Wodzisław Śląski

[madohora]

2001 – zamknięto jedyną w mieście kopalnię KWK 1 Maja

[madohora]

rynek staromiejski, rynek i zabytkowy średniowieczny układ urbanistyczny miasta w tym kamienice z XVIII i XIX w.
Pałac Dietrichsteinów z lat 1742-1745, obecnie Muzeum Regionalne
kościół pw. Św. Trójcy, z XIV w., obecnie kościół ewangelicki, najstarszy budynek Wodzisławia i jeden ze starszych kościołów na Górnym Śląsku. Wcześniej należał do klasztoru franciszkanów
klasztor franciszkański z XVII, obecnie budynek Sądu Rejonowego
Baszta Rycerska z 1867 w lesie na historycznym Grodzisku
kościół WNMP z lat 1909-1911. Na fundamentach kościoła gotyckiego z 1599
Zespół pałacowo parkowy w Wodzisławiu Śląskim - Kokoszycach z przełomu XVIII i XIX w. obecnie Dom Rekolekcyjny i Park Archidiecezji Katowickiej
kościół pw. Podwyższenia Krzyża Świętego (Zawada)
Pałac w Jedłowniku z XIX wieku – obecnie Dom Opieki Społecznej „Caritas”; dla upośledzonych dziewcząt Zgromadzenia Sióstr Opatrzności Bożej
budynki Wojewódzkiego Szpitala Chorób Płuc z XIX (pawilon główny, willa lekarska, elektrownia, park)
budynki Urzędu Miasta z XIX
figura św. Jana Nepomucena z 1745 roku przy kościele pw. WNMP
kaplica św. Jana Nepomucena w Kokoszycach XVIII w.
średniowieczne, monolitowe krzyże pokutne
kościół pw. Św. Marii Magdaleny (Radlin II) z początku XX

[madohora]

Drewniany kościół pw. Św. Krzyża na placu Św. Krzyża, obecnie w miejscu tym stoi pamiątkowy pomnik oraz krzyż.
Stara Synagoga, drewniana, istniejąca w latach 1798-1822, spłonęła w wielkim pożarze miasta
Synagoga, murowana, wybudowana w 1826, obecnie sklep

[madohora]

Rynek w Wodzisławiu Śląskim – centralny plac miasta Wodzisławia, jeden z największych rynków na Śląsku.
Wytyczony w 1257 r. przy lokacji miasta. Ma kształt kwadratu o wymiarach 96 × 96 metrów. Założenie tak sporego placu świadczyło o wielkich planach założyciela, księcia Władysława opolskiego, odnośnie do Wodzisławia. Obecnie w części południowej nawierzchnię rynku stanowi płyta, natomiast północna część placu to mały park z ławkami oraz krzewami i drzewami znajdującymi się wokół fontanny. Do dzisiaj zachowało się wiele kamieniczek z XIX w.
W średniowieczu na rynku stały: ratusz, pręgierz oraz głęboka studnia. Wokół rynku znajduje się wiele historycznych miejskich uliczek: ulica Kubsza, Zgody, Powstańców Śląskich, Minorytów, Piłsudskiego, a także ulica Wałowa. Nad północną ścianą rynku na wzgórzu stoi zabytkowy kościół Wniebowzięcia NMP, górujący nad Starym Miastem.
W bezpośrednim sąsiedztwie rynku znajdują się również zabytkowy dawny klasztor franciszkanów, dawna synagoga, zamek wodzisławski oraz pomnik powstańców śląskich.

[madohora]

Pierzeja Zachodnia

Obiekt zabytkowy.svg Rynek 10 – Kamienica wzniesiona w latach trzydziestych XIX wieku, wielokrotnie przebudowywana. Jej obecny eklektyczny wystrój architektoniczny powstał w latach dziewięćdziesiątych XIX wieku. Obecnie siedziba banku. Obiekt wpisany do rejestru zabytków (nr rej. A/633/2020)
Rynek 11-12 – Kamienice wybudowane po II wojnie światowej, na miejscu całkowicie zrujnowanych w wyniku działań wojennych. Obecnie mieści się tam sklep spożywczy.
Rynek 13-15 – Kamienice częściowo odbudowane po II wojnie światowej. Obecnie mieści się tam restauracja oraz kawiarnia. W niszy kamienicy nr 13 znajduje się rzeźba księżnej Konstancji wodzisławskiej.

[madohora]

Pierzeja Wschodnia

Rynek 23-24 – Kamienice wybudowane po II wojnie światowej, na miejscu całkowicie zrujnowanych w wyniku działań wojennych
Rynek 25 – Kamienice z XIX w. Mieści się tam sklep.
Obiekt zabytkowy.svg Rynek 26 – Kamienica z XIX wieku, została częściowo przekształcona i nadbudowana. Obecnie mieści się tam sklep z ludowym rękodziełem artystycznym i malarstwem – Cepelia. Obiekt wpisano do rejestru zabytków (nr rej. A/635/2020)
Obiekt zabytkowy.svg Rynek 27 – Kamienica z XVIII wieku, została częściowo przekształcona i nadbudowana. Obecnie mieści się tam kwiaciarnia oraz w piwnicach kamienicy klub.

