. There is an ancient Kupala belief, that the eve of Ivan Kupala is the only time of the year when ferns bloom. Prosperity, luck, discernment and power would befall on whoever finds a fern flower. Therefore, on that night village folks would roam through the forests in search of magical herbs and especially the elusive fern flower Chervona Ruta. Traditionally, unmarried women, signified by their garlands on their hair, would be the first to enter the forests. They are followed by young men. Therefore, consequent to the quest in finding herbs and the fern flower may be the blooming of relationships between pairs of men and women within the forest. It is to be noted that biologists have held the persistent scientific fact that ferns have never and will never bloom. In Gogol's story The Eve of Ivan Kupala a young man finds the fabulous fern-flower but is cursed by it. Gogol's witches' sabbath on the Eve of Ivan Kupala inspired Modest Mussorgsky to compose his Night on Bald Mountain.

[madohora]

Dziś "inny Jasiu" przy mnie się kręci
Lecz na amory już nie mam chęci
Jasiu posiwiał - może dziś z rana
Tylko została "cera cygana"

Blask z oczu zniknął, inne są teraz
I jakiś dziwny przybrały wyraz
Nie wiem co to, po tylu latach
Kłopoty w domu, a może praca

Lecz gdy wspomniałam tamte lata
I znów wianek w rękach zaplatam
Oczy zabłysły niczym diamenty
Serce zabiło, chłopcze, przeklęty...

[madohora]

[madohora]

O, jak świątecznie płoniesz, mój ogniu,
Wyżynny, ostatni ogniu mego stosu!
Jodłow y trzeszczy łom,
Suchy łom gromadzony zimą,
Co do lata w świątynnej drewutni
Uleżał czekając i sechł;
Sechł z tęsknoty za czyszczącym ogniem,
Za burzą niosącą grom,
Za kupalną pochodnią czerwcowego słońca;
Czekał,
Aż w bladej zieleni piołunowych wiech,
Zmroczoną chylący skroń,
Cisi wieczyście i smutni,
Nadejdą poń;
Czekał i sechł.
Nie przyszli...
A oto gore,
Płoń!
Sam a dziś ciebie zaniecę,
Drew imaj, rozpłomień się,
Świeć!
Sam a paliwo gromadzę,
Jodłow ą pachnącą szczeć
W ognisko czerw one sypię...
Śmiertelne me chusty łopocą,
G ra ogień na mojej stypie!
A choć nie takie palenisko śnił,
G ałęzi suchych piszczele zamienia
W płachty szumiące dym u i płomienia,
Krwią ognia tętni sieć żył! I'
W ciebie to, letnią, ciepłą, czarną nocą,
G dy zemrze najdłuższy dzień,
O statni przeczysty ogniu moich śnień,
Zapadnę...
W tobie to m łoda,
W krasy mej ścigłej ozdobie,
S płonę i zgasnę...
li Nie szkoda,
Nie żal mi świata
Ni kogo,
Ni w as, o wiosny upojne,
Jam od w as starsza wiekiem,
Ni lata kłosem wieńczone,
1 wyście mi śnieniem dalekiem;
Ni w as jesienie nasytne,
G łó d we mnie żaden nie ostał...
Ja k wić wieszcząca wojnę,
Płom ieniem na wyżach zakwitnę,
Jak bogom ofiarna obiata,
Spłonę,
By żyć!
Snom moim dzień żaden nie sprostał...
O ty wielki, ukojony bolu,
O ty długa, zapom niana udręko,
Jak o ż to się duch mój pod w am i uginał,
Jak o ż to się z m ag a ł i nużył darem no,
D aw no, daw no!..
O ktoście wy były,
O nieprzytom ne godziny zwątpień,
O siwe godziny zmierzchów,
Z apadające wcześnie,
Z a wcześnie,
W dni zim ow ych blade popołudnia?!
Majaki!..
O to ze w spom nień duch się mój wyludnia...
O któżeś ty był, niewyzbyty żalu,
Ktoś ty taki,
T y bezimienny przybłędo z nikąd
Coś mi młodą, roześmianą duszę
Struł niewidzialnym jadem twego smętku?
1 ty niegodny lęku,
Coś mi tylekrotnie, przed żywą, zwycięzką prawdą,
Gorące, wyciągnione ku niej dłonie pętał
I trwogą porażał w głos bijące serce,
Rozkołysane jak owoc dojrzały
W ogromnym, silnym, południowym wichrze?!
Omany!..
Nic, nic nie ostanie tu po nas...
0 was coście były niczem,
Ni o mnie, która byłam sobą,
Żaden widomy nie poświadczy ślad!
Wszystko wiatr wielki tchnieniem niezbłaganem
Do szczętu zwieje i wytraci do cna
1 was, coście były omanem
1 mnie, com jest żywa i mocna!
A może właśnie wy jesteście mną,
Sercem mem własnem w głos rozkołysanem,
Duszy mej własnej klątwą tajemniczą?!
O, jak się ognia złote węże gną,
Prężą się w górę i syczą!
Wytchnij ty duszo,
Wytchnij i wołaj,
Przyw ołaj czasy okw itłe daw no, pradaw no,
Raz jeszcze obacż niepow rotny sen,
0 lecie i miodzie i bogach...
1 w ogień szumiący, w płom ień ten śmiertelny wstąp!
Może nam się uwidzi Łada,
Może nam się uwidzi N ijoła?
A m oże nam Żyw ią na czoła
Weselne wianki p o w k ła d a? !
Przypom nij zielony ług,
Przypom nij trójpienny dąb,
Kamienny przypomnij próg,
Kędy blask słoneczny sączy się złoty
Przez gęste listowie
1 jak miód, jak lipcowy, przaśny miód,
Na poszycie słom iane zacieka
1 na- ziemię pada rzęśny, kroplami...
Kędy z pod słu p ó w strzeszyska,
T ry g ław a ciosany głaz
G łó w lutych trójcą w ybłyska,
Kędy chmiel dziki w o k ó ł słu p ó w się m ota
I zcicha szyszki zielonemi brzęczy
1 ku obliczom bożym pełznie śmiały...
Kędy podpłom yki świeże,
Chlebne pokładki pierwocin,
Na progu świętym położone stygną;
Kędy bogu, garnki siwe z najpierwszym udojem ,
Ręce dziewczyn stawiają o świcie;
Gdzie pieśni wszystkie lęgną się weselne,
G dzie duszno pachną wiechy kw iatów zielne
1 za krtań lęku chw yta nagły zastrach...
Gdzie boga pasiek stoi pień drewniany,
0 złotych, miodem nasączonych plastrach,
Bóg-ul, pszczelnego pełen w piersiach brzęku,
Słodyczą barci w łasnej zadum any...
T am ,
Kędy pod górę, z koszem bruśnic w ręku,
W biczach bursztynów i we wianku z ziół,
Zarankiem , po rosie,
Przed lat tysiącem szłam —
1 kędy dziś, po lat tysiącach znów,
Z wyciągniętymi ramiony,
Przez to zżęte pokłosie stuleci
Idę...
Przez budzące się wiosny
I łąk oddechy upojne,
Nocą i dniem, zmierzchem i zorzą poranną,
Przez lata pachnące zbożem
I złotą dziewanną
Strojne,
Przez jesienie trzeszczące łom em suchych drew,
Przez zim sypkie, gwieździste śniegi,
Idę pow rotną myślą i dawne rzeczy przypom inam
I w ołam zniknionych twarzy,
I płaczę zrąbanych pni,
Zgaszonych płaczę ołtarzy,
O kw itłych pradaw no dni...
I wyżyn kapłany białe przyzywam,
Co we wieńcach z liści,
0 rzezane oparci kije,
Prawdzie pogodnej patrzą tw arzą w tw arz
1 po przez wszystką dolę i po przez w szystek czas,
Jasno-w idzący źrenicami ducha
Szczęsny ostatek nadchodzących dni
I dolę naszą i nas...
I doli naszej i nam błogosław ią...
Przypom nij zielony ług,
Przypomnij trójpienny dąb,
Kamienny przypomnij próg —
I w płomień szumiący, w ogień ten śmiertelny wstąp
Z wysoka, z oddali, poglądam ku niżom wstecz,
W dal patrzą modrą ze szczytów
I w głąb omgloną spozieram
I błogą mi każda ścieżka już przebyta
I każda miniona rzecz;
1 z serca oto odpuszczam wszystkiemu
I bogom i czasom i sobie,
Odchodzę precz...
O jak radośnie płoniesz mój ogniu,
Świąteczny, wyżynny ogniu mego stosu!

[madohora]

Przed świętym Janem o deszcz prosić, potem sam się będzie rosić (24.06.)

[madohora]

Zbieraj rumianek, bo święty Janek (24.06.)

[madohora]

Już świętego Jana, ruszajmy do siana! (24.06.)

[madohora]

Święto i zwyczaj o podobnym charakterze istniały na terytorium historycznych Włoch, gdzie nazywane było Sobatiną na cześć bogini Pales, w Panonii palilią. W kręgu kultury celtyckiej święta Beltane („powrót słońca”) i związanego z nim rytuału składania ofiar z Wierzbina Corocznie w dniu 21 czerwca, przyjeżdżają do Stonehenge tłumne pielgrzymki, aby obserwować pierwszy promień wschodzącego słońca.

[madohora]

palenie kukły (np. Irlandia, Francja, południowa Polska, Ukraina),

[madohora]

wieńczenie zielem (np. Polska, Szwecja, Dania, Niemcy, Rosja itd.).

[madohora]

Słowo kupała, wbrew powszechnie głoszonym opiniom, najprawdopodobniej nie ma nic wspólnego z rosyjską formą słowa kąpiel[6]. Tłumaczenie takie zostało wymyślone przez świat chrześcijański nie wcześniej niż w X – XI stuleciu[potrzebny przypis] – Kościół, nie mogąc wykorzenić z obyczajowości ludowej corocznych obchodów pogańskiej sobótki, podjął próbę zasymilowania święta z obrzędowością chrześcijańską. Nadano kupalnocce patrona Jana Chrzciciela i zaczęto nawet zwać go Kupałą, z racji tego, że stosował chrzest w formie rytualnej kąpieli. W wyniku chrystianizacji próbowano także przenieść obchody nocy kupalnej na okres majowych Zielonych Świątek, a następnie bliżej ich pierwotnego terminu, na specjalnie w tym celu ustanowioną 23 czerwca wigilię św. Jana. Przypuszczalnie w efekcie właśnie tych zabiegów, a także stopniowo przebiegającej (to postępującej, to znów cofającej się) chrystianizacji, nastąpiła wtórna personifikacja terminu Kupała, a wraz z nią odwołania do rzekomego słowiańskiego bóstwa miłości[7]. Stosunkowo częstym zabiegiem w średniowieczu było wypieranie lokalnych bóstw etnicznych chrześcijańskimi świętami, którym z kolei lokalna społeczność (szczególnie po cofnięciu się wpływów chrześcijaństwa, zanim całkowicie zdobyło dominację w Europie) nadawała znany jej dotąd obecny, rodzimy wymiar kultowy.

[madohora]

Noc sobótkowa była również nocą łączenia się w pary. Niegdyś kojarzenie małżeństw należało do głowy rodu oraz starszyzny rodu i wynajmowanych przezeń zawodowych swatów. Ale dla dziewcząt, które nie były jeszcze nikomu narzeczone i pragnęły uniknąć zwyczajowej formy dobierania partnerów, noc Kupały była szansą zdobycia ukochanego. Młode niewiasty plotły wianki z kwiatów i magicznych ziół, wpinały w nie płonące łuczywo i w zbiorowej ceremonii ze śpiewem i tańcem powierzały wianki wodom rzek i strumieni. Poniżej czekali chłopcy, którzy – czy to w tajemnym porozumieniu z dziewczętami, czy też liczący na łut szczęścia – próbowali wyłapywać wianki. Każdy, któremu się to udało, wracał do świętującej gromady, by zidentyfikować właścicielkę wyłowionej zdobyczy. W ten sposób dobrani młodzi mogli kojarzyć się w pary bez obrazy obyczaju, nie narażając się na złośliwe komentarze czy drwiny. Owej nocy przyzwalano im nawet na wspólne oddalenie się od zbiorowiska i samotny spacer po lesi

[madohora]

Święto i zwyczaj o podobnym charakterze istniały na terytorium imperium rzymskiego oraz historycznych Włoch gdzie nazywane było sobatiną[7][8][9], (Parilia) na cześć bogini Pales i rocznicy założenia Rzymu, w Panonii palilią[10]. W kręgu kultury celtyckiej święta Beltane ("powrót słońca") i związanego z nim rytuału składania ofiar z Wierzbina[11], również zapożyczonej we wschodniej Polsce z Rusi Nocy Kupały[12][13];, w niektórych częściach Rosji na cześć Jaryła (Ярило) oraz Żywii (por. Siwa).

Zwyczaj znany wszystkim ludom Europy. W Polsce upamiętniony literacko w XVI wieku przez Jana Kochanowskiego. Kościół, nie mogąc wykorzenić z obyczajowości ludowej corocznych obchodów pogańskiej Sobótki, podjął próbę zasymilowania święta z obrzędowością chrześcijańską
Ogień w tradycji kultury towarzyszy również takim wydarzeniom jak Nowy Rok, niem. Osterfeuer (palenie Judasza), Noc Walpurgii oraz Halloween.
Obecnie zwyczaj kultywowany jest w miastach i wsiach jako obchody ludyczne.

[madohora]

Kania ruda (Milvus milvus) to gatunek dużego ptaka drapieżnego z rodziny jastrzębiowatych. Występuje na terenie całej Polski, jednak stosunkowo najwięcej jest jej na Pomorzu. Żywi się małymi gryzoniami, żabami, młodymi i niedołężnymi ptakami oraz padliną. Głos ptaka zbliżony jest do brzmienia, które umownie zapisać można jako „hii-je”[6]. Kaszubskie wierzenia ludowe mówiły o kani jako ptaku kojarzącym się z wrogą działalnością wobec człowieka i jego dóbr, utożsamiany był też z lenistwem[6]. Jeśli do obrzędu nie udało się złapać kani, zastępować ją mogła wrona lub kura. Dziś – np. w Łączyńskiej Hucie – kanię symbolizuje kukła wykonana z materiału wypchanego pierzem[7].

Pierwsze wzmianki o obrzędzie odnajdujemy w tekście Floriana Ceynowy z 1851 roku, w którym opisuje zwyczaj ze swojej rodzinnej wsi. O ścinaniu kani pisze też Jan Patock w publikacji Dzień św. Jana na Kaszubach (1932)[8]. Dziś zwyczajowe ścięcie odbywa się w czasie letnim, zwykle w czerwcu[7]. Widowiska odgrywane są przez lokalnych aktywistów, animatorów i aktorów w kilku kaszubskich miejscowościach (m.in. Łączyńskiej Hucie, Wdzydzach Kiszewskich, Szymbarku, Strzelnie).

Istnieje kilka legend wyjaśniających genezę obrzędu:

Ksiądz dr Bernard Sychta w Zbiorze podań, opowieści i baśni kaszubskich[9] pisze o dotkliwej suszy, która dotknęła Kaszuby powodując wyparowanie jezior i rzek. Bóg, litując się nad umierającym z pragnienia ptactwem, nakazał wykopać studnie. Kiedy wszystkie ptaki zabrały się do pracy, kania odmówiła pomocy w obawie o zabrudzenie nóg. Ptak został ukarany i od tego czasu może pić krople wody wyłącznie ze szczelin kamieni.
Na północy Kaszub łączono kanię z postacią kobiety. Legenda mówi, że gdy Chrystus wędrował ze św. Piotrem po ziemi, poprosił o wodę chciwą kobietę, która pożałowała spragnionemu wędrowcy płynu i została ukarana przemienieniem w ptaka.
Opowiadanie z powiatu kościerskiego mówi o kani jako o zaczarowanym czarodzieju, który posiadł ogromną wiedzę i bogactwa. Dzięki swym czarom przez długi czas powstrzymywał deszcze. Kiedy został zaczarowany w kanię, wolno mu było pić wodę tylko ze szczelin kamienia. W ciągu lata kanię trapi pragnienie i woła: pić, pić!

[madohora]

Chcesz się dowiedzieć, kiedy wyjdziesz za mąż? W noc świętojańską wypraw się nad rzekę. Na dwu skrzyżowanych patykach upleć gruby wianek z magicznych ziół: lubczyku, rumianku, mięty, tymianku albo bylicy.

Udekoruj go białymi wstążkami i wstaw cztery płonące białe świece. Puść na rzekę. Gdy prąd uniesie w dal, niedługo spotkasz miłość. Jeśli zaplącze się w szuwarach, wywróci bądź zatonie, będziesz musiała na nią jeszcze trochę poczekać. Jeżeli kochasz bez wzajemności lub obawiasz się zdrady, upleć wianek z tych samych ziół, tylko wpleć w niego wstążki czerwone.

Zapal w nim cztery czerwone świeczki i puść na wodę. Jeśli odpłynie, twoje kłopoty odpłyną z nim. Gdy utonie, ciesz się, że dni nieszczęśliwego związku są policzone. Jeżeli nie chce odpłynąć, twoje problemy szybko nie miną.

[madohora]

RYTUAŁY
Jeśli czekanie na szczęśliwy los nie leży w twej naturze, a twój bujny temperament buntuje się przeciwko bierności, sama dopomóż szczęściu! Odpraw magiczne rytuały, które przyciągną do ciebie miłość i dobry los.

[madohora]

Poszukaj w okolicy krzewu ligustru. Przed północą z zawiązanymi oczami zerwij z krzewu trzy kwiatostany (przypominają biały bez, ale są mniejsze) i schowaj pod poduszką czy w szufladzie. W taki prosty sposób zwiększysz swoje szanse na spokój i szczęście.

[madohora]

A c h !
No dobrze ! bien ! bagatela !
historja jakich wiele —
serce w serce się wciela
— popęd — zmiana — i basta —
N iew iasta!!
Błoto, błoto,
deszcz chlapie —
dorożkarski koń człapie —
Na kosmogonicznej mapie
jakżeś mała — o ziemio bło tn ista!
— O Z IE M IO !!
— O B Ł O T O !!
P ieśń narodzin i śm ierci
upadków
i zw ycięstw (— klęskom ró w n y c h — )
śpiewasz —
— o M IA S T O !
Szybkie kroki
m ijania,
potrącania —
— krzyk —
zgrzyt tram w ajó w ,
ochrypły sam ochodów jęk —
dzieci,
wózki,
białe konie,
b ukiety —
— ślub —
chyłkiem :
karaw an
czerni cień,
kw efy —
— grób —
kobiety —
żądz podniety
piersi,
biodra,
w zrok (— w szystkow idzący — )
dom ów oślepłe oczy
pod dachów b rw iam i
patrzą, patrzą, patrzą — — :
z boków ,
z dołu — z su te ry n —
z g ó ry — z pod okapów — z
k o m in y —
— kłębam i dym ów
sygnał
w m a rtw e niebo
ślą — —
zaś ja —
— i ty — i m y —
roztrącon w pył,
w dźw ięk,
w krzyk,
iskry,
d ym —
i tu i tam
rzucony w krąg,
w dół,
w w yż,
w spak
m k n ę, lśnię, drżę —
toczę się kołem przed dziećm i,
biegnę nóżkam i dziecka —
prow adzę tram w aj
i dzw onię —
w siadam ,
w ysiadam
i stopniem jestem dla siebie —
patrzę oknam i domów —
— szyb lśnieniem —
powiewam kw efem pogrzebnynp
— rodzę się, żyję, um ieram
po stokroć w każdej sekundzie —
rzęsą
i oczu błyskiem
jestem —
brw i w ęglem
pudrem i blanszem,
biódr ruchem ,
piersiami,
włosem
i w iatrem , który z nim igra —
żądzą
i perfum zapachem
i lowelasa cynizm em ,
skrzywdeniem warg,
m rugnięciem
i stum arków ką w suniętą poza obcisłą pończochę
i papierosem
i dym em —
pyłem ulicznym
i teką
spraw zagranicznych,
w ew nętrznych,
sztuki, kultury
i pracy (— naw et — )
(cnotą i grzechem )
ziarnem ,
nasieniem
przy w ianem kędyś z podmiejskich ogrodów —
bakcylem wszelakim,
drzew em
i liściem opadłym
snem
jawą
dniem
nocą
wrzawą
i ciszą północną —
— śród której —
— na wieży najwyższej —
wskazówką jestem zegara,
który odmierza czas Ż y c iu !
jestem: Ż Y C IE M !!
(— w głębiach skłębionych m głą m gławic rodzi się pieśń
największa, najdalsza
niezasłyszana
pieśń
Jutrzejszego D n ia !!)
Najpowszedniejsze myśli — i najdalsze spojrzenia,
wszystko niezm ienne — i wszystko się zmienia,
wszystko inne — i wszystko to sam o :
do d n a ! do dna
eksperym ent — natchnienie — czy trans —
POEZJA JEST N IE Ś M IE R T E L N A ---------------

[madohora]

BALLADA O KRÓLU CYGAŃSKIM

— od wsi do wsi — głód i nędza
latem, zimą nas przepędza,
a znikąd nadziei —
a tułactw o nęci —
— rom — daia — rom —
wraca echo z kniei
i z w iklowych pręci
z gościńców i szos
i miedz —
bawią się dzieciska —
ten kam ienie ciska
inny łapie kota —
raj wach i ochota —
niewiadomo który
goni czarne kury
czy wojtuś czy franek
a może to janek —
chrystusik na wierzbie
pod wierzbą ławeczka —
harm ider — krzyk — hałas —
sprzeczka —
ten tego — czy może ów
pobitych nieco głów —
niejeden krw aw i nos
to ci lo s!
wychodzi baba
(— skrzypią drzw i— )
— zas cicho —
dom jo ci —
cy cie nadało
pierońskie licho —
byś nogi połomoł
sakram encki bem bnie —
zackoj
jino łociec wrócą —
bez łeb logą rębnie
to ci sie odekce figli
smrodzie jeden —
pochowały się dzieci —
— cicho —
— słoneczko świeci —
— ptak z gałęzi przeleci
na gałęź —
aż tam nagle pies zaszczeka
gdzieś na krańcu wsi —
szczeka, skomli, wyje, chrypi
— bo tam od gościńca
jedzie drogą wóz
sm agłe dziew ki, krucze włosy,
kupa dziecek —
w różne głosy
piszczą, krzyczą, skaczą, koźlą —
— tego centusia na kaw ałek chleba —
— tego centusia, m ilostpane, tego centusia
chłopy sm ukłe — w zrok ognisty —
szkapy, tu rk o t, krzyki, św isty,
— cygani, psiekrw ie, cygani —
skądżeście ta p rz y szli. . . z daleka . . .
— zapom niano w was w idzieć człow ieka,
w chrześcijańskim jesteście wszak k raju
— ale miłość bliźniego — baj — baju -
wasze życie to dziw na fabuła
o tem co się szarga, tu ła —
ahasw ery aryjskie — snów plem ię
skądziś — dokądś idące przez ziem ię —
anthinganoi — zagadkow y ludzie
co tak żyzno plem isz się na b ru d zie —
a n th in g a n o i!! — cyganie, cyganie,
kiedyż tw oja tułaczka ustanie ? —
rom się zwiecie — w y z w yklętej kasty
— jakże piękne są wasze niew iasty —
rom się zwiecie — życia krzepcy jeńcy
— jakże piękni są wasi młodzieńcy —
o bohem iens — znający psie dróżki —
chirom anci, blacharze i wróżki,
o złodzieje — chrzczący pięćkroć dzieci —
jakże dum nie chytrość wasza świeci
w ślepiach m ądrych —
o psie plem ie tułacze
a tak bardzo bliźniacze
wszystkim, którzy tu włóczęgą żyją —
wszystkim, których uwodzi snów taniec
wszystkim, którzy wystawiają szaniec
przeciw ludzkiej miłości
co wali pięścią w pysk —
jak ci ludzie żyją ?
— tego centusia na kawałek chleba —
dadzą ci psiakrew centa —
psa poszczują
lagą walną —
pójdziesz jucho stąd — cyganie — —
— cygan — cygan —
straszne im ię —
poniew ierka, kradzież, brud —
brak odwagi —
nawTpół nagi
chytry i leniw y lud —
w frygi i czyli likaonji,
krecie, korfu, węgrzech, polsce
czy hiszpanji —
jeden djabeł — jeden brud —
no i to, że niem a dom u
możeż się podobać kom u ? —
boć to przecie słusznie świat
chwali porządeczek, ład —
choćbyś niew iem ile kradł,
każdy powie do cię brat —
jeśli dom masz i zasobek,
któż cię spyta o zarobek ? —
wszyscy kradną ale skrycie
— kradzież to właściwie życie —
kto sprytniejszy ten w ygryw a,
niedołęga kto się zgryw a —
ale to społeczny ład —
panem — który więcej kradł —
choć tam czasem rzekną: paskarz —
wraz po brzuchu się pogłaskasz
w iatr przekleństwo w las poniesie —
mądrość bracie — tu jest — w kiesie
no i miłość też — —
lecz jest śmiesznie i zabawnie
jeśli ktoś tak jaw nie kradnie
jak cygan —
jeśli tak w dziady popadnie
jak cygan —
dyskredytuje cały klan —
— skryto kradnij — będziesz p a n !!
cygan — cygan — straszne im ię —
płonie w lecie — m arznie w zimie
no i kradnie
gdzie przypadnie —
ciągle kradnie
bo chce żreć — bo m usi żyć —
(— od sześciuset lat — w europie
— a może i dawniej — już kradł —
— pew nie, że kradł — )
i tak jaw nie — ! —
w tem jest świństw o !!
— dosyć — dosyć —
tym czasem
już cygani pojechali dalej —
ludziska się bali —
wygnali
za wieś —
od wsi do wsi głód i nędza
latem , zimą ich przepędza
a znikąd nadziei —
a tułactw o nęci —
— rom — daia — rom —
wraca echo z kniei
i z wiklowych pręci
z gościńców i szos
i miedz —
. . . lecz zapada noc . . .
... lecz zapada noc ...
zgaście światła i słuchajcie
(— m uzykusy — hej — zagrajcie — )
. . . już zapada noc ...
słuchajcie —
wśród wierzb — na ispach — na grapach
— na polanach — pośród lasu —
— na krańcach wsi — w pustaciach —
— w ertepach — rozdrożach —
— cegielniach m artw ych —
— w górach — w węgierskich pustach
— w abruccach — stepach, prerjach —
— przed m uram i saragossy —
— w piem oncie — gdziekolwiek bądź —
— na skalnem podhalu — w karpatach
— dolinie skawy — w beskidzie — —
słuchajcie i patrzcie
z pod powiek przym kniętych — —
. . . słych idzie
i głos
i gw ar
i śpiew
i śpiew —
—
— w tę noc . . .
słuchajcie!!
— — koczowiska — ognie — dziwy
— tańce śmiechy —
nagła cichość. . .
— czarodziejski tan —
dziewek śniadych w ian — —
— — a zaś stam tąd
(— w sferze innej — )
kędy światło szyb się bieli
z cieniem głów na storze —
w restauracji
przy kapeli
do kolacji
cygan gra —
— w budapeszcie, w iedniu, dreźnie,
m adrycie, florencji, rzym ie,
w saragossie, moskwie, kij o wie,
tunisie, piotrogrodzie, aleksandrji,
w konstantynopolu, sofji, warszawie;
krakow ie, rydze, paryżu,
londynie, niujorku, sanfrancisko,
i tak dalej
i tak dalej
bo i w orleanie, tokio, pekingu
i w w ielu innych miastach
kędy światło szyb się bieli
z cieniem główr na storze
w restauracji
przy kapeli
do kolacji
cygan gra —
jęczą skrzypce —
płaczą skrzypce —
o gęśliczki moje
o gęśliczki tęskne —
m ych łez zdroje
w strunek czworo
ból i nędza w zakład biorą —
a jęczą
a płaczą
a jęczą
a tęsknią —
dai — daia — dai
dai — daia — dai
dai — daia — dai
rom — tak — płacze
rom — tak — jęczy
rom — tak — tęskni
rom — —
dai — daia — dai
dai — daia — dai —
cygan — jam cygan — tsieng —
anthinganoi — tsieng —
bohemiens — tsieng —
— oj dolo, dolo
serca nas bolą —
łąki kwieciste
noce świetliste
sw obodo!!
. . . słuchajcie ...
a po świecie wszerz rozw iane
wszerz i wzdłuż —
te obozy, koczowiska
jak płom ienie róż —
te pojęki skrzypeczkowe,
te melodje m uzykow e,
te przyśpiewki tak tęskliwe,
nieszczęśliwe, frasobliwe —
oj dolo — dolo —
— jezdem cygon co nic nim om
jino biedną cyganecke co śnią ligom
dai — daia — dai —
a w kuźnicach opuszczonych
przy kowadłach zardzewiałych —
h u k — stuk — trzask —
kuje blacharz kocioł z miedzi
kuje cygan kocioł z miedzi
nad w zbrzuszeniem ręce biedzi —
kuje m łotem w łach blach —
h uk — stuk — szczęk — grzm ot -
m ło t!!
koczowiska, ognie, dziwy —
tak odm ienny, inny świat
koczujących — w ędrujących
tułaczy cyganów —
koczowiska — kuźnie — dziwy -
chirom anci — wróżki — czary -
tak odm ienny inny świat — —
tańce — śm iechy — nam iętności
żądze — bóle — poniew ierki —
czarodziejski ta n —
dziewek śniadych w ian —
gołe piersi, jędrne, strom e —
uda ślicznie wytoczone —
w tan !! —
krzepcy chłopcy
jurne try k i
sm ętne ślepia
a palące —
tw arde m ięśnie —
w tan !! —
a skrzypeczki jęczą —
płaczą —
a ognisko iskry sypie
gwieździ —
a skrzypeczki tęsknią
płaczą
dai — daia — dai —
rom — tak — płacze —
rom — tak — jęczy —
rom — tak — tęskni —
rom —
dai — daia — dai —
dai — daia — dai —
oj — dolo — dolo
serca nas bolą —
łąki kwieciste
noce świetliste
ranki rosiste
noce szroniste —
sw obodo!!
tsjeng — tsjeng — tsjeng —
( -
swobodo tyś nasz Bóg —
nadziejo naszych dróg —
przyroda św iątynia nasza —
przyroda św iątynia nasza
z niej nikt nas nie wystrasza
jak z wsi i m iast —
(— c h ó r
swoboda to nasz Bóg —
innego Boga nie znam y —
nadzieja naszych dróg —
na wszystkie strony bram y -
życie nasze oddanie
i żądza —
za pokarm stanie —
— zaspokojenie —
nocy cien ie!!
południa żar —
— w krew się wdarł — —
o ty mój !!
(— c h ó r — ):
życie nasze oddanie —
każda łąka nam ło żem ;
chłopca zwerbować na spanie
pod nam iotem bożym,
kopułą słoneczną lub gwiezdną —
— u ro d o !!
swobodo
tu z koła współrówieśnic
tanecznica bieży młoda —
co za krew ka u ro d a !!
w argi jak dwie rany
wzrok żądzą pijany
warkocze jak węże —
w zębach dużych, lśniących
kw iat czerwonej róży — —
przewija się tanecznica —
w dłoniach czarne czarki —
bosonoga, gołouda —
skrzą cekiny drżą —
ręce jak dwie wstęgi
fruw ają nad głową
w pochyleniu raźnem
lśnią poświatą płową —
już suną po ziemi
gronostaje dwa —
kastan

[madohora]

Chciałach spyndzić ta noc z Jonkiem
Chyciły mie fest korzonki
On mie pieści na ty trowie
Mie po plecach leci mrowie
Chca wstać z trowy a ni moga
Bo mi jeszcze ściyrpła noga
Morał z ty bojki bydzie taki
Po 40-tce niy łaź w krzoki

[madohora]

Zapomnisz co ziemskie życie
Będziesz tutaj przychodził skrycie
Patrzeć będziesz gdzie głęboka woda
Wiesz, trochę mi ciebie szkoda

[madohora]

Wiosna w pełnym rozkwicie, Młodzież nasza tłumnie wylega na łono przyrody, skupia się i pełną piersią wchłanię w siebie tajemnicze szmery i objawy. Żyje radością samą i weselem. Niech żyje! - boć radość przecie jest najpłodniejszym pierwiastkiem twórczym, a nie smutek lub - co jeszcze gorsze - apatja. Śród ochoczej zabawy na łonie natury nastąpi zbliżenie wzajemne naszego społeczeństwa. bez względu na klasy. stany, rodzaj zajęcia i inne przeżytki. To plus poważny - silne scementowanie wyda korzyści nieobliczalne na drodze zdobyczy naszego życia narodowego i kulturalnego

[madohora]

Nad brzegiem Wilji, wprost Cielętnika, zgromadzili się rankiem w piękny dzień Czerwcowy. Sześciu ich było wraz z gościem z Warszawy, ś. p. Stefanem Dąbrowskim, artystą malarzem, który właśnie w tym czasie zjechał do nas dla urządzenia 1-szej Wystawy malarskiej, podjętej kosztem i zabiegami dziesięciu udziałowców dobrej woli. Wsiedli w łódkę i pojechali na wywiad, gdzieby można urządzić" Wianki" i "Sobótki", z zastrzeżeniem dwóch koniecznych warunków:
1) ażeby zabawa była możliwie liczną i tylko w gronie swojem, a więc polskim; i
2) ażeby módz jakoś wydobyć od władz moskiewskich obowiązujące pozwolenie na muzykę i ognie sztuczne.
Wywiad udał się bardzo pomyślnie. Przystań dla wyruszenia korowodu łódek dekorowanych obrano w ogrodzie p. Br. Ogińskiego w Pospleszce. W jego również lesie, na granicy z lasem miejskim, śród pięknego pasma wzgórz znaleziono śliczną dolinę, która odtąd otrzymała miano "Doliny Sobótek". Dolina ta miała wiele dobrych warunków. Przede wszystkiem leżała ona poza granicą ówczesnego Wilna, a więc należała do powiatu, więc pozwolenie na zabawę otrzymano od "isprawnika", co znakomicie rzecz całą uproszczało. Jakoż otrzymaliśmy pozwolenie na urządzenie prywatnego pikniku z orkiestrą wojskową. O śpiewach chóralnych i ogniach sztucznych w pozwoleniu nie było wzmianki, lecz ustnie zalecono "ostrożność i umiarkowanie". I to w zupełności wystarczyło. Przez lat sześć odbywały się owe pikniki, urządzane coraz to przez inną osobę, przy udziale 80 - 300 i więcej osób. Na "Dolinę Sobótek" zjawiał się zazwyczaj jakiś pan z gwiazdką, dostawał pół butelki wódki specjalnie dlań przywiezionej (dla uczęstników zabawy jedyne mi trunkami były: herbata, mleko, lemoniada i piwo), poczem trzy lub pięć rubli w garść i... wszystko było w porządku. Wilja w granicach miasta zmienia się w noc Sw. Jąna w jakiś czarowny obraz z łódek i barek oświetlonych róznokolorowemi lampjonami i ukwieconych, że wreszcie na obu brzegach zgromadzają się tłumy wielotysięczne, które głośnemi okrzykami witają korowód i grzmotliwemi oklaskami darzą uczęstników serdeczną podzięką i uznaniem.

