Koluszki

[madohora]

Koluszki – miasto w woj. łódzkim, w powiecie łódzkim wschodnim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Koluszki. Miasto położone na Równinie Koluszkowskiej, pomiędzy Wysoczyzną Rawską a wyniesieniami Garbu Łódzkiego – pozostałością plejstoceńskich lądolodów, na skraju źródłowego odcinka doliny rzeki Mrogi. Ośrodek przemysłowy (odlewnia). Lokalny ośrodek usługowy. Baza paliw płynnych, połączona rurociągiem z rafinerią w Płocku.

[madohora]

Miasto położone jest na skraju Mazowsza, łączy łagodne równiny Niżu Środkowo-Polskiego z falistymi wyniesieniami Garbu Łódzkiego – pozostałością dawnych lodowców. Dolina rzeki Mrogi rozcina tereny na północny zachód od miasta. Koluszki dzielą się na część wschodnią i zachodnią. Oś podziału stanowią linie kolejowe. Głównym sposobem przedostawania się przez nie jest najdłuższe w Polsce przejście podziemne PKP, znajdujące się pod peronami. Oprócz przejścia podziemnego istnieją tylko dwa sposoby przedostania się na drugą część Koluszek: wiadukt kolejowy (ul. Przejazd) i przejazd kolejowy strzeżony (ul. Wyspiańskiego).

[madohora]

1399 – pierwsza wzmianka o Koluszkach, kiedy to wieś Coluszcovice została zarejestrowana w księgach sądowych. Koluszki wchodziły w skład ówczesnego powiatu brzezińskiego należącego do województwa łęczyckiego.
XIV/XV wiek – poprzez Koluszki przechodził ważny szlak handlowy, zwany bałtycko-ruskim. Wiódł on od Łęczycy, przez Brzeziny, Koluszki, Inowłódz, Opoczno do Sandomierza
1775 – w Koluszkach mieszka 41 osób w 13 domach
1790 – Koluszki posiadają 19 domów, młyn, browar, karczmę i tartak
1797 – w pobliżu osady powstały cztery kolonie czynszowe, w których zamieszkiwało 20 rodzin kolonistów niemieckich. Osady te to Katarzynów, Felicjanów, Stefanów i Słotwiny
1831 – powstaje część obecnych Koluszek – Kowalszczyzna, w której istnieje folwark i kolonia Wypalenisko
koniec XIX wieku – wszystkie wyżej wymienione miejscowości weszły w skład osady Koluszki
2 września 1846 – po raz pierwszy z Koluszek do Piotrkowa Trybunalskiego wyrusza pociąg na linii Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej
19 listopada 1865 – połączenie kolejowe Koluszek z Łodzią Fabryczną (Droga Żelazna Fabryczno-Łódzka). W 1863 roku pojawił się projekt budowy linii Rokiciny – Łódź – Kalisz, który został odrzucony. Powodem odmowy stała się doktryna wojenna Rosji, która zakładała, że dzięki rzadkiej sieci kolejowej na terenie Królestwa Polskiego ewentualny atak na Rosję będzie mocno spowolniony. Dopiero w 1864 roku wykonano projekt połączenia Łodzi z koleją Warszawsko–Wiedeńską, który zawierał również wariant jej ewentualnego przedłużenia do Kalisza. Projekt przyjęto, lecz jedynie w wariancie do Łodzi, bez pozwolenia na przedłużenie trasy. Według koncesji stacja węzłowa miała się znajdować między Rogowem a Rokicinami, a na ostateczną pozycję wybrano Koluszki. Koncesja obejmowała eksploatację linii przez kolejne 75 lat. Prace budowlane trwały trzy miesiące i zostały przeprowadzone w roku 1865, jednak pociągi pasażerskie ruszyły dopiero rok później. Przy budowie linii pracowało 2400 osób.
od 1867 w Guberni Piotrkowskiej
1885 – budowa odnogi Drogi Żelaznej Iwangorodzko-Dąbrowskiej z Koluszek do Skarżyska Kamiennej przez Tomaszów Mazowiecki oraz wybudowanie linii kolejowej do Łodzi (Stacja Łódź Kaliska) i połączenie jej z Pabianicami, Zduńską Wolą, Kaliszem i Poznaniem
koniec XIX wieku – po obu stronach linii kolejowej zaczęło rozwijać się budownictwo mieszkalne, w początkowym okresie bezplanowe i chaotyczne. Wytyczane ulice nie miały twardej nawierzchni i kanalizacji. Jednak istniejące połączenie z ośrodkami miejskimi miało wpływ na dalszą rozbudowę Koluszek. Ulice: Brzezińska i 3 Maja stają się najważniejszymi ulicami osady. Wybudowano tu budynek stacyjny, wieżę ciśnień oraz budynki murowane z czerwonej cegły dla kolejarzy
1883 – w osadzie mieszkało 399 mieszkańców
początek XX wieku – rodziny kolejarskie stanowią ok. 50% mieszkańców. Pozostałą grupę stanowią rolnicy, kupcy, rzemieślnicy oraz dojeżdżający do pracy w Łodzi
1904 – powstanie parafii rzymskokatolickiej pod wezwaniem Niepokalanego Poczęcia NMP. Pierwszym proboszczem zostaje ksiądz Ignacy Dąbrowski. Powstaje targowisko (wtorek staje się dniem targowym dla Koluszek)
1911 – w czerwcu powstaje Ochotnicza Straż Pożarna[6]
1914 – wybuch I wojny światowej zahamował rozwój osady
1917 – Koło Polskiej Macierzy tworzy Koedukacyjne Gimnazjum i Liceum Humanistyczne
1921 – Koluszki liczą niespełna 1400 mieszkańców, z czego 29% stanowią Żydzi[7]
1930 – w osadzie Koluszki zamieszkiwało 3557 osób
1936 – na posiedzeniu Sejmiku Powiatowego w Brzezinach podjęto decyzję wystąpienia do władz wojewódzkich o powołanie miasta Koluszki
wiosna 1941 – utworzenie w Koluszkach przez Niemców getta dla ok. 2000 Żydów[7]. Przebywali w nim Żydzi z Koluszek, okolicznych wsi oraz ok. 200 osób z Tomaszowa Mazowieckiego[8]
październik 1942 – wywiezienie Żydów do obozu zagłady w Treblince, gdzie zostali wymordowani[7]
18 stycznia 1945 – wyzwolenie Koluszek spod okupacji niemieckiej
28 kwietnia 1949 – nadanie gromadzie Koluszki-Kolonia praw miejskich, zmiana nazwy na Koluszki (najstarsza część Koluszek nie weszła w skład nowo powstałego miasta ani gminy)[9]
1968 – rozpoczęcie eksploatacji rurociągów produktów naftowych Płock – Koluszki
1975 – wybudowanie wiaduktu nad torami kolejowymi
1975 – na podstawie zmienionego podziału administracyjnego, Koluszki włączono do nowo powstałego województwa piotrkowskiego
1976 – amerykańska firma Swindell-Dressler wybudowała odlewnię żeliwa, zakładowi nadano nazwę „Koluszki”
14 grudnia 1981 – w odpowiedzi na wprowadzenie w kraju stanu wojennego, wybucha w Odlewni Żeliwa „Koluszki” 12 godzinny strajk okupacyjny
1999 – Koluszki w województwie łódzkim i powiecie łódzkim wschodnim

