WIGILIA I BOŻE NARODZENIE II

[madohora]

Święto Bożego Narodzenia obchodzone 24–25 grudnia pojawiło się dopiero w IV w., ale już od VI w. stało się powszechne. W Rzymie obchodzono wtedy Saturnalia, ku czci Saturna – boga urodzaju, ale od IV w. popularne stało się święto Sol Invictus – Słońca Niezwyciężonego, bóstwa solarnego o cechach Apolla i Mitry. A zatem u podstaw Bożego Narodzenia mamy kult urodzaju i Słońca, który chrześcijaństwo zgrabnie wykorzystało w celach misyjnych, nazywając nowo narodzonego Zbawiciela światłem rozjaśniającym mroki grzesznego życia.

[madohora]

Tego dnia magia wisi w powietrzu. A jak są wróżby i magia, to nie może obejść się bez zaklinania urodzaju. Do najbardziej oczywistych zaklęć należy wystawna uczta, alkohol, orgie oraz prezenty. Wyjątkowa, pełna starannie dobranych potraw uczta powinna, zgodnie z pradawnym rytuałem, prowadzić do przejedzenia, co jest znakiem dobrobytu i odróżnia ją od zwykłych posiłków w ciągu roku. Alkohol oraz orgie, niezbędne elementy świąt płodności, zostały wyparte lub ograniczone do symboli. W Polsce wierzono, że uderzona w Wigilię rózgą kobieta nie zajdzie w nadchodzącym roku w ciążę, były też inne wróżby związane z małżeństwem i płodnością. – Na Bałkanach do niedawna jeszcze w Boże Narodzenie chłopcy biegali po wsi z doczepionym drewnianym fallusem, wyciągali dziewczęta z domów i imitowali stosunek seksualny – mówi antropolog religii Mateusz Dąsal z Uniwersytetu Jagiellońskiego.

[madohora]

[madohora]

W religii chrześcijańskiej choinka oznacza przyjście na świat Zbawiciela. Jednak nim w XVI wieku na dobre zadomowiło się w tradycji bożonarodzeniowej, drzewko iglaste w wielu kulturach było uznawane za symbol trwałości i ciągłego odradzania się. Każdego roku świętujemy narodziny Jezusa. Nic więc dziwnego, że drzewko symbolizujące „odradzanie się”, stało się też symbolem narodzin Boga.

[madohora]

[madohora]

Mają za zadanie sprawić by więzi rodzinne były silne, a dom był wolny od kłopotów i trudnych do rozwiązania problemów.

[madohora]

[madohora]

Ryba
Spożyta w trakcie wieczerzy, ma zagwarantować zdrowie i dostatek.

[madohora]

[madohora]

Mak
Ma zapewnić płodność.

[madohora]

[madohora]

SYMBOLE ŚWIĄT BOŻEGO NARODZENIA - Gazeta Wrocławska

[madohora]

Okres przed świętami to adwent (łac. adventus). W tradycji chrześcijańskiej chodzi o czas oczekiwania na powtórne przyjście Chrystusa. Trwa on od 23 do 28 dni, rozpoczyna się w pierwszą niedzielę po uroczystości Chrystusa Króla.

[madohora]

[madohora]

Nieodłącznym elementem świąt Bożego Narodzenia jest choinka. Początkowo świąteczne drzewko nazywano hailekrystem. Zwyczaj jego zdobienia przyszedł do nas z Niemiec, choinki zaczęliśmy dekorować dopiero na przełomie XVIII i XIX. Choinkę powinno się ubierać dopiero 24 grudnia. Jej poszczególne elementy także mają swoją symbolikę: światełka to znak przyjścia Chrystusa na świat, ozdoby są symbolem łaski Bożej, łańcuch to symbol węża-kusiciela, a jabłka - grzechu.

[madohora]

[madohora]

Wedle jednego z licznych zwyczajów bożonarodzeniowych pod obrus należy położyć garstkę siana. Jest ono symbolem żłobka, w którym leżało Dzieciątko Jezus. Domownicy mogą też spróbować wyciągnąć źdźbło siana spod obrusa. Ten, który wyciągnie najdłuższe, będzie cieszył się największym szczęściem i powodzeniem w nadchodzącym roku.

[madohora]

[madohora]

Dzielenie się opłatkiem, o jakim możemy mówić obecnie, jest symbolem wyrażenia wdzięczności i znakiem przebaczenia dawnych win.

[madohora]

[madohora]

Do obchodów Bożego Narodzenia weszła w VI wieku tzw. oktawa, czyli przedłużenie świętowania do ośmiu dni. Jest to bardzo wymowne, gdyż dni wchodzące w jej skład były już wcześniej zarezerwowane do kultu pierwszych świętych.

[madohora]

Czwarty dzień oktawy to święto Świętych Młodzianków, które liturgia obchodzi od V wieku. Młodziankowie to dzieci, które Herod kazał wymordować na wieść o narodzinach Mesjasza. Kolejne dni są dalszym świętowaniem Narodzenia Pańskiego, w tym czasie 29 grudnia wspominamy św. Tomasza Becketa, męczennika, a 31 grudnia – św. Sylwestra, papieża.

[madohora]

Nieodłącznym elementem naszego bożonarodzeniowego świętowania są zwyczaje, które zawsze odżywają w tym czasie. Chociażby sianko, które kładziemy pod obrus, piękny gest pozostawienia przy stole jednego wolnego miejsca, które ma być gotowe dla niespodziewanego gościa. Warto podkreślić, że pierwotnie zwyczaj ten dotyczył pamięci o zmarłych. Często korzystamy z tradycji dwunastu postnych potraw, które zapełniają nasze stoły. Nieodłącznym elementem spotkań wigilijnych są, oczywiście, prezenty, które łowimy spod pięknie ubranej choinki.

[madohora]

W monumentalnym dziele pt. „Leksykon liturgii” autorstwa ks. Bogusława Nadolskiego TChr dowiadujemy się, że wypiekiem opłatków zajmowali się początkowo zakonnicy oraz wikariusze. W XV wieku wypiekali je też ludzie związani z Kościołem i gospodarstwem kościelnym. Już wtedy istniał zwyczaj roznoszenia opłatków przez osoby świeckie, głównie przez organistów i zakrystianów. W XVI wieku spożywano opłatki z miodem jako deser, a w wieku XVII używano ich do pieczętowania listów. Zwyczaj dzielenia się opłatkiem przyjął się najpierw wśród szlachty, szybko rozpowszechnił się w miastach i na wsiach w całej Polsce.

[madohora]

Żłóbki w kościołach w okresie Narodzenia Pańskiego potwierdzone są na Zachodzie ok. 1550 r. Jezuici sprzyjali temu zwyczajowi i rozszerzyli go na cały Kościół. Do popularyzacji żłóbka Pańskiego w ostatnim czasie przyczynił się też święty papież Jan Paweł II, który jako pierwszy spośród następców św. Piotra umieszczał na placu przed Bazyliką Watykańską stajenkę betlejemską.