[madohora]

Błędny ognik

Tłumy publiczności fali nieustanną przewalały się po ogrodzie miejskim. Ku wieczorowi ciżba wzrastała. Orkiestry grzmiały na zmianę w różnych punktach. Tak zwane zabawy zbiorowe, które usiłowało urochonić szerokie koło gospodyń i gospodarzy, nie udawały się zupełnie. Ale ożywienie i zadowolenie panowały niezmiennie: oczekiwano na "Wianki" ognie sztuczne, żywe obrazy i wreszcie "Sobótki", lecz do tego potrzeba było cieniów nocy, po dniu przepięknym, ciepłym i rozmarzającym. Dekoracja z wspaniałych gór, wijącej się wstęgi wodnej i przebogatej zieleni drzew i kwiatów były wprost niesłychane. Natura, jako reżyser, była bajkowo szczodrą i niewzruszenie piękno siejącą. Batorówki studenckie, dzięki niezwykłej
ruchliwości swych posiadaczy, zdawały się wypełniać ogród. Szczęśliwcy, którzy zasiadali ławki, nie opuszczali swych miejsc ani na chwilę, pełniąc jednocześnie obowiązki orjentacji i łączności dla młodszych członków rodziny, przyjaciół i znajomych. Właśnie do eleganckiej i ładnej kobiety podchodzi dwóch panów.
- Irenko, mówi starszy, już dobrze siwy i jeszcze lepiej otyły-przyprowadzam ci kolegę w zawodzie i miłego towarzysza - doktór Zygmunt X
D-r Zygmunt skłonił się wytwornie i ucałował podaną sobie rękę żony kolegi. Był wszakże jeszcze o wiele młodszym od swego towarzysza i jako wojskowy, zachował ruchy nieomal młodzieńca.
- Czy nie widziałeś Heli?-zagadnęła męża po wymianie kilku zdań z nowoprzybyłym.
- Nawet kilka razy. Bądź spokojna-nie przepadła, powinna tu być wkrótce, gdyż uprzedziłem ją, że wkrótce opuścimy ogród.
- Ty sam chyba, gdyż ja muszę dla Heli...
- O nic z tego nie będzie! Wieczory tu nad rzeką bywają chłodne i musisz wrócić do domu, co zaś do Heli, o ile zechce tu zostać, może zostać z kolegami i przyjaciółkami, którzy ją odprowadzą do domu. .
Po chwili przypadł kłopot rodziny. Śliczna, zgrabna szatynka, wykapana mamusia. Śmiały się jej oczy, cała figura jakby tańczyła bez ustanku, a z ust leciały wykrzykniki.
- Mamusia już idzie... szkoda.. teraz będzie najładniej. Jak się ściemni, machniemy sobie w kółku swojem kilka turów walca na to już nie pójdziemy szukać świetlików, a może za to pomyślimy o walczyku, mazurze i skakaniu przez ogień. Na boisku tenisowym... a może i mazura. Muzykę już pozyskaliśmy.., Mamusiu, a potem chlaśniemy sobie przez ogień...
No, dobrze! niech się pan rozchmurzy, dziś nie można być w złym humorze lub smutnym...Prosiła tak serdecznie i tkliwie, dotykając
- No. nie wiem, bo mamusia nigdy już tego pana nie spotkała, ale go zawsze z przyjemnością wspomina.
- A on jak wspomina pani mamusię?
- Czy pan się na mnie za co gniewa?
Pan doktór się wstrząsnął, jakby w inną skórę włażąc. Przystanął pod drzewem, w mroku zupełnym i ujął tę rączkę swawolną.
- Na wszystko zgoda! pójdziemy szukać świetlików, lecz jeśli je znajdziemy, co wzamian od pani otrzymam?

[madohora]

Baśń ludu ze stron kieleckich wspomina o tym świętym, że kiedy był dzieckiem i rówieśnikiem Chrystusa, to wtedy dzieci na Jezus, czyniąc zadość jego prośbom, sprowadzał z nieba nasiona różnych ziół i kwiatów, które społem z maleńkim Janem zasiewał i które do czasów obecnych ludziom i zwierzętom wielce są przydatne. Z tego wiec powodu, lud uważa świętego Jana za szczególniejszego patrona urodzajów. Najbardziej że od 24 czerwca mniej więcej rozpoczynają się zbiory plonów, którym koszenie siana przoduje.

[madohora]

Jedno jeszcze podanie przechowuje się o bylicy między ludem okolic tutejszych. W ubiegłych czasach przeszłości, kiedy lud większą niźeli obecnie odznaczał się cnotą, nie łożył on starań nad zabezpieczeniem swego dobytku przed ludźmi złej woli. I dlatego nie stawiał płotów z chrustu koło domów i pól, ale z b y l i c y w dzień św. Jana płoty grodził".

[madohora]

Hej! hej! łabędzie płyną, a z łabędziami
płynie wianeczek,
Kasi na czepeczek,
aby siadła z niewiastami.
Wyszła na pole, stanęła sobie,
pod jaworem w chłodzie,
I wyglądała swego Jasieńka
z której strony przyjedzie.
Oj jedzie, jedzie mój kochaneczek,
po majowej dąbrowie;
Oj płynie, płynie z czepkiem wianeczek,
Kasieczce na głowę.
Oj jedzie jedzie mój kochaneczek,
po majowej dąbrowie,
Rozpuścił-ci te strusie pióreczka
konikowi po głowie.
Oj nie żal mi tych strusich pióreczek,
com je sobie rozproszył

[madohora]

Ku Dunajowi, ku głębokiemu —leluja!
Ku gaikowi, ku zielonemu—-leluja!
A zapalili sobótkę—leluja!
I piją piwo, i piją wódkę—leluja!
Chodzi, brodzi nadobna Kasieńka—leluja!
Chodzi za nią grzeczny parobeczek—leluja!
•—Oj poczekaj, doczekaj Kasieńko—leluja!
Oj mam gadeczkę, zagadnę ci ja—leluja!
—Cóżbyrn ja była za krasna panna—leluja!
Żebym gadeczki zgadnąć nie miała—leluja!
—A cóż rośnie bez korzenia?—leluja!
—Kamień rośnie bez korzenia—leluja!
—A cóż kwitnie bez kwiateczka?—leluja!
—Paproć kwitnie bez kwiateczka-—leluja!
-—A cóż gore bez płomienia?—leluja!
—Cnota gore bez płomienia—-leluja

[madohora]

NOC ŚWIĘTOJAŃSKA - Interia - 23.06.2015

[madohora]

Dzień 31 maja jeżeli przypadał w sobotę to od niej zaczynały się zabawy ludu zwane Sobótki i trwały aż do Świętego Jana Chrzciciela. W tym czasie zapalano ognie na wzgórzach przeskakiwano je wśród rozmaitych gier, tańców, śpiewów i wesołych śmiechów. W tym czasie obchodzono też święto Bogini Lad. Święto to trwało od dnia 7 czerwca do dnia 7 lipca. Wtedy robiąc koło i trzymając się za ręce kobiety biegały po ulicach, łąkach i drogach śpiewająć Lado didid Lado.

[madohora]

Gdy się święty Jan rozczuli (24.06.), w Nawiedziny (02.07) się utuli,

[madohora]

Na święty Jan jagód dzban (24.06.)

[madohora]

Zbieraj rumianek, bo święty Janek (24.06.)

[madohora]

Jaka na Jana od Krzyża pogoda się głosi, taką, jak starzy mówią, Nowy Rok przynosi (14.12.)

[madohora]

Jako, że zupełnie zgadzam się z tym co poniżej pozwalam sobie zacytować artykuł w całości. Może innymi słowami ale powiedziałabym na pewno to samo.

[madohora]

Gdy błędne ognie zgasną już na ziemi
Każdy ku niebu zwraca znowu oko
Gdzie wieczne prawdy z gwiazdami jasnymi
Są zapisane długo i szeroko
***

[madohora]

Wami odnawia człek przymierze z domem
I choć się dawno odbił od swych progów
Do was się zbliża z tym dziecinnym sromem
Z tą czcią co chował dla domowych bogów.

[madohora]

Bo i bez Boga bardzo wielu błądzi
I bez człowieka żywot nieraz minie
I domu Pan Bóg nie każdemu sądzi
A bez ogniska iluż to nie ginie?
****

[madohora]

Kochałam kiedyś pięknego Jana
Włosy jak węgle i czarne oczy
On miał w sobie coś z cygana
Wzdychałam za nim przez wiele nocy

On tak jak Świteź co w mętnej wodzie
Raz się pojawiał, to znowu znikał
Wszystko zawdzięczał tej swej urodzie
Na jego punkcie ja miałam bzika

Przychodził do mnie w pierwszy dzień lata
Mamił mnie szczęściem i złotem mamił
A ja do dzisiaj wianki zaplatam
I marzę, kiedy będziemy sami...

[madohora]

1 bajki śliczne mówisz wieczorem, To nam i dobrze w chatce za borem. JANIA. Ot teraz powiedz nam babciu miła jaka to w kwiecie paproci siła? BABCIA. Dziateczki moje! Paproci kwiat Znaleźć niełatwo! Ach wiele lat Szukać go trzeba... po drogach biedź, Po wodach brodzić, z trudu nie ledz, Ciemnoty zwalczać podstępną moc, Pracować, uczyć się dzień i noc, A nie zapłakać, nie znać co strach, Wtedy w zniszczonych zobaczysz snach Szczęście i weźmiesz je w swoją dłoń. Wtedy ze smutku się twoja skroń Już nie pochyli i cały świat Radośny będzie, każdy człek brat. Nie spadnie na nas wojna, ni mór, Wzrośnie swobodnie zwierz, kłos i bór, Rozum zawita do wszystkich głów, Jak w raju kiedyś tak będzie znów! Kogo w tej walce nie spotka zgon, Ten piękny, trudów otrzyma plon, Bo szczęście z niego spłynie na lud, To kwiat paproci sprawi ten cud! JANIA. 0 babciu droga! To ja polecę 1 później szczęściem ludziom zaświecę! Czarodziejskiego ja chcę kwiatuszka.

[madohora]

ANIA. Przepadł! Ach co to! Do nóg się toczy Jakaś poczwara!! Odwrócę oczy... (Potwór leśny przelazł koło niej i zginął w gąszczu). (Krasnoludki skubią ją i chichoczą, gdy tylko koło nich prze-’ chodzi). Tu mnie co skubie, to znowu szczypnie, Po drzewach gwiżdże, albo gdzieś skrzypnie, To nic! Ja dojdę, mam silną wolę, Do złego skusić się nie pozwolę! (Zjawia się djabeł wystrojony, w cylindrze i zachodzi z boku, zaglądając w oczy). DJABEŁ. Śliczna panno, pójdź ja proszę, Patrz jak piękny ubiór noszę; Mam ja zamki, ziemie, grosze, 1 klejnotów całe kosze. Ze mną chodź, będziesz królować Jeść, pić, śpiewać i balować, Raz mi tylko daj całuska, Zamiast brykać jakby kózka. JANIA (odtrąca go). Precz, precz ode mnie szpetne pokusy, To już nikt inny tylko sam „Kusy..." Tak mi nad uchem skrzeczy szkaradnie Ach na dno piekieł niechże zapadnie! (Uderza go książeczką). Książka, modlitwa, niech mię uchroni 1 stróż mój, Anioł, co duszy broni!

[madohora]

Wiara wraz, wiara wraz I
Dalej chKopcy do żelaza l
Jeszcze raz, jeszcze raz!
Krzeszcie ognia podkóweczki.
Dla nadobnej Marysieczki
: Nuże wraz I nuże wraz

[madohora]

Pieśń sobótkowa.)
Ku Dunajowi, ku głębokiemu
- leluja I
Ku gaikowi, ku zielonemu
- leluja!
A zapalili sobótkę
- leluja!
I piją piwo i wódkę
- leluja! *)
Chodzi, hrodzi nadobna Kasieńka,
Chodzi za nią grzeczny parobeczek,
Oj poczekaj, doczekaj Kasiell.ko,
Oj mam gadeczkę, zagadnę ci ja,
- Cóżbym ja byla za krasna panna
Żebym gadeczki zgadnąć nie miała!
A cóż rośriie bez korzenia?
Kamień rośnie bez korzenia!
A cóż kwitnie bez kwiateczka?
Paproć kwitnie bez kwiateczka!
A cóż gorc bez plomienia ?
Cnota gore bez plomienia

[madohora]

[madohora]

Słowo kupała, wbrew powszechnie głoszonym opiniom, najprawdopodobniej nie ma nic wspólnego z rosyjską formą słowa kąpiel. Tłumaczenie takie zostało wymyślone przez świat chrześcijański nie wcześniej niż w X – XI stuleciu – Kościół, nie mogąc wykorzenić z obyczajowości ludowej corocznych obchodów pogańskiej sobótki, podjął próbę zasymilowania święta z obrzędowością chrześcijańską. Nadano kupalnocce patrona Jana Chrzciciela i zaczęto nawet zwać go Kupałą, z racji tego, że stosował chrzest w formie rytualnej kąpieli. W wyniku chrystianizacji próbowano także przenieść obchody nocy kupalnej na okres majowych Zielonych Świątek, a następnie bliżej ich pierwotnego terminu, na specjalnie w tym celu ustanowioną 23 czerwca wigilię św. Jana. Przypuszczalnie w efekcie właśnie tych zabiegów, a także stopniowo przebiegającej (to postępującej, to znów cofającej się) chrystianizacji, nastąpiła wtórna personifikacja terminu Kupała, a wraz z nią odwołania do rzekomego słowiańskiego bóstwa miłości. Stosunkowo częstym zabiegiem w średniowieczu było wypieranie lokalnych bóstw etnicznych chrześcijańskimi świętami, którym z kolei lokalna społeczność (szczególnie po cofnięciu się wpływów chrześcijaństwa, zanim całkowicie zdobyło dominację w Europie) nadawała znany jej dotąd obecny, rodzimy wymiar kultowy.

[madohora]

Paweł Jasienica podał, że ostatni zarejestrowany przypadek prawdziwie pogańskiego świętowania kupały miał miejsce w 1937 r. na Opolszczyźnie. Współcześnie, na fali zainteresowania ludowością i ładunkiem kulturowym narodów, obchody związane z letnim przesileniem zyskują na popularności wśród społeczeństw europejskich. W swym pierwotnym znaczeniu święto to jest nadal obchodzone przez wielu neopogan: rodzimowiercy słowiańscy nawiązują do słowiańskiej tradycji[10], podczas gdy np. wikanie w obchodach święta przesilenia letniego wzorują się na różnych tradycjach, głównie brytyjskich.

[madohora]

Kupałą lub sobótkami nazywano również ogniska palone podczas tych obrzędów. Na Mazowszu i Podlasiu obrzędy sobótkowe były zwane kupalnocką, na pograniczu polsko-ukraińskim – kupałą, zaś w zachodniej i środkowej Polsce – sobótką. Nazwa zwyczaju odnosi się także błędnie do rzekomego słowiańskiego bóstwa płodności Kupały.

[madohora]

W Grecji, przy okazji skoków, najpierw dziewczęta, a później chłopcy ogłaszali, że zostawiają za sobą wszystkie swoje grzechy. W noc przesilenia letniego ogniska płonęły również na ziemiach północnej Afryki zamieszkanej przez muzułmanów

[madohora]

Według botaników i etnografów (Zygmunt Gloger, Henryk Łowmiański) podanie o kwiecie paproci wywodzi się ze zwyczaju smarowania się przez kobiety liśćmi nasięźrzału w trakcie obchodów święta, co miało w magiczny sposób podnieść ich atrakcyjność. A takim wierszowanym zaklęciem należało wzmocnić magiczne działanie[

[madohora]

• MIECZYSŁAW FOGG- KWIAT PAPROCI

[madohora]

Sobótka (l. mn. sobótki), niem. Feuerbrauchtum, na daw. Rusi żywahń, carahn[1] – polska nazwa dużych ognisk palonych podczas świąt:

święta ludowego "ludorum ritum " obchodzonego w noc letniego przesilenia Słońca 21-22 czerwca[3], np. w Noc Kupały;
z 23 na 24 czerwca w noc świętojańską czyli wigilię dnia św. Jana Chrzciciela (fr. feu de la Saint-Jean, wł. fuochi di San Giovanni daw. sabatina)
w wigilię św. Piotra i Pawła
w okresie Zielonych Świątek
oraz Wielką Sobotę (Peaskefjoer, Påskbrasa, niem. Osterfeuer).

[madohora]

W tradycji wschodniosłowiańskiej święto Iwana Kupały (ukr. Свято Івана Купала; ros. Иван Купала) obchodzone jest głównie na Ukrainie, Białorusi i Rosji w dniu 23 czerwca według kalendarza juliańskiego, czyli 6 lipca według kalendarza gregoriańskiego. Posiada ono wiele zapożyczeń z wcześniejszego, pogańskiego święta tzw. Nocy Kupały

[madohora]

Przejdą wiosny i lata jesień przejdzie bogata jedna, druga, dziesiąta — przejdzie zima tak biała ogromnie tak biała! — kwestje ważne rozpląta rok — godzina — minuta skądziś znagła wysnuta — moje dziewcze zapomni o miłości i o mnie i o mnie Okno — idą ludziska — narodziny — śmierć bliska — — gaz się pali — idą — patrzą ludziska — patrzą tępo i głupio, ten i ów się przeciska — tak się śpieszą — tak śpieszą — — do celu ! ten do biura, tamten do redakcji, ów do kochanki — dorożki — tramwaje — wszystkim się zdaje: mam plan! ten do tego zagada: — marka w kursie wciąż spada, a drożyzna! jej bohu! -— co z tego? wszystko złe jest — a złego wciąż więcej — błoto — błoto — deszcz chlapie — — narodziny, śmierć bliska — — patrzą tępo ludziska — — grzęzną w błocie i mokną — Okno! już nie wiem — już doprawdy nic nie wiem — czy ja idę? — czy oni? — kto idzie? — któż tam w szklankę uparcie wciąż dzwoni? — — biały obrus — z papieru serweta — — gadu, gad— pan radca — — smętne szczątki obiadu — — pan wydawca — nakładca — — sekretarz generalny — — wiersze, ody, sonety, smutek okropnie blady i ta dziwność wszechrzeczy — — bo któż temu zaprzeczy —, że życie to dziw nad dziwami — ten splot szachrajstw i kłamstwa, najgórniejszych idei, marny spłacheć nadziei: dotrzeć ! dotrzeć ! do głębi! do dna! do dna! Oto hasło od zorzy polarnej przerzucone nad wody Gangesu (czy odwrotnie) : do kresu! do gwiazd ! do wszechświata! Człek się z człekiem pobrata w jakiejś religji serca!! Ach tak ! — a tak !! właśnie : tak !! tak — ta dziwność wszechrzeczy, smutek okropnie blady, we łbie jakieś ballady majaczeją w przedśpie rozełkane, przeciągłe jak ukraińskie pola, a nikt o nich nic nie wie, a nikt o mnie nic nie wie jak o gwiazdach co drwią z teleskopu — nazbyt małe — — nie małe! — jeno nazbyt DALEKIE, — jeno nazbyt dalekie — idą — idą — kto idzie? — karakuły i foki — •— ukłon nazbyt głęboki — — moje dziewczę zapomni, moje dziewczę zapomni o miłości i o mnie i o mnie — Ach! No dobrze ! bien ! bagatela ! historja jakich wiele — serce w serce się wciela — popęd — zmiana — i basta — Niewiasta!! Błoto, błoto, deszcz chlapie — dorożkarski koń człapie — Na kosmogonicznej mapie jakżeś mała — o ziemio błotnista — O ZIEMIO!! — O BŁOTO!! Pieśń narodzin i śmierci upadków i zwycięstw (— klęskom równych —) śpiewasz — — o MIASTO! Szybkie kroki mijania, potrącania — — krzyk — zgrzyt tramwajów, ochrypły samochodów jęk — dzieci, wózki, białe konie, bukiety — — ślub — chyłkiem: karawan czerni cień, kwefy — — grób — kobiety — żądz podniety piersi, biodra, wzrok (— wszystkowidzący —) domów oślepłe ocpoprzez miasta, wsie i rzeki wzlata — mierzy w strop daleki, skłębią chmury i przebija — — — w skier pośpiechu runie z góry błyskawicznem podniesieniem w tarczę słońca by nauczyć gwiazdy śmiechu!! Więc tak! więc i pokój wynajęty może stać się jak cud święty — bo omija dom zagłada, kędy miłość sercem włada — więc tak ! Ach już widzę co się święci: błysk się czai w niepamięci — już ballada cichcem kroczy — rymy, rytmy — przedsię toczy jak ów skarabeusz, co to w symbol życia zmienia błoto — - więc : (— poczyna się ballada —) któregoś tam listopada — dzień deszczowy pod numerem czterdziestym ulicy Koszykowej niedaleko, raczej blisko, placu — niedziela o zmierzchu cichym roztęsknionych dni przyszłaś tak wonna, tak sre brna, tak blada — o zmierzchu ci chym — serce ciągle śni i pieśni tobie z gwiazd i blasków składa — o oczy — usta — o umiłowana — 0 ręce — piersi — wytęskniona — moja — z mgieł się twa postać wyświetla nieznana 1 krucze kosy zaplata u zdrój a — o zmierzchu cichym... o zmierzchu — — moje dziewcze zapomni, moje dziewcze zapomni o miłości i o mnie i o mnie — tęsknoty — znużenia — — taka człowiecza racja — tak wszystko znane a zapomniane jak z przed tygodnia kolacja — — znów ktoś o szklankę dzwoni — ktoś się w kącie sroży — tan kieliszków i flaszek — historja widelców i noży — sarabanda talerzy białych, okrągłych jak dyski ktoś drzemiąc nawpół^ l^y mięsiw obeliski a dzień pochmurny — deszcz chlapie — trotuar błotny i śliski — -— gaz się pali — — zielono i trupio — okno — — idą ludziska — narodziny — śmierć bliska — idą — patrzą ludziska — patrzą tępo i głupio ten i ów się przeciska tak się śpieszą — tak śpieszą — — do celu !! — — i znów ulata coś — znów coś się zbliża — — wizja drożyny polnej i przydrożnego krzyża, co tak boleśnie ręce rozpina nad światem w pytaniu beznadzieją zastygłej rozpaczy: kiedy stanie się człowiek człowiekowi bratem i bezinteresownie rannego opatrzy i bez myśli zapłaty poda ramię w drodze i cierń czuć będzie tkwiący u bliźniego w nodze — ktoś tam komuś znów gada marka w kursie wciąż spada a drożyzna! jej bohu — co z tego ? wszystko złe jest a złego wciąż więcej — błoto — błoto deszcz chlawoda ciurka — z okapów kap kapie dorożkarski koń człapie ceratowe lśni pudło mokre drepcą kobiety — — a przecie — a przecie (— niezapomnij o serce poety !! —): jest spłacheć ziemi na świecie długi jak rzeka i wąski wciśnięty pomiędzy góry na granicy śląskiej — jest wieś nieurodzajna jałowcami wonna głuchawa nieco, z wolem, wiecznie nieprzytomna — mgły ma w głowie, a nogi grzęzną w grząskim błocie i jeno serce nosi w szczerem słońca złocie — jest dwór biały, obszerny z arjańskiej bożnicy przebudowany skrzętnie —; w obszernej świetlicy pali się wieczna lampka u stóp Matkiboskiej orędowmiczki wiernej doliny i wioski — jest i syn marnotrawny co po świecie lata i co rok wraz z ptakami powraca ze świata — jest kobieta co strzeże dobytku i czeka kiedy cygan powróci w przebraniu człowieka — powróci cygan, powróci szaty splamione zrzuci i podniesie ramiona i padnie na kolana i ucałuje ziemię — — błogosławiona mocy nieznana! — upadnie na kolana i ucałuje ziemię!! — Ach tak! — a tak!! właśnie : tak !! tak — ta dziwność wszechrzeczy, — smutek okropnie blady, — w T e łbie jakieś ballady majaczeją w r przedśpiewie rozełkane — przeciągłe jak ukraińskie pola — — a nikt o nich nic nie wńe, a nikt o mnie nic nie wie — bo i cóż to kogo obchodzi — i cóż obchodzić może, że ręce mam kobiece i serce mam kobiece, że z każdą się chmurą przyjaźnię i z każdą w dale lecę —- że kocham kwiaty, zwierzęta a przedew r szystkiem wiewiórkiże za siedmiu górami że za siedmiu rzekami mam dwie maleńkie córki — (— jedna ma roczek piąty a druga cztery miesiące — a obie mają jednakie oczęta duże, marzące), że bawię się z niemi jak dziecko tak mądry jak one obie i poraź drugi się z niemi w podróż żyw r ota sposobię — — — opowiadamy bajki 0 krajach — gdzie po drzewach latają róże błękitne, motyle rosną na krzewach — — — — a każde drzewo śpiewa a ptak każdy zakwita — — — a gospodarzy tem wszystkiem jakaś przepiękna kobieta — żadnych tam walk nie słychać, nie mówi nikt o wojnie — jak na wsi polskiej w Beskidzie tak cicho tam spokojnie — — — bo i cóż to kogo obchodzi 1 cóż obchodzić może, że bardzo nam dobrze ze sobą — — wszakże jesteśmy mędrcami — cały świat, w sercu nosimy nic niema poza naak — ta dziwność wszechrzeczy — smutek okropnie blady — we łbie jakieś ballady majaczeją w przedśpiewie rozetkane, przeciągłe jak ukraińskie pola — — a nikt o nich nic nie wie, a nikt o mnie nic nie wie — to dobrze!! — gość — zwyczajnie — jak wczoraj — i dziś przyszedł na obiad — może i nieco pobladł — w ślepiach coś tam się jarzy — w okno wlepił półtwarzy — deszcz i siępa i błoto — odpowiada turkotom wozów i automobili — jakby smutny od chwili — tam do djabła — dzień nazbyt ponury — — jakże miło spowszednieć, — zszarzeć, — zapaść się w nicość

[madohora]

BALLADA O RADOSNYCH ZAMIARACH DNIA MARCOWEGO Słońce smugą świetlaną gościniec nawiedza, śkli się pośród wylewisk trawę śniąca miedza, wierzby szaleją — liści żądają i krzyczą czerwonemi pięściami i mową słowiczą ukrytą w zmarszczkach kory, w roz wid leniach, w pąkach, i patrzą się po składach, po wodach, po łąkach — zali idzie — czy idzie — czy przyjdzie — a kiedy dziedziczka odrodzona powrześniowej schedy: wiosna! Kroczą ludzie — wóz jedzie — (koń kary — koń siwy) — niosą w fałdach swych ubrań, w oczach niosą — dziwy! nikt nie mówi, a jeśli — to mową niezdarną; a przecie się te oczy ku sobie tak garną — — patrzą — pytają — — mówią — słyszą — «a tak!» — «a nia to już będzie wieczór wnet «a tak!» — «a nie!» — «a przygarnia się słuch jeden do drugiego słuchu — zaroiło się znagła w ulu : człeczym duchu ! Pod ziemią praca : ziarna ! Nad ziemią : drzew mowa ; — bruzdami idą kwiaty jak słowa — jak słowa —: wiosna! nawołują się wrony na pobrzeżach lasu — spiesznie, gwarnie, czerniąco - już nie mają czasu! — kraczą, lecą, kołują, gną gałęzie sośnie — czarny zastęp w przelocie wzmaga się i rośnie. A dzień już taki długi! — i ciepły na wietrze ; granacą się gór grzbiety w przeźrocze powietrsą już śniegułki — ? — a tak! a pierwiosnki — ? — zawilce — ? — stokrocie — ? — a jakże! wilcze łyka — ? — już kwitną! pachnie, wonieje ziemia tęsknotą i kwiatami, wodą i wszechświatami: wiosna! A nagle! — teraz — już — 0 drżąca ręko, tęsknotą zmożona 1 radosną męką — rozewrzej, rozewrzej okno — pchnij zawias zardzewiały — o ręko niecierpliwa! — Dziwa, szczęsne dziwa: błękit wpada do izby już z krat wyzwolony! chmur białych rozwichrzone, kupałowe gony! — o świecie! — ziemio! — okno — na wrzechświat patrzące — — — — bruzdami oziminy w topieliskach mokną — — — lśnią wody chmur odbiciem żywe, migocące Drzewa — góry — i radość! radość niesłychana! Wyzwolenie! — o kwiaty! — Czekałoś od rana o serce, serce słońcem pulsuwszak wiesz! wszak wiesz ! — : wiosna!! — pieśń prosta, nieuczona, natchniona radością — objęła ziemi wiosnę sturamienną miłością — — schyla się śnienie człowiecze, dotyka wargami kwiatów i błogosławi wiosnę idącą z poza światów — — krok za krokiem się zbliża w kwitnieniu i wonności — tchem wiatrów śpiew wyszumia w gałęźnej przy nagłości — — dźwiga się śnienie człowiecze pieśniami ponad życie — i drży w rozdzwonnej pieśni, jak skowronek w błękicie — — aż ciszę oniemiałą rąk modlitwy pokornej — przerywa bicie dzwonów na Aniołpański wieczoprzestały już dzwony bić — w przestrzeniach dźwięk zamiera ostatni pobrzęk echa śród chmur się poniewiera —- — jeno serce radosne rozkwita w słońca zgorzy, na której miłość pisze: ave! ave — Syn B

[madohora]

Ej my zaśpiewamy Takie im Kupało, By do przyszłej wiosny Chłopców tu nie stało. Zeby wszyscy oni Z nudy umierali, Gdy nie będą szczerze, Wiernie nas kochali; Wiernie nas kochali, Z nami się żenili; A żarciki tylko, Śmieszki swe czynili. Gorysławka ładna Całą nockę hula, Nic masz jej na obiad W domu u ta tuła. Nisko słońce, nisko Nad zachodem tlało, Gdy z Kupała dziewczę Do-dom powracało. Ojciec ją we wrotach Spotka i przywita; U miłego dziecka Szczerej prawdy pyta

[madohora]

TORT W KSZTAŁCIE SERCA

Biszkopt:
3/4 szklanki cukru
4 jajka
2 łyżki wody
1/2 szklanki mąki pszennej
1/2 szklanki mąki ziemniaczanej
Dodatkowo:
1 litr śmietany kremówki 30 %
4 śmietan - fixy
2 łyżki cukru pudru
cukier wanilinowy
1 kg truskawek
serca z białej i gorzkiej czekolady

Mąkę pszenną wymieszać z mąką ziemniaczaną, przesiać przez sito, odstawić na bok. Oddzielić żółtka od białek. Białka ubić na sztywną pianę. Następnie dodawać stopniowo cukier. Cały czas miksując, dodawać po jednym żółtku.
Przesianą mąkę dodawać porcjami do masy jajecznej, delikatnie wymieszać drewnianą łyżką, do połączenia składników. W międzyczasie dodać wodę i delikatnie wymieszać.
Przygotować tortownicę, u mnie w kształcie serca. Spód foremki wyłożyć papierem do pieczenia. Gotowe ciasto przełożyć do tortownicy i piec w nagrzanym piekarniku około 30 minut w temperaturze 180 stopni C (grzałka góra - dół) do suchego patyczka.
Po upieczeniu wyjąć z piekarnia, oddzielić nożem od formy i odwrócić do góry dnem na blat wyłożony papierem do pieczenia. W ten sposób uzyskamy płaski biszkopt, pozostawić do całkowitego ostygnięcia. Biszkopt przekroić na trzy krążki.
Jeśli nie macie takiej foremki, upieczcie biszkopt w normalnej tortownicy. Przygotujcie szablon serce, przyłóżcie do ciasta i wytnijcie serce.
Truskawki umyć, usunąć szypułki, odsączyć na sicie a później pokroić na talarki. Śmietanę ubić na sztywno, dodać przesiany cukier puder oraz śmietan - fixy. Wszystko jeszcze raz zmiksować.
Każdy krążek smarować bitą śmietaną i przekładać truskawkami. Boki tortu posmarować bitą śmietaną. Wierzch i boki tortu udekorować według uznania.