[madohora]

W Koluszkach znajduje się, jedyny w Polsce Wydział Niedoręczalnych Przesyłek Poczty Polskiej. Gromadzone są tu przesyłki, których z różnych powodów nie można doręczyć adresatowi, ani też zwrócić nadawcy. Przesyłki przechowywane są przez okres ok. 13 miesięcy, a następnie wystawiane na ogólnodostępny przetarg publiczny (aukcję)[13]. W czasie takiej aukcji (organizowanej raz na kwartał) sprzedawanych jest kilka tysięcy różnych artykułów.

[madohora]

Stare Koluszki – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie brzezińskim, w gminie Brzeziny.

[madohora]

Jest to najstarsza część Koluszek. Mimo powołania miasta i gminy Koluszki, pozostała w obrębie gminy Brzeziny. Wieś leży nad rzeką Mrogą. Z zapisu z 1790 roku dowiadujemy się, iż w najstarszej części osady znajdowały się 23 domy, a także młyn, browar, karczma i tartak.

[madohora]

Pierwsza wzmianka o Koluszkach jako Coluscovicach pochodzi z 1399 roku i znajduje się w brzezińskich księgach sądowych. Dzięki nim wiemy, że już w tym czasie w Koluszkach znajdował się młyn i komora celna. Warto podkreślić, że ówczesne Koluszki/Coluscovice położone były w nieco innym miejscu niż obecne Koluszki. Znajdowały się nad rzeką Mrogą, na ważnym trakcie handlowym między Piotrkowem Trybunalskim, a Brzezinami. Ślad po dawnych Koluszkach do dziś nie zaginął, a miejscowość, gdzie się znajdowały obecnie nosi nazwę Stare Koluszki.

[madohora]

Zdjęcie pochodzi ze strony

koluszki.pl/wp-content/uploads/2010/05/brzezinska_koluszki-1024x659.jpg

[madohora]

Przez wieki Koluszki rozwijały się powoli i gdyby nie decyzja o budowie Drogi Żelaznej Warszawsko – Wiedeńskiej, z pewnością nadal byłby małą wioską nad brzegami rzeki Mrogi. Los miał jednak inny plan dla Koluszek. W 1846 roku, w pobliżu wioski, wybudowano linię kolejową łączącą Warszawę z Wiedniem. W 1865 roku do Kolei Warszawsko – Wiedeńskiej postanowiono dobudować linię łączącą ją z Łodzią. W tym momencie los również uśmiechnął się dla Koluszek. W 1866 roku Droga Żelazna Fabryczno – Łódzka została ukończona, dając Koluszkom status pierwszego węzła kolejowego w Królestwie Polskim. Od tego czasu Koluszki, z roku na rok, prężnie się rozbudowywały. Były główną stacją pasażerską i przeładunkową dla fabrycznej Łodzi. Wkrótce także dostały przydomek Bramy Łodzi, ze względu na to, że każdy kto chciał dojechać czy wyjechać z Łodzi musiał dojechać do Koluszek. W 1885 roku do Koluszek dotarła odnoga szerokotorowej Drogi Żelaznej Iwangorodzko – Dąbrowskiej. Tym samym nasza miejscowość stała się węzłem trzech kolei rozchodzących się na 4 strony świata.

[madohora]

W tym momencie Koluszki zyskały status kolejowej stolicy Królestwa, a służba na kolei była prawdziwym zaszczytem

[madohora]

Zdjęcie pochodzi ze strony:

koluszki.pl/wp-content/uploads/2010/05/dworzec_koluszki_8-1024x663.jpg

[madohora]

Zdjęcie pochodzi ze strony:
koluszki.pl/wp-content/uploads/2010/05/stacja_koluszki-1024x667.jpg

[madohora]

Bal na dworcu w Koluszkach – polski obyczajowy film fabularny z 1989 roku, w reżyserii Filipa Bajona.

[madohora]

Podczas „zimy stulecia” na dworcu w Koluszkach zniecierpliwieni pasażerowie oczekują na przybycie pociągu. Łączność kolejowa zostaje zerwana. W tym samym czasie niedaleko Koluszek w zaspach śnieżnych utknął pociąg. W jego wagonach panuje wesoła atmosfera. Niektórzy pasażerowie, którym śpieszy się na połączenie z innymi stacjami, wysiadają i idą piechotą do dworca w Koluszkach. Jest wśród nich Andrzej Roszak – młody chłopak śpieszący do Warszawy, oraz prawdopodobnie jego rówieśnica Basia. Niedługo po nich do dworca w Koluszkach docierają pan Walerek – działacz polityczny, który jechał na bal do KC; pan Rozbicki z żoną, tuż po kontrakcie w Iraku; Matyjak – gwiazdor telewizyjny; dziennikarz Przoniak oraz inni. Na wyludnionym dworcu pasażerowie sprawnie organizują sylwestrową zabawę. Podczas wspólnej hulanki jej uczestnicy stopniowo obnażają ukryte kompleksy, frustracje i nadzieje.

