Śląskie Tańce Ludowe

[madohora]

TROJOK

Zasiali górale owies, owies
Od końca do końca tak jest tak jest
Zasiali górale żyto, żyto
Od końca do końca wszystko, wszystko

W polu stoją trzy modele
W domu dwa, w domu dwa
U sąsiada szwrne dziołchy
Gromada, gromada

Zgrabili, skludzili owies, owies
Od końca do końca tak jest, tak jest
Zgrabili, skludzli żyto, żyto
Od końca do końca wszystko, wszystko

W polu nie ma, gumna próźne
Ej bieda, ej bieda
Poszli wszyscy na gorzałkę
Do żyda, do żyda

U żyda górale wódkę piją
Niedługo potem się biją, biją
Gdy się żony dowiedziały
Dależje do Mośka
Wy gizdoki, wy próźnioki
Przezywała Zośka

Zasiali górale jarka, jarka
Od końca do końca miarka, miarka
Zasiali górale hreczka, hreczka
Od końca do końca beczka, beczka

Teroz z jarki ani miarki
Nie było, nie było
A zaś z hreczką to sam nie wiem
Co się z nią zrobiło

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

WAKACYJNE POTAŃCÓWKI I WARSZTATY TAŃCÓW ŚLĄSKICH - www.wkatowicach.eu - 21.07.2025

Opis tańca

[madohora]

Tańczący grupują się trójkami - jeden chłopiec i dwie dziewczyny tworzą trójką. Ilość trójek biorących udział w tańcu jest dowolna. Tańczący tworzący trójkę ujmują się za ręce, ktre wznoszą mniej więcej do wysokości ramion. Pierwsze cztery takty tańca wykonuje się według następującego schematu:
Pierwszy takt słowa “Zasiali” - tańczący postępuje jeden krok naprzód
Drugi takt - słowa “Górale” - tańczący postępuje drugi krok naprzód
Obydwa kroki powinny być rytmiczne, wykrok powinien przypaść na pierwszą miarę taktu, przysunięcie drugiej nogi na drugą miarę, trzecia miara ma charakter wyczekiwania. Ruchy powinny być dostojne, pełne gracji a jednak zamaszyste.
Obydwu krokom towarzyszy posuwisty gest całego ciała nie wyłączając rąk, które swobodnymi ale rytmicznymi ruchami podkreślają charakter tańca. Obydwa wykroki mężczyźni wykonują lewą nogą, kobiety zaś prawą
Trzeci takt “owies” - mężczyźni zwracają się ku kobietom po lewej stronie, unosząc lekko w górę prawą nogę w lewą stronę, podczas gdy kobiety unoszą w górę lewą nogę w prawą stronę.
Takt czwarty słowo “owies” - ta sama figura co w takcie trzecim lecz w przeciwną stronę.
Następne dwanaście taktów tj. do powtórki - bardzo żywo - są trzykrotnym powtórzeniem tanecznych figur pierwszych czterech taktów. Figurę tańca kończy klaśnięcie w dłonie na drugą miarę ostatniego taktu
Druga figura składa się z charakterystycznych obrotów tańczących, tańczonych w ten sposób że mężczyzna wykonuje na przemian to z jedną to z drugą tancerką prędki, wirowy obrót o 360. Każdy obrót trwa 2 takty/ Wirująca para trzyma się zahaczonymi łokciami.
Jedno koło (obrót) wykonuje się z jedną partnerką, drugie z drugą. Kiedy tancerz wykonuje wirowe koło z partnerką A, partnerka B obiega kolistym okręgiem wirującą parę i na odwrót. Kiedy z tancerzem wiruje dziewczyna B partnerka A obiega ich szerokim kołem.
W czasie małe koło każdej z dziewczyn pokrywa się z dużym okręgiem drugiej dziewczyny.
Ramię osamotnionej tancerki, która obiega wirującą parę spotyka się w odpowiednim czasie to jest po 2 taktach automatycznie z ramieniem chłopca i zahacza o nie, podczas gdy druga dziewczyna w tym samym czasie oswobadza się by obiec wirujących. Wirowe koło i obiegowy krąg każdej dziewczyny stanowią nieprzerwaną całość. Z szybkiej części trojaka winie dużo życia, rozmachu i uroku. Szybką część powtarza się dowolną ilość razy.