[madohora]

Na prastare, przedchrześcijanskie obrzędy kultowe Kościół patrzył krzywym okiem - przede wszystkim ze względu na ich wyraźnie pogańskie i orgiastyczne cechy. Przywiązana do sobótkowego święta ludność, wierząca w jego magiczne właściwości i moc zapewniającą bogate plony i bezpieczeństwo gospodarstw (czego gwarantem był zebrany z sobótkowych ognisk popiół, rozsypywany na polach i w obejściu) próbowała pogodzić je z wymogami Kościoła i starała się przeszczepić je na grunt chrześcijański. Jan Chrzciciel, którego śmierć związana jest z orgiastycznym tańcem biblijnej Salome, najlepiej widać pasował do tej koncepcji. Sobótkowe święto nazwano więc nocą świętojańską. a starodawny obrzęd połączono
z kultem świętego Jana.

[madohora]

Do najpopularniejszych zwyczajów tej nocy należy rzucanie wianków na wodę przez panny. Jeśliwianek został wyłowiony przez kawalera, oznaczałoto szybkie zamążpójście. Jeśli płynął, dziewczynawyjdzie za mąż, ale nieprędko. Jeśli zaś płonął,utonął lub zaplątał się w sitowiu, prawdopodobniezostanie ona starąpanną.W miejscowościach, gdzie nie było wody,dziewczyny rzucały wianki stojąc tyłem do drzewa.Jeżeli wianek zawisł na gałęzi znaczyło, że niedługowyjdzie za mąż. Chybione rzuty oznaczały lata czekania na narzeczonego

[madohora]

Najkrótsza będzie oczywiście w najdalej wysuniętym na północ krańcu Polski, a więc w rejonie Władysławowa i Jastrzębiej Góry, gdzie poprzedzający ją dzień będzie najdłuższym spośród całego kraju. Noc potrwa tam zaledwie 6 godzin i 40 minut.

[madohora]

[madohora]

Pierwszy dzień lata rozpocznie się fajerwerkami, ponieważ z samego rana będziemy mogli obserwować niecodzienne zaćmienie Słońca. Po pierwsze będzie oni najmniejszym od lat, a po drugie dojdzie do niego tylko w Bieszczadach. Dlaczego?

[madohora]

Jest prawdą niezawodną, bo historycznie już dawno stwierdzoną, że zwyczaj palenia Sobótek pochodzi z czasów pogańskich. Ale jeżeli tak, to jakże ta uroczystość może się nazywać Sobótką, kiedy Sobótka jest zdrobnieniem wyrazu so bota, a wyraz ten hebrajski dostał się do nas dopiero z chrześcijaństwem ? Czyż ta uroczystość za czasów pogańskich inaczej się .nazywała, a nazwa Sobótki dopiero w czasach chrześcijańskich tamtę jakąś pierwotną wyrugowała? Ale gdyby to pr— 5 — puścić, trzebaby się znowu zapytać, dlaczego lud dawną swą nazwę porzucił, a wziął obcą i tę właśnie, a nie inną? A może mu ją narzucono? O narzuceniu nie może być mowy, boć dla chrześcijaństwa nie tyle mogła być niebezpieczna nazwa uro czystości, ile sam zwyczaj obchodzenia tej uroczystości i uro czystość sama: więc gdyby był miał ktoś na tyle mocy nad przekonaniem i obyczajem ludu, to byłby wolał wyrugować rzecz samą, a nie jej nazwę. Nie wiemy zresztą nic zgoła o takiem zarządzeniu z jakiejkolwiek strony. Więc może sam lud starą nazwę porzucił, a uczepił się nowej? Taka ewentualność nie jest wykluczona, bo to już nieraz zdarzyło się w języku, że rzecz, która miała swojską nazwę, przybrała z czasem obcą, mieliśmy n. p. jeszcze w XVI w. swojski wyraz cieś (spokre wniony z cios, ciosać), ale gdyśmy z Niemcami zaczęli han dlować drzewem, przywykliśmy do belki, a swojska cieś zagi nęła, zostawiwszy pó sobie tylko złożenie: przycieś. Możli wość takiego wydarzenia i co do Sobótki nie jest tedy wyklu czona, ale czy to wydarzenie rzeczywiście zaszło? (boć przecież możliwość faktu nie jest jeszcze faktem samym). Niema na stwierdzenie tego przypuszczenia zgoła żadnej wskazówki, a prze ciwko niemu przemawia wszystko. Cieś zaginęła, a belka miej sce jej zajęła, ale o istnieniu ci es i przecież nam źródła powia dają; więc gdyby i z Sobótką coś podobnego zaszło, to jakiś ślad dawnej nazwy byłby się przecież gdzieś zachował, jeżeli już nie w źródłach literackich, to przynajmniej w ustach ludu tej lub owej okolicy, a tymczasem tak ze źródeł, jak i z ust ludu polskiego wiemy tylko o Sobótce: innego nazwania niema wcale. Nazwa nowa wchodzi w miejsce starej, jeżeli ta nowa, a przez to ponętna, ma to samo znaczenie, co stara, bo inaczej wymiana wyrazów niemożliwa. A jakiż mógł zajść związek mię dzy hebrajska sobotą, a słowiańską uroczystością, o której mówimy? Hebrajska sobota oznaczała u nas szósty dzień tygo dnia i święto żydowskie, w tern ostatniem znaczeniu wyraz ten nawet się nie utrzymał, bo go zastąpiono wyrazem sabat lub szabas. Hebrajska sobota nigdy u nas, jak i gdzieindziej nie miała znaczenia niedzieli lub święta chrześcijańskiego, a jako święto żydowskie była u chrześcijan zawsze czemś niż- szem, aniżeli niedziela lub święto chrześcijańskie. A jeżeli tak, to jakże przyszło do tego, że ten sam lud, który do swej So bótki tak był przywiązany i przy niej trwał, nie zważając żadne przeszkody, porzucił dawne imię, jakie ta uroczystość miała, a jął się nowego, które mu ze stanowiska chrześcijań skiego nie było miłe? Gdyby była zmiana imienia tej uroczy stości istotnie zaszła, to prędzej mielibyśmy Świąt ko lub Nie- dziółkę, aniżeli Sobótkę. Zasługuje przytem na uwagę nastę pująca okoliczność:

[madohora]

Sobótka zaś jest: 1) wś. w pow. łęczyckim, 2) wś. w pow. kolskim, 3) 2 wsie (szlach. i plebańska, w r. 1250 So both a) w pow. opatowskim, 4) wś. w pow. bielskim, 5) grupa domów wiejskich w obrębie gminy Zagórzyc w pow. ropczyckim, 6) nad Bobrem na Śląsku w pow. lwowskim

[madohora]

W odniesieniu do człowieka sobień i soboń to człowiek, żyjący sam dla siebie, sobek, odludek, a w odniesieniu do rzeczy, np. do lasu: to odosobniony, bezludny, głuchy bór. Stąd nazwy miejscowe, któreśmy wymienili wyżej, jak Sobień, Sobienie, Sobieńki, Soboń. Jak mówi się u ludu podziśdzień wielgo- sierny (= wielkosierny), długosierny, w znaczeniu bardzo wielki, bardzo długi, tak mówiło się i sobiesierny, w zna czeniu: ogromnie odosobniony, pusty, stąd nazwy miej scowe, jak Sobiesierne, Sobiesiernie.

[madohora]

Ogień odgrywał w tej uroczystości, jak zaraz zobaczymy, niemal naj ważniejszą rolę, był niezbędny także i z tego powodu, że uroczystość odbywała się nie tylko w dzień, ale i nocną porą, ale myśmy uroczystość tę nie od ognia nazwali, lecz od miejsca, na jakiem się odbywała, bo i to było jej znamieniem istotnem. Gdy w czasach chrześcijańskch uroczystość ta ograniczała się prawie tylko do palenia ognia, a znaczenie wyrazu zatarło się z biegiem czasu, rozumiano, że Sobótki to palenie ogni i takie też znaczenie przywiązano ostatecznie do tego wyrazu.

[madohora]

. W Polsce pali się Sobótki osobno, a osobno puszcza za wodą wieńce, ale dzieje się to w zasadzie tego samego wie czora. U Czechów także palono ognie świętojańskie w pobliżu wód płynących czy stojących a tak samo musiało to być i u innych ludów słowiańskich, bo zachowały się u nich dotąd różne ślady, które ten stan rzeczy przypominają. U Dalmatyń- ców np., mieszkających nad morzem, musi każdy w dzień św Jana przed świtem kąpać się w morzu; pławią też oni tego dnia i zwierzęta domowe, żeby je uchronić od chorób. Jeżeli więc, jak z tych śladów wynika, w noc Sobótek następowało oczyszczenie wód i odtąd, a nawet tej samej nocy przed świtem zażywano kąpieli, to łatwo stać się mogło, że bóg, który to sprawiał, otrzymał przydomek Kąpała, po rusku Kupało lub Kupajło t. j. kąpiący, kąpiel sprawiający. Skoro tedy chciano powiedzieć, że się coś działo w czasie So botek, przed niemi lub po nich, to mówiono, że to się działo na Kąpałę, przed Kąpałą, po Kąpale. Pierwotnie dodawano do tego imię boga, któremu ten przydomek się należał, ale z czasem i tego zanie chano, bo to się rozumiało samo przez się, skoro innego Kąpały nie było. Gdy św. Jan po tamtem bóstwie objął rolę oczyszcza nia wód, to i on otrzymał ten przydomem

[madohora]

Te kupadla, które dziewczęta o tym czasie chłopcom dają, to niezawodnie ciastka, kupione czy w domu pieczone, które się tak nazywały, bo niegyś za pogańskich czasów przed stawiały bożka z przydomkiem Kupadlo, (jak straszydło ten, co straszy, tak Kupadlo ten, co kąpie), a w chrześcijańskich zapewne św. Jana Chrzciciela. Kto chce wiedzieć, w jakim sto sunku pieczywo pozostaje do kultu religijnego, niech sobie przeczyta ogromnie ciekawą i nader cenną rozprawę Hóflera: Weih nachtsgebacke. Należy przytem zauważyć, że tego samego boga, na którego cześć (o czem niżej) odprawialiśmy Sobótki, czcili i Prusacy, a kronikarze ich rozpowiadają, że wyobrażenie jego z ciasta lud po uroczystości rozrywał i zjadał

[madohora]

U ludu polskiego ogień świętojański jest zwykłym ogniem, co znaczy, że nie uchodzi za nic świętszego od zwykłego ognia, ale ma większą moc, aniżeli ogień zwyczajny. Pomocny bardzo, jak u Dalmatyńców, na bolenie nóg i inne ludzkie dolegliwości cielesne. Odwraca prócz tego zarazy i choroby od bydła, dlatego też na Litwie, jak rozpowiada w swej kronice Stryj kowski, przepędzano przez ogniska świętojańskie bydło, a to samo działo się i w Styryi. Zabezpieczał ten ogień także zasiewy polne od zarazy, od gradów i szkodliwych burz, od porażenia od błyskawic, od szkodliwego robactwa, od wszelkiego złego, a dawał im wzrost, bujność i plenność. Z tego też po wodu sporządza się przy Sobótkach w wielu okolicach Galicyi pochodnie (na żerdziach zawieszone szmaty, przepojone żywicą lub inaczej zrobione), i zapaliwszy je od ognia Sobótki, biega się z niemi po miedzach pól, „aby iskry padały na zboże" lub inne plony. Nad Rabą woła się przy tem:

[madohora]

Z tego wszystkiego widzimy dość wyraźnie, jaka była istota tej uroczystości, i jaki jej cel. Zupełnie taką samą uroczystość co do istoty i celu, choć różną zapewne w szczegółach, obchodzili starożytni Rzymianie. Zwała się ambarvalia, obchodzono ją zazwyczaj w maju przez trzy dni częścią w mieście, lecz głównie poza niem. Zasadniczą rolę grało w niej oczyszczenie (lustratio agrorum), połączone z ofiarami i modłami o pomyślność urodzajów. Wykonaniem uroczystości zajmowało się osobne kolegium kapłanów', „bractwo polne“ (fratres arvales) z 12 osób złożone. Znakiem ich go dności był wieniec z kłosów i biała opaska około głowy (infuła). Ambarvalia były dwojakie: sacrificium deae Diae dla całego państwa i ambarvale sacrum, które w czasie ambarvaliow obchodził każdy rolnik na swojem polu. Dea Di a, bogini bogactwa i wszelkiej obfitości ziemskiej, miała w gaju o pięć mil za Rzymem położonym, świątynię i tam to w głównej swej części odbywało się sacrificium deae Diae: kapłani składali ofiarę i śpiewając przepisane ceremoniałem pieśni, wywodzili tany. Ambarvale sacrum, jak już powie dzieliśmy, obchodził każdy rolnik na swojem polu, a obcho dzono je na cześć Cerery, bogini zbóż, rolnictw f a. Dla oczyszcze nia pól i zapewnienia pomyślności urodzajom, prowadzono ofiarę po trzykroć około pola w uroczystym pochodzie, wśród przepisanych ceremonii, śpiewów i modłów, poczem następo wało ofiarowanie i wesoła uczta pod gołem niebem 1 )- I właśnie od tego chodzenia z ofiarą około (amb—)pól (arva) nazwano tę uroczystość am barval i a 1 ). W X. wieku rozumiano jeszcze w Niemczech, gdzie Sobótki także obchodzono, że to rodzaj ambarvaliow rzymskich. Ogromnie ciekawy pod tym wzglę dem jest akt fundacyjny z r. 939 z dyecezyi paderborneńskiej. (Fundacya klasztoru pod wezwaniem N. P. Maryi). Czytamy w nim dosłownie: „Postanawiamy, żebyście corocznie w czasie Zielonych Świątek, Duchem Świętym natchnieni, obnosząc po parafiach waszych w długim pochodzie tegoż Patrona Waszego i domy wasze oczyszczając (lustrantes), we łzach i modłach wszelakich siebie uświęcali, a nie przez pogańskie ambar- valia (pro gentili cio Am barval i) i dja wsparcia ubogich jałmużnę składali. Mam bowiem nadzieję, że za zmiłowaniem tego Patrona spulchniona ziemia bujniejsze wyda owoce i złe niepogody łacniej ustąpią

[madohora]

Forma Jesz, Jesz a mogłaby być także skróceniem imienia Jarosław, Jaromir, Jaczymirinie wiedzielibyśmy zgoła, jak w całości brzmiało imię naszego Jowisza, gdyby nie histo rya, która zna tylko boga Jarowita, a nie wie nic zgoła o bogu Jarosławie, Jaromirze, Jaczymirze lub coś podobnego

[madohora]

— upadną feudalne blanki, kościoły kupczące i banki krzyczące klombami róż — rotszyldy, upiory i trądy DZIEŃ WTÓRY wezwie na sądy — na sądy i pośle na szafot pod gilotyny nóż — a zaś w DZIEŃ TRZECI: CZŁOWIEKA — powstanie i przyjdzie z daleka NĘDZARZ bez miana i powie ZIEMI: kochana — i rzuci to słowo w świat to wielkie, jedyne słowo: — BRAT — i ziemi cześć przywróci i skałom i drzewem i trawom chmurom i wodom i SŁOŃCU SERCU przywróci cześć — — a rola jest szczodra i wierna (— wód żywych pełna cysterna —) — stokroć opłaci się trud kochania 0 tak! wszyscy będą mieli co jeść 1 chleba będzie w bród i nikt nie będzie kradŁ

[madohora]

I tiŚ I m r Y zamrocz — oczy, oczy zmęczone — nogi drogą strudzone — serce takie znużone — serce takie strwożone bije, bije o pnie o pnie o pnie — serce bardzo znużone, serce wielce strwożone zalęknione — jak w zmorze jak w śnie — bije, bije, uderza w takt krwi w pnie w pnie — idę — skradam się — — w trwodze ... kto to ? — matko — matko — to ty? — — szumi dąb — po jęk — szelest — poszum — stuk — kto to ? — ojcze — ojcze — to ty? — — sosna — sosna — — szum — jęk — — westchnienie — szum

[madohora]

akcje pójdą w górę upadną poniektóre — ten się wzbogaci ów straci — wszakże to jest treścią dnia! waszego dnia, jedynie to: — na wszystkie mówione tony - zarobek, zasobek miljony!! — więc mogłożby być inaczej, iżbym nie ostał sam ? wńęc tak — u bram, u przeraźliwych przedmieści ostanę sam pełen Miłości kamieni, drzew, zwierząt i tej najtrudniejszej, naj żmudniej szej MIŁOŚCI CZŁOWIEKA — — ostanę sam i będę czekał cierpliwie u murów miejskich ściany wsłuchany w śnie, w dziwie — aż wybije godzi

[madohora]

Przypatrzmy się więc jakiemukolwiek znanemu po- v'/szechnie kwiatkowi np. wiśni. Znajdujemy tu najprzód na zewnątrz zielone listki, które nazywamy kielichem potem 5 listków białych lub różowych tworzących ra zem koronę. Do niej są przyrosłe liczne nitki tak zwa ne pręciki, męzkie narzędzia kwiatów zakończone w wierzchołkach dwoma woreczkami zwanymi pylnika- mi, bo się z nich wysypuje drobny żółty proszek czyli pyłek. Znamy go dobrze z kwiatów tak zwanych czer wonych lilii, których nie można bezkarnie powąchać, nie ubarwiwszy sobie nosa brunatnym ich pyłkiem. Na reszcie sam środek kwiatu zajmuje jego żeńskie narzę dzie, coś podobnego do butelki, a co nazywamy słup kiem. W słupku tym mamy długą szyjkę zakończoną w wierzchołku zgrubiałym znamieniem i dolną nabrzmiałą, wydrążoną część zwaną zaląźnią, bo się w niej lęgną na siona. Po okwitnięciu to jest po opadnięciu tych barw nych płatków, górna część słupka czyli szyjka usycha i opada, a dolna przekształca się powoli w wiśnię, w któ rej zagłębionym wierzchołku widzimy zawsze maleńki punkcik, właśnie bliznę pozostałą po tej odpadłej szyj ce. W dojrzałej wiśni mamy nazewnątrz soczyste mię so, które jemy, potem pestkę o grubej skorupie, w środ ku której ukrywa się dopiero kiełek to jest maleńka już do wykiełkowania gotowa wiśnia. Wszystkie te trzy części znajdują się już w założeniu w dolnej części słup ka dopiero co rozwiniętego kwiatu. Na [przekroju po dłużnym mamy tu naprzód ściankę zalążni potem prze- strzeń wypełnioną kuleczką tak zwanym zalążkiem, w środku którego znajduje się maleńki pęcherzyk. Są to właśnie składowe części przyszłego owocu. Ze ścian ki bowiem tej butelki tworzy się potem mięso wiśni, które jemy i skorupa pestki, a z tego małego pęche rzyka ukrytego w zalążku jąderko czyli kiełek młodej roślinki wiśni.

[madohora]

Stoją one zawsze na jednym z nerwów liścia i są tak wielkie, źe je gołem okiem łatwo spostrzedz mo żna, w dotknięciu miękkie jakby kłaczek wełny, a za poruszeniem wypada z nich drobny pomarańczowy lub brunatny proszek. Jeżeli teraz zdejmiemy brzytwą ta ką kupkę z liścia i umieścimy ją pod mikroskopem, to przekonamy się, źe w skład ich wchodzą jakieś wo reczki. Woreczki te są tak małe, źe jeden z nich go łem okiem zaledwo dojrzeć można, mają długą wyStoją one zawsze na jednym z nerwów liścia i są tak wielkie, źe je gołem okiem łatwo spostrzedz mo żna, w dotknięciu miękkie jakby kłaczek wełny, a za poruszeniem wypada z nich drobny pomarańczowy lub brunatny proszek. Jeżeli teraz zdejmiemy brzytwą ta ką kupkę z liścia i umieścimy ją pod mikroskopem, to przekonamy się, źe w skład ich wchodzą jakieś woreczki. Woreczki te są tak małe, źe jeden z nich go łem okiem zaledwo dojrzeć można.

[madohora]

Zarodniki powstają w różnych gatunkach paproci o różnej porze roku, u nas w le.cie, w cieplejszych kli matach przez wszystkie miesiące. Może się więc zda rzyć, źe niejedna paproć kwitnie rzeczywiście w noc świętojańską, ale tak samo kwitnie kilka dni z rzędu przedtem i potem, a nie jedną chwilę, inne zaś kwitną przez całe lato, a kwiaty są niewidzialne dla gołego oka, i nietylko nieświecące ale ukryte przed naszym wzrokiem na spodniej stronie przedrośla

[madohora]

A po porównaniu wiosennem dnia z nocą już co raz ochoczej i weselej na tym bożym świecie. Już za śmiały się stubarwnem kwieciem łąki, już gną się złote łany zbóż pod ciężarem życiodajnego ziarna, młode po kolenie ptastwa napełnia lasy i gaje swem pieniem, wznosząc na rozliczne tony pieśń ciepłemu promienio wi słońca, który je do życia powołał. Cała przyroda drga źywszem tętnem, wszędzie pod wpływem dobro czynnego światła ustępują ciemności, znika martwota, zieleni się łan, rumieni się kwiat, dojrzewa owoc. Na reszcie 24 Czerwca stoi słońce na zenicie sławy i po tęgi, trzeba mu cześó oddać. Na szerokiej słowiań- szczyznie od Bałtyku do Adryi płoną ognie Kupała czyli Sobótki, brzmi wesoła pieśń, rozlega się muzyka, a przy jej dźwiękach rozpoczyna się tan. Wszystko oddaje w upojeniu cześć wszechpotężnemu słońcu, zda Się, że cała przyroda wysila się na tę chwilę, wszyst ko temu słońcu, stojącemu dziś najwyżej, ulega, czyż się Co oprzeć zdoła? Nie! Dziś nawet zawsze płonna paproć kwiat wydać musi. Takie jest mojem zdaniem znaczenie owego podania o kwiecie paproci? Jest ono dopełnieniem i niejako uwieńczeniem owego poglądu Słowian, że wszystko rodzi się i rozwija pod wpływem słońca. Widzieli oni wszystkie rośliny wydające kwia ty i owoce, jedną paproć zawsze bez kwiatu.

[madohora]

Czemuś smutna dziś Zosieńku, Czemu łzy ci płyną, Do kogo żal masz w serdeńku, Powiedz mi dziewczyno. Oj łzy gorzkie serca mego, Jako łzy sieroty, Nikt nie pojmie żalu tego, Ni mojej tęsknoty. Otrzyj Zosiu swe oczęta, Niby jasne zorze, Idą chłopcy i dziewczęta, Za wioskę na wzgórze. Już stos łomu nałożyli, I starym zwyczajem, Kupalnochp zapalili, Na górze pod gajem. Ciebie brak jeszcze dziewczyno, Coś pierwsza urodą, Twe żale, tęsknice miną, Ody w taniec powiodą. Oj nie pójdę ja dziś z wami, Nie miną tęsknoty, Kiedy zalewam się łzami, A łzami sieroty. Dzisiaj roczek mija pono, Gdy w tej samej porze, Kupalnockp zapalono, Za wioską na górze. Płomień błysnął pod niebiosy, I łunę roztoczył, Gdy mój Jasio jasnowłosy, Na konika skoczył. Taniec wiodła gawiedź cała, Aż bór grzmiał odgłosem., A jam rzewnie zapłakała, Nad Jasieńka losem. Wrony konik w dali zarżał, Zatętnił podkową, A bór ciemny głucho zadrżał; Nad Jasieńka głową. Gdzieżeś Jasiu, gdzieś kochanie, Gdzie dzisiaj wędrujesz, Czy słyszysz moje wołanie, Czy mnie pożałujesz — Jacy ludzie kędy bywasz, Dobrej czy złej woli, Gdzie bystry Dunaj przepływasz, W jakiej żyjesz doli. Czy jedziesz drogi twardemi, Czy przez bujne kwiecie, Czyliś w zimnej spoczął ziemi, Lub żyjesz na świecie. Jeśli ziemia cię już kryje, Niech cię w śnie zobaczę, Weź mnie z sobą, niech nie żyję, Niech dłużej nie płaczę. A jeśli żyjesz Jasieńku, Powracaj w te strony, I zastukaj w mem okienku, Zarży konik wrony. Tak płakała, narzekała, Nadobna Zosieńka, Bo rok mijał jak czekała, Z wojenki Jasieńka. Ogień dawno rozpalono, Wszyscy taniec wiodą, Jednej tylko braknie pono, Co pierwsza urodą. Oni tańczą i śpiewają, Za wioską na górze, Jej łzy liczko omywają, W ojcowej komorze. Co to tętni tam pod górą, Czyj to miecz tam błyska, Kto to jedzie nocną porą, Prosto do ogniska. Jasio śpieszy pośród nocy, Tętni koń Jasieńka, Wstrzymał konia, z siodła skoczy, Pyta gdzie Zosieńka. Znój okrywa jego czoło, Bo rycerz to dzielny, Wzrok potoczył naokoło,, I zbladł jak śmiertelny.; Wszyscy witaó gó zaczęli, Gdzie Zosieńka?! pyta, Czyli za mąż ją już wzięli, Czy ziemią pokryta. Jeśli za mąż ją wydali, Szkoda żem niezginął, Jeśli w ziemię ją schowali, Gdzieżem jej grób minął Ciesz się Jasiu, ciesz kochany, Twa Zosieńka żyje, Jej główkę wianuszek kryje, Wianuszek ruciany Tyś dumał że ona w grobie, Lub że za mąż wyszła, Ona dziś płacze po tobie, Temu tu nie przyszła. Gore ogień kupalnocny, Łunę w niebo ciska, W koło wiodą taniec skoczny, Choć dzionek już błyska. Kto na przedzie taniec wiedzie? Młodzian i dzieweńka, To Jasieńko jest na przedzie, To jego Zosierika. On jak wyniosła lilija, Ona, róży kwiatek, Noc minęła, dzień przemija, Zgasł ognia ostatek.

[madohora]

Ogień w tradycji kultury towarzyszy również takim wydarzeniom jak Nowy Rok, niem. Osterfeuer (palenie Judasza), Noc Walpurgi oraz Halloween.

[madohora]

• NOC KUPAŁY - Kupalnocka, Noc Kupalna, Sobótka, Noc Świętojańska, Letnie przesilenie [;ENG Subtitles];

[madohora]

Według innej koncepcji legendy o kwiecie paproci (których pochodzenie mogło stać się inspiracją dla baśni Braci Grimm) wywodzą się z braku dostatecznie precyzyjnej aż do przełomu XVIII–XIX wieku systematyki i mianownictwa roślin. Ta sama roślina na różnych obszarach nosić mogła inne nazwy. Dodatkowo mianem paproć (albo paprotka) potocznie wówczas nie określano jednej tylko rośliny, lecz był to termin ogólny, oznaczający zbiorowo wiele rodzajów roślin występujących na terenach podmokłych (sam wyraz wywodzi się z pierwiastka indoeuropejskiego „pap-r”, oznaczającego sitowie), z których wiele kwitnie w czerwcu

[madohora]

Marzanna, jako odpowiednik Cerery, została wraz z Dziewanną wspomniana przez Jana Długosza jako bogini polska.

[madohora]

„Chodzenie z maikiem/gaikiem” (na Śląsku: „z goikiem”) to obrzęd polegający na obnoszeniu po domach gałęzi sosnowej lub całej choinki ozdobionej wstążkami, własnoręcznie wykonanymi ozdobami, skorupkami jajek czy kwiatami. W niektórych odmianach tego obrzędu do szczytu przywiązuje się lalkę lub obchodowi towarzyszy oprowadzanie żywej dziewczyny (stąd „chodzenie z królewną”). Gaik przeważnie obnoszony jest przez dziewczęta, które w odwiedzanych domach składają życzenia, śpiewają i tańczą. Według przekazów, dawniej gaikowi towarzyszyło również zbieranie datków.

[madohora]

Współcześnie obrzęd zatracił swój sakralny charakter i stanowi rodzaj zabawy, celebracji początku wiosny. Tak jak w pozostałych częściach Polski, obchodzi się go w okolicach pierwszego dnia kalendarzowej wiosny, tj. 21.03. Uczestniczy w nim głównie młodzież szkolna i dzieci oraz lokalne zespoły folklorystyczne. Przebieg obrzędu jest w zasadzie dość podobny – pochód dzieci i dorosłych, zarówno mężczyzn, jak i kobiet, niesie własnoręcznie zrobione marzanny i marzanioki nad wodę, gdzie przy tradycyjnych pieśniach wrzuca się kukły do wody. Czasem najpierw się je podpala albo nadszarpuje ich stroje. W drodze powrotnej na plan pierwszy wysuwają się goiki przystrojone wstążkami i wydmuszkami. Pochód wraca do wsi, śpiewając piosenki. Następnie w niektórych miejscowościach, jak np. w Brynicy (część Miasteczka Śląskiego), świętuje się początek wiosny, organizując biesiadę

[madohora]

Ciastka wytwarzane są z różnych rodzajów ciasta (francuskiego, drożdżowego, kruchego i innych) oraz rozmaitych dodatków, którymi mogą być np. kremy, lukry, owoce, galaretka czy bita śmietana.

[madohora]

Po świętym Janie dozwolone kąpanie
Tak mówiły nasze bacie. Lecz ich nikt słuchać nie chce.