[madohora]

Obraz pochodzi ze strony:
koluszki.pl/wp-content/uploads/2010/05/pomnik_orla_bialego_koluszki_strzeminski-1024x674.jpg

[madohora]

Władysław Strzemiński – twórca UNIZMU.
Artysta plastyk - Władysław Strzemiński kojarzy się większości mieszkańców Koluszek zazwyczaj z tutejszą biblioteką publiczną, której jest patronem oraz nazwą ulicy, w okolicy, której zamieszkiwał. Jest także autorem pomnika „Orła Białego”, odsłoniętego w 1928 roku na pamiątkę 10 rocznicy odzyskania niepodległości. Obecnie zrekonstruowana kopia pomnika stoi przy ul. 3 maja.

[madohora]

Władysław Strzemiński – twórca UNIZMU.
Artysta plastyk - Władysław Strzemiński kojarzy się większości mieszkańców Koluszek zazwyczaj z tutejszą biblioteką publiczną, której jest patronem oraz nazwą ulicy, w okolicy, której zamieszkiwał. Jest także autorem pomnika „Orła Białego”, odsłoniętego w 1928 roku na pamiątkę 10 rocznicy odzyskania niepodległości. Obecnie zrekonstruowana kopia pomnika stoi przy ul. 3 maja

[madohora]

Lata trzydzieste były okresem żywej działalności Strzemińskiego w Związku Polskich Artystów Plastyków. W 1932 został odznaczony Nagrodą Miasta Łodzi. Wydawał z żoną czasopismo „a.r.” (artyści rewolucyjni – awangarda rzeczywista), propagujące ich program i poglądy na sztukę. Należeli do grup artystycznych „Blok” a następnie „Preasens”. Okres okupacji spędzili w Łodzi. W latach 1945 – 1950, Władysław Strzemiński był wykładowcą Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych w Łodzi. Został z niej usunięty za nierespektowanie norm doktryny socrealizmu.
Zmarł w Łodzi, w trudnych warunkach bytowych, 26 grudnia 1952 roku. W 1987 roku imieniem Strzemińskiego nazwano Państwową Wyższą Szkołę Plastyczną w Łodzi – obecnie znaną jako Akademia Sztuki w Łodzi.

[madohora]

[madohora]

KOLUSZKI - POMNIK ORŁA BIALEGO

[madohora]

APEL POLEGŁYCH POD POMNIKIEM ORŁA BIAŁEGO W KOLUSZKACH

[madohora]

Pod koniec XIX wieku społeczność koluszkowska zapragnęła własnej świątyni katolickiej. W tym celu powołano komitet budowy kościoła, złożony z duchowieństwa i lokalnych działaczy społecznych. Dzięki wielkiemu zaangażowaniu Koluszkowian zaborcze władze rosyjskie zostały przekonane do budowy neogotyckiej świątyni. Budowa kościoła parafialnego pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny ruszyła w 1896 roku. Pieniądze na nią przekazywały wszystkie stany społeczeństwa, powstał także Teatr Amatorski, który gromadził pieniądze na ukończenie świątyni. Po wielu przerwach budowę kościoła ukończono w 1921 roku, a piękną świątynie, symbol jedności Koluszkowian, możemy podziwiać po dziś

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Parafia Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny w Kożuszkach – parafia rzymskokatolicka w Kożuszkach.

Początkowo wieś należała do parafii św. Mikołaja w Międzyrzecu Podlaskim. Od roku 1883 we wsi istniał kościół filialny. Obecny murowany kościół parafialny powstał w roku 1936, a w roku 1988 została utworzona parafia. Księgi metrykalne obejmują okres od 1937

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

KAPLICZKI

[madohora]

PARK PRZY DWORCU W KOLUSZKACH

[madohora]

[madohora]

Koluszki – miasto w woj. łódzkim, w powiecie łódzkim wschodnim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Koluszki. Miasto położone na Równinie Koluszkowskiej pomiędzy Wysoczyzną Rawską a wyniesieniami Garbu Łódzkiego – pozostałością plejstoceńskich lądolodów, na skraju źródłowego odcinka doliny rzeki Mrogi. Ośrodek przemysłowy (odlewnia). Lokalny ośrodek usługowy. Baza paliw płynnych, połączona rurociągiem z rafinerią w Płocku.

[madohora]

Miasto położone jest na skraju Mazowsza; łączy łagodne równiny Niżu Środkowo-Polskiego z falistymi wyniesieniami Garbu Łódzkiego – pozostałości dawnych lodowców. Dolina rzeki Mrogi rozcina tereny na północny zachód od miasta
Miasto (według Google Maps) położone jest w odległości:
115 km od Warszawy
31 km od Tomaszowa Mazowieckiego
25 km od Łodzi
45 km od Piotrkowa Trybunalskiego
229 km od Poznania
199 km od Katowic
1 stycznia 2011 r. powierzchnia miasta wynosiła 9,9 km²
W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. piotrkowskiego.
Koluszki dzielą się na część wschodnią i zachodnią. Oś podziału stanowią linie kolejowe. Głównym sposobem przedostawania się przez nie jest znajdujące się pod peronami najdłuższe w Polsce przejście podziemne PKP[potrzebny przypis]. Oprócz przejścia podziemnego istnieją tylko dwa sposoby przedostania się na drugą część Koluszek: wiadukt kolejowy (ul. Przejazd) i przejazd kolejowo-drogowy kategorii „A” (ul. Wyspiańskiego).