[madohora]

GOŁĄBEK

Spad z pieca gołąbek
Roztrzas se żołądek

Spod pieca nie gruchoł
Zjod kasza nie dmuchał

Spod z pieca na murek
Wyloł babie żurek

[madohora]

Opis tańca

[madohora]

W gołąbku tańczący ustawiają się parami. Ilość par biorących udział w tańcu jest dowolna. Mężczyzna i kobieta tworzący parę stają naprzeciw siebie zwróceni twarzami ku sobie, podają sobie prawe ręce, oparłszy lewe na biodrach lub założywszy na plecach. Charakterystycznym motywem tańca są szybkie zmiany nóg z przodu do tyłu i na odwrót - w ten sposób, że nogę wysuniętą w przód cofa się nagle w tył wysuwając jednocześnie drugą nogę w przód.
Na słowo “spadł” pierwsza miara pierwszego taktu przeskok - lewa w przód, prawa wtył
Na słowo “z pieca” druga miara pierwszego taktu - przeskok - prawa w przód, lewa w tył
Na słowo “gołąbek” - drugi takt - rozkrok obydwoma nogami w trzech fazach - coraz szerzej
Rozkrok powinien się odbyć bardzo rytmicznie, przy czym należy uważać by poszczególne części rozkroku nie były zbyt szerokie. W dalszych dwóch taktach tj, na słowa “roztrzas se żołądek” - powtarza się dokładnie ruchy taneczne pierwszych dwóch taktów. Druga figura tańca jest polką, którą należy tańczyć w ten sposób: mężczyzna kroczy rytmicznymi podskokami. Prawą rękę wznosi w górę przy czym zwraca wskazujący palec wzniesionej ręki ku dołowi. Tancerka chwyta prawą ręką ów skierowany ku dołowi wskazujący palec prawej ręki partnera i wykonuje w rytm muzyki przed tancerzem wirowe obroty.
Polkę można powtarzać dowolną ilość razy przy czym przechodzi się do dalszych zwrotem śpiewanej części tańca.

[madohora]

Klaskany, taniec dawny w Polsce, którego szczątki — jak utrzymuje Gołębiowski—może w tańcu żydówek na weselach pozoslały

[madohora]

LIPKA

Sucha lipko rozwijaj się
Szwarno dziłszko namyślaj się

Jużech jo się namyśliła
Ciebie synku opuściła

Nie opuszczej mnie ty jeszcze
Az se znajda inne miejsce

Jużech ja se miejsce znalom
Dziękuja ci ostani roz

Za stodołom na zagonie
Zasiłech se mieszanina

Mieszanina mi nie zeszła
Ma kochanka mi nie przyszła

Kiej nie przyszyła niech nie chodzi
Mieszanina pięknie schodzi

[madohora]

Opis tańca

[madohora]

W tańcu powinna wziąć udział parzysta liczba par. Tańczący ustawiają się tym sposobem, że każde dwie pary tworzą czwórkę, podając sobie prawe ręce i krocząc miarowo w takt muzyki .
Tańczący wahają złączonymi rękami oraz śpiewają. Po prześpiewaniu zwrotki puszczają złączone ręce przy czym każdy z biorących udział w tańcu klaszcze rytmicznie w dłonie, wszyscy tańczący odwracają się, podają sobie lewe dłonie i śpiewają zwrotkę krocząc w odwrotnym kierunku. Zakończeniem zwrotki jest klaśnięcie wszystkich tańczących w dłonie, które przypada znowu na drugą miarę ostatniego taktu.
Po przetańczeniu dwu zwrotek następuje szybka część taka, która ma charakter szybkiego tańca wirowego. Muzyka powtarza w szybkim tempie melodię pierwszej części tańca, czwórki rozłączają się na pary, które w rytm muzyki tańczą szybkiego wirowego walczyka. Czasami szybka część przybiera rytm dwumiarowy i wówczas taniec przybiera charakter polski. Taniec może trwać dowolnie długo

[madohora]

Opis tańca

[madohora]

