OPOLE

[madohora]

Powyżej rezerwatu położony jest stary folwark „Leśnik”, zwany Waldhofem (obecnie ruiny). Stamtąd już niedaleko do kapliczki św. Teresy od Dzieciątka Jezus (wzniesionej – jak podaje legenda – przez Leopolda von Gaschin), odrestaurowanej przez grupę parafian z Żyrowej i oddanej do użytku w 2004 roku, a co najważniejsze na Górę św. Anny – jedno z centrów pielgrzymkowego mieszkańców Górnego Śląska.

[madohora]

Możliwość dotarcia na miejsce samochodem: autostradą A4 –
km 248 – zjazd na lokalną 423 kierunek Krapkowice i Opole Wsch.
km 253 – zjazd na lokalna 409 kierunek Krapkowice i Strzelce Opolskie
km 273 – zjazd na lokalną 426 kierunek Kędzierzyn Koźle i Strzelce Opolskie.
Pieszo z autostrady (zjazd na parking przy MOP-ie i pieszo ścieżką spacerową na Górę św. Anny ok. 600 m do rynku Góry Św. Anny).

[madohora]

[madohora]

OPOLSKIE REZERWATY - www gov.pl

[madohora]

W przysiółku zachowały się pozostałości dawnego folwarku Leśnik (niem. Waldhof).
Podczas III powstania śląskiego, 3 maja 1921 r. o godz. 1.00 w nocy, folwark był miejscem zbiórki członków Polskiej Organizacji Wojskowej z okolic Leśnicy, Zdzieszowic i Zalesia. Tam pobrali ukrytą broń pilnowaną przez leśniczego Jelitę. Peowiacy wchodzili w skład I kompanii Jana Szłapy z batalionu strzeleckiego dowodzonego przez Seweryna Jędrysika pseud. „Wallenstein” pochodzącego z Kamienia Śląskiego. Z folwarku wyruszyli na Górę Św. Anny, którą bez większego oporu, po kilku godzinach, zdobyli

[madohora]

W 1910 roku 548 mieszkańców mówiło w języku polskim, 4 w językach polskim i niemieckim, natomiast 118 osób posługiwało się jedynie językiem niemieckim. W wyborach komunalnych w listopadzie 1919 roku wszystkie 107 głosów oddano na kandydatów z list polskich, którzy zdobyli maksymalną liczbę 9 mandatów. Podczas plebiscytu w 1921 r. we wsi uprawnionych do głosowania było 451 mieszkańców (w tym 95 emigrantów). Za Polską głosowało 165 osób, za Niemcami 270 osób

[madohora]

Po powrocie do Żyrowej zdałem Ratajowi raport z przebiegu walk (...). „Długo zastanawiałem się, co tu dalej robić - tłumaczył mi Rataj - i doszedłem do wniosku, że najlepiej będzie ściągnąć wszystkie oddziały pułku, uporządkować je i przejść do przeciwnatarcia (...). Bazą wyjściową będzie Żyrowa, ktorą utrzymać musimy za wszelką cenę. Liczę na was” - zakończył mój dowódca (...). Wydzieloną mi do wykonania tego zadania kompanię obsadziłem wszystkie dojścia do Żyrowy z kierunku Krępny, Jasiony i Oleszki. Sam leżę na wzgórzu 385, na północ od Żyrowy, i wypatruję przez lornetę bacznie, czy nie dzieje się coś podejrzanego. Oczy mi się kleją z przemęczenia. Nagle huk. Strzelają nasi. Niemcy odpowiadają gdzieś spod Gogolina. Tak mija godzina, dwie, trzy. Do ostrej walki dochodzi jedynie z oddziałami nacierającymi na Oleszkę. Powstańcy bronią się zaciekle, muszą jednak ustąpić przeważającym liczebnie i pod względem uzbrojenia wrogowi. Mamy dotkliwe straty. W ręce nieprzyjaciela wpadło kilkunastu ciężko rannych powstańców, co równoznaczne było z wyrokiem śmierci (...). Nie zdążyliśmy jeszcze ochłonąć po stoczonej walce, gdy Niemcy podeszli nas od tyłu. Sytuacja w najwyższym stopniu niebezpieczna. Do rozrzuconych w terenie oddziałów wysyłam łączników z rozkazem niezwłocznego zejścia z pozycji i zebrania się w parku zamkowym. Na krótkiej odprawie dowódców plutonów i drużyn wyjaśniam sytuację i nakazuję opuszczenie Żyrowy[10].