[madohora]

XIV/XV wiek – poprzez Koluszki przechodził ważny szlak handlowy zwany bałtycko-ruskim. Wiódł on od Łęczycy przez Brzeziny, Koluszki, Inowłódz, Opoczno do Sandomierza

[madohora]

1790 – Koluszki posiadają 19 domów, młyn, browar, karczmę i tartak

[madohora]

1831 – powstaje część obecnych Koluszek – Kowalszczyzna, w której istnieje folwark i kolonia Wypalenisko

[madohora]

[madohora]

[balzack]

[madohora]

2 września 1846 – po raz pierwszy z Koluszek do Piotrkowa Trybunalskiego wyrusza pociąg na linii Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej

[madohora]

od 1867 w Guberni Piotrkowskiej

[madohora]

1911 – w czerwcu powstaje Ochotnicza Straż Pożarna

[madohora]

1917 – Koło Polskiej Macierzy tworzy Koedukacyjne Gimnazjum i Liceum Humanistyczne

[madohora]

wiosna 1941 – utworzenie w Koluszkach przez Niemców getta dla ok. 2000 Żydów. Przebywali w nim Żydzi z Koluszek, okolicznych wsi oraz ok. 200 osób z Tomaszowa Mazowieckiego

[madohora]

18 stycznia 1945 – wyzwolenie Koluszek spod okupacji niemieckiej

[madohora]

1968 – rozpoczęcie eksploatacji rurociągów produktów naftowych Płock – Koluszki

[madohora]

1976 – amerykańska firma Swindell-Dressler wybudowała odlewnię żeliwa; zakładowi nadano nazwę „Koluszki”

[madohora]

[madohora]

KOLUSZKI. STACJA POŚRODKU NICZEGO - www.tvn24.pl - 02.07.2022

[madohora]

[madohora]

[imgfotoforum.gazeta.pl/photo/3/wd/qa/jcow/8wnLIcBZmVfnd75qTX.jpg[/img]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

koniec XIX wieku – po obu stronach linii kolejowej zaczęło rozwijać się budownictwo mieszkalne, w początkowym okresie bezplanowe i chaotyczne. Wytyczane ulice nie miały twardej nawierzchni i kanalizacji, jednak istniejące połączenie z ośrodkami miejskimi miało wpływ na dalszą rozbudowę Koluszek. Ulice: Brzezińska i 3 Maja stają się najważniejszymi ulicami osady. Wybudowano tu budynek stacyjny, wieżę ciśnień oraz budynki murowane z czerwonej cegły dla kolejarzy

[madohora]

początek XX wieku – rodziny kolejarskie stanowią ok. 50% mieszkańców. Pozostałą grupę stanowią rolnicy, kupcy, rzemieślnicy oraz dojeżdżający do pracy w Łodzi

[madohora]

1930 – w osadzie Koluszki zamieszkiwało 3557 osób

[madohora]

[madohora]

KOLUSZKI TABLICA UPAMIĘTNIAJĄCA PROBOSZCZÓW KOŚCIOŁA

[madohora]

KOLUSZKI POMNIK PAPIEŻA PRZY KOŚCIELE NARODZENIA NMP

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Jednego pana z Koluszek
Bardzo bolał brzuszek
Ciągle go kręciło
Coś mu zaszkodziło
Najadł się twardych gruszek

[madohora]

[madohora]

CO ŁASKA CZYLI 1110 ZA POGRZEB W TEJ PARAFII - Dziennik Łódzki - 2017

[madohora]

Koluszki - Kościół Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Marii Panny. Pomnik Maksymiliana Kolbego

[madohora]

[madohora]

HISTORIA KOŚCIOŁA

[madohora]

[madohora]

[madohora]

W 1911 roku powstała w Koluszkach Ochotnicza Straż Pożarna i Publiczna Szkoła Kolejowa, a w 1916 roku dzięki staraniom działaczy społecznych zakupiono posesję pod budowę remizy strażackiej.

[madohora]

W 1914 roku wybuchła I wojna światowa. W listopadzie przez miasteczko przetoczyła się jedna z największych operacji manewrowych I wojny światowej – Operacja Łódzka. Koluszkowska stacja została wzięta na cel przez Niemców. Budynki 3 dworców i przyległe zabudowania zostały spalone, a wieże ciśnień doszczętnie zniszczone. Po wycofaniu się Rosjan rozpoczęła się okupacja niemiecka. W 1916 r. Niemcy wybudowali ewangelicki, drewniany kościół. W 1917 roku reaktywowano w Koluszkach Koło Polskiej Macierzy Szkolnej, którego zadaniem był rozwój oświaty na terenie miasteczka. W tym samym roku Koło utworzyło Koedukacyjne Gimnazjum i Liceum Humanistyczne.

[madohora]

Po odzyskaniu niepodległości nastąpił gwałtowny rozwój Koluszek. Dzięki wspaniałemu położeniu Koluszki były otwarte na świat i były nazywane bramą Łodzi. Koluszki odwiedzało przejazdem wiele sław, począwszy od uroczystego przyjęcia Ferdinanda Focha w 1919 roku, po Jana Kiepurę, który śpiewał z okna stojącego na stacji pociągu. Dworzec skupiał i gromadził Koluszkowian także w podniosłych momentach takich jak przejazd prochów Henryka Sienkiewicza czy Juliusza Słowackiego. W 1926 roku koluszkowscy kolejarze biorą udział w przewrocie majowym, popierając Józefa Piłsudskiego. Rozkręcili oni tory kolejowe i tym sposobem zablokowali przejazd wojsk prorządowych. To w naszym mieście przez 4 lata mieszkali i tworzyli Władysław Strzemiński i Katarzyna Kobro. Pod koniec lat 30. Koluszki były bardzo dobrze rozwiniętym miasteczkiem. Mieściły się tutaj: się 2 tartaki parowe, gorzelnia, rzeźnia, rozlewnia soków, Kasa Spółdzielcza, Kino, Spółdzielnia Spożywców „Społem”, Urząd Pocztowy, cegielnie, młyny, restauracje i wiele sklepów. W społeczeństwo koluszkowskie 1936 roku przekonało to sejmik powiatowy w brzezinach, aby podjąć działania na szczeblu wojewódzkim, mające na celu nadanie Koluszkom praw miejskich. Niestety działania te przerwał wybuch II wojny światowej.