[madohora]

RELIGIA SŁOWIAN

[madohora]

Święto to jest często opisywane i popularyzowane współcześnie jako rodzima alternatywa wobec zachodnich walentynek

[madohora]

Paweł Jasienica podał, że ostatni zarejestrowany przypadek prawdziwie pogańskiego świętowania kupały miał miejsce w 1937 r. na Opolszczyźnie. Współcześnie, na fali zainteresowania ludowością i ładunkiem kulturowym narodów, obchody związane z letnim przesileniem zyskują na popularności wśród społeczeństw europejskich. W swym pierwotnym znaczeniu święto to jest nadal obchodzone przez wielu neopogan: rodzimowiercy słowiańscy nawiązują do słowiańskiej tradycji, podczas gdy np. wikanie w obchodach święta przesilenia letniego wzorują się na różnych tradycjach, głównie brytyjskich.

[madohora]

W niektórych regionach wierzono, że do święta Kupały nie można kąpać się za dnia w rzekach, strumieniach czy jeziorach, natomiast kąpiel po zmroku lub przed wschodem słońca leczyła rozmaite dolegliwości, jako że woda była wówczas uzdrawiającym żywiołem należącym do księżyca

[madohora]

Według wierzeń wodniki, wodnice i utopce oraz większość pozostałych demonów wodnych lubiła zaczajać się na spragnionych lata ludzi, którzy nierozsądnie zażywają kąpieli przed nocą Kupały. Dopiero po tym święcie kąpiel w akwenach stawała się stosunkowo bezpieczna. W okresie późniejszym wierzenia te znalazły swoje odbicie w święceniu wody w przypadającą na 23-24 czerwca wigilię św. Jana, co miało przeganiać złe moce i niejako oficjalnie otwierać sezon kąpielowy (stąd przypuszczalnie kolejne późniejsze powiązanie postaci Jana Chrzciciela z nocą Kupały).

[madohora]

[madohora]

Girls may float wreaths of flowers (often lit with candles) on rivers, and attempt to gain foresight into their romantic relationship fortune from the flow patterns of the flowers on the river. Men may attempt to capture the wreaths, in the hope of capturing the interest of the woman who floated it.

[madohora]

La nuit de Kupala (russe : Купала, pron. Koupala) est une célébration traditionnelle des peuples slaves célébrée aux environs du solstice d'été (entre le 20 et le 24 juin du calendrier grégorien, le solstice tombant généralement le 21 juin). Son équivalent en Lithuanie est Kupolines (ou Rasa), en Lettonie, Ligo et en Suède MidSommar (avec érection du Majstang, l'arbre de mai). Sa fixation est depuis la christianisation des peuples concernés influencée par la fête de la Saint-Jean.

[madohora]

En Finlande (Juhannus) et en Estonie (Jaanipäev), cette fête est l'une des plus importantes du calendrier. Dans ce dernier pays, ainsi qu'en Lituanie, le jour de la fête est un jour de congé légal.

[madohora]

Le poète polonais Jan Kochanowski, qui participa à certaines de ces festivités, donne une description de la nuit dans son Pieśń o Sobótce

[madohora]

[madohora]

Dále byly pleteny věnce a mládež se jimi zdobila. Ty byly také, často doplněné svícemi, dívkami posílány po vodě a ty z jejich pohybu věštily své štěstí ve vztazích. Mladí muži se někdy snažili je zachytit aby na sebe upoutali pozornost dívky. Ohně mladíci a dívky přeskakovali nazí, v některých ruských oblastech až do 19. století, a stejně jako koupele to mělo zajistit rituální čistotu a zdraví.

[madohora]

V severním Bulharsku a části Srbska byla užívána hliněná figura Germana, Kalojana či Perperuny házená do řeky za účelem dodání dostatku vláhy polím. Perperuně blízkou figurou je Dodola, sloužící k přivolání deště a představovaná nedospělou dívkou zdobenou věnci, doprovázenou dalšími pěti stejně ustrojenými.

[madohora]

Havel Žalanský na počátku 17. století zmiňuje:

[i]„...tance noční provodí, pasy a věnci frejířskými a pověřečnými se šlechtí, žraní, kvasy a jiné mrzkosti plodí.“

[madohora]

др.-рус. Кресъ; рус. Иванов день, Купала, Колосок, Ярилин день (яросл., твер.), Ярило[8] (яросл., твер., нижегород.), Кокуй (новг.), Праздник летнего солнцеворота, Иван-травник, Иван добрый, любовный, цветной, чистоплотный, Ярилино гулянье; полес. Иван петров, Иван петровный укр. Сонцекрес, Купайло, Купайлица, Копальний Іван, Варфоломій і Варвара; белор. Купалле, Ян Купальны, Іван Вядзьмацкі, Іван Калдунскі; русин. Лада

[madohora]

В этот день было принято молиться святому Иоанну Крестителю при головной боли и за детей

[madohora]

В ряде мест украинских и белорусских традиций только после Купалы прекращали петь веснянки. У восточных и западных славян существовал запрет есть вишню до этого дня[39]. У восточных славян считалось, что до Иванова дня женщинам не следует есть никаких ягод, иначе у них будут умирать малые дети

[madohora]

Да тебе, Купа́льночка, ўпущу,
Зелёным вином и прыйму,
Пшеничным пивом упою́,
А белым сыром накормлю

[madohora]

Главная особенность купальской ночи — очищающие костры. Молодёжь стаскивала со всего села огромное количество хвороста и устраивала высокую пирамиду, в центре которой возвышался шест, на него насаживали колесо, смоляную бочку, череп коня или коровы (полес.) и т. п. По мнению Т. А. Агапкиной и Л. Н. Виноградовой, символ высокого шеста, с установленным на нём колесом, в целом соотносился с универсальным образом мирового дерева

[madohora]

Для изготовления купальского деревца выбирали в зависимости от местности: молодую берёзку, вербу, клён, ель, либо срезали верхушку яблони. Девушки украшали его венками, полевыми цветами, фруктами, лентами, иногда свечами; затем выносили купайлу за село, втыкали в землю на поляне, и водили вокруг него хороводы, гуляли, пели. Позже к игрищам подключались парни: они делали вид, что пытаются похитить деревце или украшения с него, повалить его или поджечь, а девушки его защищали. В конце концов заканчивалось тем, что все вместе шли топить купайлу в реке или сжигать его в костре

[madohora]

С папоротником и цветком Иван-да-марья были связаны особые купальские предания. Названия этих растений фигурируют в купальских песнях

[madohora]

Считалось, что для того чтобы защитить себя от нападения ведьм, следует класть на пороге и на подоконниках крапиву. Украинские девушки обязательно рвали полынь, так как считали, что её боятся ведьмы и русалки

[madohora]

В купальскую ночь, как и в одну из ночей на зимние святки, у восточных славян часто совершались ритуальные бесчинства молодёжи: крали дрова, телеги, ворота, затаскивали их на крыши, подпирали двери домов, замазывали окна и т. п. Бесчинства в купальскую ночь — южно-русская[69] и полесская традиция

[madohora]

Сербы называли Иоанна Предтечу Свети Јован Игритељ, поскольку верили, что в этот день солнце останавливается три раза на небе или играет. Поведение солнца в Иванов день они объясняли, ссылаясь на евангельские строки, связанные с рождением Иоанна Предтечи: «Когда Елисавета услышала приветствие Марии, взыграл младенец во чреве её; и Елисавета исполнилась Святого Духа» (Лк. 1:41)

[madohora]

ело не престала зде ещё лесть идольская, кумирное празднование, радость и веселие сатанинское… тому (сатане) я(ко)же жертва приносится всяка скверна и беззаконие богомерзкое празднование… стучат бубны и глас сопелий и гудут струны, женам же и девам плескание (ударенье в ладоши) и плясание и главам их накивание, устам их неприязнен кличь и вопль, всескверненые песни, бесовская угодил свершахуся, и хребтом их вихляние и ногам их скакание и топтание

[madohora]

Коли до Ивана просо в ложку, то будет и в ложке» (южн.)

[madohora]

[madohora]

Czarcie kręgi mogą powstawać w wyniku działania kilku podobnych mechanizmów, zależnych od rodzaju grzybów i innych roślin zaangażowanych w to zjawisko. We wszystkich scenariuszach mamy początkowo do czynienia z pojedynczym zarodnikiem grzyba, inicjującym kolonię. By powstał czarci krąg, grzyb ten musi cechować się silnym wyjaławianiem podłoża, lub wręcz zatruwaniem go substancjami pozostającymi w podłożu po obumarciu fragmentów grzybni. Im bardziej jednorodne jest podłoże (w sensie podobnej zawartości składników pokarmowych w jego różnych miejscach, i nieobecności przeszkód), tym bardziej czoło rozwijającej się kolonii przypomina okrąg. W określonym miejscu, plecha grzyba może przeżyć jedynie określony czas, po którym podłoże jest już zbyt jałowe lub nasączone toksynami – jest to przyczyną obumierania wewnętrznej części kręgu, w wyniku czego żywy pozostaje jedynie rozrastający się pierścień ograniczony dwoma okręgami: na zewnątrz czołem rozrastającej się kolonii, od wewnątrz – obszarem wyjałowionym lub zatrutym. Proces rozrostu takiej kolonii nie musi być w ogóle widoczny – plecha grzyba może rozrastać się np. pod powierzchnią gleby. Uwidocznienie kręgu może nastąpić w wyniku dodatkowych czynników, takich jak:

[madohora]

Często nawet nie potrafimy wyjaśnić logicznie tego, dlaczego tak bardzo wpływają na nas różne czynniki. Dany smak lub zapach może pobudzać nasze zmysły do tego stopnia, że czujemy się, jakbyśmy latali nad ziemią.

[madohora]

Dziś jest przede wszystkim stosowany jako przyprawa, ale niektórzy twierdzą, że noszony przy sobie w postaci gałązki, dodaje nieśmiałym ludziom odwagi i pomaga przyciągnąć do nich uczucie. Poza tym ma działanie oczyszczające, dzięki czemu przepędza z otoczenia negatywną energię.

[madohora]

Wśród miłosnych eliksirów prym wiedzie ten przygotowywany z dodatkiem kilku nasion kolendry, które najpierw należy rozdrobnić, koncentrując się na wybranej osobie, a później zalać je źródlaną wodą.

[madohora]

Bransoletka przyciągająca miłość

Jeśli chcesz zdobyć miłość wybranka, musisz mieć coś, co należy do niego. Albo jest częścią jego ciała. Najlepiej sprawdzają się paznokcie lub włosy. Te ostatnie w miarę łatwo zdobyć, o ile ukochany nie jest łysy. Gdy już masz jego kosmyk, zawiąż na nim trzy węzełki, a potem spleć ze swoim.

[madohora]

Jeżeli jego serce okaże się nadal zimne, swoją zdobycz (kosmyk włosów, nitkę z szalika, puch z kurtki) zmieszaj z woskiem i wrzuć do ognia, wypowiadając słowa: „Niech twe serce płonie miłością do mnie i topnieje jak wosk". Ten rytuał najlepiej wykonać w piątek po południu (tym dniem opiekuje się Wenus) i powtarzać przez następne dni, czyli sobotę i niedzielę, zawsze o tej samej porze.

[madohora]

Nie zabieraj się do magii, jeśli jesteś mocno zdenerwowana lub masz depresyjny nastrój. Wtedy czary nie zadziałają.

[madohora]

Święty Tadeusz Juda
To patron od spraw wydawałoby się beznadziejnych. Pomoże znaleźć miłość nawet wtedy, gdy ze względu na wiek czy trudną sytuację życiową, sama przestałaś w to wierzyć.

[madohora]

Noc świętojańska, sobótka, noc kupały

To nazwy jednego słowiańskiego święta, przypadającego na moment, gdy dzień jest najdłuższy, zaś noc najkrótsza. Wypada ono 21, a czasem 22 czerwca. Kościół przesunął je na 23/24 czerwca i połączył z dniem poświęconym Janowi Chrzcicielowi (specjalnie w tym celu ustanowionym).

[madohora]

Na kilka dni przed sobótką posadź w doniczce źdźbła szczypiorku.

Każde oznacz nitką innego koloru – niech symbolizuje konkretnego mężczyznę. W noc świętojańską sprawdź, który szczypiorek wyrósł najwyżej. To ten facet się w tobie kocha.

[madohora]

Poszukaj w okolicy krzewu ligustru. Przed północą z zawiązanymi oczami zerwij z krzewu trzy kwiatostany (przypominają biały bez, ale są mniejsze) i schowaj pod poduszką czy w szufladzie. W taki prosty sposób zwiększysz swoje szanse na spokój i szczęście.

[madohora]

Na wsiach, o fizycznym aspekcie zalotów i miłości rozprawiano bez krępacji, a powszechnie znane i śpiewane piosenki pełne były rozbudzonej zmysłowości. Mimo iż opinia społeczna na wsiach nie była tak surowa jak w innych stanach, to i tak pilnowano, aby młodzi w swoich zalotach nie posunęli się zbyt daleko.

[madohora]

Następnym etapem domowych i rodzinnych matrymonialnych układów były zmówiny, czyli swaty, swaciny, inaczej dziewosłęby, rainy, rajby, snymby, swadźba. Tym razem była to oficjalna wizyta i rozmowa, która doprowadzała do wiążących ustaleń pomiędzy rodzinami młodych. Swaty tak jak zwiady odbywały się z zachowaniem odpowiednich form i obowiązującego konwenansu. W ustalonym terminie, odświętnie ubrany swat, przychodził do domu dziewczyny. Na piersi miał czerwoną wstążkę i bukiecik ruciany. Zaproszony do środka zajmował wskazane mu miejsce za stołem, co równało się z poważnym i godnym potraktowaniem zarówno swata, jak i posłannictwa, z którym przychodził.

[madohora]

Cech złotników paryskich co roku w pierwszy dzień maja składał prezenty kościołowi Notre-Dame. W 1449 r. posadzili zielone drzewo, które nazwano zielonym majem . Następnie postanowili przedstawić maj dwóch z nich, których nazwano książętami majowymi . W 1499 r. dodali do Maja dzieło architektoniczne w postaci tabernakulum z sonetami, rundami i innymi utworami poetyckimi. W 1533 r. tabernakulum zostało ozdobione małymi malowidłami przedstawiającymi dzieje Starego Testamentu . W 1608 r. ofiarowali oni trzy obrazy z tabernakulum. W końcu majowy prezent został przekształcony w obraz wotywny, który; temat był zwykle zaczerpnięty z Dziejów Apostolskich . Obraz majowy eksponowany był przed portalem w pierwszych dniach miesiąca, a przez pozostałą część tego miesiąca wisiał w Kaplicy Marii Panny.

[madohora]

Jeśli chodzi o strój ślubny, panna młoda staje się obiektem zainteresowania wszystkich oczu, dlatego jej suknia ślubna powinna być wybrana z należytą dyskrecją. Suknia ślubna powinna być wykonana z miękkiego „pływającego” materiału, takiego jak szyfon, żorżeta lub organza. Suknia powinna być krystalicznie biała, reprezentująca świętość instytucji małżeństwa, jak również pobożność święta. Panny młode na weselu o tematyce wielkanocnej mogą również zdecydować się na biżuterię wykonaną z sezonowych wiosennych kwiatów lub nosić wiosenne kwiaty we włosach. Może też nieść płytki kosz pełen wiosennych kwiatów. Jeśli chodzi o strój pana młodego, może on zdecydować się na jasny garnitur, pasujący do kolorystyki panny młodej.

[madohora]

CIASTECZKA Z KAWAŁKAMI CZEKOLADY

150 g mąki
125 gramów cukru
120 g masła
1 jajko
½ łyżeczki sody oczyszczonej
½ łyżeczki soli
Chipsy czekoladowe
1 łyżeczka esencji waniliowej

Zmiksuj masło i cukier, aż będą miękkie i puszyste.
Dodaj jajka do powyższej mieszanki, po jednym na raz. Teraz dodaj esencję waniliową i dobrze wymieszaj.
Mąkę, sodę oczyszczoną i sól przesiać razem. Dodaj to do powyżej przygotowanej mieszanki i dobrze wymieszaj.
Dodać wiórki czekoladowe i dokładnie wymieszać.
Ciasto schładzamy przez pół godziny.
Nasmaruj blachę do pieczenia odrobiną oleju.
Łyżką kłaść ciasto na blachę.
Rozgrzej piekarnik do 190 stopni C przez 2-3 minuty.
Wstaw naczynie do pieczenia do piekarnika i piecz przez 8-10 min.
Spróbuj ciastka, aby sprawdzić, czy jest w pełni ugotowane, czy nie. Jeśli nie, piecz jeszcze 1-2 minuty

[madohora]

TORT

1¼ szklanki mąki uniwersalnej
2 łyżki niesłodzonego kakao w proszku (ciemne)
2 łyżeczki proszku do pieczenia
2 szczypty soli
1 szklanka cukru
1 łyżka esencji waniliowej
½ szklanki mleka lub wody
½ szklanki oleju roślinnego (bez smaku)
2 jajka (ubite)
Do mrożenia
2/3 szklanki ciężkiej śmietanki lub bitej śmietany
260 g półsłodkiej czekolady (40-50% kakao)

Rozgrzej piekarnik do 350 stopni F (180 stopni C) i nasmaruj 9-calową (23 cm) formę do ciasta olejem roślinnym.
W misce wymieszaj mąkę, kakao, proszek do pieczenia, sól, cukier i esencję waniliową. Dodaj mleko/wodę, olej roślinny i jajka. Dobrze wymieszaj.
Kontynuuj mieszanie składników, aż będą gładkie, ręcznie lub za pomocą miksera elektrycznego z małą prędkością. Jeśli ciasto jest zbyt rzadkie, można dodać jeszcze trochę mąki.
Przenieś ciasto do tortownicy i piecz w temperaturze 350 stopni przez około 35 do 45 minut lub do momentu, gdy drewniany patyczek wbity w środek wyjdzie czysty.
Po ostygnięciu ciasta pokrój je poziomo, przez środek, aby powstały dwa równe blaty (łatwiej, jeśli ciasto było w lodówce). Odłóż je na bok.
Teraz podgrzej 2/3 szklanki ciężkiej śmietany lub bitej śmietany na patelni z sosem. Zdjąć z ognia i dodać drobno posiekaną ciemną półsłodką czekoladę.
Kontynuuj mieszanie śmietanki i czekolady, aż będzie gładkie. Teraz pozwól lukierowi ostygnąć i zgęstnieć, jeśli to konieczne, w lodówce.
Użyj 1/3 lukru między dwiema warstwami, 1/3 na wierzchu, a resztę wokół ciasta. Wstaw ciasto do lodówki na godzinę lub dłużej, aby lukier stwardniał. Twoje ciasto jest gotowe do podania!

[madohora]

Tak więc Walenty modlitwą przywraca wzrok Julii, córce sędziego, którego prosi o nawrócenie i przyjęcie chrztu wraz ze wszystkimi domownikami (46 osób); a Asterius dotrzymuje obietnicy.
Obawiając się wstrząsu w pokoju cywilnym, cesarz zamknął Walentyna w celi (córka sędziego Asteriusa wysłałaby mu list „do mojego Walentina”), po czym kazał go pobić, a następnie ściąć na Drodze Flaminiańskiej, niedaleko od Milvian Bridge, 14 lutego 269.
Ciało Walentego zostało pochowane przez pobożną matronę o imieniu Sabinilla , która złożyła je w swojej posiadłości. 6
Klaudiusz II Okrutny zmarł w sierpniu 270 r. w Sirmium jako ofiara zarazy, która zdziesiątkowała jego armię.

[madohora]

W 1870 roku proboszcz parafii Saint-Rémy de Montignies-sur-Sambre w belgijskim mieście Charleroi poprosił swoich parafian o okazanie poparcia dla papieża Piusa IX . W dowód wdzięczności papież ofiarował parafianom relikwie św. Walentego z Terni. Od 10 sierpnia 1874 r. w kościele Saint-Rémy w Montignies-sur-Sambre zainstalowano mosiężną kapliczkę w stylu neogotyckim, ozdobioną czerwonymi i zielonymi kaboszonami

[madohora]

skierowany do senatora Andromaque, który dał wyraz przywiązaniu do tego tradycyjnego rzymskiego święta, krytykuje sprośne pieśni i niemoralne zachowania, kpi z przesądów chrześcijan oddających cześć demonom, by odpędzić pecha i podkreśla, że ​​obchody te nie zapobiegły epidemiom dwadzieścia lat wcześniej . Gelazjusz oficjalnie ustanowi Walentynki w 495 roku.

[madohora]

Termin walentynki jest używany przez Karola Orleańskiego (1391-1465), księcia i poetę, w znaczeniu ukochanej kobiety . British Museum wystawia walentynki(karta listowa), którą poeta wysłał do swojej żony w 1415 roku, po pojmaniu go w Azincourt i uwięzieniu w Tower of London, gdzie był przetrzymywany przez 25 lat. Karta z listem przedstawia parę młodych ludzi dających sobie nawzajem kwiaty, gdy Kupidyn leci nad ich głowami.
Valentine oznacza list, który młodzi mężczyźni w Anglii piszą do młodych dziewcząt 14 lutego. Według legendy Valentin przed egzekucją napisał list do Julii.
W tygodniu walentynkowym chłopcy myślą, że wolno im wszystko w ich ekstrawaganckich listach napisanych na papierze walentynkowym lub walentynkowym , papierze specjalnie przeznaczonym do pisania walentynek.
Niektórzy twierdzą, że walentynki mogą mieć pogańskie pochodzenie. Ich nazwa pochodziłaby po prostu od łacińskiego słowa vale , które umieszczano na dole listów, aby powiedzieć temu, do kogo się pisało: „ Bądź zdrowy!
W każdym razie w Wielkiej Brytanii walentynki padają 14 lutego i wymieniamy tekturowe serca na kwiaty.... Te
walentynki nie mają nic wspólnego z obchodzonym 25 lipca św. Walentym, który został spalony w Palestynie około 308 r. na chrześcijan i za przewrócenie ołtarza pogańskich bogów.

[madohora]

W Austrii zakochani paradują ulicami.

[madohora]

W Brazylii Walentynki ( dia dos namorados= dzień zakochanych) obchodzony jest 12 czerwca; w Kolumbii przypada na trzecią sobotę września ( día del amor y amistad = dzień miłości i przyjaźni). W Peru 14 lutego jest Dniem Miłości lub Dniem Przyjaźni oficjalnie od 2012 roku

[madohora]

Parafie organizują Ucztę Weselną podczas którego chętne pary mogą odnowić swoje zaangażowanie. Odnowa ta może mieć miejsce z okazji Niedzieli Świętej Rodziny (święto zwykle obchodzone w niedzielę po Bożym Narodzeniu; jednak gdy Boże Narodzenie wypada w niedzielę, Świętą Rodzinę przenosi się na piątek, 30 grudnia) lub Świętego Walentego 14 lutego .

[madohora]

Krwawienie dzienne Święty Walenty
oczyszcza krew do czysta wieczorem i rano,
A krwawienie dnia z przodu
Utrzymuje gorączkę we wszystkich rok.

[madohora]

W Walentynki wszystkie wiatry są morskie.

[madohora]

Séverin, Valentin, Faustin są zamrożeni w drodze.

[madohora]

[madohora]

Z czasem ognie ozdobne się po
jawiały, a ile razy życie narodowe przyspieszonym
tętnem bić poczęło w Krakowie, o tyle obchód Wian
ków stawał się powszechniejszą zabawą ludową.

[madohora]

Staropolska legenda głosi, że raz w roku, w Noc Świętojańską zakwita magiczna roślina, mogąca spełniać najskrytsze życzenia. W ciemnym, tajemniczym lesie roślinę znajduje Jaś – chłopiec z ubogiej rodziny, ale o czystym i szczerym sercu. Chłopiec dostaje to, czego pragnął – bogactwa. Nie zdaje sobie sprawy, że bierze udział w zakładzie między dwoma słowiańskimi bogami Czarnogłowem i Białobogiem. To od nich zależą jego losy. Czy uda mu się uwolnić od czaru, jaki rzuciła na niego magiczna paproć i powrócić do domu?

[madohora]

[madohora]

W IX wieku sakramentarze zaliczali święto św. Jana Chrzciciela do najważniejszych w roku. W sumie odprawiono z tej okazji trzy msze: wczorajszą, nocną i dzienną. W Rzymie nocną mszę odprawiano w baptysterium na Lateranie

[madohora]

JG Frazer donosi, że w Draguignan (Var) ząbki czosnku pieczono na ogniskach Saint-Jean i że rodziny się nimi dzieliły.

[madohora]

[madohora]

Te zwiędłe kwiaty były talizmanami przeciwko chorobom ciała i smutkom duszy; młode dziewczęta nosiły je zawieszone na piersiach na czerwonej wełnianej nici.

[madohora]

Ten, kto leżał w paprociach z zapaloną świecą w dłoni, potrafił nawet rozmawiać ze świętymi i aniołami .

[madohora]

Neoplatonik Plotyn, dwie antagonistyczne zasady to Byt i niebyt, Wszystko i Nic; dla Empedoklesa są to Miłość i Nienawiść: „ Między dwiema siłami kosmicznymi toczy się gigantyczna bitwa. Przeciwnicy czasami obejmują się, a czasami odsuwają na bok, aby złapać oddech ”.

[madohora]

Większość tradycji ezoterycznych odrzuca ideę absolutnego i przeciwstawnego Zła i Dobra i uczy, że każde działanie jest zarówno dobre, jak i złe.

[madohora]

Islam uważa Iblisa (Lucyfera, Szatana, Diabła) za przywódcę demonów. Jedyny anioł, który odmówił złożenia pokłonu Adamowi po tym, jak Bóg stworzył go z gliny, został przeklęty przez Allaha, który pozwolił mu kusić słabych (począwszy od Ewy).

[madohora]

Tak więc powinniście się modlić: Ojcze nasz, któryś jest w niebie! Święć się imię Twoje ; przyjdź Królestwo Twoje; Bądź wola Twoja na ziemi, tak jak w niebie. Chleba naszego powszedniego daj nam dzisiaj; przebacz nam nasze winy, jak i my przebaczamy naszym winowajcom; nie wódź nas na pokuszenie, ale zbaw ode złego. Albowiem Twoje jest królestwo, moc i chwała na wieki wieków. Amen! ( Mt 6,9-13,7 ) .

[madohora]

Sam osądzaj innych i postępuj wobec nich tak, jak chciałbyś, aby postępowali wobec ciebie”; „Nie czyń innym tego, czego nie chcesz, aby czyniono sobie”; „Nie narzucaj innym tego, do czego sam nie dążysz ”. ( Konfucjusz, w. 551-479 pne. Księga Sentencji V 11; VI 28; Analekty , XV 23; ( Nauka o Środkowej Drodze 13, 3)

[madohora]

Dla żydowskiego lekarza Hillela Starszego (w. 70 pne - w. 10 ne): „ Czego nie chciałbyś, aby tobie czyniono, nie wyrządzaj innym. To jest cała Tora, reszta to tylko komentarz. A teraz idź się uczyć ”. Ten sam Hillel oświadcza: „ Wierz w Boga i kochaj bliźniego jak siebie samego (Kpł 19,18, przyp. red.), reszta to tylko komentarz ”. Talmud wznawia: „ Co jest dla ciebie nienawistne, nie czyń tego bliźniemu. To jest całe prawo, cała reszta to tylko komentarz ” . ( Szabat , 31a) Jezus przypomina regułę: „

[madohora]

– Kochasz mnie?
– Skarbie! Kochać, to ja kocham wódę i dziwki. A to między nami to jest całkiem poważna sprawa!

[madohora]

Jaka jest różnica między cnotliwą a nie cnotliwą dziewczyną?
Różnica kolejowa. Do cnotliwej jest pociąg, a do nie cnotliwej kolejka.

[madohora]

Jeżeli podczas seksu mąż zwraca się do ciebie innym imieniem, odpowiedz, nie pożałujesz!

[madohora]

SERCA Z CIASTA FRANCUSKIEGO

Ciasto francuskie (gotowe, z półki chłodniczej)
200 g Truskawki
2 łyżeczki Cukier (brązowy)
Patyczki do popsicle (wykonane z drewna)
Nutella (do zanurzania)

Na obfite ciasto wyskakuje z ciasta francuskiego, wytnij serca nożem do ciasteczek z sercem.
Umyj truskawki, pokrój je na małe kawałki i wymieszaj z cukrem. Teraz dodaj trochę nadzienia truskawkowego do połowy serc i umieść patyczek popsicle na szczycie serca. Teraz przykryj serce pustym sercem i naciśnij krawędź widelcem. Użyj noża, aby wykonać małe cięcie w powierzchni.
Piec w piekarniku nagrzanym do 180°C przez 20 minut, aż ciasto będzie miało złotobrązowy kolor.

[madohora]

Cios dla kobiecego ego - kiedy mężczyzna zasypia zaraz po seksie, cios dla
męskiego ego - kiedy kobieta zasypia w trakcie seksu.

[madohora]

Onedgaj japoński imperator wywiesił po nocy poślubnej prześcieradło. A Japończycy nazwali to flagą...

[madohora]

Podczas nocy poślubnej młody małżonek po wejściu do łóżka odwrócił się tyłem do żony i ułożył do snu.
- Wiesz - mówi żona - a moja mama to mnie zawsze przed snem trochę popieściła...
- No, przecież nie będę w środku nocy leciał po twoją mamę!

[madohora]

25 lat po ślubie budzą się małżonkowie rano.
Ona myśli - ojej 25 lat razem jak to szybko zleciało!
On myśli - ojej 25 lat, jakbym ją zabił pierwszego dnia, to dzisiaj bym wychodził na wolność.

[madohora]

- Twój mąż pamięta datę waszego ślubu?
- Na szczęście nie.
- Na szczęście?!
- Wspominam mu o rocznicy kilka razy do roku i zawsze dostanę coś fajnego!

[madohora]

[madohora]

Kilkakrotnie Kościół potwierdzał, że aniołowie są niematerialni (bez ciała), niezniszczalni i nieśmiertelni. Według Mateusza (22,30), Marka (12,25) i Łukasza (20,35-36) Chrystus oświadcza, że ​​po Zmartwychwstaniu święci będą bez mężów, bez żon i jak aniołowie Boży .

[madohora]

Prorok Zachariasz pokazuje nam aniołów biegających tu i tam, okrążających świat, aby tam zachować pokój i harmonię, szerzyć wszędzie pociechy, łaski i dobrodziejstwa, które Pan nakazuje im przynosić duszom doświadczanym.

[madohora]

Kiedy nadprzyrodzona komunikacja dociera z nieba na ziemię, pozostają jej tajemniczymi posłańcami: Gabrielemprzekazuje podwójne Zwiastowanie ( Łk 1,19-26; 2,9); Mateusz przedstawia anioła Pańskiego w relacjach z dzieciństwa Jezusa (zapowiedź Józefowi o narodzinach Chrystusa, ucieczce do Egiptu i powrocie do Nazaretu, 1-2); niebiańska armia interweniuje w noc Narodzenia Pańskiego ( Łk 2 , 9 14); aniołowie ponownie ogłaszają Zmartwychwstanie ( Mt 28,3-5) i wyjaśniają Apostołom znaczenie Wniebowstąpienia ( Dz 1,10 ).

[madohora]

[madohora]

Tomasz z Akwinu (+ 1274) uczy, że Aniołowie, stworzenia bezcielesne, nieporównanie przewyższają liczebnie substancje materialne: „ W stworzeniu rzeczy Bóg ma przede wszystkim na celu doskonałość wszechświata: im bardziej rzecz jest doskonała w naturze, tym bardziej trzeba pomnożyć. Jak w ciałach doskonałość objawia się w ich wielkości, tak w rzeczach bezcielesnych doskonałość w ich mnogości. Ciała niezniszczalne, które są najdoskonalsze spośród ciał, znacznie przewyższają wielkością zniszczalne; stąd rozumne jest, że substancje niematerialne przewyższają, że tak powiem, nieporównanie liczebnie substancje materialne . »

[madohora]

Jednak oprócz tych enigmatycznych posłańców, starożytne relacje biblijne znają również Anioła Jahwe ( Rdz 16,7; 22,11; Wyjścia 3,2; Sędziów 2,1), który nie różni się od samego Jahwe, objawionego tutaj poniżej w widzialnej postaci ( Rdz 16,13; Wj 3,2): żyjąc w niedostępnym świetle (1 Tymoteusza 6,16), Bóg nie może pokazać swego oblicza ( Wj 33,20); ludzie nigdy nie widzą niczego poza tajemniczym odbiciem tego.
Anioł Jahwe ze starych tekstów służy zatem do tłumaczenia jeszcze archaicznej teologii, która pod nazwą Anioł Pański pozostawia ślady nawet wNowego Testamentu ( Mt 1,20 24; 2,13-19; Łk 1,11; 2,9), a nawet w patrystyce. Jednak w miarę postępu objawienia jego rola w coraz większym stopniu spada na aniołów, zwykłych posłańców Boga.
Księga Rodzaju (32,23-33) opowiada o pojedynczej walce między patriarchą Jakubem a tajemniczą istotą, która okazuje się być Bogiem, nie wymieniając się jednak wyraźnie. Przywołując ten fragment, Ozeasz wprowadza anioła: „ zmagał się z aniołem i miał przewagę” (12,4) 3 . Odtąd Jakub będzie się nazywał Izrael, co oznacza tego, który walczył z Bogiem .
Archanioł Samaeljest identyfikowany jako anioł, który mocował się z Jakubem, i jako ten, który powstrzymał ramię Abrahama, gdy ten miał złożyć w ofierze swego syna.

