BARBÓRKA

[madohora]

Początki remontu i odbudowy na Zamku Średnim rozpoczęły się w 1817 roku od przebudowy wschodniej elewacji Pałacu Wielkich Mistrzów i nadbudowy szczytu nad tzw. kaplicą św. Katarzyny. Następnie rozpoczęto prace w zachodniej części Zamku Średniego. W latach 1825–1826 odtworzono narożne wieżyczki na Pałacu Wielkich Mistrzów. Po 1828 roku dobudowano kolejne piętro w przejętym przez prusaków kolegium jezuickim. Na należącym do pruskiego wojska Zamku Wysokim nie prowadzono żadnych prac poza zbudowaniem w 1842 roku na wieży głównej neogotyckiego zwieńczenia. Prace wykonane na Zamku Średnim w 1 połowie XIX wieku oceniano później krytycznie, ponieważ w wielu miejscach odbudowa ta była niepoparta badaniami i miała charakter fantazyjno-romantyczny. Znaczne kontrowersje wywołała także budowa w 1850 roku neogotyckiego szczytu nad Wielką Komturią na Zamku Średnim. W połowie XIX wieku wiele średniowiecznych baszt i murów zostało zniszczonych podczas adaptacji zamku na cele militarne armii pruskiej (np. Baszta Szarysz, Baszta Kęsa, Brama Północna), a przez Zamek Niski w 1857 przeprowadzono wiadukt mostu przez Nogat.

[madohora]

Od 7 sierpnia 1945 zamek w Malborku był zarządzany przez Wojsko Polskie. Rozkazem Naczelnego Dowódcy WP 22 sierpnia w zamku w Malborku utworzono Oddział Muzeum Wojska Polskiego nr 1. 30 listopada 1950 dyrekcja Muzeum Wojska Polskiego przekazała Muzeum Ministerstwu Kultury i Dziedzictwa Narodowego. W 1951 roku zamek przekazano lokalnym władzom administracyjnym.

[madohora]

Zamek tradycyjnie dzielony jest na 3 części: Zamek Wysoki, Zamek Średni i Zamek Niski (przedzamcze).

[madohora]

Zamek Niski (Przedzamcze) i fortyfikacje zewnętrzne)

Kościół św. Wawrzyńca (dla służby zamkowej)
Brama św. Wawrzyńca
Ludwisarnia – elementy szczytu pochodzą z 1911 roku
Wieża Maślankowa (Modra) z około 1335–1340 roku
Brama Północna – w obecnej formie neogotycka z XIX wieku
Baszta Kęsa – górną gotycką część rozebrano przed rozbiorami, a pozostałości wykorzystano w 1857 do budowy kaponiery
Baszta Zegarowa
Baszta Szarysz – ośmioboczna baszta w północno-wschodnim narożniku Przedzamcza, w obecnej formie neogotycka z XIX wieku
Baszta Trójścienna
Baszta Prochowa – odbudowana po 1980 roku
Karwan – dawniej krzyżacka zbrojownia i wozownia, następnie w czasach polskich cekhauz, w 1888 roku zrekonstruowano szczyt, obecnie budynek konferencyjny
Baszta Wójtowska (rekonstrukcja z około 1913 roku)
Brama Główna (Brama Snycerska)
Baszta Podstarościego
Dom Podstarościego – pierwotnie z XIV wieku, przebudowany w XV, XVII (na browar) i po zniszczeniach w 1945 roku.
Baszta Nad Piekarnią – rekonstrukcja wykonana po 1936 roku
Baszta bez nazwy
Baszta Ku Miastu
Brama Furta
Baszta Sperlinek (Wróbla)
Brama Nowa (rekonstrukcja z pocz. XX wieku)
Baszty Mostowe (dwie baszty od strony Nogatu)
Brama św. Mikołaja
Wały von Plauena z 1411–1413 roku, przebudowane w 1 połowie XVII wieku

[madohora]

Muzeum Zamkowe w Malborku – muzeum o charakterze historyczno-artystycznym oraz placówka kulturalno-naukowa powołana dnia 1 stycznia 1961 roku. Mieści się w historycznym zamku krzyżackim w Malborku, w którym zgromadzono ponad 40 tys. muzealiów, głównie dzieł rzeźby, malarstwa i rzemiosła artystycznego. Oddziałami Muzeum Zamkowego są: Muzeum w Kwidzynie (od 1972) i Zamek w Sztumie (od 2018). W 2017 muzeum zwiedziło 638.963 osób, w tym 153.129 turystów zagranicznych, a w 2019 805.201 osób

[madohora]

Nowym rozdziałem w historii zamku malborskiego było powołanie w tym miejscu placówki muzealnej, mającej na celu przywrócenie dawnej świetności zamku, który pod koniec II wojny światowej uległ poważnym zniszczeniom, a następnie był celem licznych szabrowników. Początkowo zamek malborski był pod opieką Muzeum Wojska Polskiego, następnie Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego. Pod koniec lat 50. powołano Społeczny Komitet Odbudowy Zamku, który planował założenie wewnątrz odbudowanego zamku muzeum.