[madohora]

1 września 1939 roku wybuchła II wojna światowa. Już pierwszego dnia wojny na Koluszki spadły bomby, gdyż były one strategicznym węzłem kolejowym. W czasie wrześniowych bombardowań prężnie działała obrona przeciwlotnicza, niestety zniszczeniu uległo kilka ważnych budynków takich jak budynek Szkoły Powszechnej przy ul. Mickiewicza oraz budynek poczty i telegrafu przy ul. Brzezińskiej. 6 września 1939 roku Niemcy wkroczyli do Koluszek i zajęli miasto. Ciekawostką jest, że przejmujący władzę Niemcy, nadali Koluszkom status miasta w 1940 r. Po podziale zdobytych terenów i utworzeniu Generalnego Gubernatorstwa, Koluszki znalazły się na terenie przygranicznym, nieopodal przechodzącej na Mrodze granicy między III Rzeszą, a Generalnym Gubernatorstwem. Położenie to sprawiło, że Koluszki w okresie okupacji stosunkowo dobrze się rozwijały, a duża część ludności żyła ze szmuglowania towarów przez granicę. Niemniej jednak był to ciężki okres dla społeczności koluszkowskiej, która została rozbita. W kwietniu 1941 roku Niemcy utworzyli Getto, obejmujące tereny rynku i przyległych uliczek. Nie był to ogrodzony obszar, jednak za opuszczenie wyznaczonych granic rozstrzeliwano na miejscu. Getto istniało do października 1942 roku.

[madohora]

W czasie wojny Koluszki stały się ważnym ośrodkiem ruchu oporu. Działały to podziemne organizacje takie jak: Służba Polsce, ZWZ – AK, NSZ, czy AL. W 1944 roku na naszym terenie utworzono oddział partyzancki AK porucznika Romualda Ziółkowskiego „Sama”, którego pierwszą akcją bojową było oswobodzenie obozu pracy Baudienstu w Kaletniku. Działała również tajna oświata na poziomie szkoły średniej.

[madohora]

Wyzwolenie Koluszek nastąpiło 18 stycznia 1945 roku wczesnym rankiem i jeszcze tego samego dnia powołano Komitet Obywatelski. Przystąpiono do przywracania Koluszek do życia. Komitet przekształcił się w Miejską Radę Narodową, która działając legalnie przez 4 lata doprowadziła do umiastowienia Koluszek. Dopiero 1 kwietnia 1949 r. zarządzeniem Ministra Administracji Publicznej Koluszkom nadano oficjalny tytuł miasta.

[madohora]

Największą bolączką w powojennym mieście był brak mieszkań. Aby rozwiązać ten problem w 1964 roku powstał pomysł organizacji Spółdzielni Mieszkaniowej. Zarejestrowano wtedy w Sądzie Rejonowym powstanie Koluszkowskiej Spółdzielni Mieszkaniowej. Pierwsze budynki spółdzielcze powstały przy ulicy Traugutta a następne przy ul. Głowackiego. Spółdzielnia rozwijała się bardzo szybko, ciągle wzrastała liczba jej członków. Z czasem budowa dalszych budynków została zahamowana ze względu na brak wodociągów i kanalizacji.

[madohora]

W latach 70. XX wieku powstały 4 osiedla domków jednorodzinnych dla ponad 2000 osób. Wymienić należy również zakłady pracy, które budowały bloki dla swych pracowników. Zakładami takimi były: Odlewnia Żeliwa, CPN i PKP. Pod koniec lat 70. powstała druga Spółdzielnia Mieszkaniowa „Odlewnik”. Liczba mieszkańców objętych budownictwem spółdzielczym w latach 90. przekroczyła 5000.

[madohora]

Ważnym przedsięwzięciem dla miasta było wybudowanie w 1975 roku wiaduktu nad torami kolejowymi, który znacznie ułatwił przejazd i przejście pomiędzy dwiema stronami miasta. Przy Zakładzie Odlewniczym wybudowano ciepłownię, dzięki której ponad 50 budynków mieszkalnych otrzymało ogrzewanie i ciepłą wodę. Następną ważną inwestycją dla miasta było wybudowanie w latach 80. Stacji Uzdatniania Wody oraz doprowadzenie gazu ziemnego do budynków mieszkalnych i wielu zakładów pracy.

[madohora]

Koluszki w 1975 roku stały się siedzibą gminy w obecnym kształcie, w 1999 roku znalazły się w Powiecie Łódzkim Wschodnim, w Województwie Łódzkim. Rozbudowa miasta i gminy znacząco przyspieszyła w ciągu ostatnich lat. Powstała strefa ekonomiczna, wyremontowano wiele dróg, budynków, zbudowano nowe budynki użyteczności publicznej. Rozwój naszego miasta jest szczególnie widoczny na tle sąsiednich samorządów.

[madohora]

1999 – Koluszki w województwie łódzkim i powiecie łódzkim wschodnim

[madohora]

W Koluszkach w latach 1927–1931 mieszkał Władysław Strzemiński z Katarzyną Kobro. Strzemiński uczył rysunku w tutejszych szkołach, a pamiątką po jego pobycie jest pomnik ku czci odzyskania niepodległości przedstawiający orła projektu artysty z początku lat 30. XX w. Pomnik został zniszczony przez Niemców w 1939 r. i obecnie zrekonstruowany. Strzemiński ma także swoją ławeczkę koło Biblioteki Miejskiej

[madohora]

Podczas „zimy stulecia” na dworcu w Koluszkach zniecierpliwieni pasażerowie oczekują na przybycie pociągu. Łączność kolejowa zostaje zerwana. W tym samym czasie niedaleko Koluszek w zaspach śnieżnych utknął pociąg. W jego wagonach panuje wesoła atmosfera. Niektórzy pasażerowie, którym śpieszy się na połączenie z innymi stacjami, wysiadają i idą piechotą do dworca w Koluszkach. Jest wśród nich Andrzej Roszak – młody chłopak śpieszący do Warszawy, oraz prawdopodobnie jego rówieśnica Basia. Niedługo po nich do dworca w Koluszkach docierają pan Walerek – działacz polityczny, który jechał na bal do KC; pan Rozbicki z żoną, tuż po kontrakcie w Iraku; Matyjak – gwiazdor telewizyjny; dziennikarz Przoniak oraz inni. Na wyludnionym dworcu pasażerowie sprawnie organizują sylwestrową zabawę. Podczas wspólnej hulanki jej uczestnicy stopniowo obnażają ukryte kompleksy, frustracje i nadzieje.