[madohora]

Serafini (po hebrajsku Serafim słowo, którego etymologia jest niepewna, ale może pochodzić od słowa oznaczającego węże lub od czasownika sâraf (po hebrajsku palić); często nazywani są tymi, którzy płoną lub ognistymi ) strzegą tron Boga.
Śpiewają chwałę Boga: „ Święty, święty, święty, jest Bóg Zastępów; cała ziemia jaśniała jego chwałą ” ( Izajasz 6,3) i to właśnie jeden z nich oczyścił usta Izajasza podczas jego inauguracyjnej wizji (Izajasz 6,7).
Są najbliżej boskiego tronu, a ich misją jest przekazywanie innym aniołom miłości Boga, którą płoną. Siedem, to siedem oczu, które są siedmioma duchami Boga wysłanymi na całą ziemię . ( Objawienie 5:6); „ Tych siedem to oczy Pana, które śledzą całą ziemię . ( Zachariasz (4, 9); pojawiają się również w postaci „ siedem lamp niesionych na siedmiu złotych świecznikach lub siedmiu płonących lampach, które są siedmioma duchami Bożymi ” ( Zachariasz 4, 2; Objawienie 4,5)
Mają 6 skrzydeł ( Izajasz 6,2): „W roku śmierci króla Ozjasza ujrzałem Pana Jahwe siedzącego na wyniosłym tronie, a jego tren wypełniał świątynię; nad nim stali serafini, z których każdy miał sześć skrzydeł; dwie do zakrycia twarzy, dwie do zakrycia stóp, dwie do latania. I wołali jedni do drugich te słowa: Święty, święty, święty jest Pan Zastępów. Jego chwała wypełnia całą ziemię . Zaznaczmy, że wyrażenie zakrywać stopy jest eufemizmem na określenie płci. Serafini Izajasza są zatem aniołami płciowymi.
Starożytne rzeźby z Bliskiego Wschodu, takie jak bazaltowe płaskorzeźby z Tall Halaf w Syrii, przedstawiają postacie ludzkie z trzema parami skrzydeł, trzymające węża w każdej ręce.
W obrazowych przedstawieniach serafiny są pomalowane na czerwono, aby symbolizować ogień, ale ich kolor jest ciemnoniebieski.
Ich kamieniem jest sardony (chalcedon krwistoczerwonej lub brązowej odmiany), który odzwierciedla wpływy kosmiczne i odstrasza demony

[madohora]

Lauviah lub Léouiah (bóg godny podziwu): inteligencja, wiedza, wywyższenie, przeczucie, objawienie snów; promuje zdolność intuicyjnego rozumienia i telepatii; dominuje nad naukami wysokimi i cudownymi odkryciami; inspiruje muzykę, poezję, literaturę i filozofię.
-Caliel (Bóg szybko odpowiada): prawda (sprawiedliwość); ujawnia prawdę w postępowaniu; sprawia, że ​​niewinność triumfuje i myli winnych i fałszywych świadków; czyni go rzetelnym i uczciwym oraz pozwala wyróżnić się w funkcjach sędziego pokoju, adwokata lub notariusza.
-Leuviah (Bóg wysłuchuje grzeszników): odpuszczenie (akceptacja, opatrzność); daje niesamowitą zdolność zapamiętywania; pozwala znosić przeciwności losu z cierpliwością i akceptacją; czyni cię życzliwym, skromnym i gotowym do pomocy innym.
-Pahaliah (Bóg Odkupiciel): powołanie, zrozumienie wielkiego celu, wyzwolenie; pozwala otrzymać poznanie dobra i zła oraz zapewnia harmonijne życie duchowe; opanował religię, teologię i moralność, jest aniołem wielkich wtajemniczonych; pomaga również przekroczyć seksualność, aby rozwinąć energię życiową.
-Nelchael lub Nelchael lub Nalakhel (jedyny Bóg): wewnętrzna siła; anioł nauczycieli i pedagogów, ułatwia naukę; dominuje w poezji i literaturze oraz daje pasję do studiowania matematyki lub geografii; inspiruje uczonych i filozofów.
-Yeiayel (prawica Boga): sława, szczęście; dominuje w dyplomacji i handlu; wpływa na podróże i odkrywanie; umożliwia wyróżnienie się poprzez działalność polityczną, artystyczną lub naukową.
-Melahel (Bóg uwalnia od zła) lub Melaël lub Mehaël: uzdrowienie, uzdrowienie; zachęcając do szacunku dla przyrody, dominuje w żywności i zdrowych uprawach, a także we wszystkich płodach ziemi, głównie roślinach niezbędnych do leczenia chorób; pomaga zapanować nad emocjami i dostosować się do każdej sytuacji.
-Haheuiah lub H'ahouiah (sam dobry Bóg): opatrznościowa ochrona, Ścieżka Prawdy, Źródło Życia i Zdrowia; umożliwia uzyskanie łaski i miłosierdzia Bożego; chroni wygnańców i imigrantów; chroni robactwo, złodziei i morderców; pomaga stać się uczciwym, nieprzekupnym, szczerym w słowie i uczynku.
Regent lub Rektor: Zaphkiel : Inteligencja. Przedstawiany jest jako mężczyzna jak lśniący brąz, ubrany w białą lnianą szatę i trzymający w ręku biurko

[madohora]

Cnoty (lub Moce-Cnoty) czuwają nad prawidłowym funkcjonowaniem wszechświata i jego sił. Są uważani za aniołów cudów, ponieważ ich interwencje są wyjątkowe. Przyzywa się je, aby uzyskać odwagę i siłę, nawrócenia i wytrwałość dla skruszonych grzeszników. Reprezentują syntezę 4 elementów. Często są przedstawiani z kwiatami. Ich kolor to czerwony. Ich kamieniem jest szafir (niebieski), symbol mądrości i potężny talizman przeciwko złemu oku (Tron Jahwe zbudowany jest z szafirów).

[madohora]

Księga Henocha (datowana na II wiek p.n.e.) szczegółowo opisuje 7 archaniołów, którzy czuwają nad sprawnym funkcjonowaniem naszego świata: „ Oto imiona świętych aniołów, którzy czuwają na niebie: Uriel (Ouriel), anioł świata i Tartaru, Raphaël , anioł dusz ludzkich, Raguel (Przyjaciel Boga), który dokonuje zemsty na świecie luminarzy (to on zabrał Henocha do Nieba, przyp. red.), Michel odpowiedzialny za najlepszych ludzi i opiekę nad ludźmi, Saragiel odpowiedzialny za duchy dzieci ludzkich, Gabriel odpowiedzialny za raj , Cherubinów (czy przekazuje im boskie rozkazy?, przyp. red.) i smoków _, Remeiel asystujący przy zmartwychwstałym [...] Spojrzałem i po czterech stronach Pana Duchów ujrzałem cztery postacie różniące się od tych, które nie śpią [...] Poprosiłem anioła o pokój, który mi towarzyszył: „Kim są te cztery postacie, które widziałem? Odpowiedział: „Pierwszy to Michał, anioł miłosierny i nieskory do gniewu; drugi to Raphael, odpowiedzialny za wszystkie ludzkie choroby i rany; trzeci to Gabriel, wyznaczony do wszelkiej władzy; czwarty jest odpowiedzialny za pokutę bogatą w nadzieję dla tych, którzy odziedziczą życie wieczne, nazywa się Phanouël . » ( Henoch , 40)

Archontycy, heretycy, którzy pojawili się około 197 r., przypisują stworzenie świata archaniołom.

Grzegorz I, papież od 590 do 604, wymienia 7 archaniołów: Anaela, Gabriela, Michała, Oryfiela, Rafaela, Samaela i Zachariasza. 29

Izydor z Sewilli (+ 636) mówi o dużej liczbie aniołów; według niego Uriel jest nosicielem boskiego ognia.

W talizmanie z VIII lub IX wieku przypisywanym Auriolusowi, słudze Bożemu z północno-zachodniej Hiszpanii, modlitwa skierowana jest do siedmiu archaniołów: „ Michał, Gabriel, Cecytiel, Oriel, Rafał, Ananiel i Marmoniel ”. 26

W kalendarzach germańskich od VIII do XIII wieku znajdujemy osiem imion archaniołów: Michał, Gabriel, Rafał, Uriel, Maciej, Zapkiel, Beliel i Ramiel.

Beda Czcigodny (+ 735) cytuje Archaniołów Uriela, Ramiela i Pamiela.

[madohora]

Siedmiu Archaniołów zostało również wymienionych w następujący sposób:
- Michał, Gabriel, Rafał, Anael, Samael , Cassiel i Sachiel 24 .
- Michel, Gabriel, Raphaël, Ariel (Hariel), Rachoel, Parachoel i Oriel 22 .
- Michel, Gabriel, Raphaël, Uriel, Chamuel, Jophiel (strażnik Edenu) i Raguel

[madohora]

Te 4 archanioły odpowiadają również porom roku: Raphael: wiosna; Uriel: lato; Michel: jesień; Gabryś: zima.
Michał jest Ojcem elementu Ognia; Gabriel jest Ojcem wody; Raphael, Ojciec Powietrza; Ouriel, Ojciec żywiołu Ziemi 32 33 .
W symbolice chrześcijańskiej Uriel (Oriel, Ouriel), Rafael, Michał i Gabriel mają jako odpowiednie atrybuty księgę, laskę pielgrzyma, miecz i lilię, symbolizujące boską mądrość, ochronę, sprawiedliwość i miłosierdzie.

[madohora]

Tombelaine to granitowa wysepka położona w zatoce Mont Saint-Michel, kilka kilometrów na północ od Mont Saint-Michel. Bretoński mit głosi, że księżniczka o imieniu Hélène, córka króla Hoëla, została porwana przez olbrzyma i została pochowana na tej skale: nazwa wysepki pochodziłaby wtedy od Tombe Hélène . Inny mit łączy Tombelaine z galijskim bogiem Belenosem , galijskim bogiem wojny, światłem i przewodnikiem zmarłych. 37
Gargantua (nazwa pochodzi od galijskiego giganta, Gargana), spopularyzowana przez Rabelais'go, ale obecna w tradycji ustnej przed nim, zasiałaby trzy kamyki, aby przeprawić się po suchym gruncie przez zatokę Mont-Saint-Michel, trzy skały, które stały się Tombelaine, Mont Tombe i Mont Dol (gdzie św. +565 zbudowałby kaplicę pod wezwaniem św. Michała) 36 .
To właśnie z Mont Saint-Michel (Skała Mont Tombe poświęcona Belenos), według legendy Gargantua wyruszył do Wielkiej Brytanii, by tam walczyć u boku Króla Artura ).
- 18 lipca 961 Godescalc, biskup Puy-en-Velay w Haute-Loire, poświęcił kaplicę Saint-Michel zbudowaną na szczycie skały Aiguilhe, 88-metrowej wulkanicznej grobli.
Michał jest obrońcą Kościoła, patronemrycerstwo i zawody związane z bronią i wagą.
Normanowie, nawróceni na chrześcijaństwo, wybrali go na swojego patrona.
Michel jest jednym z patronów Francji i jej armii: Ludwik XI tworzy na jego cześć Order Świętego Michała, który pozostanie aż do Rewolucji. Po II wojnie światowej wojska powietrznodesantowe wybrały go na patrona, przez analogię między walczącym aniołem a spadochroniarzem.
"Jeśli z jednej strony bezbożnicy naszych czasów ośmielili się czcić księcia ciemności, którego sami stali się synami i naśladowcami, to wierni ze swojej strony starali się wzbudzić cześć i zaufanie, że Kościół katolicki zawsze umieszczony w Archaniele Święty Michał, pierwszy zwycięzca ducha przeklętego ”. ( Pius IX – 1868)

[madohora]

Samael, Samuel, Sammael, Samil, Severity of God , jest ważnym Archaniołem uważanym za dobrego i złego.
Według Talmudu był aniołem stróżem Ezawa i patronem Cesarstwa Rzymskiego.
Mówi się, że jest Aniołem Śmierci , władcą piątego nieba i jednym z 7 władców świata, któremu służy 2 miliony aniołów.
Samael jest również identyfikowany jako anioł, który mocował się z Jakubem, i jako ten, który powstrzymał ramię Abrahama, gdy ten miał złożyć w ofierze swojego syna.
Samael jest czasami mylony z Camaelem , regentem Mocy

[madohora]

Opierając się na doktrynie Pisma Świętego i tradycji Ojców Świętych, Kościół naucza, że ​​aniołowie opiekuńczy są powoływani przez Boga, aby strzegli każdego z Jego stworzeń wchodzących w życie. Ta pocieszająca nauka jest jednym z najbardziej wzruszających świadectw Bożego miłosierdzia.
Anioł stróż pełni trzy funkcje: jest aniołem pokoju, pokuty i modlitwy.

[madohora]

Bizantyjski przewodnik po malarstwie wskazuje, jak przedstawiać anioły.
Trony powinny być pomalowane w formie ognistych kół ze skrzydłami wokół nich i środkiem skrzydeł usianymi oczami, a wszystko to imituje tron.
Należy dać 2 skrzydła Cherubinom (4 według Ezechiela) i 6 skrzydeł Serafinom z flabellum, na którym widnieje 3-krotnie napisane słowo święty.
Dominium, Cnoty, Mocarstwa muszą nosić długie białe szaty, ze złotymi pasami i zielonymi etolami.
Jeśli chodzi o trzecią hierarchię (księstwa, archanioły i anioły), musimy nadać mu strój wojownika, złote pasy, topory, oszczepy zakończone grotami włóczni.

[madohora]

2 stycznia 1838 roku, aby uciec przed przemocą wywołaną zamieszkami po bankructwie banku Kirtland Safety Society , patriarcha mormonów, Joseph Smith, opuścił Kirtland w stanie Ohio i udał się do Far West (hrabstwo Caldwell, Missouri).
27 czerwca 1844 roku Józef Smith i jego brat Hyrum, przetrzymywani w więzieniu w Carthage (Illinois) za przestępstwo utrudniania wolności prasy (Smith zamknął Nauvoo Expositor, gazeta, która sprzeciwiała się jego teoriom na temat poligamii i zniszczyła jego prasę), zostali zestrzeleni przez ludność, która zarzucała im popieranie poligamii i chęć ustanowienia teokracji.
Następca Smitha, Brigham Young, poprowadził Mormonów do Utah, gdzie w 1847 roku na brzegu Wielkiego Jeziora Słonego zbudowali miasto Salt Lake City.
31 grudnia 2010 r. Kościół liczył 14 131 467 wyznawców.

[madohora]

Niebo na ziemi jest tam, gdzie ja jestem. (Voltaire, Satyry, le Mondain , 1736)

[madohora]

Aby pocieszyć młodego chłopca po śmierci jego psa, Paweł VI , papież w latach 1963-1978, zapewnia go, że pewnego dnia ponownie zobaczymy nasze zwierzęta w wieczności Chrystusa. Raj jest otwarty dla wszystkich stworzeń Bożych .

[madohora]

Pieniądze rozwodowe: Chciwość po Kupidynie.

[madohora]

Bardziej promienny niż słońce na niebie jest kwiat w sercu.

[madohora]

Dobre uczucia są jak dobre intencje, którymi podobno piekło jest wybrukowane.

[madohora]

Aniołowie wypełniają niebo, ziemię, cały wszechświat (Ambroży z Mediolanu+ 397).

[madohora]

Każdy śmiertelnik ma swojego: tego anioła opiekuńczego,
Ten niewidzialny przyjaciel czuwa nad jego sercem,
Inspiruje go, prowadzi go, podnosi go, gdy upadnie,
Przyjmuje go w kołysce, towarzyszy mu do upadków,
I niosąc w niebiosach swoją duszę w swoich rękach,
Przedstawia ją drżącą sędziemu ludzkiemu. (Lamartine 1790-1869)

[madohora]

Anioły latają, ponieważ traktują siebie lekko. (Gilbert Keith Chesterton 1874-1936)

[madohora]

Moja żona odeszła z frajerem którego poznała przez internet. Ale ja głupi byłem, mogłem już dwa lata temu załozyć stałe łącze w domu!

[madohora]

- Jak mogłeś całować moja żonę?!
- Wiesz, jak wytrzeźwiałem to też się dziwiłem...

[madohora]

Dużo pisać by się chciało, ale czasu bardzo mało. Piszę zatem, węzłowato: Kocham Ciebie - co ty na to?

[madohora]

Cicho marzę każdej nocy
Aby zajrzeć w twoje oczy.
Chciałbym całować usta Twe,
I powiedziećszeptem kocham cię.

[madohora]

14 lutego jest raz w roku, lecz my możemy przeżywać ten dzień każdego dnia.

[madohora]

Legenda głosi, że 31 października ( Halloween) lub Nowy Rok Czarownic; wiedźma bierze udział w rundzie przebrań i masek (przyjętych od czasów celtyckich do zwodzenia złych duchów) wraz ze swoim pomocnikiem czarnym kotem, który w rzeczywistości jest podejrzaną reinkarnacją wiedźmy. Innym ważnym szabatem w roku jest noc z 30 kwietnia na 1 maja, zwana Nocą Walpurgii , ponieważ 1 maja to święto świętej Walburgi (lub Walpurgii), zakonnicy z VIII wieku.

[madohora]

Wśród złych zaklęć zaklęcie, w które Katarzyna Medycejska (+ 1589) miała wielkie zaufanie, jest jednym z najczęstszych i budzących największy strach. Mówiono, że nosiła na brzuchu skórę zabitego dziecka, usianą kabalistycznymi postaciami i postaciami, jako ochronę; utrzymywała ze sobą oddział astrologów, alchemików, magów i czarowników, w tym Cosme Ruggieri , jej florenckiego doradcę, twórcę figurek czarów.
Czarownicy, którzy praktykują magię, starają się pozyskać do swojej operacji albo włosy, albo ubranie, które kiedyś należało do osoby, przeciwko której chcą działać. Następnie wybierają zwierzę, które ma reprezentować tę osobę; nadają mu jego imię, porównują go z włosami lub ubraniem, zabijają go jednym uderzeniem magicznego noża, a wyrwawszy mu serce, owijają to serce przedmiotami pochodzącymi od osoby, i dla przez trzy dni od czasu do czasu wbijają w nią gwoździe lub szpilki, wypowiadając słowa przekleństwa przeciwko tej osobie. Wychodzą z założenia, że ​​wszystkie tortury, jakie zadają sercu tego zwierzęcia, jednocześnie dręczą obiekt ich niechęci. z jeszcze inni chrzczą ropuchę, nadając jej imiona i nazwiska swoich wrogów; następnie zmuszają go do połknięcia konsekrowanej hostii formułami przekleństw; następnie, po owinięciu go włosami lub ubraniem wyznaczonej ofiary, zakopują go w miejscu, w którym często przechodzi.
Ale najzwyklejsze czary są wykonywane na figurach woskowych; Z tym woskiem miesza się olej chrzcielny i popiół spalonych hostii. Z tej mieszanki tworzymy obraz osoby, przeciwko której kierujemy złe zaklęcia; ta lalka, zwana dagyde, jest ubrana w to samo ubranie, które zwykle nosi ofiara; sakramenty są udzielane figurce i wypowiadane są przeciwko niej wszystkie formuły przekleństw i przekleństw; następnie poddawany jest niewyobrażalnym torturom, licząc na to, że odczuje je sam złoczyńca. Jeśli posąg topi się w żarze ognia (najlepiej ognia z drewna i werbeny), zaczarowany, po pewnym czasie marnienia i usychania, skazany jest na śmierć z wycieńczenia; jeśli ktoś ukłuje figurę woskową nową igłą, wypowiadając zaklęcia, zaczarowani cierpią dokładnie w części, która otrzymała ukłucie; uderzenie w serce lalki decyduje o natychmiastowej śmierci zaczarowanego. Wizerunek ofiary może być również odlany z gliny lub brązu. Obecnie lalkę zastępuje aświeca ludzka , świeca z wizerunkiem mężczyzny lub kobiety, której kolor dobierany jest w zależności od pożądanego celu: czerwony, aby wzbudzić namiętność lub złość, różowy, aby zrównoważyć emocje i poprawić relacje (miłość i przyjaźń), czarny, aby pomóc się kogoś pozbyć , aby chronić siebie lub rzucić urok na osobę, biały, aby znaleźć uzdrowienie, ochronę i oczyszczenie, zielony, aby znaleźć nadzieję, szczęście lub pieniądze.

[madohora]

1631
- Melchior de la Vallée, kanonik Nancy, zostaje spalony żywcem w lipcu za czary.
- sobór w Cambrai ekskomunikuje tych, którzy konsultują się z wróżbitami.
- Niemiecki jezuita, Friedrich Spee von Langenfeld (1591-1635) anonimowo publikuje swój rękopis Cautio Criminalis , w którym potępia bezprawne i nieludzkie procesy o czary, brutalne tortury i systematyczną eksterminację niewinnych ludzi: nieszczęśników, którzy nie są tylko czarownice z imienia, są aresztowani, więzieni, torturowani i skazani na stos tylko za to, że zostali oskarżeni przez innych oskarżonych o to, że zostali poddani straszliwym torturom. Kiedy opublikował w 1632 roku drugą wersję, bardziej krytyczną niż pierwsza, stracił protekcję Towarzystwa Jezusowego , które musiał opuścić.

[madohora]

W 1692 roku w małej społeczności Salem w Nowej Anglii (obecnie stan Massachusetts, USA) doszło do oskarżenia grupy kobiet o czarnoksięstwo, a następnie procesu, w którym w egzekucji śmierć poniosło 14 kobiet i 5 mężczyzn. Gdy procesy się zakończyły, wywołały powszechne oburzenie społeczeństwa. Pojawiły się żądania zadośćuczynienia rodzinom ofiar oraz osobom niesłusznie aresztowanym i prześladowanym. Do 1954 roku nie wszyscy skazani na śmierć zostali formalnie uniewinnieni.

[madohora]

Szaleństwo, które w XVII wieku ogarnęło mieszkańców tej niewielkiej amerykańskiej osady, doprowadziło do tragedii. Proces ciągnął się miesiącami, ludzie przerzucali się oskarżeniami. Bilans zabitych: czternaście kobiet, pięciu mężczyzn i dwa psy. Dlaczego „czarownice z Salem” musiały zginąć?

[madohora]

Wprawdzie kobiety zostały upomniane, iż same przez swoje złe zachowanie sprowadziły na siebie pozew, ale sąd je uniewinnił – w ich domniemanych magicznych czynach nie dopatrzono się niczego niezgodnego z prawem. Jak relacjonuje Kurt Baschwitz:

[madohora]

W latach czterdziestych XVII wieku farmerzy zaczęli migrować na północ i zachód, coraz dalej od dobrze prosperującego portu, za wzgórza ku żyźniejszym ziemiom. Utworzyli rozległą osadę, również zwaną Salem (obecnie leży ona na terenie Danvers).

[madohora]

Mieli skłonność do konfliktów i dzielenia się na frakcje, do formułowania stanowczych sądów, do wyniosłego oburzenia.[…] Nie tolerowali innych wyznań, byli zaciekli i zarazem pełni lęków, pewni siebie, okrutnie racjonalni, nie całkiem amerykańscy. Stworzyli najbardziej homogeniczną kulturę w dziejach kontynentu.

[madohora]

Co zatem tak naprawdę przyczyniło się do wybuchu paniki w małej miejscowości? Trudno wskazać jednoznaczną odpowiedź. Tamtejsze społeczeństwo od dłuższego czasu żyło w napięciu. Laureatka Nagrody Pulitzera w książce „Czarownice. Salem, 1692” pisze: „W odizolowanych osadach, w ciemnych, zadymionych domach żyło się w mroku, a w mroku człowiek uważniej wytęża słuch, wyobraźnia pracuje żywiej i kwitnie to, co święte i tajemne”.

[madohora]

Nie zdjęło to klątwy z dziewczynek, natomiast przyczyniło się do wskazania przez nie pierwszych czarownic. Były to: lokalna żebraczka Sarah Good, „ciesząca się” nieciekawą opinią, schorowana Sarah Osborne i sama Tibuta. Dwie pierwsze stanowczo zaprzeczyły oskarżeniom, za to niewolnica wszystko potwierdziła – i uratowała tym samym swoją skórę. Jak zaznacza Baschwitz: „Wieszano tylko kobiety i mężczyzn, którzy wytrwale wzbraniali się przyznać, że są winni występku czarostwa. Była to jedna z wielu osobliwości procesu w Salem”.

[madohora]

W 1697 r. Samuel Sewall , jeden z sędziów procesowych, przyznał się do winy za udział w postępowaniu. W 1702 roku Sąd Stanu Massachusetts uznał procesy za niezgodne z prawem. W 1711 r. Kolonia uchwaliła ustawę uchylającą wyroki skazujące za czary, wymieniając nazwiska 22 osób. Wieki później, w rezolucji z 1957 r . (później zmienionej w 2001 r.), Massachusetts uniewinniło dodatkowe ofiary.

[madohora]

Studenci przedstawili swoją pracę stanowej senator Dianie DiZoglio, która przyłączyła się do wysiłków zmierzających do oczyszczenia z zarzutów, dodając poprawkę do niedawno przyjętej ustawy budżetowej.

[madohora]

Dlaczego Johnson prześlizgnął się przez szczeliny zarówno w historycznych, jak i współczesnych wysiłkach na rzecz oczyszczenia ofiar procesów? Historycy nie są pewni. Fakt, że jej matka, która również została skazana, miała to samo imię, mógł doprowadzić do „zamieszania administracyjnego”, według Timesa . Johnson również nie miał żadnych znanych potomków, którzy mogliby występować w jej imieniu.

[madohora]

W 1684 Webster został ustnie oskarżony przez Philipa Smitha. Smith był sędzią, diakonem i przedstawicielem miasta Hadley. Został również opisany jako „hipochondryk”. Wydaje się, że wierzył w prawdziwą moc czarów i że jego nieszczęścia były magicznie powodowane przez Mary Webster we współpracy z diabłem.

[madohora]

Jesienią 1693 roku Matherowie nadal naciskali na kolejne procesy o czary, co zainspirowało kampanię pisania listów od bostońskiego kupca wełny, Roberta Calefa . Calef skrytykował ich między innymi za sugerowanie, że „wiszenie lub skucie” człowieka może w jakiś sposób „przywrócić tym, którzy byli dręczeni na odległość”. Według Calefa takie pojęcia „są skierowane… na zniewagę Boga i zagrażają dobru ludu”

[madohora]

Mówią, że umarłeś w nocy, módl się do Boga, by nie dokuczyła mu kosiarka!
(Twoje ciało krwawiło, a czarny kot miauczał, Rano, kiedy przechodziła obok jego drzwi!)
Módlcie się chrześcijanie, którzy tu jesteście, Tayl, kimkolwiek jesteście,
Módlcie się za was Peece of Hadley, bo ciężko próbowani jesteście!
Módlcie się do naszych bogobojnych ministrów, którzy pościli i modlili się,
aby od Szatana, starzy władcy Ziemi, chwycili waszą fayre łzę Nowej Anglii!
Tak, więc on kopie przeciwko ukłuciom i hys Impsom groe ouer Bold,
Gdy widzi, że ziemia przechodzi od jego Mocy, której nie miał już nigdy!
Boże chroń wszystkich przed Ocaleniami, Boże chroń wszystkich przed Gorszymi; —
Idylliczny sport nikczemnych PRZYJACIÓŁ i klątwa Molly Webster!

[madohora]

Bieda i zaniedbanie nie poprawiły ognistego temperamentu Mary, a gdy była urażona, mówiła szorstko, napisał Sylvester Judd w swojej Historii Hadley z 1905 roku .

[madohora]

Sędziowie z Northampton zdecydowali, że nie mogą sobie z tym poradzić, więc w kwietniu wysłali Mary do Bostonu.

[madohora]

Mary Webster wciąż spotykała się z prześladowaniami w domu. Półtora roku po jej powrocie wybitny obywatel Hadley, Philip Smith, zmarł bolesną śmiercią.

[madohora]

Przy jego łóżku działy się dziwne rzeczy. Porty z lekarstwami w tajemniczy sposób opróżnione. Kiedy inni przytrzymywali go podczas ataków, słyszeli drapanie wokół łóżka i widzieli na nim ogień. Poczuli też coś w łóżku wielkości kota.

[madohora]

Mary słynęła z wybuchowego temperamentu oraz ciętego języka. Wszystko to sprawiło, że lokalni mieszkańcy zaczęli ją nazywać czarownicą. Ba, doprowadzili do jej aresztowania oraz procesu. Opowiadali o Mary historie, jakoby pędzone w jej sąsiedztwie bydło stawało się płochliwe i trudne w okiełznaniu. Podobno pewnego razu: „wóz ze słomą przewrócił się w pobliżu jej domu. Furman poszedł do niej – dosłownie wchodząc do środka – i już miał powiedzieć, co o tym myśli, gdy wóz w jakiś magiczny sposób się podniósł”.

[madohora]

Wywlekli Mary z domu na śnieg i mróz nowoangelskiej zimy. Bili ją. Pluli na nią. Przeklinali ją, szepcząc i krzycząc. A potem zanieśli pod pobliskie drzewo. Jeden z nich przerzucił sznur przez gałąź, a inny zawiązał pętlę. I tam, na pokrytym śniegiem polu przed własnym domem, Mary Webster została powieszona.

[madohora]

Dostępne metryki nie wskazują, czy oboje mieli dzieci. Według Sylwestra Judda w Historii Hadley z 1905 r., „stali się biedni i przez wiele lat mieszkali w małym domu przy środkowej autostradzie prowadzącej na łąkę, a czasami pomagało im miasto” (Judd). Również według Judda „usposobienie Marii, które nie było najspokojniejsze, nie poprawiło się z powodu ubóstwa i zaniedbania, a gdy się obraziła, używała ostrych słów. Pogardzana, a czasem źle traktowana, była zgorzkniała na świat i złośliwa wobec niektórych sąsiadów; zaczęli nazywać ją czarownicą i znęcać się nad nią” (Judd). Oczywiście, jako historia napisana dwieście lat po wydarzeniach, informacje Judda opierają się w równym stopniu na lokalnej tradycji, co równie dobrze mogło być zabarwione uprzedzeniami wynikającymi z późniejszych oskarżeń i wydarzeń. Bardzo trudno jest ustalić, co naprawdę wydarzyło się przed procesem i powieszeniem. W każdym razie wydaje się jasne, że Websterowie należeli do najniższej klasy społeczno-ekonomicznej, co w wielu odczytach procesów o czary, w tym przez Steve'a Nissenbauma i Paula Boyera (Salem Opętany), jak również Carol Karlesen ( Devil in the Shape of a Woman ) jest możliwym czynnikiem wśród oskarżonych w całej Nowej Anglii.

[madohora]

W ten sposób Mary została uznana za niewinną, chociaż jej sąsiedzi byli być może mniej niż zachwyceni jej powrotem do Hadley. Być może we wczesnym przykładzie niezadowolenia zachodniego Massachusetts z decyzji podjętych przez Boston, mieszkańcy Hadley wyraźnie nie zgadzali się z werdyktem bostońskiego sądu.

