BARBÓRKA

[madohora]

Ośrodek szkolnictwa wyższego, wyrobu ceramiki oraz przemysłu maszynowego, samochodowego, taboru kolejowego, włókienniczego i spożywczego. Miasto posiada własny port lotniczy
Siedziba rzymskokatolickiej archidiecezji Jinan.

[madohora]

Ośrodek przemysłu maszynowego, środków transportu, elektronicznego, chemicznego, włókienniczego i spożywczego (piwo Tsingtao); baza marynarki wojennej; kąpielisko morskie i uzdrowisko

[madohora]

Na początku I wojny światowej, po oblężeniu rozpoczętym 2 września 1914 roku, miasto zostało zdobyte przez Japończyków 7 listopada 1914 roku. Sojusznicze oddziały brytyjskie również brały udział w zdobyciu miasta. Podczas oblężenia Niemcy stracili 555 żołnierzy (187 zabitych, 368 rannych), Japończycy – 1803 (556 zabitych, 1247 rannych)

[madohora]

Lotnisko w Qingdao znajduje się około 36 kilometrów od centrum miasta i ma 13 krajowych i międzynarodowych połączeń linii lotniczych.

[madohora]

Katedra św. Michała (chiń. 圣弥爱尔大教堂; pinyin Shèng Mí’ài’ěr dà jiàotáng) – katedra rzymskokatolickiej diecezji Qingdao, znajdująca się przy ulicy Zhongshan w dzielnicy Shinan w chińskim mieście Qingdao, największy kościół w mieście

[madohora]

[madohora]

[madohora]

W końcu XIX w. Weihaiwei stało się główną bazą Floty Beiyang, tworzonej od lat 1880. przez Li Hongzhanga. W 1889 zbudowano tam stację węglową, port remontowy, szpital i założono jedną z pierwszych w Chinach akademii morskich. Mimo silnych umocnień, w czasie I wojny chińsko-japońskiej 2 lutego 1895 zdobyte przez Japończyków. 16 lutego kapitulowała flota Beiyang i forty pozostające jeszcze pod chińską kontrolą

[madohora]

18 czerwca 1931 z mocy decyzji Piusa XI wyrażonej w brewe Litteris Apostolicis erygowano misję sui iuris Weihaiwei. Dotychczas wierni z tych terenów należeli do wikariatu apostolskiego Czyfu (obecnie diecezja Yantai). 9 lutego 1938 podniesiono ją do rangi prefektury apostolskiej.

[madohora]

Cesario Stern OFM (1939 - 1949)

[madohora]

Dynastia Tang (chiń. 唐朝; pinyin Táng Cháo; wym. [tʰɑ̌ŋ tʂʰɑ̌ʊ]; język średniochiński: dhɑng) (18 czerwca 618 – 1 czerwca 907) – dynastia cesarska w Chinach, następczyni dynastii Sui i poprzedniczka Pięciu Dynastii i Dziesięciu Królestw. Została założona przez ród Li (李), który przechwycił władzę w czasie upadku dynastii Sui. Rządy dynastii zostały na krótko przerwane przez tzw. drugą dynastię Zhou (8 października 690 – 3 marca 705), kiedy to tron objęła cesarzowa Wu Zetian, pierwsza i jedyna kobieta bezpośrednio (a nie np. jako regentka) rządząca Chinami.

[madohora]

Ród Li (李) należał do arystokracji z północnego zachodu Chin, która stanowiła większość warstwy rządzącej za czasów Sui[5][6]. Matka cesarza Yangdi z dynastii Sui była siostrą matki założyciela dynastii Tang, czyli ci dwaj cesarze z kolejnych dynastii byli kuzynami pierwszego stopnia. Li Yuan (późniejszy cesarz Gaozu z dynastii Tang, 618–626) nosił tytuł diuka Tang i był byłym gubernatorem Taiyuanu, w czasie gdy inni wysocy urzędnicy walczyli z przywódcami bandytów w okresie upadku dynastii Sui (po części spowodowanego niepowodzeniami w wojnie z Goguryeo). Wykorzystując prestiż, jakim się cieszył, oraz swoje doświadczenie wojskowe, rozpoczął on rebelię, w czym wspomagali go syn i córka, księżniczka Pingyuan (zm. 623), która także zorganizowała własne oddziały, nad którymi objęła dowództwo[8]. W 617 Li Yuan zajął Chang’an i objął regencję w imieniu małoletniego cesarza Sui Gongdi, który w rzeczywistości był jego marionetką, a cesarza Yangdi zmusił do przejścia na polityczną emeryturę (tzw. Taishang Huang „cesarz-ojciec” obecnego cesarza)[8]. Gdy cesarz Yangdi został zamordowany przez swego generała Yuwen Huaji (zm. 619), 18 czerwca 618 Li Yuan ogłosił się cesarzem nowej dynastii: Tang