[madohora]

Kiedy Koluszki zostały założone tego dokładnie nie wiadomo. Pierwsza wzmianka o Koluszkach jako Coluscovicach pochodzi z 1399 roku i znajduje się w brzezińskich księgach sądowych. Dzięki nim wiemy, że już w tym czasie w Koluszkach znajdował się młyn i komora celna. Warto podkreślić, że ówczesne Koluszki/Coluscovice położone były w nieco innym miejscu niż obecne Koluszki. Znajdowały się nad rzeką Mrogą, na ważnym trakcie handlowym między Piotrkowem Trybunalskim, a Brzezinami. Ślad po dawnych Koluszkach do dziś nie zaginął, a miejscowość, gdzie się znajdowały obecnie nosi nazwę Stare Koluszki.

[madohora]

W tym momencie Koluszki zyskały status kolejowej stolicy Królestwa, a służba na kolei była prawdziwym zaszczytem. Pod koniec XIX wieku społeczność koluszkowska zapragnęła własnej świątyni katolickiej. W tym celu powołano komitet budowy kościoła, złożony z duchowieństwa i lokalnych działaczy społecznych. Dzięki wielkiemu zaangażowaniu Koluszkowian zaborcze władze rosyjskie zostały przekonane do budowy neogotyckiej świątyni. Budowa kościoła parafialnego pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny ruszyła w 1896 roku. Pieniądze na nią przekazywały wszystkie stany społeczeństwa, powstał także Teatr Amatorski, który gromadził pieniądze na ukończenie świątyni. Po wielu przerwach budowę kościoła ukończono w 1921 roku, a piękną świątynie, symbol jedności Koluszkowian, możemy podziwiać po dziś dzień. W 1911 roku powstała w Koluszkach Ochotnicza Straż Pożarna i Publiczna Szkoła Kolejowa, a w 1916 roku dzięki staraniom działaczy społecznych zakupiono posesję pod budowę remizy strażackiej.
W 1914 roku wybuchła I wojna światowa. W listopadzie przez miasteczko przetoczyła się jedna z największych operacji manewrowych I wojny światowej – Operacja Łódzka. Koluszkowska stacja została wzięta na cel przez Niemców. Budynki 3 dworców i przyległe zabudowania zostały spalone, a wieże ciśnień doszczętnie zniszczone. Po wycofaniu się Rosjan rozpoczęła się okupacja niemiecka. W 1916 r. Niemcy wybudowali ewangelicki, drewniany kościół. W 1917 roku reaktywowano w Koluszkach Koło Polskiej Macierzy Szkolnej, którego zadaniem był rozwój oświaty na terenie miasteczka. W tym samym roku Koło utworzyło Koedukacyjne Gimnazjum i Liceum Humanistyczne.

[madohora]

1 września 1939 roku wybuchła II wojna światowa. Już pierwszego dnia wojny na Koluszki spadły bomby, gdyż były one strategicznym węzłem kolejowym. W czasie wrześniowych bombardowań prężnie działała obrona przeciwlotnicza, niestety zniszczeniu uległo kilka ważnych budynków takich jak budynek Szkoły Powszechnej przy ul. Mickiewicza oraz budynek poczty i telegrafu przy ul. Brzezińskiej. 6 września 1939 roku Niemcy wkroczyli do Koluszek i zajęli miasto. Ciekawostką jest, że przejmujący władzę Niemcy, nadali Koluszkom status miasta w 1940 r. Po podziale zdobytych terenów i utworzeniu Generalnego Gubernatorstwa, Koluszki znalazły się na terenie przygranicznym, nieopodal przechodzącej na Mrodze granicy między III Rzeszą, a Generalnym Gubernatorstwem. Położenie to sprawiło, że Koluszki w okresie okupacji stosunkowo dobrze się rozwijały, a duża część ludności żyła ze szmuglowania towarów przez granicę. Niemniej jednak był to ciężki okres dla społeczności koluszkowskiej, która została rozbita. W kwietniu 1941 roku Niemcy utworzyli Getto, obejmujące tereny rynku i przyległych uliczek. Nie był to ogrodzony obszar, jednak za opuszczenie wyznaczonych granic rozstrzeliwano na miejscu. Getto istniało do października 1942 roku.

[madohora]

Wyzwolenie Koluszek nastąpiło 18 stycznia 1945 roku wczesnym rankiem i jeszcze tego samego dnia powołano Komitet Obywatelski. Przystąpiono do przywracania Koluszek do życia. Komitet przekształcił się w Miejską Radę Narodową, która działając legalnie przez 4 lata doprowadziła do umiastowienia Koluszek. Dopiero 1 kwietnia 1949 r. zarządzeniem Ministra Administracji Publicznej Koluszkom nadano oficjalny tytuł miasta.

[madohora]

W latach 70. XX wieku powstały 4 osiedla domków jednorodzinnych dla ponad 2000 osób. Wymienić należy również zakłady pracy, które budowały bloki dla swych pracowników. Zakładami takimi były: Odlewnia Żeliwa, CPN i PKP. Pod koniec lat 70. powstała druga Spółdzielnia Mieszkaniowa „Odlewnik”. Liczba mieszkańców objętych budownictwem spółdzielczym w latach 90. przekroczyła 5000.

[madohora]

Koluszki w 1975 roku stały się siedzibą gminy w obecnym kształcie, w 1999 roku znalazły się w Powiecie Łódzkim Wschodnim, w Województwie Łódzkim. Rozbudowa miasta i gminy znacząco przyspieszyła w ciągu ostatnich lat. Powstała strefa ekonomiczna, wyremontowano wiele dróg, budynków, zbudowano nowe budynki użyteczności publicznej. Rozwój naszego miasta jest szczególnie widoczny na tle sąsiednich samorządów.