[madohora]

Z opisu widać wyraźnie, że Smith cierpi do granic możliwości, a bardzo widoczna walka, jaką znosił ze swoją chorobą, bez wątpienia jawiła się purytańskiej publiczności jako walka z diabłem. Bez względu na przyczynę cierpiał na ataki i delirium, które z pewnością przestraszyły nie tylko jego, ale także jego pielęgniarki i obserwatorów:

Będąc w delirium, miał mowę nieustanną i gadatliwą ponad wszelką wyobraźnię, a to w różnych tonach i różnymi głosami i (jak sądzono) w różnych językach.

Krzyczał nie tylko z bólu, ale i ostrych szpilek, kłujących go: czasem w holu, czasem w ramieniu, jakby było ich setki. Ale ludzie podczas poszukiwań nigdy nie znaleźli więcej niż jednego.

[madohora]

Mary Webster rzeczywiście przeżyła wszelkie „zakłócenia”, jakim poddali ją mężczyźni. Żyła jeszcze jedenaście lat i miała prawdopodobnie około siedemdziesiątki, kiedy zmarła w pokoju w 1696 roku. W ten sposób mogła zobaczyć znacznie bardziej zgubne skutki oskarżenia o czary w Salem w 1692 roku . Nie wiemy, czy bała się ponownego oskarżenia , ale przypuszczalnie ucieczka z pętli sprawi, że mieszkańcy Hadley będą się zastanawiać, czy w ogóle można ją zabić.

[madohora]

Kary za uprawianie czarów znane były już w starożytności. Prawo dwunastu tablic wymieniało dwa takie „przestępstwa”: w punkcie pierwszym Tablicy VIII Qui malum carmen incantassit (kto by złe pieśni śpiewał), a w punkcie ósmym tej Tablicy plonów Qui fruges excantassit (kto by plony zauroczył). Lex Cornelia de sicariis et veneficis (ustawa kornelijska o nożownikach – skrytobójcach i trucicielach) z 81 r. p.n.e.była z czasem traktowana jako zakazująca szkodzenia przez „czary”

[madohora]

Łączną liczbę egzekucji na „czarownicach” w Polsce prof. Wacław Uruszczak określa na około 15 tysięcy. Dane te wydają się być jednak dużo zawyżone. Według Małgorzaty Pilaszek w Koronie w latach 1501–1794 przeprowadzono co najmniej 867 procesów o czary. Zostało w nich oskarżonych 142 mężczyzn i 1174 kobiet, czyli 1316 osób. Większość tych spraw miała miejsce w Wielkopolsce (326, tj. prawie 37,6%) i Prusach Królewskich (183, tj. 21,1%). Z kolei w Wielkim Księstwie Litewskim w latach 1552–1771 odbyło się 112 procesów o czary. Prawie 40% oskarżonych stanowili w tych ostatnich mężczyźni . W Księstwie nyskim w latach 1622–1684 doszło do niebywałej w skali Europy Środkowej fali procesów o czary w wyniku których spalono co najmniej 250 kobiet i dziewczynek. W Gdańsku według kronik spalono 15 osób obojga płci, ostatnią z nich była skazana wyrokiem Sądu Miejskiego Starego Miasta Gdańska w 1659 88-letnia Anna Krüger. W 1701 r. w protestanckim Słupsku (należący do Prus) spalono oskarżoną o czary katoliczkę Katarinę Papisten.

[madohora]

Współcześni historycy nie tylko kwestionują liczbę ofiar procesu w Doruchowie, uważając, że była ona mniejsza, ale też, jak na przykład Janusz Tazbir, uważają, że całe zdarzenie mogło być literackim dziełem Konstantego Majeranowskiego, a w Doruchowie zginęło 6 kobiet lecz niekoniecznie w roku 1775

[madohora]

Miejscowość historycznie należy do ziemi wieluńskiej. Ma metrykę średniowieczną i istniała od przełomu XIII I XIV wieku. Wymieniona została w 1305 w dokumencie zapisanym w języku łacińskim jako Doruchowo

[madohora]

Reasumując należy przyjąć, że jeżeli nawet w Doruchowie był jakiś proces o czary, to na pewno nie tak liczny i nie w roku wymienionym w relacji

[madohora]

grobowiec rodu Thiel, w którym pochowany jest m.in. Stanisław Thiel

[madohora]

Autor relacji, podpisany inicjałami X.A.R., pisał o sobie jako o naocznym świadku tych wydarzeń - miał wówczas osiem lat, a jego wuj był plebanem tamtejszej parafii. Pewnej nocy obaj widzieli, jak na rozkaz dziedzica pojmano we wsi siedem kobiet. Następnego dnia poddano je próbie zimnej wody (pławieniu) - wszystkie utrzymywały się na powierzchni, co wedle ówczesnej praktyki potwierdzało, że istotnie są czarownicami. Kobiety uwięziono. Jako miejsce ich odosobnienia wykorzystano miejscowy spichlerz, a same podejrzane pozamykano w drewnianych beczkach. Później dołączyło do nich kolejne siedem kobiet - przywieziono je z innych podliskich miejscowości.

[madohora]

Z kolei Janusz Tazbir już w 1966 roku uznał relację opublikowaną przez X.A.R. za fałszerstwo. Przypisał je dziennikarzowi, poecie i dramatopisarzowi Konstantemu Majeranowskiemu (1787-1851), któremu udowodniono już fabrykowanie różnych innych źródeł. Jednak czy rzeczywiście to właśnie on ukrywał się pod pseudonimem X.A.R.? Ewa Danowska zwróciła niedawno uwagę (2018) na istotny szczegół: według Słownika pseudonimów pisarzy polskich XV w. - 1970 r. Majeranowski takiego pseudonimu wcale nie używał.

[madohora]

TAJEMNICA PROCESU W DORUCHOWIE - Przekrój

[madohora]

Ostatnią osobą w Europie skazaną za czary na karę więzienia była Helen Duncan – medium spirytystyczne z Wielkiej Brytanii. W 1944 została ona skazana na 9 miesięcy więzienia. Wydaje się iż prawdziwą przyczyną był fakt, iż jako medium przekazywała one informacje objęte tajemnicą państwową. Nie mogąc jednak udowodnić jej ani nielegalnego pozyskiwania tajnych informacji, ani oszustwa, przywołano Witchcraft Act z 1735. Natomiast nieco później – w tym samym roku, również za czary skazano inne medium – Jane Rebeccę Yorke. Również ona przekazywała informacje o osobach walczących na froncie, przy czym oskarżano ją o wywoływanie paniki w społeczeństwie. Prawdopodobnie z uwagi na podeszły wiek (72 lata) skazano ją jedynie na niską grzywnę – 5 funtów i poddano trzyletniemu okresowi próby. Jane Rebecca Yorke była więc ostatnią osobą w Europie, co do której zapadł wyrok skazujący za czary.

[madohora]

Prawie wszyscy ówcześni chrześcijanie (katolicy i protestanci) byli przekonani o szkodliwości czarownic. Wielu duchownych podsycało tę zbiorową histerię. Ktokolwiek protestował przeciwko temu, narażał się sam na oskarżenie o czary.

[madohora]

W lutym 1692 mieszkanki Salem córka miejscowego pastora, Betty Parris i jej kuzynka Abigail Williams zaczęły cierpieć na dziwne konwulsje. Lekarz, historycznie uważany za Williama Griggsa, nie zaobserwował żadnych fizycznych dowodów, które wytłumaczyłyby zachowanie dolegliwością medyczną. Dziewczynki twierdziły, że zostały „zaczarowane” przez żebraczkę Sarę Goods, starą kobietę Sarę Osborne i czarnoskórą niewolnicę, Titubę. Każda z oskarżonych kobiet była częścią marginesu społecznego i miała wiele cech zbieżnych z „typowymi podejrzanymi” o czarostwo.

[madohora]

Prawdopodobnie, gdy stało się dla niego jasne, iż tak czy inaczej zostanie skazany na śmierć, zrezygnował dobrowolnie z procesu. W jego zamyśle miało to na celu, aby jego ziemia nie przeszła na własność państwa. Zgodnie z angielskim prawem precedensowym (common law), które stosowano we wczesnej Ameryce kolonialnej, proces sądowy mógł być wszczęty jedynie w sytuacji, gdy oskarżony w jakikolwiek sposób odniósł się do stawianych mu zarzutów, tj. przyznał się do winy, lub zaprzeczał popełnieniu czynu. Brak ustosunkowania się do zarzutów uniemożliwiał wszczęcie postępowania, jednak jeśli proces został wszczęty, to jeżeli w jego trakcie oskarżony został uznany za winnego przez przysięgłych po przeprowadzeniu dowodu, skazany na karę śmierci i stracony, wówczas jego ziemia przechodziła na własność państwa. Na krótko przed zatrzymaniem Giles zapisał swoją farmę swojemu zięciowi. Historycy jednak podają w wątpliwość tę wersję. Niektórzy przypuszczają, iż szczególny charakter Coreya jako upartego i kłótliwego starego człowieka doprowadził do wyrażenia jego niechęci przyznania się. Aby zmusić go do przyznania się do winy, dopuszczalną metodą tortur było miażdżenie wzmagającym ciężarem pod ogromnymi kamieniami (ewent. prowadzącym aż do zgonu). Ani wcześniej, ani później metoda ta nie była stosowana w kolonii Massachusetts. Giles umierał w ten sposób przez trzy dni w ogromnych cierpieniach, nie został jednak skazany. Zgodnie z legendą ostatnimi słowami farmera były "Więcej ciężaru", po których dodano do obciążenia więcej kamieni, co spowodowało jego śmierć

[madohora]

Część badaczy doszła do wniosku, że za prześladowaniami kryły się wendety i spory o ziemię. Jedną z głównych oskarżycielek była dwunastoletnia Ann Putnam, której krewniacy uczestniczyli w wielu takich procesach. Putnamowie byli właścicielami ziemskimi, których wpływy wyraźnie słabły, a ich udział w polowaniu na czarownice mógł być próbą wywarcia presji psychicznej, mającą na celu odzyskanie utraconego prestiżu.

[madohora]

Urodziła się 24 października 1734 r. w Sennwald w biednej rodzinie. O jej młodości i wczesnym życiu wiadomo niewiele, jakiekolwiek informacje dotyczące okresu sprzed 1765 r. nie zachowały się. W tymże roku Göldi sprowadziła się do Glarus. Przez następne 17 lat pracowała jako służąca i gosposia u zamożnych rodzin w Glarus i pobliskim mieście Mollis. Była wysoka, ciemnooka i ciemnowłosa, prowadziła również aktywne życie towarzyskie, uwodząc kilku mieszczan, dla których pracowała. Przez sześć lat angażowała się w romans z dr. Melchiorem Zwickym z Mollis, a w 1774 r. prawdopodobnie wyjechała do Strasburga urodzić jego dziecko, które następnie oddała do adopcji

[madohora]

Ponieważ kobieta dobrowolnie nie chciała przyznać się do uprawiania czarów, akt oskarżenia przekazano do Wydziału Prawa Uniwersytetu w Rostocku, który 27 lipca 1701 wydał opinię prawną zezwalającą na zastosowanie tortur wobec oskarżonej o czary. 11 sierpnia po raz pierwszy została poddana torturom – po zakuciu w dyby śrubami oskarżonej łamano ręce i nogi. Wówczas swoimi zeznaniami obciążyła dwie kobiety z Postomina, lecz zeznania te odwołała w czasie wizyty w celi katolickiego księdza. Dwukrotnie próbowała popełnić samobójstwo. Ponownie poddano ją torturom 18 sierpnia raniąc ją rozpalonym żelazem. W końcu chcąc uniknąć dalszych tortur przyznała się do zarzucanych czynów i prosiła o ścięcie mieczem by skrócić jej męki. Kobieta po kilkukrotnych torturach została skazana za czary przez sąd 30 sierpnia 1701 roku, który oskarżenia wobec kobiety zawarł w 14 paragrafach. Została spalona na stosie w Słupsku przy Baszcie Czarownic. W sposób typowy dla prześladowań w państwach protestanckich cały proces odbył się pod nadzorem magistratu

[madohora]

Odbudowa baszty czarownic miała miejsce w latach 1970–1973, nastąpiło przy tym przekształcenie wnętrz i elewacji od strony miasta. Baszta znajduje się przy współczesnej alei Francesco Nullo 13.

[madohora]

W 1931 r. London Spiritualist Alliance (LSA) zbadało działania Duncan. Badanie kawałków „ektoplazmy” ujawniło, że zrobiono ją ze ściereczki używanej w serowarstwie, papieru zmieszanego z białkiem jajka i papieru toaletowego sklejonych razem. Jedną ze sztuczek Duncan było połknięcie i cofnięcie części owej ektoplazmy. Komisja w raporcie stwierdziła, że „materiał został połknięty przez panią Duncan jakiś czas przed posiedzeniem, a następnie wydalony przez nią do celów wystawowych”. Kolejne badania próbek prowadził Harry Price, który w 1926 r. założył instytut zajmujący się osobami działającymi jako media. W 1931 r., na opłaconym przez Price`a seansie, Helen Duncan odmówiła poddania się prześwietleniu promieniami rentgena: wpadła w histerię, uciekła na ulicę. W swoim raporcie Price zamieścił informacje o fałszywej ektoplazmie zrobionej z wyciętych z gazet twarzy i gumowych rękawiczek. Także była służąca Duncanów i sam mąż Helen przyznali się do wiedzy o oszustwach

[madohora]

Helen Duncan przyrzekła nie prowadzić już więcej działalności spirytystycznej po wyjściu na wolność, jednak w 1956 r. zorganizowała ponownie seans i została aresztowana

[madohora]

Mieszkała na dworze księcia Filipa I w Wołogoszczy i została dwórką księżnej Amelii saskiej. Przyjęła oświadczyny syna księcia – Ernesta Ludwika. Do ślubu jednak nie doszło, gdyż książę pod naciskiem rodziny wycofał się z obietnicy i w 1577 ożenił się z Zofią Jadwigą Brunszwicką.

[madohora]

Grabowo (do 1945 niem. Grabow) – część miasta Szczecina na osiedlu Drzetowo-Grabowo, nad Odrą.

[madohora]

Zamek Odrzański (Oderburg, Aderburg) – niezachowana siedziba książąt Pomorza Zachodniego, Gryfitów, w Grabowie (wówczas pod Szczecinem).

[madohora]

Zamek Odrzański składał się z tzw. „Dużego Domu” - będącego siedzibą księcia, kościoła oraz zabudowań gospodarczych: browaru, piekarni, stajni. Nad całością górowały trzy wieże. Fasada zamku ozdobiona była marmurowymi figurami księcia Barnima XI i jego małżonki. Zamek otaczały rozległe ogrody, w których hodowano zwierzęta (sarny, jelenie, kucyki).
Wizerunki Zamku Odrzańskiego zachowały się na rysunkach Heinricha Kotego z ok. 1620

[madohora]

Malleus Maleficarum (Młot na czarownice) – katolicki traktat na temat czarownictwa, spisany przez dominikańskiego inkwizytora Heinricha Kramera, być może we współpracy z innym inkwizytorem Jakobem Sprengerem (obaj byli profesorami teologii). Tekst ten został po raz pierwszy opublikowany w 1487 i stał się znany jako podręcznik łowców czarownic od XV do XVII wieku. Był uważany za jedno z podstawowych kompendiów o czarach, czarownicach i ich związkach z Szatanem

[madohora]

Treść księgi podzielona jest na trzy części. Pierwsza dowodzi, że magia rzeczywiście istnieje, druga opisuje jej formy, a trzecia – sposoby wykrywania, sądzenia i pozbywania się wiedźm. W księdze niewiele jest oryginalności – jest to w większości kodyfikacja wierzeń i praktyk z tamtego okresu. Duże partie tekstu zaczerpnięto z wcześniejszych prac, takich jak: Directorium Inquisitorum Nicolasa Eymerica z 1376 czy Formicarius Johannesa Nidera z 1435.

[madohora]

Około stulecia po pierwszej publikacji, Malleus był starym klasykiem. Z końcem szesnastego wieku, nowe dzieła w teologii, takie jak Demonolatria (1595) łowcy czarownic Nicholasa Rémy'ego czy Disquisitiones Magicae (1599) jezuickiego teologa Martina Delrio, zaczęły zastępować Malleusa jako podstawowe źródło informacji. Niemniej, już po roku 1580, zaczęły się pojawiać wielotomowe zestawy traktatów demonologicznych. Te mosiężne kolekcje zawierały książki z różnych okresów, jednak wszystkie rozpoczynały się od przełomowego Malleus Maleficarum. Broedel podsumowuje

[madohora]

Urodził się w Schlettstadt, obecnie Sélestat w Alzacji. W wieku około 15 lat wstąpił do zakonu dominikanów w swym rodzinnym mieście, ale edukację kontynuował w konwencie w Strasburgu. W tym mieście przyjął święcenia kapłańskie i w 1458 był obecny przy spaleniu na stosie husyckiego misjonarza Fryderyka Reisera. Pod koniec lat 60. XV wieku przebywał w Czechach, gdzie głosił kazania przeciwko husytom. W 1474 uczestniczył w kapitule generalnej zakonu dominikanów w Rzymie, na którą przybył, by odpowiedzieć na zarzuty o obrazę cesarza Fryderyka III w swych kazaniach. Najwyraźniej zyskał poparcie najwyższych władz zakonnych, gdyż nie tylko uniknął kary, ale na dodatek otrzymał tytuł magistra teologii oraz Kaznodziei Generalnego (Praedicator Generalis).

[madohora]

Kramer otrzymał imienne wsparcie od trzech kolejnych papieży. Byli to Sykstus IV, Innocenty VIII oraz Aleksander VI:

[madohora]

W 1452 został przyjęty do nowicjatu w klasztorze dominikanów w swym rodzinnym mieście. Później podjął studia i uzyskał tytuł magistra teologii na Uniwersytecie w Kolonii (1467). W 1480 został dziekanem katedry teologii tego uniwersytetu, a jego wykłady cieszyły się dużą popularnością. W latach 1472–1488 był też przeorem kolońskiego konwentu dominikanów. W 1479 asystował w procesie inkwizycyjnym przeciwko Janowi Rucheratowi, któremu przewodniczył inkwizytor Gerhard von Elten. Od 1481 sam sprawował funkcję Inkwizytora dla prowincji kościelnych Moguncji, Trewiru i Kolonii, wydaje się jednak, że nie prowadził żadnej działalności w tym charakterze

[madohora]

Jan Wier, podobnie jak Reginald Scot, czy Friedrich Spee, zaliczany jest do najbardziej znanych przeciwników prześladowań czarownic. Swoje tezy wyłożył m.in. w traktacie pt. De praestigiis daemonum, który wydany został w Bazylei w 1563 r. i zyskał wielki rozgłos. Praca ta wymierzona była bezpośrednio przeciwko opublikowanemu po raz pierwszy w 1487 roku Młotowi na czarownice

[madohora]

Jean Bodin (ur. w 1530 w Angers, zm. w 1596 w Laon) – francuski prawnik, teoretyk państwa, polityk, twórca ideologii francuskiego absolutyzmu, zwolennik monarchii absolutnej, opracował nowożytne pojęcie suwerenności. Jego najbardziej znane dzieło to Sześć ksiąg o Rzeczypospolitej.

[madohora]

Cornelius Loos, znany również jako Cornelius Losaeus Callidius (ur. 1546 w Gouda, zm. 3 lutego 1595 w Brukseli) – holenderski ksiądz i profesor teologii, autor dzieła De vera et falsa magia.

[madohora]

Rémy uznawany jest za jedną ze sztandarowych postaci francuskiej demonologii. Jego praca pt. Demonolatria (właśc. Daemonolatreiae Libri Tres) wydana w Lyonie w 1595 roku, którą dedykował kardynałowi Karolowi de Guise[5], doczekała się wielu wznowień i wywarła wpływ na polowanie na czarownice w Europie, zwłaszcza w Alzacji[6]. Kwestionował w niej poglądy Jana Wiera, który uważał, że o czary oskarżane są „nieszkodliwe, jedynie nierozumne i często schorowane starsze kobiety”. Dowodził, że ponieważ tyle osób zostało już uznanych za czarownice, samo czarownictwo także musi być realne.

[madohora]

Według znanych rekonstrukcji ustawa XII tablic miała następujący porządek:

Tablice I, II, III – prawo procesowe (np. Si in ius vocat est ito = jeśli zostałeś wezwany na sąd, to się staw; uprzywilejowanie obywateli zamożnych – ręczycielem posiadacza mógł być tylko inny posiadacz; instytucja nexum – surowa odpowiedzialność osobista dłużnika)

[madohora]

Tablice XI i XII – różne przepisy (m.in. zakaz małżeństw patrycjuszy z plebejuszami)

[madohora]

próby wody zimnej, polegającej na wrzuceniu do wody skrępowanego oskarżonego, np. tzw. pławienie czarownic. Jeśli kobieta tonęła, była niewinna. Należy podkreślić, że osoba uznawana była za niewinną nie w momencie gdy utonęła, lecz gdy zaczynała tonąć. Utrzymywanie się na powierzchni było potwierdzeniem winy. Wtedy za pomocą przymocowanej do tułowia liny była wyławiana i jako uznana za czarownicę była palona na stosie. W Anglii próba stosowana była do 1645, między innymi używał jej Matthew Hopkins, samozwańczy Generalny Łowca Czarownic z tą różnicą, że próbę wody przeprowadzano na kobiecie dopiero po przywiązaniu kciuka jej prawej ręki do dużego palca jej lewej nogi

[madohora]

Pławienie na ziemiach polsko-litewskich
Próba zimnej wody (judicum aquae frigidae, proba aquae frigidae) znaj-
dowała zastosowanie w średniowieczu również na ziemiach polskich,
najstarszy bowiem zwód prawa polskiego, powstały przed 1320  r.,
zawiera opis takiej próby. Wodę, przed wrzuceniem do niej osoby
oskarżonej, powinien najpierw pobłogosławić modlitwą, a następnie
pokropić wodą święconą kapłan9
. Dopiero wówczas
opuszcza się obwinionego [do wody] w taki sposób, że związuje mu się
ręce pod goleniami i wsuwa kij pomiędzy podkolana i ramiona, by nie
mógł posługiwać się ani rękami, ani nogami. Należy mu zrobić znak na
głowie, by można było poznać, czy człowiek tonie, czy pływa. Należy
także przewiązać mu wokół brzucha powróz, by można było go wyciągnąć,
gdyby tonął
Natomiast jeśli nie tonął, tylko utrzymywał się na wodzie, „to
zostaje on pokonany w sprawie, o którą został obwiniony”11.
Próbę zimnej wody stosowano w związku z oskarżeniami o czary
już na początku XVI w. na Litwie, a więc – jak się wydaje – dużo
wcześniej niż na zachodzie Europy. Potwierdza to w poemacie
o żubrze (1521/1522 r.) Mikołaj Hussowski (1475/1485 – po 1533),
który zwracając uwagę na bogactwo litewskich puszczy, m.in. w zwie-
rzynę, ryby i ptactwo z niezrozumiałych powodów marniejące, dodał:

[madohora]

Jak się wydaje, uzasadnione wątpliwości co do próby pławienia miewali także w XVII w. niektórzy szlacheccy właściciele wsi, gdzie dochodziło do oskarżeń o czary, o czym świadczy pewna historia zawarta w dziele Wódka z elixierem, potępiającym polowanie na czarownice

[madohora]

Z kolei biskup wileński Michał Jan Zienkiewicz (1670–1762)
w trakcie zwołanego przez siebie synodu obradującego w Wilnie
10–13 lutego 1744 r. doprowadził do podjęcia uchwały zabraniającej
pławienia kobiet podejrzewanych o czary bez zgody biskupa. Zale-
cał, aby przestrzegania zakazu dopilnowali w diecezji duchowni. Mieli
oni za zadanie nie pozwalać sądom świeckim więzić i pławić podej-
rzanych o czary bez wcześniejszego śledztwa przeprowadzonego przez
duchownego56. Mimo oficjalnego zakazu nie zabraniał więc katego-
rycznie przeprowadzania próby zimnej wody. Stosowanie pławienia
w procesach o czary próbował powstrzymać również biskup kijowski
Józef Andrzej Załuski (1702–1774), wydając w 1766 r. pracę, w któ-
rej przedstawił zarys historyczny próby wody oraz stosunek do niej
Kościoła katolickiego. Załuski opisał dokładnie sposób poddawania
tej próbie oskarżonych i podejrzanych:
Najprzód obnażano do naga, nogę prawą z lewą, lewą z prawą ręką zwią-
zano, z przyczyny, aby pływać nie mogła ta osoba, z której dociec prawdy
chciano, i trzymając na powrozie, wrzucano z mostu lub ze statku w wodę.
I gdy poszedł pod wodę jakoby tonął, jako naturalnie powinien związany
człowiek, niemogący sobie siłą pomagać do pływania, takiego uznano
za niewinnego, lecz gdy związany nie poszedł pod wodę, lecz pływał po
wodzie, takiego winnym osądzano

[madohora]

Brak zgody sądu na pławienie
Nie zawsze jednak sąd zgadzał się na przeprowadzenie próby wody,
i,  niestety, nie wiemy, jakie kierowały nim motywy. Oskarżona o bycie czarownicą i czary szkodliwe Katarzyna Mrowczyna sądzona
była w 1695 r. przez sąd wiejski wsi Staniszewo (dawne województwo
pomorskie, starostwo mirachowskie). W trakcie pierwszego przesłu-
chania Mrowczyna stwierdziła: „Ja niewinnam. Chcecie mię pławić
i to możecie, czyńcie ze mną, co chcecie”100. Sąd jednak na pławienie
się nie zdecydował, oddał oskarżoną od razu na tortury.
Z pławienia zrezygnował również sąd miejski Nowego nad Wisłą
w procesie o czary, który toczył się w 1747 r. przeciw Barbarze Drasz-
kowej. Prosiła ona o próbę wody, zwracając się do sądu z propozycją:
„da mąż mój WPaństwu 100 zł, a niech idę na wodę”101. Nie wia-
domo jednak dlaczego, ale w tym przypadku sąd miejski Nowego nad
Wisłą propozycji nie przyjął, mimo że wcześniej aprobowano prośby
osób oskarżonych o dokonanie pławienia. Sąd nowski nie wyraził
też zgody na pławienie w innym toczącym się w tym samym roku,
16 stycznia, procesie o czary w Morzeszczynie. Trzech chłopów z tejże
wsi oskarżyło cztery kobiety, swoje sąsiadki102. Jedna z nich, Katarzyna
Owczarka, podczas pierwszego przesłuchania nie chciała się przyznać
do bycia czarownicą, twierdząc, że nie w diabła, tylko w jednego Boga
wierzy. Wzięta po upływie godziny na drugą „dobrowolną inkwizy-
cyją”, ponownie zaprzeczyła, jakoby miała być czarownicą i prosiła
o próbę wody: „ta mnie oczyści”. Nie spełniono jej prośby, natomiast
jeszcze tego samego dnia wzięto ją na pierwsze tortury.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

W późniejszych czasach biczownictwo nie zniknęło całkowicie. Umiarkowane biczowanie utrzymano jako dozwoloną praktykę pobożnościową w zakonach, a także w Wielki Piątek. Tak rozumiane biczownictwo było popularne do XVIII wieku. Biczownikami byli między innymi królowie polscy Zygmunt III Waza, Władysław IV Waza, Jan Kazimierz oraz wielu świętych.

[madohora]

Baranów – wieś w Polsce, położona w województwie wielkopolskim, w powiecie kępińskim, w gminie Baranów, przy południowej granicy Kępna; siedziba władz gminy. Dawniej miasto.

[madohora]

Kościół został zbudowany w 1732 roku z fundacji Anny Śleżyńskiej lub Zofii Stoińskiej (różnie podają źródła), podstoliny łukowskiej. W 1823 roku odbudowany po pożarze, w którym spłonęła dwuwieżowa fasada. Kilkakrotnie restaurowany - 1915 nowa polichromia, 1957 nowy strop, ostatnio w 1990 roku. Świątynia konstrukcji zrębowej, z zewnątrz oszalowana, orientowana, posiada jedną nawę z węższym prezbiterium zamkniętym trójbocznie. Od strony południowej do nawy przylega kaplica św. Wojciecha, dobudowana w 1869 r. z drewna pochodzącego z rozebranego kościoła w Słupi koło Kępna, z sygnaturą z 1637 r. Do prezbiterium od północy przylega zakrystia i magazynek. Dwuspadowy dach kościoła pokryty jest gontami. Nad nawą mała wieżyczka na sygnaturkę dobudowana w 1844 roku z barokową latarnią zwieńczoną cebulastym hełmem. Wewnątrz nawy i prezbiterium pozorne sklepienie kolebkowe z polichromią w stylu ludowym, w kaplicy ośmioboczna pozorna kopuła.

[madohora]

Sposób wykonania kary polegał na przywiązaniu skazańca do słupa, ułożeniu stosu z drewna i podpaleniu go. Skazany najczęściej umierał na skutek zatrucia czadem i innymi składnikami dymu powstającymi w wyniku spalania drewna.

[madohora]

W XVII wieku, po sprowadzeniu jezuitów do Nysy, na terenie Księstwa nyskiego doszło do kilku fal procesów o czary i palenia rzekomych czarownic. Procesy te prowadzone w Jeseníku, Nysie, Zlatéj Horze, Głuchołazach i innych miejscowościach osiągnęły niebywałe rozmiary w skali Europy Środkowej i Śląska, gdzie na stosach spalono około 250 kobiet i dziewczynek. W największym nasileniu pogromy czarownic miały miejsce w latach 1622, 1639–1642, 1651–1652. W roku 1622 na torturach oskarżona kobieta przyznała się do winy, wymieniając pięć innych jako swoje wspólniczki. Wszystkie one zostały spalone. W latach 1639–1642 Johann Balthasar Liesch von Hornau, biskup pomocniczy wrocławski, wybudował specjalny piec do palenia czarownic. Zachowane akta dokumentują 27 egzekucji, jednak z umów zawieranych z katami wynika, że liczba ofiar była znacznie wyższa. Największa fala miała miejsce w latach 1651–1652. Ostatnie procesy o czary na terenie Księstwa Nyskiego zakończone spaleniem ofiar miały miejsce w latach 1683–1684, gdy stracono dwie kobiety i mężczyznę.

[madohora]

Katarzyna Weiglowa (Wajglowa) (ur. ok. 1460, zm. 19 kwietnia 1539 w Krakowie) – spalona na stosie w Krakowie pod zarzutem apostazji po tym, jak prawdopodobnie przeszła na judaizm lub na judaizujący unitarianizm i nie chciała uznać, że Jezus Chrystus jest Synem Bożym. Uważana m.in. przez unitarian za męczennicę za wiarę.

[madohora]

Barbara Zdunk (Sdunk) (ur. 1769, zm. 21 sierpnia 1811 w Reszlu) – ostatnia osoba w Europie, stracona przez spalenie na stosie

[madohora]

Matatiasz Calahora (Kalahora, Caliora, Califari) (zm. 1663) – lekarz i aptekarz krakowski, wnuk dr. Salomona Calahorry.

[madohora]

Na podstawie tej historii powstała legenda o czarownicy Ortyszy. Od jej imienia nazwano wydmę Ortus położoną 3 km od centrum Chałup

[madohora]

Fragment zeznań Szwedyczki.

Dziecięciu dawała[m] piwoniowe ziarnka i jeleni rok [róg], Józefa krawca gospodarza ichmościów panien zakonnych sandomierskich. [...] dół dlatego wykopała[m] żebym się była żywcem zakopała w gnój, dlategom się zakopała żebym zginęła [...]. Kurzy co przede mną siedzieli na wozie, kiedy mnie wieziono do Starej Soli byli to czarci i przemieniały się w ptaszki. [...] że mi diabeł pomógł dołu kopać, żebym się była żywo zadusiła [...].