Jan Keller, Godzina druga. Walki pod Górą św. Anny w czasie trzeciego powstania na Górnym Śląsku w 1921 r. (wspomnienia uczestników)

[madohora]

W Żyrowej znajduje się mała ekspozycja dolnokarbońskich szarogłazów oraz znajdowała się najdłuższa jaskinia Chełmu, została jednak zasypana po 1945 r.

[madohora]

[madohora]

Pałac w Żyrowej – zabytkowy pałac we wsi Żyrowa w województwie opolskim.
Barokowy obiekt wybudowany w latach 1631–44 jest jedną z największych budowli wczesnobarokowych na terenie Opolszczyzny.

[madohora]

Następcą majoratu cerekwicko-żyrowskiego po śmierci w Wiedniu hrabiego Karla Ludwiga Antona von Gaschina w 1754 r. został jego 28-letni syn, hrabia Anton von Gaschin (Antoni Gaszyna) zwany „Mocnym”, urodzony 9 stycznia 1726 r. W latach 1756-1764 podjął się on dzieła renowacji i rozbudowy o 4 nowe kaplice Kalwarii na Górze Świętej Anny. Zmarł bezdzietnie 18 stycznia 1796 r. w zamku w Polskiej Cerekwi. Pochowany jest w kościele kalwaryjskim pw. Św. Krzyża na Górze Świętej Anny, w którym znajduje się jego portret, z namalowanym u podnóża pałacem w Żyrowej

[madohora]

W następnych latach rezydencja zmieniała dość często właścicieli. W 1852 pałac kupił poseł Królestwa Prus Max Fryderyk von Hatzfeld-Schönstein. Potem Żyrową posiadali kolejno: generał August von Nostitz, bracia Godecke, Eduard Guradze. Nie inwestowali w pałac, przez kilkanaście lat stał pusty i niszczał

[madohora]

W czasie II wojny światowej w pałacu znajdował się szpital dla żołnierzy Wehrmachtu i archiwum wojskowe III Rzeszy. Nie ucierpiał na skutek działań wojennych, ale w 1945 roku wnętrze zostało zrabowane i zdewastowane. Po wojnie majątek został upaństwowiony. Utworzono PGR Żyrowa, a pałac przejęła służba zdrowia. Utworzono w nim sanatorium dla dzieci, przekształcone potem w prewentorium dla dzieci zagrożonych gruźlicą. Remontowany w latach 1959–60. Z powodu braku środków na dalsze funkcjonowanie prewentorium, obiekt w 1982 zamknięto i przez kilka lat stał pusty, bez dozoru, rozkradany i dewastowany. W 1985 pałac kupiła firma Remak z Opola i przystąpiła do prac remontowych. Przemiany ustrojowe po 1989 w Polsce spowodowały, że Remak w 1992 musiał opuścić obiekt[9]. Następnie w latach 1998–2007 pałac był w posiadaniu spółki ARG Jaga z Sosnowca. Od 2012 roku pałac jest w posiadaniu prywatnego przedsiębiorcy ze Strzelec Opolskich, który w 2017 roku rozpoczął szeroko zakrojony remont obiektu

[madohora]

Pałac ukształtowany w XVII wieku przypuszczalnie jest dziełem projektanta wykorzystującego wzorce stosowane na północny Włoch. Zespół składał się z budynków zbudowanych na planie czworoboku z wewnętrznym dziedzińcem reprezentacyjnym, przy którym od północy zbudowano główny budynek pałacowy. Początkowo główny budynek pałacowy był zwieńczony attyką. Z widoku pałacu ze sztambucha Heinricha Primmera wynika, że attykę posiadały w XVII wieku także dwie wieże, pomiędzy którymi rozciągał się mur z bramą prowadzącą na dziedziniec. Założenie miało w tym czasie jeszcze pewne cechy obronne, jak strzelnice i narożne baszty. Na początku XX wieku obie wyższe wieże otrzymały neobarokowe hełmy z latarniami.

[madohora]

Wewnątrz częściowo zachował się oryginalny wystrój pałacu. W większości pomieszczeń znajduje się dekoracja sztukatorska. Zachowała się także kuta krata, kręcona, drewniana klatka schodowa i oryginalne drzwi bogato zdobione dekoracją snycerską

[madohora]

W kilku miejscach widoczne są kartusze z herbami:
nad głównym portalem Georga Adama von Gaschin i jego żony Marii von Saurau
na prawej wieży Johanna von Francken-Sierstorpff

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Góra Świętej Anny (niem. Sankt Annaberg) – najwyższe wzniesienie grzbietu Chełma na Wyżynie Śląskiej o wysokości 408 m n.p.m. w obrębie gminy Leśnica. Wysokość względna mierzona od dna doliny Odry (przepływającej w odległości 6,7 km) wynosi około 220 m. Na szczycie i stokach wzgórza znajduje się wieś o tej samej nazwie.