[madohora]

Aczkolwiek w celu szacowania wysokości podatków rządy centralny i prowincjonalne gromadziły ogromne zbiory dokumentów dotyczących własności ziemi, prywatne spisy i podpisywane umowy stały się powszechne wśród zamożnych i wykształconych warstw społeczeństwa tangowskiego. Dokumenty te miały swoje własne numery i były podpisane przez świadków i skrybów, by mogły służyć jako dowód legalności własności w przypadku sprawy sądowej. Pierwsze tego typu dokumenty pojawiły się już za czasów dynastii Han, a za późniejszych dynastii upowszechnił się i zakorzenił w chińskiej kulturze literackiej specyficzny język prawny tych kontraktów

[madohora]

Religia odgrywała rolę w polityce, ale polityka też grała rolę w religii. W 714 cesarz Xuanzong zakazał sklepom i przekupniom w Chang’anie sprzedaży kopii sutr buddyjskich, powierzając mnichom klasztorów buddyjskich wyłączne prawo do dystrybucji sutr członkom laikatu. Z drugiej strony, rok wcześniej, w 713, ten sam cesarz zlikwidował nader zyskowny „Niewyczerpany Skarbiec”, prowadzony przez jeden z głównych buddyjskich klasztorów w mieście. Klasztor ten zgromadził wielkie ilości monet, jedwabiu i innych skarbów, które wielu grzeszników zostawiało na terenie świątyni jako datki. Aczkolwiek klasztor szczodrze rozdawał swe dary, cesarz, stawiając zarzut oszukańczych operacji bankowych, zlikwidował skarbiec na mocy specjalnego edyktu, zajął majątek i rozdysponował go między inne klasztory taoistyczne i buddyjskie, część zużywając na remonty hal, posągów i sal, a także mostów w mieście.

[madohora]

Wśród krajów, które płaciły Tangom trybut należy wymienić Kaszmir, Nepal, Hoten, Kuche, Kaszgar, Japonię, Koreę, Czampę i królestwa leżące w dolinach Amu- i Syr-darii. Nomadzi turkijscy zwracali się do cesarzy z dynastii Tang używając tytułu Tian Kehan (dosł. „niebiański chan”). Po stłumieniu w bitwie nad Issyk-kulem w 657 przez Su Dingfanga (591–667) wielkiej rebelii w Zachodnim Kaganacie Tureckim pod wodzą Helu-kagana (zm. 658), cesarz Gaozong ustanowił kilka nowych protektoratów pod komendą Generała-Protektora, które rozszerzały chińską sferę wpływów, aż po prowincję Herat w zachodnim Afganistanie. Generałowie-protektorzy mieli szerokie uprawnienia do działania bez konsultacji z władzami centralnymi, by móc szybko reagować na lokalne problemy. Po okresie rządów cesarza Xuanzonga, władza gubernatorów wojskowych (jiedushi) została bardzo zwiększona: m.in. otrzymali prawo do utrzymywania własnych armii, zbierania podatków i dziedziczenia tytułów; ten moment uznaje się za początek końca centralnej władzy dynastii

[madohora]