[madohora]

CZAROWNICA NA WYNAJEM CZY OFIARA KŁÓTNI DWÓCH SZLACHCICÓW - Wyborcza

[madohora]

Wizerunek Zbawiciela w trybunale lubelskim

W sali sądowej w Lublinie stał krzyż kamienny z wizerunkiem Zbawiciela, a nad nim był napis wielkimi złotymi literami: Justitias vestras judicabo. Osobliwość tego wizerunku ta była, iż Chrystus Pan miał twarz odwróconą i rysów jej nie można było widzieć; jednakże snycerz nie był go tak wystawił, ale pewien wypadek stał się przyczyną tej zmiany:

Była wdowa szczupłego miana uciśniona procederem przez jakiegoś magnata. Jej sprawa była jak bursztyn czysta, ale magnat zobowiązawszy wszystkich członków trybunału zyskał dekret wbrew prawu i sumieniu. Gdy go ogłoszono, nieszczęśliwa wdowa wyrzekła na cały głos w izbie: – Żeby mię sądzili diabli, sprawiedliwszy byłby dekret. A że sumienie kłuło nieco deputatów, na roki jej nie pozwano i wszyscy udali, jakoby jej nie słyszeli, z czym się odezwała; i że to było pod koniec sesji, porozjeżdżali się marszałek i deputaci, tak duchowni, jako i świeccy; została się tylko kancelaria i pisarze trybunalscy. Aż tu zajeżdża przed trybunał mnóstwo karet, wysiadają jacyś panowie, jedni w kontuszach, drudzy w rokietach, z rogami na głowie i ogonami, które się spod sukien dobywały. I zaczynają iść po schodach, a przyszedłszy do sali trybunalskiej zajmują krzesła, jeden marszałka, drugi prezydenta, inni deputatów. Pomiarkowali się pisarze i kancelaria, że to byli diabli, i w wielkim strachu przy stołach swoich siedząc czekali, co z tego będzie. Wtem diabeł, co marszałkował, kazał wprowadzić sprawę tejże wdowy. Przystąpiło do kratek dwóch diabłów jurystów: jeden pro, drugi contra stawał, ale z dziwnym dowcipem i z wielką praw naszych znajomością. Po krótkim ustępie diabeł marszałek przywołał pisarza województwa wołyńskiego (bo ten interes był z Wołynia), ale prawdziwego pisarza, nie diabła, i kazał mu siąść za stołem i wziąć pióro. Zbliżył się pisarz wpółumarły z bojaźni i przymrużając oczy zaczął dekret pisać, jaki mu dyktowano. Dekret był zupełnie na stronę uciśnionej wdowy, a Pan Jezus na taką zgrozę, że diabli byli sprawiedliwsi niż trybunał przenajświętszą krwią Jego wykupiony i w którym tylu kapłanów zasiadało, zasmuconą twarz odwrócił i oblicza swego nie pokaże (jako miał o tym objawienie świątobliwy jeden bazylian lubelski), aż naród się pozbędzie zaprzedajności w sądach, łakomstwa w księżach i pijaństwa w szlachcie. Ów dekret diabli podpisali, a zamiast podpisów były wypalone łapki różnego kształtu i położywszy go na kobiercu, który pokrył stół trybunalski, zniknęli. Następnej sesji trybunał znalazł diabelski dekret, gdzie był położony; bo rozumie się, że nikt z kancelarii ruszyć go nie śmiał. Złożono go na wieczną pamięć w archiwach

[madohora]

Fragment Raptularza... Zbigniewa Borowskiego

[...] przy limitacji Trybunału Lubelskiego chłop, który bud miejskich pilnował, przystawiwszy sobie drabinę do ratusza, na niej obwiesił się. Marszałkiem na ten czas był pan [Jan] Adam Stadnicki, podczaszy krakowski, synowiec onego [Stanisława] Diabła Stadnickiego. Za którego dyrekcyjej i w Piotrkowie 1637 na początku Trybunału na Ratuszu nocy jednej źli widziani sądząc.

[madohora]

[madohora]

Legenda o Czarciej Łapie

Miejscem legendy jest Trybunał Koronny. Był to rodzaj sądu wyższej instancji dla szlachciców, który działał w Lublinie w XVI i XVII wieku. Jeśli ktoś nie był zadowolony z wyroku sądów grodzkich, mógł złożyć apelację do Trybunału i liczyć na pomyślny wynik rozprawy.
Na to właśnie liczyła pewna wdowa, która 1637 roku odwołała się od wyroku sądu grodzkiego. Sprawa jej nie wydawała się być trudna do osądzenia. Bogaty szlachcic najechał jej domostwo, zagrabił to, co miała cennego i spalił zabudowania. Kobieta domagała się odszkodowania.
Jednak bogaty szlachcic przekupił sędziów i wyrok zastał wydany na jego korzyść. Kobieta nie poddała się jednak. Złożyła apelację do Trybunału Koronnego. Przyjechała do Lublina pełna nadziei na sprawiedliwy wyrok.

[madohora]

Kościół św. Michała Archanioła – rzymskokatolicki kościół farny pod wezwaniem św. Michała Archanioła w Lublinie, jedna z najstarszych świątyń w mieście i pierwszy gotycki kościół w Lublinie. Rozebrany w połowie XIX wieku.

[madohora]

W prezbiterium umieszczony był pozłacany ołtarz. Po rozbiórce fary trafił on do kościoła w Nabrożu. Wisiały tu również obrazy Sen Leszka Czarnego, Narodzenie Pańskie, Niepokalane poczęcie, Nawiedzenie NMP oraz Wniebowzięcie NMP. Po obu stronach ołtarza umieszczono dwie urny z relikwiami świętych. Prezbiterium zwrócone było w kierunku Jerozolimy. Jest to dowód na romańskie korzenie kościoła.

[madohora]

W czasach, gdy na Lublin najeżdżali Jadźwingowie, w okolicach Lublina przebywał Leszek Czarny. Pokonał on Jadźwingów w bitwie, lecz strudzony postanowił ich nie ścigać i odpocząć po walce. Postanowił rozbić obóz na terenie dzisiejszego Lublina pod wielkim, starym dębem, pod którym zasnął. We śnie ujrzał Michała Archanioła, który podał mu miecz. Leszek Czarny uznał to za znak od Boga, który miał zachęcić go do pościgu. Książę niebawem wyruszył i dogonił Jadźwingów i ponownie ich pokonał. Jako wotum wdzięczności ufundował w miejscu swojego obozu kościół (legenda mówi o ufundowaniu, ale niektóre źródła twierdzą, że w tym miejscu istniał już kościół) pod wezwaniem św. Michała Archanioła, a dąb, pod którym spał, ścięto i przeznaczono na budowę ołtarza. Prezbiterium miało zostać zbudowane na ściętym pniu.

[madohora]

Sprawą Zofii Filipowiczowej zajmował się sąd kryminalny gajony[b][c] pod przewodnictwem wójta skrzyńskiego Łukasza Brewki. Zebrał się on 15 lipca 1639 na specjalnym posiedzeniu, w należącym do Podlodowskich Rykowie, gdzie przetrzymywano domniemane czarownice
Oskarżycielem był syn szlachcica, Paweł Podlodowski. Zeznania przed sądem złożyły: Agnieszka Firlejówka z Kozic (Korzyc), Anna Wiotezczyna z Kozic (Korzyc), Ewa z Ziemak (obecnie: Ziomaki) oraz Łucja z Woli (dawniej: Wola Kozicka). Kobiety te, podobnie jak główna oskarżona, zostały przesłuchane bez użycia tortur. Wyznały, że wielokrotnie były świadkami (lub pomagały) w odprawianych przez Filipowiczową czarach (m.in. sporządzaniu napojów miłosnych z dodatkiem krwi z palca serdecznego czy wykorzystywaniu ususzonego na proch serca gołębia dla wzbudzenia miłości ukochanego).

[madohora]

Wbrew zachowanym protokołom sądowym autorzy podają zwykle, że Zofia mieszkała w położonych niedaleko Lublina Kozicach, a jej proces toczył się w 1640 roku przed obliczem sądu miejskiego (wójtowskiego) w Lublinie. Według Mariusza Gadomskiego Filipowiczowa miała zostać też poddana „okrutnym torturom”, przeprowadzonym w podziemiach lubelskiego ratusza

[madohora]

Nowym właścicielem Kozic został syn zmarłego Paweł. Rozzuchwalona czeladna postanowiła swoimi sztuczkami przywiązać do siebie młodego pana. Zabiegi te okazały się jednak bezskuteczne. Służące doniosły panu o praktykach Zofii. Ponieważ młody Podlodowski nie był zbyt troskliwym gospodarzem w jego gospodarstwie źle się działo. Padały bydlęta, chmury gradowe niszczyły zasiewy. Młody pan zrozumiał, że przyczyną śmierci ojca i wszystkich pozostałych niepowodzeń jest przebiegła czeladna i okoliczne guślarki. Rozkazał przeto wyłapać czarownice i wraz z Zofią odstawić przed oblicze sądu wójtowskiego w Lublinie. Sprawa okazała się bardzo zawiła. Sąd postanowił poddać oskarżone trzykrotnej próbie tortur. Na szczęście pomysł ten spotkał się z oburzeniem duchownych i znamienitszych obywateli Lublina. W wyroku sądu miejskiego z 1640 roku możemy zatem przeczytać: "Filipowiczowa, jak i inne guślice, w pół wsi rózgami u słupa bite i sieczone być mają, a potem wygnane ze wsi na mil dziesięć, a jeśliby się pojawiły, to na gardle lub na stosie karane będą".

[madohora]

Najostrzejszy wyrok spośród wszystkich spraw o czary rozpatrywanych przez
lubelski wymiar sprawiedliwości zapadł w sprawie Anny Szwedyczki w roku
1678. Rozprawie sądu wójtowsko-ławniczego, który zebrał się w więzieniu ratusza
w marcu tegoż roku przewodniczył wójt Jan Rafang, a w ławie zasiadali Ignacy
Kąpalski, Mikołaj Jakubowski i Mikołaj Młodecki. Sprawę przeciwko oskarżonej
wniósł Karol Gołuchowski podczaszy dobrzyński, za to, że miała ona nasyłać dia-
bły na panią Gołuchowską. Zeznania torturowanej przez kata kobiety są nieskład-
ne, brakuje w nich wielu szczegółów. Czy jest to wina pisarza czy zeznającej w stra-
chu i bólu podejrzanej, czy może Szwedyczka cierpiała na jakąś chorobę umysłową dziś nie uda nam się już tego w pełni zweryfikować. Oto przykład, który może
przemawiać za którąś z tych ostatnich opcji: rozciągana po raz pierwszy mówi, „że
Septiczka liczy ludzi i jeździ cyganiąc. Kajdany zdjęli mi dziewki. Dziecięciu da-
wała piwoniowe ziarna i jeleni rok, Jozfa krawca gospodarza ichmościów panien
zakonnych sandomierskich. Interrogata dlaczego dół wykopała, odpow(iada) dół
dlatego wykopała żebym się była żywcem zakopała w gnój, dlategom się zakopała
żebym zginęła”65. Co więcej, oskarżona mimo początkowego zaprzeczania, przy-
znała się do bycia czarownicą66. Bawi się czarami już od 10 lat, jej diabeł nazywa się
Iwan i był tydzień temu u niej w więzieniu. Za nasłanie diabła na panią Gołuchow-
ską niejaki pan Birecki dał jej 10 zł. Innej czarownicy, Szeptyckiej, gdy z „blichu
blicharzowi zginęło było płótno” właściciel za odnalezienie go dał 8 zł. Szwedyczka
powołuje w czasie zeznań inne czarownice, które miały mieć z nią schadzki na Ły-
sej Górze w Starej Soli, jednak w ostatecznych zeznaniach część z nich odwołuje.
Zaprzecza w końcu też, by Birecki z żoną mieli coś wspólnego ze śmiercią Go-
łuchowskiej. Swojego diabła nazywa Hawryło, opisuje, jak „kogutym rozdzirała
a kładłam do piersi lewej dla wielkiej choroby i na drogach krzyżowych zakopywa-
ła ewangelia świętego Jana. Czytałam. Czytać umiem trochę. Kurzy co przede mną
siedzieli na wozie, kiedy mię wieziono do Starej Soli byli to czarci i przemieniały
się w ptaszki”. Sąd uznał Szwedyczkę winną zarzucanej jej zbrodni i skazał ją na
spalenie żywcem na stosie.

[madohora]

W tej samej księdze radzieckiej znajduje się także innych proces, z którego mo-
żemy dowiedzieć się więcej o życiu i przesądach XVIII-wiecznych mieszkańców
Lublina. Mam na myśli tutaj ciekawą sprawę zatargu dwóch rodzin elektów lubel-
skich - złotników Krzemińskich z krawcami Usarskimi, która toczyła się w latach
1741-1742. Historia ta mogłaby z powodzeniem uchodzić za pierwowzór bajki A.
Fredry Paweł i Gaweł - tu też obie rodziny mieszkały w jednym domu i prowadzi-
ły ze sobą ciągłe kłótnie, między innymi o kurę państwa Usarskich, która biega-
ła po całym domu albo o czyszczenie kloaki o nieodpowiedniej porze93. W roku
1741 znaleziono na dachu ich domu „kijankę ubraną i wstążkami, jak dziecię,
upstrzoną i akkomodowaną”. Powołana na świadka służąca Katarzyna Makulina,
zeznała, iż będąc na służbie u państwa Usarskich widziała, jak do ich chorej córki
Kasi przyszła pewna gospodyni z Dysa, która stwierdziwszy, że dziecko choruje na
miesięcznik, kazała zdjąć z niego koszulkę, wdziać ją na kijankę i założyć na dach94.
Gdyby sprawa ta toczyła się jeszcze pół wieku wcześniej, prawdopodobnie wspo-
mniana gospodyni, albo i sami państwo Usarscy odpowiadali by za stosowanie
czarów. W tym przypadku tak się jednak nie stało.
W roku kolejnym także znajdujemy przypadek świadczący o zastosowaniu
praktyk magicznych w walce z chorobą. 27 lipca 1743 r. Żyd Jakub Izraelowicz
zeznawał przed urzędem radzieckim Lublina w sprawie swej córki, która kilka lat
temu „oszalała była, dziwne rzeczy robiła, po ulicy biegała”95. Zmartwiony ojciec
sprowadzał do niej cyrulików lubelskich, ale nie umieli jej pomóc. Woził ją także
do Zamościa i do Ciechanowa i „różnie z nią jeździłem dla kuracji, ale jej nic nie
pomogło”. Wreszcie, jedna baba - wróżka, jak określa ją Izraelowicz, poradziła
mu, żeby koniecznie ją „do góry nogami zawiesić i kurzyć różnymi ziołami i siar-
ką. Jeżeli przy niej niema nic, to się ciemię obróci i będzie zdrowa, i jeżeli moc nej natury, to wytrzyma. Jeżeli nie, to bez wątpienia, wola Boska”96. Córka jego
wytrzymała to kurzenie i wyzdrowiała, co w razie potrzeby i ona i inni świadkowie
przed sądem gotowi są udowodnić.
Procesy o czary podobne były z założenia do tych przeprowadzanych w spra-
wach o herezję: do oskarżenia wystarczyła zwykła plotka, a w celu wymuszenia
koniecznych do skazania zeznań można było względem podejrzanych stosować
tortury. Na terenie Niemiec, a potem i Korony upowszechniły się one po roku
1532, kiedy to sejm Rzeszy ogłosił Constitutio Criminalis Carolina. Powtarzanie
tortur było ograniczone do trzech razy, choć sędziowie nie zawsze stosowali się
do tego zalecenia. Domniemane czarownice w trakcie przesłuchań lub czasami
jeszcze przed nimi, poddawane były różnego rodzaju próbom mającym na celu
udowodnienie ich winy. Najczęściej stosowaną wobec czarownic, także i w Polsce,
była próba zimnej wody, zwana popularnie pławieniem. Wśród lubelskich proce-
sów także znajdujemy o tym wzmianki. Katarzyna Ratajowa, oskarżona w 1700 r.
0 używanie hostii do czarów tłumaczyła się: „jam na cembrzynie leżała i dlategom
nie utonęła”. Razem z nią pławione były jeszcze inne kobiety - dwie z nich także
utrzymywały się na wodzie i, według Ratajowej, to one właśnie były czarownicami
a nie ona.
Głównym miejscem, w którym w Lublinie przeprowadzano tortury, był ratusz.
Tu, w jednej z dolnych izb zwanej kaźnią lub męczarnią (career subpraetorianus ad
torturandos incarceratos destinatus), odbywały się przesłuchania oskarżonych97.
Znajdowało się tu koło do rozciągania (rota), żelazne szyny do przypiekania, żela-
zne trzewiki (calcei ferrei) oraz śruby do miażdżenia ciała (troclea)98. Jeśli oskarżo-
ny przeżył ciężkie tortury - a nie zawsze się to udawało - miał obowiązek w ciągu
doby potwierdzić złożone zeznania. Jeżeli w chwili otrzeźwienia po zadawanym
bólu im zaprzeczył, wracał do sali tortur na ponowne przesłuchanie. Często by-
wało również, że po przeżytych cierpieniach oskarżeni szukali już tylko ukojenia
w szybkiej śmierci i za obietnicę, na przykład uduszenia przed spaleniem, przyzna-
wali się do wszystkiego. Według Briana P. Levacka w wyniku wprowadzenia tortur
sądowych liczba wyroków skazujących w sprawach o czary osiągnęła 95% ogółu
werdyktów99.
Często podczas przesłuchań oskarżeni wyjawiali nazwiska swoich wspólników
1 tak było też w Lublinie. Zofia Filipowiczowa powołała niejaką Zawadzką, któ-
ra nauczyła ją czarów, a w sprawie Reginy Sokołkowej świadek Barbara Kąkolska
opowiadała z kolei o tym, jak stała się świadkiem niecnej działalności sąsiadki
W tej samej sprawie pojawia się także baba Bartnicka z Lesiec, która miała So-
kołkowej pomóc „żeby ją pojął tenże Stanisław”101. Maryna Białkowa z kolei ze-
znaje, że czarownicą jest jej ciotka Anna Wojtaszkowa, powołuje też Katarzynę
Pawłową Chutkową102. Obie kobiety mimo tortur nie przyznały się do winy i de-
kretem trybunału po egzekucji Maryny zostały uwolnione103. Najwięcej powołań
podczas przesłuchań uczyniła Anna Szwedyczka - oskarżone przez nią o czary lub
udział w sabacie były: Szeptycka, Terlecka, Tychowska i Łysa, Błonarka, popadia
Wałkowa ze Starej Soli, wdowa popadia Solska, Kruszyńska mieszczka z Sambo-
ra, siostrzenica Szeptyckiej Anna Miklaszewska oraz Gabriela, żona Bireckiego104.
Część z tych oskarżeń w dalszych zeznaniach odwołała, ostatecznie czarownicami
według niej były jednak: Szeptycka i jej siostrzenica Anna Miklaszewska105, nieży-
jąca już „popadia stara”106 i Kruszyńska. Wymienia też Lisią z Bilicu, która jednak
„osądzona już była na gardło”107. Szwedyczka skazana została na spalenie na stosie,
lecz nie wiadomo, czy któraś z powołanych przez nią kobiet odpowiadała później
przed sądem. Nie mamy takich informacji także odnośnie powołań uczynionych
przez innych oskarżonych.
Po zakończeniu rozprawy i wyprowadzeniu aresztanta z katuszy, na rynku
miejskim odbywało się publiczne ogłoszenie wyroku. Następnie tworzono kon-
dukt, złożony z: na przedzie, człowieka niosącego krucyfiks, a następnie aresztan-
ta, strażników miejskich, kata, oskarżycieli i woźnego. Pochód, któremu z regu-
ły towarzyszyły tłumy gapiów, wyruszał za miasto przez Bramę Krakowską, która
służyła często jako miejsce, gdzie wymierzano karę chłosty108. Wiedzionym na
miejsce kaźni asystowali kapłani z kościoła św. Krzyża, którzy zapewniali aresztan-
tom ostatnią posługę. Miejsca egzekucji nazywano theatrum justitiale, czyli sceną
sprawiedliwości, a same organa wymiaru sprawiedliwości dbały o to, by zapewnić
widowisku, jakim było wykonanie wyroku, jak najliczniejszej publiczności109. Przy
lubelskiej szubienicy, która znajdowała się nieopodal figury Męki Pańskiej przy
skrzyżowaniu szlaku krakowskiego z drogą na wieś Czechów110, wykonywano nie
tylko wyroki powieszenia: tu ćwiartowano, łamano kołem oraz wykonywano karę
ścięcia, gdy miała ona charakter hańbiący. Tu kończyła się także ceremonia wy-
świecania osób skazanych na banicję.

[madohora]

Procesy o czary rozpowszechniły się na zachodzie Europy w okresie od XV do XVII wieku, szczególnie silnie na terenie Niemiec oraz na obszarach politycznie lub kulturalnie z nimi związanych. W księstwie nyskim osiągnęły one niebywałe rozmiary w skali Europy Środkowej i Śląska. Urząd inkwizytora powstał w Nysie już w 1341 roku. Jednak aż do XVII wieku procesy czarownic zakończone egzekucją na stosie były tu rzadkością. Prawdziwy pogrom czarownic na ziemi nyskiej miał miejsce w ciągu XVII wieku. Kilkakrotnie przybierając na sile i słabnąc, osiągnął apogeum w latach 1622, 1639-42, 1651-52.

[madohora]

Inkub (łac. incubus od incubare „leżeć na czymś”) – w demonologii inkubami nazywa się demony przybierające postać uwodzicielskich mężczyzn, nawiedzające kobiety we śnie i kuszące je współżyciem seksualnym (zespół „demona nocy”). Często przedstawiane są jako postacie z rogami poruszające się na koniach.

[madohora]

Niektóre źródła ezoteryczne mówią, jakoby sukkuby mogły być demonami płci męskiej jedynie przybierającymi postać żeńską, bądź też hermafrodytami. Aczkolwiek istota ta z natury swojej reprezentuje pierwiastek żeński, łaciński termin succubus jest gramatycznie rodzaju męskiego, co, jak się wydaje, związane było z przekonaniem o bezpłciowości demonów; forma żeńska tego wyrazu – succuba, trafia się jedynie sporadycznie.

[madohora]

O losach sukkuba imieniem Bo opowiada też kanadyjski serial telewizyjny Zagubiona tożsamość.

[madohora]

Wiła, samowiła, samodiwa – południowosłowiański i ruski odpowiednik południcy, mamuny i rusałki. Na zachodniej Słowiańszczyźnie znana w zdegradowanej formie jako straszydło lub demon sprowadzający na ludzi obłęd

[madohora]

Zagorkinia – serbsko-chorwacki demon słowiański, rodzaj wił.

[madohora]

Brodarica, brodawica – serbsko-chorwacki i bułgarski demon słowiański; rodzaj wił.

[madohora]

Nocnica – postać demoniczna z zakresu demonologii słowiańskiej, wywodząca się z wierzeń przedchrześcijańskich, określana jako pośmiertna forma egzystencji ludzkiej duszy. Wskutek licznych przeobrażeń, jakie zaszły w demonologii ludowej, zazwyczaj utożsamiano ją ze zmorą. Wzmiankę o nocnicach znajdziemy m.in. w trzynastowiecznym Katalogu magii Brata Rudolfa, kazaniu polskiego husyty z XV wieku, czy też w Czarownicy powołanej z wieku XVII

[madohora]

Jest demonem narodzonym z duszy grzesznika lub osoby mocno skrzywdzonej za życia. Człowiek mógł stać się także zmorą za życia, na przykład przez wpływ silnych, negatywnych emocji. Według niektórych podań człowiek mógł zmienić się w północnicę, jeśli przy chrzcie lub na łożu śmierci przez przypadek w trakcie modlitwy wypowiedział zmoraś Mario

[madohora]

Północnica występuje w serii gier Wiedźmin jako bliźniaczy potwór południcy.

[madohora]

Południca to także tytuł powieści kryminalnej Jiřego Březiny (II tom z serii Tomáš Volf). Tym mianem określono mordercę, który zabijał młode kobiety upalnym latem w samo południe.

[madohora]

Niezwykłą przygodę miała
na początku sierpnia grupka
chłopców z Niemodlina,
w wieku 8-9 lat, która
wybrała się na wakacyjną
eskapadę na rowerach do
Brzęczkowic k. Niemodlina.
Kiedy na ich rozpaczliwe
wołanie i machanie rękoma
zatrzymałem swój samochód
na obrzeżu wioski, podbiegli
do mnie i błagali o pomoc
w odzyskaniu rowerów, które
znajdowały się po drugiej
stronie pola.
Z ich chaotycznej relacji wynikało, że z
łanu zboża wypędziła ich starsza kobiecina,
kiedy tam zabawiali się - krzyczała i wyma-
chiwała długim kijem - mówili rozgorączko-
wani chłopcy. Kiedy podszedłem z nimi do
wskazanego miejsca, rowery stały tam nie-
tknięte a obok leżała długa tyczka. Zauważy-
łem również, że w pobliżu zboże było wygnie-
cione w kształcie koła.
Chłopcy przyznali się do tego dzieła. - My
tylko zabawialiśmy się turlaniem dookoła pa-
lika. Chcieliśmy zachęcić do lądowania w tym
miejscu UFO, które zauważyliśmy, jak unosi-
ło się nad wioską. I nie zdążyliśmy, bo ta baba
chciała nas pobić. Krzyczała, by nie tarzać
się po zbożu, które jest darem niebios. To jest
chleb! Żaden z chłopców nie przyznał się, czy
oberwał tyczką. Prawdziwa kara czekała na nich
w dopiero w domu. Rodzice zapewne zareago-
wali na ich żałosny wygląd, na wyplamione zie-
lenią zboża spodnie i koszulki.
Będąc świadkiem tego zdarzenia przypo-
mniałem sobie, że około 50 lat temu pewna star-
sza mieszkanka opowiedziała mi, że w tej miej-
scowości na polach ze zbożem można spotkać
tajemniczą staruszkę z wianuszkiem z chabrów,
maków i kąkoli na głowie. Nieco przygarbiona
ale energiczna, z sierpem za pasem, oparta o
sękatą tyczkę. Nazywa się Chabernicą i jest
strażniczką naszych pól. Surowo karze tych, któ-
rzy bezmyślnie depczą zboże. Nie pozwala nisz-
czyć plonów, ciężkiej pracy chłopów. Dawniej,
na ściernisku zbierano nawet ręcznie każdy kłos,
bo to przecież nasz chleb powszedni.
Chabernica, z reguły bardzo zła wobec nisz-
czycieli plonów, mogła być pomocna w wyjąt-
kowych sytuacjach. Na przykład 5-letnia
wnuczka mojej rozmówczyni oddaliła się z po-
dworka i zabłądziła w pobliskim łanie zbo-
ża. Zaplątała się w zaroślach kolczastych
jeżyn i nie potrafiła się uwolnić. Na jej płacz
zareagowała Chabernica. Swym sękaczem
rozgarniała jeżyny, uwolniła dziecko i przy-
niosła pod sam dom. Nie czekając na tra-
dycyjne „Bóg zapłać" szybko się oddaliła.
Uradowana wnuczka podbiegła do babci
przekazując jej pęk kwiatów polnych, które
cały czas kurczowo trzymała w zaciśniętej
piąstce.
- Nasza Chabernica jest taka życzliwa
wobec nas, gdyż przyjechała z nami ze
wschodu, z pięknego Wołynia. Ukryła się
w sianie w bydlęcym wagonie, przewożą-
cym wysiedlonych repatriantów zaraz po
wojnie - zakończyła swoją opowieść moja
rozmówczyni.
Brzęczkowice to jedno z mniejszych so- ;
łectw w gminie Niemodlin. Kilkanaście go- l
spodarstw, około 70 mieszkańców. Spo- i
łeczność jest pracowita, żyje w zgodzie,
troszczy się o domostwa. Ostatnio wyre- :
montowano tam kilka domów, wybudowa- :
no nowe. W środku wsi znajduje się ka- i
pliczka zbudowana z zebranych z pól oto- |
czaków. Wewnątrz mieszkańcy umieścili I
wizerunki patronów - Pani Jasnogórskiej i ]
Archanioła.
Wieś, malowniczo położona na zboczu I
wzniesień, jest znakomitym'terenem do ■ spacerów i wypoczynku, zwłaszcza późną , wiosną i latem, gdy na obrzeżach pól |
kwitną kwiaty. Tutaj rosną najpiękniejsze i
chabry nie tylko w kolorze błękitnym ale
trafiają się w kolorze białym, różowym a
nawet purpurowym. Ponadto można uj-
rzeć rzadko spotykane kąkole, kwitnące
w kolorze purpurowo-liliowym. Płonąca
czerwień polnych maków dopełnia har- i
monijnej palety zieleni pól

[madohora]

Nazwa mamuna jest często stosowana wymiennie z dziwożoną i boginką, a te pojęcia są w zależności od regionu i źródeł związane z wierzeniami – w trakcie ewolucji pojęcia – w rusałki

[madohora]

🔹rodzaj czarownic (górale pienińscy)

[madohora]

Mamuny na Słowacji kradły drwalom żywność, a góralom pienińskim (w wersji: boginki) zielony groch z pól. W Łęczyckiem zanotowano wierzenie, że mamuny porywają z pola dzieci w samo południe. Górale pienińscy wierzyli, że mamuny pojawiają się w czasie nowiu i zimą. Łapią wtedy kogoś, kto danego dnia zgrzeszył i włóczą go po cmentarzach i jarach aż zamarznie na śmierć.

[madohora]

🔹w razie odkrycia podmiany dziecka, należało dziecko obić np. 3 prętami wyrosłymi w tym samym roku i czekać na powrót mamuny z ludzkim dzieckiem (opowieść z Łemkowszczyzny i takiej właśnie poradzie udzielonej przez księdza)

[madohora]

Wierzono, że dziwożony porywały młode dziewczęta i młode mężatki. Poza tym porywały dzieci z kołysek, podmieniając je na własne: brzydkie odmieńce, z widocznymi ułomnościami lub niepełnosprawnością umysłową/rozwojową. Sposobem na odzyskanie dziecka miało być wyniesienie odmieńca na pole/granicę lub śmietnik, tam obicie dziecka rózgą, dodatkowo oblewając je lub pojąc wodą ze skorupki jajka i wypowiadając słowa: Odbierz swoje, oddaj moje. Wtedy dziwożona, poruszona płaczem własnego dziecka, wracała po nie, oddając porwanego noworodka

[madohora]

Dziurawcowate (Hypericaceae Juss.) – rodzina roślin zielnych i drzewiastych z rzędu malpigiowców. Obejmuje 7 rodzajów z ok. 590 gatunkami. Rośliny te występują na wszystkich kontynentach z wyjątkiem obszarów polarnych, pustynnych i pokrytych wilgotnymi lasami równikowymi, przy czym poza strefą międzyzwrotnikową rosną tylko przedstawiciele rodzaju dziurawiec (Hypericum), jedynego reprezentującego rodzinę we florze Polski. Rodzaj ten jest przy tym zdecydowanie najbardziej liczny w rodzinie – skupia ok. 470 gatunków. Niektóre gatunki wykorzystywane są w ziołolecznictwie (zwłaszcza dziurawiec zwyczajny). Poza tym szereg gatunków uprawianych jest jako rośliny ozdobne. Drewno drzew z rodzaju Cratoxylum jest cenionym surowcem w południowo-wschodniej Azji. Dziurawce ze względu na zawartość hyperycyny mogą powodować wrażliwość na światło słoneczne, co jest problematyczne zwłaszcza w przypadku wypasanych zwierząt roślinożernych.

[madohora]

Żabie Stawy Mięguszowieckie, Żabie Stawy, Żabie plesa (słow. Žabie plesá Mengusovské, niem. Mengsdorfer Froschseen, węg. Menguszfalvi Békás-tavak) – trzy stawy tatrzańskie położone w Dolinie Żabiej Mięguszowieckiej (Kotlina Žabích plies), w słowackich Tatrach Wysokich. Są to:

[madohora]

Żabie Stawy

[madohora]

Na wsi podkarpackiej praktykowano chowanie odmieńca pod blaszaną wanienką na podwórkuː matka uderzała w nią patykiem, prowokując dziecko do płaczu, a tym samym – przywołując boginki. W okolicach Mielca odmienione przez mamunę dziecko głodzono, gotując jedynie skorupkę jajka w izbie z rozścieloną na podłodze słomą. Płacz głodnego „odmieńca” miał przywołać demona i doprowadzić do ponownej zamiany dzieci. W Krakowskiem odmieńca należało obić trzykrotne wierzbowym prętem, by wywołanym płaczem wywołać litość u mamuny. Podobnie w okolicach Wrocławia znana była opowieść o wieśniaczce, której przypołudnica podmieniła dziecko w polu – po obiciu odmieńca rózgą, demon zjawił się z ludzkim noworodkiem

[madohora]

Postać o imieniu Ondyna (córki Juana Avadoro) pojawia się także w powieści Jana Potockiego Rękopis znaleziony w Saragossie.