[madohora]

Pierwotnie góra zwana była Górą Chełmską lub Chełmem. Wymieniona w 1561 jako Georgenberg. W roku 1613 śląski regionalista i historyk Mikołaj Henel z Prudnika wymienił górę w swoim dziele o geografii Śląska pt. Silesiographia podając jej łacińską nazwę: D. Annae mons, a w 1679 wymieniona jest po łacinie jako monte Heim. W języku niemieckim nazywana jest Sankt Annaberg, śl: Świyntô Ana, Anaberg. Polską nazwę Chełm, górę na „1350 stóp wysoką, Swiętojańską zwaną” w książce „Krótki rys jeografii Szląska dla nauki początkowej” wydanej w Głogówku w 1847 wymienił śląski pisarz Józef Lompa.

[madohora]

Na południowym stoku wzgórza istnieją nieczynne kamieniołomy: nefelinitu (Rezerwat przyrody Góra Św. Anny) oraz dwa wapienia. W rezerwacie występuje niewielka krasowa Jaskinia w Rezerwacie o długości 5 m, a po drugiej stronie krawędzi znajduje się trochę mniejsza jaskinia. Rezerwat, od 2006, udostępniony jest turystom dzięki ścieżce dydaktycznej. Spośród chronionych zwierząt można tam napotkać m.in.: żmiję zygzakowatą, gniewosza i padalca.

[madohora]

Święta Anna

[madohora]

[madohora]

19 sierpnia 1784 sanktuarium odwiedził król pruski Fryderyk Wilhelm II. W 1810 król pruski wydał dekret sekularyzacyjny, na podstawie którego majątek klasztoru przejęły władze świeckie. W 1832 dobra klasztorne wraz z kalwarią przekazane zostały biskupom wrocławskim. Franciszkanie powrócili do konwentu 13 sierpnia 1859. W 1866 poświęcono Kaplicę III Upadku Pana Jezusa. Franciszkanie musieli drugi raz opuścić klasztor w dobie Kulturkampfu za rządów Ottona von Bismarcka w lipcu 1875. Gdy nastawienie władz berlińskich do Kościoła katolickiego zelżało, franciszkanie znowu pojawili się na Górze Świętej Anny w 1887. W 1889 wybudowano tzw. Plac Rajski, w latach 1912–1914 Grotę Lourdzką. W 1929 rozpoczęto budowę domu pielgrzyma, w 1938 przejętego przez władze Trzeciej Rzeszy. W czasie II wojny światowej zakonnicy ponownie musieli opuścić klasztor i kalwarię. Powrócili po przejściu linii frontu w 1945. W 1980 kościołowi św. Anny z 1490 nadano tytuł bazyliki mniejszej. W czerwcu 1983 kalwarię odwiedził papież Jan Paweł II. Wraz z pątnikami odprawione wówczas zostały nieszpory

[madohora]

KIEDYŚ BYŁ TU KAMIENIOŁOM - Onet

[madohora]

Zespół kościołów i kaplic
Bazylika św. Anny Samotrzeciej
Grota Lourdzka
Kaplica św. Rafała
Kaplica Koronacji NMP
Ołtarz papieski
Kaplica przyjęcia w niebie NMP
Kaplica pożegnania z Matką
Kaplica Królowej Patriarchów
Kaplica Królowej Aniołów
Kaplica Matki Miłosierdzia
Kościół Wniebowzięcia NMP
Kaplica Ogrójec
Kaplica Pojmania – zdrady Judasza
VI stacja pogrzebowa
III stacja pogrzebowa
II stacja pogrzebowa
Kaplica Domek NMP
Kaplica Wieczernik
Kaplica Pałac Annasza
Kaplica Pałac Kajfasza i Więzienie
Kaplica Pałąc Heroda
Kaplica Gradusy
Kaplica Ratusz Piłata
„U Piłatowej”
Kaplica włożenia Krzyża
Kaplica I Upadek
Kaplica Serce NMP
Kaplica Szymon Cyrenejczyk
Kaplica św. Weronika
Kaplica II Upadek – Brama Wschodnia
Kaplica Płaczące Niewiasty
Kaplica III Upadek
Pustelnia
Kaplica Obnażenie Pana Jezusa
Kościół św. Krzyża
Kaplica Namaszczenia
Kaplica Grób Pana Jezusa
Kaplica św. Marii Magdaleny
Kaplica św. Heleny
Dom Pielgrzyma
Pomnik Jana Pawła II