[madohora]

Gmina Koluszki leży w centralnej Polsce, na terenie województwa łódzkiego, obejmuje swoim obszarem 15 tys. ha i liczy ponad 23 tys. mieszkańców. Głównym atutem tego miejsca jest jego lokalizacja. Koluszki leżą w odległości 30 km od stolicy województwa- Łodzi, gdzie znajduje się lotnisko im. Władysława Reymonta oraz w odległości 90 km od Warszawy i Portu Lotniczego im. Fryderyka Chopina. Gmina posiada bardzo dobrze rozwiniętą sieć komunikacyjną. To tu znajduje się jeden z głównych węzłów kolejowych w kraju. Ważny krajowy węzeł kolejowy w Koluszkach łączy linie Warszawa- Górny Śląsk z jej odgałęzieniami – do Skarżyska Kamiennej i Łodzi.

[madohora]

Do najciekawszych, zabytkowych obiektów naszej gminy należy zaliczyć Neogotycki kościół pod wezwaniem Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Marii Panny w Koluszkach i Kościół pod wezwaniem Świętej Trójcy w Gałkowie. Do ciekawych obiektów należy także pałac w Lasowicach z końca XVIII w. czy też zespół ciekawej zabudowy z początków XX w. czyli osiedle pracowników kolei przy ul. Kolejowej ( budynki mieszkalne z czerwonej cegły oraz stojąca obok wieża ciśnień).
Godnym odwiedzenia jest na pewno Muzeum im. Leokadii Marciniak w Gałkowie Dużym, które jest miejscem edukacji regionalnej. Muzeum prezentuje wiele eksponatów związanych z codziennym życiem mieszkańców dawnego Gałkowa i okolicznych wsi.

[madohora]

Koluszki to nie tylko kolej, rozwój kultury czy przemysł ale także sport. Odpowiedzialny za ten dział jest Ośrodek Sportu i Rekreacji w Koluszkach. Organizuje on imprezy sportowe, Lodowisko “Biały Orlik”, opiekuje się obiektami sportowymi: halą sportową, skateparkiem, boiskami wielofunkcyjnymi „Orlik”, „Skrzydlik” oraz stadionem w Koluszkach przy ulicy Zagajnikowej.

[madohora]

Szlak kulinarny
Kolejnym, już ostatnim, z przedstawianych na łamach gazety szlaków turystycznych jest szlak kulinarny. Jest najkrótszy ze wszystkich czterech i liczy ok.71 km. Szlak prowadzi bezpośrednio przy osiemnastu punktach gastronomicznych oraz w pobliżu kilku innych. Miejsca, w których podążając szlakiem można zaspokoić głód, znajdują się oczywiście Koluszki. Wśród tradycyjnych dań są: żurek, rosół, pomidorowa, grochowa, barszcz czerwony, flaki, różnego rodzaju pierogi, potrawy z kurczaka i kotlet schabowy. Uzupełnienie oferty gastronomicznej stanowią producenci miodu, tradycyjnych wędlin i serów.
Na trasie szlaku umiejscowione zostaną tablice tematyczne zawierające podstawowe i najważniejsze informacje dotyczące szlaku.

[madohora]

Szlak przyrodniczy
Szlak przyrodniczy, o którym dziś jest mowa, ma długość 113 km i biegnie przez najcenniejsze i najbardziej atrakcyjne miejsca. Szlak ominie jednak największe miejscowości: Koluszki, Brzeziny, Dmosin i Jeżów. W dużej części przebiega terenami leśnymi. Na planowanej trasie znajdują się 4 rezerwaty przyrody, Park Krajobrazowy Wzniesień Łódzkich, 3 zespoły przyrodniczo-krajobrazowe oraz 4 obszary Natura 2000. Turyści, oprócz możliwości odpoczynku na świeżym powietrzu, będą mogli również zdobyć podstawową wiedzę na temat form ochrony przyrody itp., gdyż na trasie znajdować się będą tablice informacyjne oraz miejsca odpoczynku z zadaszeniami. Na trasie szlaku przyrodniczego zobaczymy na pewno drzewa pomnikowe w Będzelinie, Starym Redzeniu, Kaletniku, Gałkówku, Lisowicach, Wierzchach i w Koluszkach. Ponadto zwiedzimy Rezerwat „Gałków”, obszar Natura 2000 „Buczyna Gałkowska” i „Dąbrowy Świetliste koło Redzenia”, Leśny Park Dendrologiczny położony przy drodze z Będzelina do Kaletnika, ścieżkę przyrodniczo-leśną w Będzelinie, ścieżkę edukacyjną w Gałkowie, szkolny punkt edukacyjny przy Szkole Podstawowej w Będzelinie, punkt edukacyjny „Kapliczka św. Franciszka” w Będzelinie oraz Izbę Edukacji Przyrodniczo-Leśnej przy siedzibie Nadleśnictwa Brzeziny w Kaletniku.

[madohora]

Pierwotnie w miejscu obecnego kościoła stała drewniana świątynia, która w latach 1873–1879 zastała zastąpiona murowanym kościołem. Jest to budowla w uproszczonym stylu neoromańskim, jednonawowa. Wejście do świątyni prowadzi przez strzelistą wieżę. Ciekawostką jest fakt, że nad wejściem do kościoła wmurowany został pojemnik po bombie, która spadła obok kościoła w trakcie I wojny światowej, ale nie wybuchła. Później pojemnik został opróżniony z prochu i wmurowany w elewację.
W środku kościół wyposażony stosunkowo skromnie. Na uwagę zasługują drewniany tryptyk, krzyż barokowy, monstrancja wieżyczkowa z XVIII w. oraz kielich mszalny z 1616 r.
W kruchcie znajduje się kilka tablic z XIX i początku XX w. upamiętniających najbardziej znanych okolicznych mieszkańców.
W najbliższym otoczeniu kościoła na uwagę zasługuje małe lapidarium z pozostałościami starego cmentarza przykościelnego w postaci pięciu fragmentów starych nagrobków. Obok kościoła zabytkowa plebania z 1879 r. Jest to murowany, parterowy budynek z dwuspadzistym dachem.