Głównym konkurentem cesarstwa chińskiego w walce o dominację nad Azją Wewnętrzną i Środkową było królestwo Tybetu. Konflikt z nim usiłowano łagodzić zawierając strategiczne małżeństwa, takie jak księżniczki Wencheng (zm. 680) z królem Songcenem Gampo (zm. 649). Według tradycji tybetańskiej, po śmierci Songcena Gampo, chińskie oddziały zajęły Lhasę. Według Tsepona W. D. Shakabpy, tybetańskiego badacza, tradycja ta jest błędna i twierdzi on, że o wydarzeniu takim nie wspominają ani chińskie kroniki, ani manuskrypty z Dunhuangu. Chiny i Tybet długi czas spierały się o terytoria w Kotlinie Tarymskiej (w latach 670–692), a w 763, podczas rebelii An Lushana, Tybetańczycy zdobyli nawet, i przez dwa tygodnie okupowali, stolicę Chin – Chang’an. To właśnie w czasie tej rebelii Tangowie wycofali swoje garnizony z terenów dzisiejszych prowincji Gansu i Qinghai, co wykorzystali Tybetańczycy, zajmując te tereny i znaczną część dzisiejszego Xinjiangu. Konflikty między Tybetem i Tangami trwały aż do zawarcia formalnego pokoju w 821. Warunki tego traktatu, włącznie z ustalonym przebiegiem granic, spisane są w obydwu językach na kolumnie, która stoi przed świątynią Jokhang w Lhasie

[madohora]

Dynastia Tang utrzymywała przyjazne stosunki z Japonią, choć jej armie ścierały się z Japończykami. Do Chin przybywało wiele poselstw japońskich, wysyłanych przez dwór cesarski, aż do 894, gdy Uda (887–897), nakłoniony przez Michizane Sugawarę (845–903) zakazał ich organizacji ich wizyt. Japoński cesarz Temmu (672–686) ustanowił nawet armię poborową na wzór chiński, urządził dworskie ceremonie zgodnie z chińskim protokołem i według chińskich wzorów architektonicznych zbudował pałac w Fujiwara

[madohora]

Pierwotnie, Szlak Jedwabny prowadzący z Chin, został otwarty za czasów cesarza Wudi (141–87 p.n.e.), a ponownie w 639 przez Tangów, gdy Hou Junji (zm. 643) podbił Azję Środkową. Szlak służył kupcom ponad 40 lat, aż w 678 został zamknięty przez Tybetańczyków, których podboje przerwały tę drogę handlową. Za panowania cesarzowej Wu, wojska tangowskie odbiły w 699 tzw. cztery garnizony Anxi (pierwotnie ustanowione w 640, ponownie łącząc Chiny i Zachód bezpośrednim, lądowym szlakiem handlowym. W 722 Tangowie opanowali kluczową drogę przez Gilgit, stracili ją na rzecz Tybetańczyków w 737 i ponownie zdobyli, dzięki wojskom dowodzonym przez wywodzącego się z Goguryeo generała Gao Xianzhi. Gdy rebelia An Shi skończyła się w 763, większość zachodnich posiadłości tangowskich została utracona, a drogi łączące Chiny z zachodnią częścią Szlaku, znalazły się w rękach imperium tybetańskiego. Tybetańczyków z tych terenów wygnała rebelia wewnątrz ich państwa w 848, co wykorzystali Chińczycy, odbijając część zachodnich rubieży w 851, szczególnie ważnych, bo pokrytych stepami wykorzystywanymi jako pastwiska dla koni, niezmiernie potrzebnych państwu chińskiemu

[madohora]