Druciorza tańczy się tak jak trojoka - trójka składa się z jednego tancerza i dwóch tancerek, czasami może być też 2 chłopców i jedna dziewczyna. Tańczący każdej trójki podają sobie ręce w ten sposób, że tworzą wianeczek i ustawiają się tak, że chłopiec stoi tyłem do kierunku tańca (cofa się) a dziewczęta przodem (postępują naprzód). Taniec składa się z trzech figur tanecznych. Pierwsza figura 8 taktów składa się z zamaszystych kroków przypominających pierwszą część “trojoka”. Na każdy takt tańca przypadają dwa kroki tańczących. Pierwszy krok wykonują chłopcy prawą nogą w tył a dziewczęta lewą nogą w przód, drugi krok - chłopcy lewą nogą w tył a dziewczęta w przód. Natomiast w 8 takcie tańczący wykonują energiczne tupnięcie. Na drugą ósemkę każdej miary taktu tańczący dosuwają drugą nogę do tej, którą wykonywali wykrok. Pierwszą figurę tańca należy powtórzyć. Dalsza figura druciarza przypomina podskoki polegające na szybkiej zmianie obydwu nóg z przodu do tyłu i odwrotnie. Pierwszy takt wszyscy wykonują podskok - lewa w przód, prawa w tył, drugi takt - wszyscy wykonują podskok prawa w przód, lewa w tył, trzeci takt - wszyscy wykonują podskok - lewa w przód, prawa w tył itd.. Należy uważać aby przeskoki były nagłe i bardzo rytmiczne, muszą być one wykonane precyzyjnie na odpowiedniej mierze taktu i bardzo krótko. Przy czym pozostały czas tańczący trwają w swej pozycji bez ruchu co nadaje tańcowi swoisty wyraz. Trzecią figurę tańca wykonuje się dokładnie tak samo jak szybką część “Trojoka”.

[madohora]

Opis tańca

[madohora]

MERZOWINA

W tańcu bierze udział dowolna ilość tancerzy, którzy ustawiają się parami ujmując się za ręce tym sposobem, że chłopak i dziewczyna zakładają sobie ręce w tył na krzyż, prawa ręka ujmuje prawą, lewa ręka - lewą. Pierwszy takt stanowi pewnego rodzaju wstęp do właściwego tańca i składa się z dwóch kroków, przy czym chłopcy wykonują obydwa kroki lewą nogą zaś dziewczęta obydwa kroki wykonują prawą nogą dosuwając lewą. W drugim takcie tańczący każdej pary unoszą lekko w górę nogi i zwracają się ku sobie - wykonują w powietrzu trzy skłony kolanem podniesionej nogi w rytm muzyki. W trzecim takcie każda para wykonuje charakterystyczny w tył zwrot na trzech tempach w ten sposób, że tańczący nie puszczają swych rąk. Z wyjątkiem pierwszego taktu, który jest właściwie wstępem do tańca, wszystkie dalsze figury wykonuje się w miejscu.

[madohora]

Opis tańca

[madohora]

OWCZAREK

W tańcu owczarek może uczestniczyć dowolna ilość tańczących, którzy ustawiają się parami zwróceni twarzami ku sobie, obie ręce trzymając na piersiach. Pierwsza figura tańca polega na rytmicznym sklaskiwaniu chłopca i dziewczyny w ten sposób:4
Pierwszy takt: pierwsza ćwiartka na słowa “owcza” - tańczący uderzają się dłońmi w uda, druga ćwiartka: na słowa “rzeczek” - tańczący uderzają się dłońmi w piersi
Drugi takt: “nasz” - tańczący oklaskują swe ręce, prawa ręka chłopca z lewą dziewczyny
Trzeci i czwarty takt: powtarzają się ruchy taneczne pierwszych dwóch taktów, przy czym lewa ręka chłopca oklaskuje się z prawą ręką dziewczyny
Piąty takt tak jak pierwszy
Szósty - takt: pierwsza ćwiartka na słowa “ze śnia..” - klaśnięcie prawej dłoni chłopca z prawą dłonią dziewczyny (na krzyż); druga ćwiartka na słowa “daniem” klaśnięcie lewej dłoni chłopca z lewą dłonią dziewczyny (na krzyż)
Takt siódmy tak jak pierwszy
Takt ósmy - jednoczesne klaśnięcie lewej dłoni chłopca i dziewczyny
Powyższą część tańca powinno się powtórzyć. Druga figura tańca (bez śpiewu) ma charakter polki i wykonuje się ją jak drugą część gołąbka.