[madohora]

Klasyczny nagrobek Biedermanowej
Najstarszym zabytkiem są rozrzucone obok siebie cztery kamienie z piaskowca pokryte płaskorzeźbami i napisami. Nagrobek ten jest wzmiankowany w opisach parafii Gałków z pierwszej połowy XIX wieku, sporządzonych dla władz ówczesnego województwa mazowieckiego, a także dla władz duchowych. Przez wiele lat był najbardziej imponującym na cmentarzu, a może nawet do końca jego istnienia w 1853 roku. Powstał przed rokiem 1819 i znajdował się po jego lewej stronie „u wschodu”. Drewniany płot wokół cmentarza polecił wystawić w tym samym czasie co nagrobek, własnym kosztem wdowiec Karol Biederman- naddzierżawca dóbr rządowych Łaznów.

[madohora]

Nagrobek Karoliny Trzcińskiej
(…) część kamienia nagrobnego poświęconego Trzcińskiej urodzonej 31 maja 1808 roku i zmarłej w połogu 24 lutego 1834 roku.
Z niewyraźnych, pokruszonych liter wyrytych w piaskowcu daje się odczytać:
… Zow. Trzcińska urodzona 31 maja 1808 zeszła z tego świata dnia 1 marca 1834 obok syna swoiego Macieia urodzonego w dniu 24 lutego 1834 zaraz po urodzeniu zmarłego. Stroskani rodzice na uczczenie wieczney pamiątki ten nadgrobek kładą.

[madohora]

Mogiła – Obelisk żydowskich ofiar terroru wojennego w Koluszkach

Zlokalizowana w niewielkim brzozowym zagajniku ok. 100 m na wschód od linii kolejowej, 100 m na północ od drogi Koluszki – Jeziorko, poza zabudową

Pomnik upamiętnia żydowskie ofiary terroru z lat 1941- 1942, ma kształt granitowego kamienia z inskrypcją umieszczonego na podmurówce z kamienia ciosanego, ogrodzenie z metalowych palików. Na tablicy napis w języku polskimi hebrajskim; „Miejsce wiecznego spoczynku ludności polskiego pochodzenia zamordowanej przez hitlerowców w latach 1941-1942 w getcie i na terenie gminy Koluszki*** Mieszkańcy gminy Koluszki 1.IX.1990”.

[madohora]

Dawne osiedle dla pracowników PKP przy ul. Kolejowej w Koluszkach (kompleks budynków ceglanych z czerwonej cegły).

Osiedle mieszkaniowe składające się z 8 budynków mieszkalnych oraz gospodarczych oraz wieży ciśnień. Budynki ceglane, nieotynkowane; piętrowe, częściowo w zabudowie koszarowej, częściowo w zabudowie szeregowej. Budynki można uznać za neogotyckie, przede wszystkim ze względu na nieotynkowane ceglane elewacje oraz motyw dekoracyjny- fryz ząbkowy między poszczególnymi kondygnacjami oraz w szczytach budynków

[madohora]

Zlokalizowany na placu przy dworcu PKS przy skrzyżowaniu
ul. Brzezińskiej i 3-go Maja

Pomnik pomordowanych obywateli Miasta i Gminy Koluszki przez hitlerowców (1939-1945). Pomnik ma kształt fragmentu muru (obozu koncentracyjnego?) z symbolicznym drutem kolczastym na szczycie, na pomniku dwie tablice, przed pomnikiem waza na kwiaty, pomnik na podmurówce z kostki, całość otoczona metalowymi palikami i łańcuchem oraz rzędem tui. Tekst I tablicy: „Pamięci poległych i pomordowanych przez hitlerowskich oprawców obywateli miasta i gminy Koluszki w latach 1939–1945”; tekst II tablicy wymienia 98 nazwisk poległych i pomordowanych wraz z nazwami miejscowości skąd pochodzili.

[madohora]

Rezerwat Leśny Gałków

Położony na terenie Leśnictwa Gałków, o powierzchni 57,85 ha- utworzony został 18 lipca 1958r. Główny cel to to zachowanie fragmentu lasu bukowo- jodłowego o cechach pierwotnych. Na terenie rezerwatu znajduje się kilkadziesiąt drzew bukowych w wieku 160-200 i więcej lat.Buki to 50,4%, jodły stanowią 41%, zaś dęby to ok 8% lasu.

[madohora]

Zespół dworski wraz z parkiem w Lisowicach został wzniesiony na przełomie XVIII i XIX stulecia w stylu klasycznym. Rozbudowano go w drugiej połowie XIX i XX w. To murowana dwukondygnacyjna budowla, którą zdobia trójkondygnacyjne ryzality na osi wschód- zachód. Ryzalit zachodni podzielony jest czterema pilastrami i zwienczony tympanonem z gzymsem kroksztynowym.
Przy ryzalicie wschodnim znajduje sie aras, a od południa półkolista półkolista przybudówka – wzniesona później niż sam pałac.Naroża zachodniej fasady zdobione są boniowaniem. Nadproza okien zdobione są dekoracja o motywach palmet. Budowę kryja dachy dwuspadowe. Pałac posiada na piętrze dwutraktowy układ wnętrza z sienią i duzym hallem oraz z trzema traktami pmieszczeń. Część pomieszczeń zdobi dekoracja stiukowa z drugiej połowy XIXw.
Obok pałacu rozciąga sie duzy park w stylu angielskim ze zróznicowanym drzewostanem.

[madohora]

Koluszki, wś, kol., folw. i st. dr.żel. Warsz.- Wiedeń., nad rz. Mrożycą, pow. brzeziński, gm. Gałkówek, par. Brzeziny, w pobliżu dróg żel. warsz.-wied. i fabr.-łódzkiej; stacya tutejsza odl. 99 w. od Warszawy, stanowi punkt oddzie lenia się od dr. żel. war.-wied. linii kolei fabrycznej łódzkiej. Wieś K. ma 10 dm.. 96 rak. i 173 mr. obszaru: kol. 13 dm., 228 mk., 21 mr.; os. stacyjna 4 dm., 35 mk., 5 mr.; folw. zaś 7 dm., 59 mk., 855 mr. (^60 ornej). Do ioiw. należy młyn Rochna, cegielnia i karczma w Żakoweach; ogółem 1000 mr. obszaru.

Słonik Geograficzny Królestwa Polskiego

[madohora]

[madohora]