Znaleziska archeologiczne udowodniły, że co najmniej od czasów dynastii Tang Chińczycy produkowali znaczne ilości towarów specjalnie na eksport. Jednym z takich znalezisk był wrak z Belitung – arabski dhow zachowany w mule dna cieśniny Gaspar, na pokładzie którego znalazło się 63 tys. sztuk tangowskiej porcelany, srebrnych i złotych przedmiotów. Na jednej z miseczek, pochodzącej z Changsha znajdował się napis „16 dnia 7 miesiąca w drugim roku ery panowania Baoli” (rok 826), która to data zgadza się z wynikiem oszacowanym metodą radiowęglową anyżu znalezionego na statku. Począwszy od 785, statki chińskie zaczęły regularnie pojawiać się w Sufali na wschodnim wybrzeżu Afryki, eliminując arabskich pośredników, co potwierdzają rozmaite źródła chińskie z tego okresu, opisujące ze szczegółami handel z Afryką. Jia Dan (730–805), urzędnik i geograf, opisał dwie drogi morskie, najczęściej wykorzystywane w jego czasach: jedną z wybrzeży Zatoki Bohai ku Korei, a drugą z Kantonu, przez Cieśninę Malakka ku Nikobarom, Sri Lance i Indiom, wzdłuż wschodnich i północnych wybrzeży Morza Arabskiego do ujścia Eufratu. W 863 Duan Chengshi (zm. 863) sporządził szczegółowy opis handlu niewolnikami, kością słoniową i ambrą w kraju, który nazywał Bobali, która to nazwa, zdaniem historyków, może odnosić się do Berbery w Somalii. W Fustat (starożytnym centrum Kairu), w Egipcie, uznanie, jakim cieszyła się chińska ceramika, spowodowało wielki popyt na chińskie dobra. Z tego powodu Chińczycy często podróżowali do tego miasta (tradycja ta kontynuowana była także później, nawet w okresie Fatymidów). Z tych też czasów pochodzi pełen uznania opis chińskich dżonek oceanicznych, autorstwa arabskiego kupca Shulamy, który równocześnie zaznaczał, że ich głębokie zanurzenie nie pozwalało im wpływać w górę Eufratu. Musiały przewozić pasażerów i towar na brzeg w małych łodziach.nZauważył on także, że chińskie statki były nieraz bardzo duże, mieściły nawet 600–700 pasażerów.

[madohora]

Zarówno w czasie panowania Wu Zetian, jak i po nim, na dworze tangowskim było wiele znaczących kobiet, m.in. Shangguan Wan’er (664–710) – poetka, pisarka i zaufana urzędniczka, której Wu powierzyła prowadzenie swego prywatnego biura. W 706 cesarzowa Wei, żona cesarza Zhongzonga (zm. 710), przekonała męża do zatrudnienia na urzędzie jego siostry i jej córek, a trzy lata później przekonała go także, by nadał kobietom prawo przekazywania dziedzicznych przywilejów synom (dotąd przywileje dziedziczone były wyłącznie z ojca na syna). W 710 cesarzowa Wei otruła w końcu Zhongzonga i osadziła na tronie swego piętnastoletniego syna. Dwa tygodnie później, Li Longji (późniejszy cesarz Xuanzong) wkroczył do pałacu z grupką towarzyszy i zabił cesarzową wraz z jej stronnikami. Doprowadził następnie do koronacji swojego ojca, cesarza Ruizonga (pan. 710–712). Ruizong, podobnie jak poprzednik, był pod przemożnym wpływem kobiety, którą tym razem była księżniczka Taiping. Wpływy te urwały się po nieudanym przewrocie zorganizowanym przez Taiping w 712 i abdykacji Ruizonga na rzecz Xuanzonga (Taiping powiesiła się później, w 713)

[madohora]

Kościół zbudowany został z ciosów granitowych, pochodzących z lokalnie dostępnych głazów narzutowych, pozostawionych przez cofające się lądolody zlodowaceń plejstoceńskich. Niejednorodna kolorystyka kamienia, od ciemnografitowej przez różne odcienie szarości, ugru i różu aż do czerwieni podnosi walory estetyczne budowli,

[madohora]

[madohora]

Poza katastrofami naturalnymi i zwiększaniem się lokalnej potęgi jiedushi, trwające dziesięć lat powstanie Huang Chao (874–884) zniszczyło wielkie połacie kraju, w tym obydwie stolice (Chang’an i Luoyang)[161]. Aczkolwiek Tangom udało się w końcu stłumić rebelię, dynastia nigdy już nie odzyskała sił po tej katastrofie. Wojna ułatwiła zadanie innym siłom wojskowym, które ostatecznie przejęły władzę. Po kraju krążyły też duże grupy bandytów, czasami równe siłą niewielkim armiom. Grupy te w ostatnich latach panowania dynastii pustoszyły tereny wiejskie, przemycały sól, atakowały karawany kupieckie, a nawet oblegały warowne miasta

[madohora]