[madohora]

[madohora]

DJOBOŁEK

W tańcu bierze udział dowolna liczba tancerzy, którzy ustawiają się parami zwróceni ku sobie twarzami, lecz tak że chłopcy zwróceni są frontem w kierunku tańca, dziewczęta zaś tyłem. Chłopiec i dziewczyna każdej pary ujmują się za obie ręce.
Pierwsza figura tańca (pierwsze 8 taktów) - jest spokojnym, powolnym kroczeniem tańczących w takt muzyki. Chłopcy kroczą w przód, dziewczęta zaś w tył. Na każdy takt muzyki wykonują tańczący jeden krok, tym sposobem że każdy wykrok chłopca zostaje wykonany lewą nogą na drugą miarę każdego taktu następuje dosunięcie drugiej nogi do nogi, która wykonała wykrok. Dziewczyna natomiast na pierwszą miarę każdego taktu wykracza w tył prawą nogą, dosuwając do niej na drugą miarę taktu nogę lewą. Kroczeniu towarzyszy wahadłowy ruch złączonych rąk tańczących w ten sposób, że na pierwszą miarę taktu odbywa się ruch rąk ku środkowi sali, natomiast na drugą miarę taktu odbywa się ruch rąk ku środkowi sali, natomiast na drugą miarę taktu w kierunku od środka sali. W drugiej figurze tańczący kroczą, nie zmieniając pozycji ani kierunku tańca lecz puszczają swe ręce przy czym chłopcy podnosząc ręce w górę - wykonują takie ruchy obydwiema rękami, jakby chcieli odepchnąć od siebie dziewczęta. Dziewczyny podnoszą obie ręce w górę, wykonują takie ruchy obydwiema rękami jakby chciały obronić się przed odepchnięciami swych partnerów przeciwnatarciem rąk cofając się jednocześnie. Ruchy rąk powinny być rytmiczne i miarowe, na każdy jeden takt przypada jeden ruch na pierwszą miarę taktu. Ruchy rąk powinny być wzmocnione gestem całego ciała tańczących i tak chłopcy powinni pochylać się wraz z ruchem rąk ku przodowi jak gdyby atakując, dziewczyny powinny pochylać się ku tyłowi gestem całego ciała jak gdyby ustępując pod naporem ataków. Trzecią figurą od 17 taktu jest zwyczajna polka. Ostatnią figurą “diabloka” można wykonywać jak ostatnią figurę gołąbka.
--
URL=https://forum.gazeta.pl/forum/f,49353,Nikiszowiec.html]MADOHORA
FORUM NIKISZOWIEC[/URL]

[madohora]

Opsi tańca

[madohora]

GROŻONY

Pierwszy takt: tańczący wykonują dwa posuwiste kroki podobne do kroków w powolnej części "trojoka" (chłopiec wykracza lewą, dziewczyna prawą nogą, dosuwając drugą nogę do nogi kroczącej), po czym zwracają się twarzami ku sobie.
Drugi takt: tańczący zakładają sobie ręce na biodra i wykonują w takt muzyki trzy zamaszyste tupnięcia (mianowicie - lewą - prawą - lewą; na każdą nutę jedno tupnięcie).
Trzeci takt: tańczący ujmują się znowu za ręce, powtarzając figurę pierwszego taktu.
Czwarty takt: tańczący zwracają się znowu twarzami ku sobie i wykonują w takt muzyki trzy klaśnięcia, mianowicie: prawą z góry - lewą z góry - prawą z góry (na każdą z ósemkowych nut powinno przypaść jedno klaśnięcie).
Piąty takt: chłopiec grozi żartobliwie dziewczynie w takt muzyki, podczas gdy dziewczyna zakłada ręce na biodrach i - jak gdyby zawstydzona - odwraca lub zasłania twarz.
Szósty takt: dziewczyna grozi chłopcu.
Siódmy takt: chłopiec podnosi prawą rękę do góry, skierowując palec wskazujący ku dołowi. Dziewczyna ujmuje prawą dłonią ten palec i wykonuje w takt muzyki pełny obrót (najczęściej
w lewą stronę). Figura ta przypomina bardzo układem postaci drugą część "gołąbka"
Takt ósmy odpowiada dokładnie taktowi drugiemu (trzy tupnięcia) .
Wszystkie figury "grożonego" wykonują tańczący w miejscu (z wyjątkiem taktu pierwszego i trzeciego). Ze względu na pogodny, trochę żartobliwy, jakby przekomarzający się charakter tańca powinny wszystkie ruchy być lekkie, pełne wdzięku. Kiedy jeden z tańczących grozi swemu partnerowi (względnie partnerce) - ten nie powinien stać sztywno, lecz powinien gestem jak i mimiką powiedzieć mniej więcej: "ja i tak cię dostanę", odwracając się na wpół żartobliwie, na wpół wstydliwie. Zakończeniem tańca jest polka, którą wykonuje się dokładnie
tak samo, jak polkę tańca "gołąbek"