[madohora]

Kolekcja Płyty i Pomniki Nagrobne poświęcona jest plastyce sepulkralnej. Gromadzi 32 płyt i pomników nagrobnych, w tym średniowieczne płyty i kamienie nagrobne z czasów krzyżackich, płyty nagrobne z XVI–XVIII w. z terenów Prus i Gdańska, a także późniejsze, datowane na XVIII- XIX wiek mennonickie stele i epitafia z terenu Żuław. Wśród zabytków sepulkralnych znajdują się związane bezpośrednio z zamkiem malborskim cztery płyty nagrobne z XIV i XV w. (z czego trzy z nich to płyty nagrobne wielkich mistrzów krzyżackich), a także sześć późnośredniowiecznych kamieni nagrobnych przywiezionych z Gdańska

[madohora]

W Kolekcji Szkła Artystycznego prezentowane są współczesne wyroby m.in. Zbigniewa Horbowego, Ludwika Kiczury, Ingeborgi Glądały-Kizińskiej etc.
Lwią część Kolekcji Mebli stanowią kopie gotyckich mebli z okresu historyzmu wykonane na polecenie Conrada Steinbrechta. Ponadto rzeźbione i intarsjowane renesansowe i barokowe skrzynie, komody, sekretarze etc. Z czasów krzyżackich zachowały się jedynie policzki gotyckich stalli z XIV wieku.

[madohora]

Zabytki Techniki są najmłodszym działem (2003 r.) w Muzeum Zamkowym, gromadzącym zabytki techniki lub rekonstrukcje. Są to m.in. młyn kaszowy, pozostałości po wiatraku z 1831 r. oraz kamienie żarnowe, w tym najstarszy z X/XI wieku.

[madohora]

Ikonografia zamku malborskiego jest jednym z tematów przewodnich dzieł graficznych zgromadzonych w Gabinecie Rycin. Są to m.in. XIX-wieczne prace Johanna Carla Schultza, Hugona Ulbricha, akwatinty z XVII/XIX wieku tworzące cykl Schloss Marienburg in Preussen i wiele innych. Ponadto ryciny z wizerunkami królów polskich, widokami miast etc. Najstarsze dzieła graficzne w zbiorach muzealnych sięgają XVI w.

[madohora]

Kolekcja Ekslibrisu nierozerwalnie związany jest z najstarszym na świecie, cyklicznym konkursem na ekslibris znanym jako Międzynarodowe Biennale Ekslibrisu Współczesnego, którego organizatorem i patronem jest Muzeum Zamkowe. Od zorganizowania pierwszej edycji w 1963 roku do zbiorów napłynęło ponad 20 tys. prac tego typu w tym dzieła wielu znanych grafików z całego świata.

[madohora]

ZAMEK W MALBORKU WIEŻE

[madohora]

Malbork (łac. Mariaeburgum, Mariae castrum, Marianopolis, niem. Marienburg) – miasto powiatowe, w województwie pomorskim nad Nogatem. Siedziba powiatu malborskiego, w 1309–1457 stolica państwa zakonu krzyżackiego. Malbork leży na obszarze dawnej Pomezanii, w historycznych Prusach Górnych, a także na Powiślu. Miasto królewskie położone było w II połowie XVI wieku w województwie malborskim

[madohora]

Wraz z zamkiem powstawała osada, która w 1286 otrzymała prawa miejskie chełmińskie

[madohora]

Początkowo miasto posiadało niezbyt wysokie mury spięte basztami i wieżami bramnymi: Mariacką, czyli Sztumską, Garncarską (zwaną też Św. Ducha lub Elbląską) i Szewską. Od strony rzeki mury i wał wzmocniono skarpami. Od systemu obronnego zamku miasto oddzielała fosa i mur oporowy zapobiegający osuwaniu się ziemi. Zakaz stawiania z tej strony muru obronnego, wydany przez komtura, spowodowany był zamiarem roztoczenia całkowitej kontroli nad miastem, co znalazło swoje potwierdzenie w czasie późniejszej wojny trzynastoletniej i w czasie najazdów szwedzkich w XVII wieku. W latach 1352–1383 mury obronne miasta podwyższono, a w ciągu wschodnim wzmocniono je dodatkowo siedmioma basztami trójbocznymi, otwartymi od strony miasta

[madohora]

W latach 1309–1457 Malbork był siedzibą wielkiego mistrza zakonu krzyżackiego i stolicą państwa zakonnego.