Tradycyjne święta chińskie jak Chiński Nowy Rok, Święto Latarni, Qingmingjie i inne, były powszechnie obchodzone. W stołecznym Chang’anie obchody były szczególnie huczne, zwłaszcza Święta Latarni, z okazji którego zawieszano na trzy dni oficjalny zakaz przebywania poza domem o zmroku. Między 628 a 758 rokiem, dwór cesarski ogłosił łącznie 69 wielkich świąt ogólnopaństwowych, które cesarz wyznaczał w specjalnych okolicznościach, jak ważne zwycięstwa wojenne, obfite zbiory po okresie suszy lub głodu, ogłoszenia cesarskiej amnestii, wyznaczenia następcy tronu itp. Z okazji specjalnych uroczystości, urządzano czasem gigantyczne i niezmiernie obfite bankiety, do organizacji których dwór posiadał wyznaczone agencje, dysponujące własnym sztabem. Wśród takich bankietów można wymienić przyjęcie dla liczącej 1100 osób starszyzny Chang’anu w 664, przyjęcie dla 3500 oficerów Armii Niebiańskiej Strategii w 768, czy bankiet dla 1200 dam pałacowych i członków rodziny cesarskiej w 826 roku. Picie wina i innych napojów alkoholowych było głęboko zakorzenione w kulturze chińskiej i ludzie pili je przy każdej niemal okazji towarzyskiej. Jeden z urzędników z VIII w. miał posiadać budowlę na planie „S”, zwaną „Piwną Grotą”, której podłoga składała się z 50 tysięcy cegieł, a wszystkie zawierały miseczki, których gospodarz i jego goście mogli użyć, jeśli naszła ich ochota na łyk alkoholu

[madohora]

Tangowskie imperium wykorzystywało też drugą stolicę w Luoyangu, którą na przykład preferowała cesarzowa Wu Zetian. W 691 roku nakazała ona przenieść się ponad 100 tysiącom rodzin (ponad 500 tys. ludzi) z okolic Chang’anu, by zaludnić Luoyang[109]. Miasto to stało się drugim pod względem wielkości w państwie, licząc około miliona mieszkańców; rozwojowi sprzyjała bliskość rzeki Luo, co ułatwiało wykorzystanie potencjału południowego rolnictwa i ruchu handlowego na Wielkim Kanale. Kiedy jednak udało się rozwiązać problem całorocznego zaopatrzenia Chang’anu w żywność i inne niezbędne zasoby, dwór tangowski pozbawił Luoyang rangi stolicy i po 743 roku nie odwiedzał już tego miasta. Już w 736 roku zbudowano sieć spichrzów w najważniejszych punktach na trasie Yangzhou-Chang’an, dzięki czemu wyeliminowane zostały opóźnienia w transporcie, psucie się frachtu i kradzieże. W 743 na wschód od Chang’anu wykopano sztuczny zbiornik, który służył jako port przeładunkowy, gdzie ciekawscy mieszkańcy północy mogli obserwować wielość łodzi z południowych Chin, przywożących dobra składające się na podatki i trybut dla dworu cesarskiego.

[madohora]

Użycie mechanicznej lalki żartobliwie grożącej gościom było niewątpliwie pomysłowe, jednak nie było nowością: mechaniczne marionetki były znane w Chinach już za czasów dynastii Qin (221–207 p.n.e.), zaś w III w. n.e. Ma Jun skonstruował cały mechaniczny teatr lalek napędzany kołem wodnym[227]. Także w Europie znano podobne urządzenia: Heron z Aleksandrii zbudował automat nalewający wino, wykorzystujący urnę z wewnętrznym zaworem i mechanizmem dźwigniowym, podobnym do opisanego powyżej. Inne opowieści o mechanizmach z czasów tangowskich, jak np. o należącej do generała Yang Wuliana drewnianej figurce mnicha z wyciągniętymi po datki rękami; gdy zebrane monety osiągnęły pewną wagę, ramiona figurki cofały się i wsypywały pieniądze do torby. Ten mechanizm oparty na wadze i dźwigni działał dokładnie jak maszyna na monety skonstruowana przez Herona[229]. Innym mechanizmem była „drewniana wydra” Wang Ju, która miała łapać ryby; Needham przypuszcza, że był to rodzaj sprężynowej pułapki.