[madohora]

CHŁPOK

1. Szoł chłop z roboty,
Stawił się do kobity,
Aby dała nie czekała kąsek sadła na buty.

2. Ona pedo że nie do,
A on pedo, że musi,
Bo jak nie do, to k'nij przydzie ją w nocy podusi.

3. Ona mu doła
Taki kąsek sadliska,
Aby se to tym pomazoł, ty swe stare buciska.

Opis tańca

[madohora]

W tańcu może uczestniczyć dowolna ilość tańczących, którzy ustawiają się parami, przy czym chłOopiec i dziewczyna, tworzący parę, zwróceni są ku sobie twarzami, podają sobie prawe ręce, a lewe zakładają na biodrze (wzgl. na plecach). Charakterystyczną cechą tego tańca są typowe podskoki na jednej nodze w ten sposób: Pierwsza ósemka taktu: zakłada się prawą nogę za lewą (tak że ciężar ciała opiera się tylko na lewej nodze) i Druga ósemka taktu: podskok na prawej nodze w ten sposób, że ciężar ciała przenosi się z lewej nogi na dopiero co założoną w tył nogę prawą, podskakując jednocześnie z lekka na prawej nodze, tak że po podskoku ciało spoczywa na prawej nodze) i Trzecia ósemka: zakłada się lewą nogę za prawą (ciało opiera si£; wciąż jeszcze na prawej nodze); Czwarta ósemka: podskok na lewej nodze (przy czym ciężar ciała przenosi się na lewą nogę). W ten sam sposób wykonuje się każdy takt tańca. Całość wywiera wrażenie szybkiego przeskakiwania z nogi na nogę, przy czym należy nadmienić, że najpierw dziewczęta śpiewają całą zwrotkę piosenki (stojąc w miejscu), a tylko chłopcy wykonują przeskoki, po czym znowu chłopcy śpiewają (stojąc w miejscu), a dziewczęta wykonują przeskoki, tak że nigdy i chłopcy i dziewczęta jednocześnie nie skacżą.
Zakończeniem "chłopoka" jest zwyczajny wirowy walczyk.

[madohora]

KOKOTEK

po czemu, stara babo
Po czemu, stara babo
Po czemu, jajca masz?
Po dwa, po trzy, po trojaku
Sprzedaliśmy na jarmarku.
Po dwa, po trzy, po trojaku
Sprzedaliśmy na jarmarku.

[madohora]

[madohora]

Pierwszy takt: tańczący wykonują jeden posuwisty krok.
Drugi takt: tańczący wykonują jeden posuwisty krok.
Chłopcy wykonują obydwa kroki lewą nogą - a dziewczęta prawą. Kroki "kokotka" rzypominają w geście charakterze pierwszą figurę "trojoka" (na pierwszą miarę taktu przypada wykrok, na
drugą natomiast - dosunięcie drugiej nogi). Trzeci i czwarty takt: stając zwróceni ku sobie twarzami i ujmując się prawymi rękami, tańczący wykonują przeskoki - zmiany nóg, jakie już znamy z tańca "gołąbek" Przeskoków wykonuje się trzy, mianowicie: lewa w przód - prawa
w tył, prawa w przód - lewa w tył i lewa w przód - prawa w tył, w rytmicznym układzie. Takt piąty i szósty wypełniają wirowe obroty tańczących, jak je już znamy z prędkiej części "trojoka", mianowicie, chłopiec i dziewczyna chwytają się prawymi ramionami i wykonują w każdym z obydwu taktów jeden pełny (360°) obrót wirowy. Tempo obrotów musi być bardzo szybkie a kroki drobne, aby nadążyć rytmowi muzyki. Takt siódmy i ósmy są dosłownym powtórzeniem ruchów taktów trzeciego i czwartego (przeskoki

[madohora]

Tak dla przypomnienia

[madohora]

[madohora]