[madohora]

Po I rozbiorze Polski, jesienią 1772 do Malborka wkroczyły wojska pruskie. Malbork w 1773 włączono do nowo utworzonej prowincji Prusy Zachodnie ze stolicą w Kwidzynie (a od 1793 w Gdańsku). Po 1919 Malbork wszedł w skład Rejencji zachodniopruskiej, a w latach 1939–1945 do Rejencji kwidzyńskiej Okręgu Gdańsk-Prusy Zachodnie.

[madohora]

W latach 1911–1917 na północ od zamku powstał Park Miejski, na skraju którego w 1924 odsłonięto Heldenhain (pol. Gaj Bohaterów) – wykonany w formie megalitycznego kręgu pomnik żołnierzy z powiatów elbląskiego, malborskiego i sztumskiego, poległych w I wojnie światowej.

[madohora]

W 1945 roku po walkach trwających od 26 stycznia do 17 marca miasto zostało opanowane przez jednostki 2 armii uderzeniowej 2 Frontu Białoruskiego. Podczas walk zginęło 529 czerwonoarmistów.

[madohora]

W 1960 założono starannie zakomponowany cmentarz żołnierzy brytyjskich, poległych w obydwu wojnach światowych

[madohora]

We wrześniu 2014 rozpoczęto rekonstrukcję zniszczonej w 1945 8-metrowej Madonny z Dzieciątkiem, którą odsłonięto 14 kwietnia 2016. Posąg ten od XIV wieku znajdował się we wnęce elewacji zewnętrznej kościoła zamkowego, stając się symbolem zakonu krzyżackiego i zamku. Do odtworzenia mozaiki, która pokrywa figurę, użyto około 300-350 tysięcy kostek (tzw. tessery). Kostki wykonane zostały z dwóch rodzajów szkła: weneckiego, które jest barwione w masie oraz szkła, w którym zatopiono płatki złota

[madohora]

Zamek wielkich mistrzów krzyżackich
Zamek z XIV–XV wieku otoczony murami obronnymi z bramami, składający się z trzech oddzielnych zamków: Zamku Wysokiego, Zamku Średniego oraz Zamku Niskiego zwanego także Przedzamczem.

[madohora]

Wzniesiony został w latach 1365-1380 w stylu gotyckim, w miejscu wcześniejszej budowli. Rekonstruowany w końcu XV wieku (po zniszczeniach doznanych w latach 1457-1460, w czasie wojny trzynastoletniej) i w 1901 (po pożarze miasta 26 lipca 1899) przez Conrada Steinbrechta. Zbudowany na planie prostokąta, podpiwniczony, dwukondygnacyjny. Ma dwuspadowy dach z dwoma ozdobnymi szczytami i wieżyczkę pośrodku kalenicy. Zniszczony w pożarze z 1899 dach odbudowany został przez Bernharda Schmida, który umieścił na wieżyczce uratowane z pożaru krzyż, kulę i chorągiewkę z datą 1686. W wieżyczce znajdował się ponadto dzwon, który odlano w 1407. Na piętrze budynku znajdowały się sale rady i ławy. W posiadających gotyckie sklepienia piwnicach od XIX wieku znajdowała się restauracja „Ratskeller”, z otwartą w 1925 z inicjatywy burmistrza izbą pamięci Paula von Hindenburga. Do 1919 budynek służył potrzebom samorządu miejskiego, a po jego przenosinach do Nowego Ratusza, część pomieszczeń użytkowała policja. Obecnie w ratuszu mieści się Miejski Dom Kultury „Ratusz”. W dolnej kondygnacji otwarte są obszerne podcienia, a w górnej ostrołukowe wnęki z oknami. Mury dekorują blanki, w narożach znajdują się nadwieszone wieżyczki oraz ozdobne szczyty. Na dachu znajduje się neogotycka latarenka

[madohora]

[madohora]

Brama Mariacka
Brama Mariacka, zwana także Sztumską oraz Przewozową – zbudowana razem z systemem obronnym w pierwszej połowie XIV wieku. Wznosi się ona na planie prostokąta o wymiarach 6,6 na 7,6 metra na wysokość 10 metrów. Jej fasadę południową i północną zdobią blendy zamknięte ostro łukami. Ta gotycka budowla uzyskała po pożarze dachu w 1838 charakterystyczną nadbudówkę z muru pruskiego. Na przełomie lat 1936/1937 przystąpiono do rekonstrukcji dachu według projektu mistrza budowlanego Paula Domberta. Rozebrano wieżyczkę, a bramę nakryto czterospadowym dachem, kryjącym krenelaż. Zegar umieszczono w ozdobnym krenelażu. Po II wojnie światowej nie nakryto baszty dachem z 1937.