[madohora]

Na Rusi w okolicach Zielonych Świątek obchodzono rusałczy tydzień, podczas którego składano rusałkom w ofierze chleb i urządzano uczty, a dziewczęta śpiewały specjalne pieśni o rusałkach/dla rusałek. W czasie od dnia św. Trójcy do dnia św. Piotra był zakaz kąpieli, ponieważ w tym okresie rusałki przebywały na Ziemi

[madohora]

Zdaniem Karola Potkańskiego w XVI wieku nastąpiła chrystianizacja święta, a jego pozostałością jest ludowy odpust zielonoświątkowy

[madohora]

“Przypominam sobie, iż w młodości czytałem w pewnej kronice, że były w Polsce bóstwa, skąd też do naszych czasów dociera taki obrzęd, a mianowicie tańce wykonywane przez dziewczęta z mieczami, jak gdyby na ofiarę bożkom pogańskim, a nie Bogu, i przez chłopców uzbrojonych w miecze i kije, które nawzajem sobie rozłupywali…”.

[madohora]

Bóg Łado i Bogini Leli (Wielka Leli, Pani Leli) stanowią parę, to ich święto;
– charakter święta jest ogólnoplemienny. Mimo, że święto przebiega pod patronatem Łado i Leli, są wzywani jeszcze Bogowie: Jessa, Nyja, może Kuj (dane polskie);
– wyjątkowym jest odwiedzenie przez Bogów (Łado i Leli) ludzi, co niesie im ład, pomyślność i szczęście. Istotą nie jest składanie ofiar przez ludzi, lecz odwiedziny ich przez Bogów;
– roztaczanie opieki Leli nad młodymi łączącymi się w pary, zakochanymi, nad kobietami, dziećmi, stadłami;
– czary Leli (miłosne? magia pomyślności?);
– Łado panujący gwarantuje ład i prawo;
– roztaczanie przez Łado opieki nad wojownikami, pasowanie ich;
– witalność Łado – jest zachęcany do tańca Koło, inicjuje go, pasuje wojowników, tańczy w korowodzie z mieczami;
– szczególny charakter rytualny to występowanie we wszystkich rolach (Łado, Leli, orszak) wyłącznie kobiet, taniec z mieczami, składanie ich w „słońce”, inne figury, wspólnotowy taniec Koło, dary dla Bogów ostatecznie spożywane na wspólnej uczcie (Bogów i ludzi). Jedynie pomocnikami orszaku są osoby różnej płci;
– biesiada po głównej części obrzędu ma bardzo swobodny charakter, z graniem na instrumentach, tańcami, śpiewami, klaskaniem, zachowaniami ludycznymi („obnażaniem się” – prawdopodobnie nagie tańce i „różnymi uczynkami” – prawdopodobnie dobieranie się w pary czy grupy podobnie jak na Sobótkach);
Z ostatniej cechy można wnosić, że było to również święto miłości podobne do Sobótek, ale powiększone o odwiedziny konkretnych Bogów (Leli patronowała również miłości) i im poświęcone;
– nieznany pozostaje powód wybrania do głównych ról wyłącznie kobiet.
Niepewnym tropem może być zbieżna z Sobótkami analogia ludyczności, swobody obyczajowej, wręcz seksualnej, z przekazaniem inicjatywy kobietom. Takie zestawienie wyrównuje szanse kobiet i dziewcząt na dobranie się w pary wg ich uznania, bądź na przeżycie przygody, wobec mężczyzn. Ranga święta i autorytet Bogów nadają w czas święta tym zachowaniom status pełnej poprawności obyczajowej i prawnej (np. konieczność akceptacji stadła par oświadczających o zawarciu w ten sposób Swadźby). Innym tropem mogą być konotacje sarmackie [T. Sulimirski] gdzie pozycja kobiet wojowniczek została dobrze udokumentowana. Pozycja Słowianek była podobna, notuje się wysoką pozycję osobistą, dziedziczenie, sprawowanie opieki przez wujów. Na Bałkanach, w czasie walk ze Słowianami, Bizantyjczycy ze zdumieniem odkrywali wśród poległych wrogów dużą liczbę kobiet wojowniczek. Ta osobliwość wymaga jeszcze badań.

[madohora]

[madohora]

Boginki napadały na kobiety po porodzie i podmieniały im dzieci. Istniały różne warianty tego wierzenia, m.in.:

[madohora]

według Krakowiaków i Hucułów, podmienione dziecko należało zanieść na granicę (wsi/pola/dróg itp.), następnie obić je, by głośno płakało i odwrócić się. Wierzono, że boginki litując się nad losem swojego dziecka, zabiorą je i zostawią na miejscu ukradzione wcześniej dziecko ludzkie

[madohora]

[madohora]

Uważano także, iż strzygą jest noworodek, który urodził się z wykształconymi zębami, natomiast starcy mówiący do siebie też mogli być uznani za strzygi. W czasach epidemii ludzi chorych chowano do grobów jeszcze żywych. Niektórym udawało się wykopać gołymi rękami i potem błądzili oni z zakrwawionymi rękami, poodrywanymi paznokciami, chorzy i osłabieni - uważani byli za strzygi

[madohora]

zabicie w kościelny dzwon (strzygoń zamieniał się w smołę)

[madohora]

Wątek „upiorzycy” – młodo zmarłej hrabianki, budzącej się nocą w swym sarkofagu i grasującej po kościele znany jest także z opowieści ludowych górali babiogórskich. Sposobem na pokonanie zmarłej miało być zakreślenie kręgu za pomocą święconej kredy dookoła sarkofagu, położenie się w grobie i pozostanie w nim do trzeciego piania koguta – dopóki nie nadszedł świt, zastając zmarłą poza jej trumną

[madohora]

[…] bywają ludzie o dwóch sercach, to jak jedno serce umrze, to drugie ożywá i dopiro ten nieboszczyk robi w nocy na niecnotę, psuje, bo ze złym trzymá (Kowerska 1894, s. 148).

[madohora]

Sposobem na obronę jest także wymierzenie mu policzka lewą ręką, tj. „od lewice”.
Wśród grupy podań wierzeniowych o strzygoniu odnotowano również bardziej rozbudowaną opowieść, w której mężczyzna zapowiada swemu wrogowi, że po śmierci przyjdzie go udusić. Niezwykły jest również sposób unicestwienia upiora: strzygoń połyka siedem worków napełnionych pakułami i pęka (Witowt 1905, s. 296). W innych przekazach mowa o tym, że strzygoń zamienia się w smołę na dźwięk kościelnego dzwonu: „[…] ta smoła jest tam do dzisiadnia pode dzwonem” (Gonet 1910, s. 87).

[madohora]

Obecność „strzygonic”, czyli półdemonów rodzaju żeńskiego o identycznych cechach, które zarówno zwodzą przechodniów na gościńcu, jak i odwiedzają swych pozostałych przy życiu członków rodziny, odnotowano w podaniach wierzeniowych w okolicach Bochni (Świętek 1893, s. 501−504). Wśród bajek śląskich znajduje się natomiast fabuła, w której czarnoksiężnik z Drezna pęta „strzigę” szpagatem i pali na stosie (Kapełuś 1973, s. 408-410). Kobiecym odpowiednikiem strzygonia jest także postać występująca m.in. w wątku bajki magicznej T 307 → „Królewna strzyga”.

[madohora]

Jeden z Wanów, Frejr, był panem Álfheimu (ojczyzny elfów) i miał za sługi dwoje elfów: Byggvira (bożka jęczmienia) i Beylę (boginkę zbóż, nabiału i miodu), którzy wymieniani są w poemacie Lokasenna. Dla elfów jako bóstw obfitości organizowaną późną jesienią alfablót (ofiary dla elfów) które przeprowadzano po domach.

[madohora]

W niemieckim folklorze elfy (s-w-niem. Alb) z bożków przekształciły się w psotne chochliki, które mogły powodować choroby bydła i ludzi, a także zsyłać na śpiących koszmary. Niemieckie słowo Albtraum (koszmar) dosłownie znaczy „elfi sen”, a jego archaiczny odpowiednik Albdruck („elfi ucisk”) powstał w wyniku przekonania, że koszmary powodują elfy siedzące na klatce piersiowej śpiącego. Podobnymi stworzeniami o słowiańskim rodowodzie są: Dusiołek Leśmiana i Zmora, zwana też marą.

[madohora]

Nimfy (gr. Νύμφαι Nýmphai, l. poj. Νύμφη Nýmphē, łac. Nymphae ‘młode kobiety’, ‘dziewczyny w porze godowej’, ‘narzeczone’) – w mitologii greckiej i mitologii rzymskiej boginie (niższego rzędu) i uosobienia sił żywotnych przyrody.

[madohora]

Uważano je za bóstwa niższego rzędu, do których zwracano się z prośbami i które nie były groźne. Zazwyczaj były w służbie u wielkich bogiń, najczęściej Artemidy, niekiedy bogów, jak Hermes czy Dionizos, gdzie były partnerkami satyrów lub sylenów, ale wyższego rzędu.

[madohora]

Boreasz (Boreas, gr. Βορέας Boréas, Βοριάς Boriás ‘wiatr północny’ ‘północ’, łac. Boréas ‘wiatr północny’, Boreus ‘północny’, Aquilo ‘wiatr północny’, ‘północ’) – północ;

[madohora]

Euros (gr. Εὖρος Euros ‘ten, który pali’, łac. Eurus ‘wiatr południowo-wschodni’, Vulturnus ‘wiatr południowo-wschodni’) – południowy wschód;

[madohora]

Aello (Nikotoe, gr. Ἀελλώ Aellṓ, Νικοθόη Nikothóē, łac. Aello, Nicothoe, „Wichrowa”, „Zawierucha”, „Burzliwa”);

[madohora]

Srala Bartek, srala-bartek, sral, srela, srala, strala, sroła, srella, kręciek – w wierzeniach słowiańskich demon tkwiący w wirze powietrza lub występujący w postaci małej trąby powietrznej, występujący na terenie całej Polski, a popularny zwłaszcza na terenie Zagłębia Dąbrowskiego.

[madohora]

Według mitów była królową Libii i kochanką Zeusa. Gdy zazdrosna Hera zabiła dzieci Lamii i Zeusa, oszalała z bólu matka zaczęła mordować wszystkie napotkane dzieci. Jej twarz zamieniła się w okrutną maskę. Potrafiła jednak przybierać kształt pięknej kobiety po to, aby uwodzić młodych mężczyzn, zabijać ich i pożerać. Była zaliczana do menad (bachantek).

[madohora]

Istnieją wierzenia (m.in. w centralnej i północno-zachodniej Polsce), że zmorą zostaje po śmierci np. osoba, przy której na łożu śmierci (według innych wariantów w czasie chrztu), ktoś odmawiając Pozdrowienie Anielskie, przejęzyczył się i powiedział Zmoraś Mario zamiast Zdrowaś Mario lub Bóg-mara zamiast Bóg-wiara

[madohora]

Zmorę przedstawiano także w postaci kościotrupa ludzkiego

[madohora]

Człowiek dręczony przez zmorę jęczy, poci się i rzuca się na łóżku, wreszcie jest omdlały, leży jak sparaliżowany. Charakterystyczny był stan człowieka tuż po obudzeniu się: przejmujące uczucie zmęczenia, „bycia gniecionym całą noc”. Gdy osoba zaatakowana przez zmorę budziła się, ta natychmiast uciekała. Niewyspany człowiek jest następnego dnia „blady jak zmora

[madohora]

wypić przed snem fusy z kawy (wieś Wojciechowo)
zabrać zmorze czapkę, którą zwykle zostawia na żarnach w sieni (wieś Czarna)
rzucić w zmorę pasek z wisielca (wieś Lipnica Dolna)
spać w ślubnym, skórzanym pasie lub z kosą przy boku (Krakowskie)
zaprosić zmorę na śniadanie
położyć na progu skrzyżowane siekierę i miotłę
zatknąć w drzwiach szydło
spać z gwoździem i młotkiem, by ubić zmorę
wysmarować drzwi kałem lub jeść podczas załatwiania potrzeb fizjologicznych (Górny Śląsk i inne)

[madohora]

Pomocne było też pozostawianie miotły w drzwiach, niewynoszenie śmieci wieczorem, kładzenie słomianej kukły do łóżka (wtedy zmora dusiła słomę a nie człowieka), choć najskuteczniejszym remedium na zmory było podobno posiadanie koca, który był zrobiony z wełny całkowicie białej kozy, nie mogło być jednak w nim ani jednego czarnego albo siwego włoska. Niekiedy zmora dawała się przekupić. Wystarczyło jej obiecać, słodycze, garnek miodu, chleba z masłem albo dobrego kołocza. Na znak zgody odstępowała od duszenia i zjawiała się następnego dnia po obiecany smakołyk. Obietnicy należało jednak dotrzymać, bo w przeciwnym przypadku ataki się nasilały.

[madohora]

Co właściwie dzieje się podczas tego nocnego epizodu? W stanie sennego paraliżu człowiek rozpoznaje swoje otoczenie, ale nie jest w stanie się poruszać. W większości przypadków zdarza się to albo w momencie zasypiania, albo zaraz po przebudzeniu – dlatego też nazywa się „sennym” albo „przysennym”.

[madohora]

Rosjanie tradycyjnie wiążą zjawisko paraliżu nocnego z „Domowikiem” (opiekuńczy duch domowy), który zgodnie z wierzeniami, wskakuje nocą człowiekowi na piersi, aby uprzedzić go albo o dobrym wydarzeniu, albo o złym.

[madohora]

Według mitologii japońskiej, to Kanashibari, demon snu, stawia nogę na piersi śpiącego człowieka.

[madohora]

👉Koty, pingwiny i człowiek-cień
W swoim życiu trzy razy doświadczyłam sennego paraliżu. Najpierw widziałam w mroku ciemne stworzenie podobne do kota, które początkowo siedziało u mnie w nogach, a potem zaczęło powoli iść po kołdrze, aż znalazło się na mojej piersi. Ogarnął mnie okropny strach. Za drugim razem widziałam cień człowieka, który przeszedł przez pokój i wyszedł przez uchylone drzwi. To było najstraszniejsze przeżycie w moim życiu. A ostatni raz był najlepszy: widziałam, jak po mojej sypialni przechadzała się para cudnych pingwinów. To już nie było straszne.

[madohora]

[madohora]

Wyobrażenia wampira związane były z przekonaniem, że niektórzy zmarli mogą wychodzić z grobów i w różny sposób szkodzić żyjącym, głównie poprzez wypijanie ich krwi. W ten sposób demon odżywia swoje martwe ciało i powstrzymuje proces jego rozkładu. Swoją działalność podejmuje tylko w nocy, gdyż światło słońca jest dla niego zazwyczaj zabójcze. Sypia zwykle w trumnie, często w swej rodowej posiadłości. Jego charakterystycznym znakiem rozpoznawczym są wydłużone kły, sporadycznie zęby przednie (Nosferatu). Trudno jest jednak podać jednolity opis wampira, ponieważ w każdym dziele jego cechy różnią się – np. u Anne Rice wampiry od razu umierają od światła słonecznego, a Drakula po wystawieniu na nie tylko traci swoje moce

[madohora]

Przystojny (Kroniki wampirów, Dracula 2000, BloodRayne, Pamiętniki wampirów, Świat nocy, Zmierzch).

[madohora]

Podobnie jak w niektórych innych utworach o wampirach (np. Wywiad z wampirem) osoba stająca się wampirem od momentu inicjacji przestaje się starzeć. Jeśli wampirem staje się dziecko lub nastolatek, zachowuje ono niedojrzały wygląd (Kroniki wampirze, Co robimy w ukryciu). W cyklu „Nekroskop” wampiry przybyły z wszechświata równoległego. W serialu „Pamiętniki Wampirów”, pierwsze wampiry powstały poprzez zaklęcie czarownicy, pragnącej chronić swoje dzieci przed śmiercią.

[madohora]

Nadwrażliwość na światło jest cechą wspólną wszystkich legend o wampirach, jednak w różnych dziełach jest ona w różnym stopniu nasilona, np.:

strach przed każdym jaśniejszym oświetleniem (Lestat w Wywiadzie z Wampirem boi się światła elektrycznego),
śmierć/oparzenia od bezpośredniego kontaktu ze światłem słonecznym (Kroniki wampirze, Buffy: Postrach wampirów, Wampir: Maskarada, Black Blood Brothers, Mroczne Cienie, Kaznodzieja),
osłabienie przez światło słoneczne (Wiedźmin, Pod osłoną nocy, Drakula),
zwiększona wrażliwość na słońce (Wampirzyca Karin),
zupełna niewrażliwość na słońce (Księżniczka, Legacy of Kain)

[madohora]

Wampiry z wierzeń bułgarskich miały chrząstkę zamiast kości; w powieści Rafała Dębskiego Kiedy Bóg zasypia pojawia się młody upiór bez kości.

[madohora]

Mityczna istota, mieszaniec, wampir półkrwi, rodzący się ze związku ludzkiej matki i wampirycznego ojca, lecz w filmie Hotel Transylwania 2 było odwrotnie. Dhampiry wywodzą się z folkloru romskiego

[madohora]

Słowiański termin upiór (upir – od prasłowiańskiego *ǫpirь, scs. ǫpyrь/ѫпырь) trafił do kultury angielskiej pod nazwą „vampyre” wampir, spopularyzowaną przez powieść Brama Stokera Dracula z 1897 roku o hrabim Draculi z Transylwanii, a także wcześniejsze powieści Giaur George’a Byrona z 1813 i The Vampyre Johna Williama Polidoriego z 1819. Wraz z kulturą masową powrócił jako rozpoznawalny w literaturze i filmie „wampir”. W słowiańskiej kulturze ludowej upiór posiada cechy silnie obecnej w wierzeniach strzygi i właśnie od rzymskiej strix wywodzi upiora na przykład Adam Mickiewicz[3]. Na ziemiach obecnej Ukrainy (np. w powiecie czehryńskim) na określenie upiora funkcjonowało określenie martwiec

[madohora]

Upiory mogły przybierać też postać nietoperzy i innych zwierząt

[madohora]

Z kolei winę za pomór bydła, zarazy itp. zrzucano często na czarownice lub właśnie na upiory, następnie szukając winnych – stąd relacje o samosądach itp. na niewinnych ludziach

[madohora]

Część źródeł opisuje, że upiory pochodzą od Judasza – stąd ich wstręt do srebra (kojarzonego ze srebrnikami z Nowego Testamentu) oraz śmierć upiora możliwa za sprawą przebicia go kołkiem z drzewa osikowego kojarzonego z drzewem, na którym powiesił się apostoł-zdrajca.

[madohora]

W rejonie Krakowa podawano następujący sposób na uwolnienie duszy upiora (zapis z 1847 r.): należało wbić mu w głowę gwóźdź, a pod język włożyć kartki zapisane ręką jakiegoś profesora/nauczyciela. Następnie proszono księdza o ucięcie upiorowi głowy i przyłożenie jej w trumnie twarzą do poduszki

[madohora]

Wśród chłopstwa ukraińskiego zanotowana była m.in. opowieść z powiatu czehryńskiego o upiorze, który obronił polskiego kozaka przed wisielcem

[madohora]

Wieszczy – postać z zakresu demonologii słowiańskiej, będąca formą pośmiertnej egzystencji ludzkiej duszy, zbliżona do wyobrażeń upiora lub wampira, posiadająca jednak na wielu terenach własną, odrębną tożsamość, wyróżniającą się szczególnymi cechami.

[madohora]

W Małopolsce wyobrażany pod postacią małego, grubego chłopca, z wielkim brzuchem, który nosi czerwoną czapeczkę i posiada wiele pieniędzy. Dusi on ludzi pogrążonych we śnie, lecz przed tym wyjmuje ze swojego brzucha jelita, aby nie zgnieść na śmierć swoim ciężarem tego, co dusi

[madohora]

Kocmeuch w ciągu dnia przesiadywał ukryty w stajni pod progiem, a w nocy podpełzał w niewidzialny sposób pod wymię krowy, aby ją doić. Wyobrażano go sobie jako niedużego, zdeformowanego człowieka, pozbawionego odzieży, z dużą jajowatą głową osadzoną na cienkiej szyi, z dużymi i obwisłymi uszami, skośnymi oczami oraz z mocno wydętym brzuchem i sterczącym do przodu pępkiem, jednakowo wypukłymi pośladkami oraz cienkimi rękami i nogami uzbrojonymi w ptasie szpony. O prawdopodobnym usadowieniu się tego demona w jakimś gospodarstwie miało świadczyć stopniowe zmniejszanie się każdorazowych udojów mleka. Zapobiec temu mogły jedynie przedmioty poświęcone, które odstraszały kocmeucha i przepędzały ze stajni

[madohora]

Po drugie, wampirami stawali się ludzie, którzy już za życia w jakiś sposób – nawet nieświadomie – związani byli ze sferą demoniczną, np. złoczyńcy, → czarownicy, osoby pogryzione przez upiora, dzieci karmione piersią przez → matkę-upiora albo poczęte w wyniku stosunku seksualnego → kobiety i demona lub odbytego podczas menstruacji. Po trzecie wreszcie, wierzono, iż w upiora przemieniają się ci, którzy – mając dwie → dusze lub dwa serca – na chrzcie otrzymali tylko jedno imię i nie przystąpili do bierzmowania. W takim wypadku po śmierci druga, nieochrzczona i nie posiadająca chrześcijańskiego imienia dusza błąkała się po świecie w demonicznej postaci.

[madohora]

Z bardziej zróżnicowanymi realizacjami spotykamy się w obrębie podań wierzeniowych (T 4006), które w większym lub mniejszym stopniu odzwierciedlają opisany kompleks wyobrażeń i praktyk związanych z upiorami i strzygoniami. Zawierają one motywy dotyczące ich powstawania, typowych aktywności i sposobów radzenia sobie z nimi. Narracje te formułowane są zwykle w konwencji wspomnieniowej, często zarazem przybierając postać opowieści o zdarzeniach znanych „z drugiej ręki”. W tego typu przekazach upiór bądź strzygoń występuje w dwóch wspomnianych wcześniej odmianach. Podobnie jak w bajkach magicznych ukazywany jest jako demon niezwykle groźny, którego można pokonać tylko dzięki zastosowaniu szczególnych środków:

[madohora]

Osobną kwestią są zmiany semantyczne związane z nowymi znaczeniami słowa „wampir”. W języku polskim już w połowie XX w. określenie to wykorzystywane jest powszechnie w odniesieniu do seryjnych bądź szczególnie brutalnych morderców i w tym kontekście pojawia się również we współczesnych ustnych oraz medialnych narracjach, zwłaszcza w pogłoskach i legendach miejskich (Robotycki 1998, s. 84-87). W ostatnich latach większą popularność zyskuje jednak znane już w Młodej Polsce określenie „wampir energetyczny”, używane w obrębie popularnych koncepcji z kręgu wiedzy ezoterycznej o podłożu gnostyckim. W obu przypadkach mamy do czynienia z transformacją o charakterze metafory, której podstawą nie jest zbieżność opisywanych zjawisk z dawnymi wierzeniami i narracjami ludowymi, a jedynie pewne wyobrażeniowe (i fragmentaryczne) podobieństwo pomiędzy działaniami morderców oraz „wampirów energetycznych” a zachowaniami przypisywanymi dawniej demonom pożądającym ludzkiej krwi.

[madohora]

Jo sie w tym Jaśku już zakochała
Bez to w szarady żech go tyż dała
A teraz jakoś mom sie tak w zocy
Razym poszukomy kwiatu paproci

[madohora]

pielgrzymiej szacie dziewica młoda
Przyszła, gdzie klasztor wśród boru,
Przyszła do furty z nieśmiałą dłonią
Pociągnie sznurek, dzwonki zadzwonią —
Wyszedł brat smutny z klasztoru.
„Niech będzie Jezus Chrystus pochwalon;"
„Na wieki wieków," brat rzecze;
A gdy jej w oczy spojrzał nieśmiało,
Gwałtownie w piersi serce zadrżało,
Łza smutna z oczu pociecze.
Spuściwszy w ziemię nieśmiało oko,
Spyta dziewczyna w pokorze:
„O, powiedz ojcze, czy nie wiesz czasem,
Czy mój tu luby między tym lasem
Nie mieszka w smutnym klasztorze?"
„Po czemże mógłbym, piękna dziewico,
Poznać twojego kochanka?"
„O po włosiannem jego odzieniu,
I po niebiesKim jego spojrzeniu,
Milszem od wiosny poranka."
„Darmo go darmo szukasz, dziewico",
Rzekł jej braciszek żałośnie ;
„Dawno go dawno niemasz na świecie,
Grobowy kamień piersi mu gniecie,
A na kamieniu mech rośnie.
Widzisz to smutne okno za kratą,
Tu on żył długo w tej celi.
Tu zawsze we łzach, zawsze w tęsknicy,
Płacząc na srogość jakiejś dziewicy,
Poszedł do wiecznej pościeli.
Z grobowym dźwiękiem, z żałosnym jękiem,
Sześciu go braci pospołu
Smutnie zaniosło do tej mogiły,
A łzy niejedne piasek zwilżyły,
Nim go spuszczono do dołu."
„Ty już nie żyjesz!!!" krzyknie dziewica,
„Nie dla mnie szczęście na świecie ;
Nie mam nadziei zbawienia w niebie,
Serce me twardsze było dla ciebie,
Niż kamień co pierś ci gniecie!"
„Nie płacz, dziewico, módl się zań raczej,
Próżno za zmarłych łzy płyną!
Wdzięki twe zuiszczy żałość głęboka,
Łzy częste zniszczą blask twego oka,
Nie płacz, ach nie płacz dziewczyno!"
„Ach pozwól ojcze, pozwól mi płakać,
Nie wstrzymuj żalu mojego!
Niech zniszczy wdzięki żałość głęboka,
Niech zgaśnie wiecznie blask mego oka.
Żyłam i umrę dla niego.
Jak świat głęboki, nikt mnie nie kocha,
Ani tak mocno i szczerze;
W każdej mnie kochał niezmi
Ach pójdę, pójdę, na jego grobie
Łzy mu poświęcę w ofierze!"
„Wstrzymaj się córko, wstrzymaj Izy rzewne,
Zalość unosi cię zbytnie;
Ni ranna rosa, ni deszcz wiosenny
Nie wskrzeszą kwiatka, gdy już raz zwiędły,
Nigdy już więcej nie kwitnie.
Jako ptak lotny radość przed nami;
Ucieka skrzydły swojemi,
Błądzi kto w smutku ciągle zostaje,
Porzuć dziewczyno te łzy i żale,
Goń za radością na ziemi."
„Ojcze kochany, wesele dla mnie,
Wiecznie na ziemi ustało.
Chociażbym miała, przed sądy Boże,
Cierpieć, co człowiek wycierpieć może.
Za grzech mój byłoby mało!
Gdzieżeś o miły, gdzieżeś o drogi y
W surowsj ziemi głęboko!
Nie słyszysz wiatru, który w tej dobie
Szumiąc po drzewach, po twojem grobie,
Kołysze trawą wysoką !
Nigdy już ciebie nie ujrzę więcej,
Nigdy nie siądę przy tobie!
Ach gdzie są twoje lica śnieżyste?
Gdzie twoje oczy, te promieniste?
Wszystko, ach wszystko śpi w grobie!"
„Dziewico, niech się żal twó
Pomnij, jakiemi są ludzie młodzi,
Chwila zapala, chwila ich chłodzi,
Dziś tak, a jutro inaczej.
Kto wie, czy czasem i twój kochanek,
Pomimo danego słowa,
Niebył i tobie może niestałym,
Wierz mi, ma córko, młodych zapały,
Są jak pogoda marcowa!"
„Ach nie mów tego, nie mów mi więcej,
Ach co za słowa zabójcze!
Ach, szczere były jego zapały!
On by mi kiedy miał być niestałym?
O, nie mów mi tego, mój ojcze !
A gdy przypadło z przeznaczeń na mnie,
Ze już go ziemia przykryła,
Pójdę na puszczę jaką głęboką,
Tam gdzie mnie ludzkie nie ujrzy oko,
Zbrodnię zagładzić pokutą!
Lecz pokaż wprzódy, gdzie go schowano;
Popłaczę nad nim przez chwilę;
Pójdę go błagać modły mojemi,
Odwilżyć łzami ach gorącemi
Trawę na jego mogile!"
„Spoczynek tobie bardziej przystoi,
Północna już przyszła pora.
Niebo czarnemi zaszło chmurami.
Słyszysz, jak wicher trzęsie oknami,
Spocznij, w przysionku klasztoru.
„Ach, puść mnie ojcze, nie mogę czekać,
Godziny, ni pół godziny !
Chociaż deszcz pada, choć wicher wieje,
Deszcz chociaż cały świat dziś zaleje,
Nie zdoła obmyć mej winy!"
„Powróć dziewczyno, smutek skończony,
Patrz na mnie, najmilsza moja!
Ten żałowany, ten opłakany,
Ten, który dawniej przez cię wygnany,
Twój miły, to ja, ach to ja!
Pewny zanadto twej nienawiści
Zaszedłem w kraj ten daleki;
Już i mnie miała zakonna krata
Od wzgardzonego na wieki świata,
Od ciebie dzielić na wieki!
Lecz jeszcze rok mój nie upłyniony,
Przez który byłem na próbie;
Jeśli twe serce dla mnie jest skłonne,
Opuszczę klasztor, suknie zakonne,
Pójdę żyć wiecznie przy tobie !"
„O Boże! Boże! wieczne ci dzięki,
1 żal i smutek się kończy!
Opuść ten klasztor, suknie zakonne,
Oddam ci serce do ciebie skłonne
I śmierć nas tylko rozłączy."

[madohora]

Czarcie koła utworzone z owocników grzybów można najczęściej spotkać na niewielkich, zacienionych polanach leśnych w lasach mieszanych. Mogą mieć średnicę od kilkudziesięciu centymetrów do kilkunastu metrów.

[madohora]

Wiła wianki,puszczała je na falującej wodzie, wiła wianki
A podglądały ją Marki, Andrzeje i Janki...

[madohora]

Noc Świętojańska nikogo nie rusza
Nie wiem już jak was tutaj podpuszczać

[madohora]

A może w takich spędzona klimatach
Przecież to też początek lata

[madohora]

Jeżeli myślimy o tym samym Janie
No cóż miał oczy jak latarnie
Jak dwa jeziora czarne i głębokie
Nie mogę oprzeć się przed takim okiem

[madohora]

W Noc Świętojańską puszcza się wianki na wodzie...
Ja nie wiem czy to jeszcze dzisiaj jest w modzie

[madohora]

Dziś uważaj na ulicy
Mają Sabat czarownicy
Lecą dziś na Łysą Górę
Lepiej nie patrz w niebo
- w górę

[madohora]

Sprawa to nie będzie gładka
Może wiedźmą jest sąsiadka
Jak się dowiesz, pożałujesz
Bo cię zmora zaczaruje

[madohora]

[madohora]

U nas przyjęło się zwyczajowo, że Sabat jest na Łysej Górze lub na Łysicy - różne źródła podają różne nazwy góry. Jako, że Góry Świętokrzyskie są najstarsze i tam też przetrwały pewne jak się je określa "pogańskie" zwyczaje to przyjąć można, że chodzi o jedną z tamtych "Łysych Gór"
Natomiast w mitologii nordyckiej obchodzona jest Noc Walpurgii - utożsamiana z naszym świętem Kupały.

[madohora]

Noc Walpurgi (Walpurga, Walpurgis, Walpurgisnacht) – w mitologii nordyckiej noc zmarłych, złych duchów. W naszym regionie Europy najczęściej kojarzona jest jako sabat czarownic odbywający się na górze Brocken w noc z 30 kwietnia na 1 maja, którego obchodom przewodziła bogini śmierci Hel. Nazwa tego święta pochodzi od św. Walburgi, która była zakonnicą w Devon - pomagała potem św. Bonifacemu, który nawracał Niemcy na chrześcijaństwo i zmarła w 777.