[madohora]

Pierwszy zamek wodzisławski został prawdopodobnie zbudowany z fundacji księcia opolsko-raciborskiego Władysława w samych początkach istnienia miasta około 1257 r. Wcześniej prawdopodobnie na terenie tzw. Starego Wodzisławia lub Grodziska znajdował się gród obronny zniszczony przez Tatarów w 1241 r. Za najstarszy fragment wodzisławskiego zamku uznaje się kopiec zlokalizowany w Parku Miejskim, ok. 40 m na południe od pałacu, na którym to kopcu istniała przypuszczalnie drewniana wieża mieszkalno-obronna[4]. Obiekt ten został spalony w 2. połowie XV wieku przez rycerzy-rabusiów. Odbudował zamek przypuszczalnie książę Jan IV, który po odebraniu mu ziemi karniowskiej przeniósł się do Wodzisławia, gdzie spędził ostatnie 9 lat życia (do 1483 r.). W 1502 r. król Władysław II Jagiellończyk przekazał za wierną służbę swojemu kanclerzowi Janowi Schellenbergowi zamek wraz z miastem i okolicznymi dobrami[4]. Pierwszy zamek wodzisławski okres swej świetności miał w XVI wieku. W tym czasie zamek składał się z bramy, zbrojowni i budynku głównego z komnatami, sypialniami, kancelarią i pomieszczeniem reprezentacyjnym. Budynek zamku był wielokondygnacyjny. Wokół niego znajdowały się ponadto kuchnia, dwie stajnie, drewutnia oraz kuźnia. Całość otoczona była fosą nad którą przebiegał most[5]. W 1602 r. zamek kupił węgierski szlachcic Jerzy Plawecki (Horváth-Palocsay), właściciela Plawca i Niedzicy. W XVII wieku wokół Wodzisławia toczyły się działania wojenne związane z wojną trzydziestoletnią. W wyniku tych działań zamek wodzisławski został w 1648 r. zburzony przez Szwedów. Odbudowany, nie odzyskał już jednak swej dawnej świetności[6]. W końcu XVII w. zamek trafił w ręce prymasa Węgier Georga Szelepcsényi (1668–1685), a następnie cesarza Leopolda I Habsburga, który przekazał w 1685 roku w zastaw skonfiskowane dobra wodzisławskie swojemu przyjacielowi księciu Ferdynandowi Josephowi von Dietrichstein za 75 tysięcy guldenów. Oficjalne przejęcie dóbr od cesarza Leopolda nastąpiło kilka lat później (w 1696 r.) po dopłacie kolejnych 75 tysięcy guldenów.

[madohora]

Muzeum powstało na bazie Izby Regionalnej, prowadzonej przez Towarzystwo Miłośników Ziemi Wodzisławskiej[10]. W istniejącym od 1971 roku muzeum miejskim na stałe są umieszczone ekspozycje przedstawiające historię Wodzisławia, a także Ziemi Wodzisławskiej. W muzeum są organizowane również wystawy czasowe, wernisaże i konferencje naukowe. Corocznie w czerwcu podczas Dni Wodzisławia Śląskiego ma miejsce Noc w Muzeum. Muzeum gromadzi pamiątki archeologiczne, etnograficzne i historyczne z terenu powiatu wodzisławskiego i ziemi wodzisławskiej

[madohora]

[madohora]

W 1810 r. klasztor (tak jak wszystkie klasztory w ówczesnym państwie pruskim) został skasowany, a pozostałe po nim budynki przejęło miasto. W 1830 r. kościół sprzedano parafii ewangelickiej w Wodzisławiu Śl. Aż do II wojny światowej obiekt stopniowo niszczał, nie zdecydowano się jednak na jego gruntowny remont, dlatego m.in. świątynia została niemal całkowicie zniszczona podczas II wojny światowej. Jej odbudowa trwała przez 10 lat, od 1953 r. do 1963 r. Obecnie budynek kościoła pw. Św. Trójcy należy do parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Wodzisławiu Śląskim a w drugim budynku poklasztornym znajduje się Sąd Rejonowy w Wodzisławiu Śl.

[madohora]

Grodzisko (niem. Alt Loslau, Alte Schloss - Gemeinde) – las i wzgórze w Wodzisławiu Śląskim w dzielnicy Stare Miasto, historyczna część Wodzisławia Śląskiego. Prawdopodobnie tam był lokowany Wodzisław przed 1257 rokiem.
Na Grodzisku mieści się Baszta Rycerska z 1867 wybudowana przez Edwarda Braunsa - ówczesnego właściciela Dominium Wodzisławskiego. W 1932 roku zelektryfikowano Grodzisko przez Gminę Marklowice na prośbę mieszkańców i magistratu wodzisławskiego. Po zakończeniu II wojny światowej wschodnia mniejsza część obszaru Grodziska, została włączona do gminy Marklowice i stała się jej dzielnicą, pozostawiając w Wodzisławiu część zachodnią z wzniesieniem, lasem i Wieżą Romantyczną. Przy ulicy Grodzisko znajduje się kilkanaście prywatnych domów. Ulica zamieszkiwana przez lekarzy, prawników i polityków szybko stała się wyjątkowo pożądanym miejscem do zamieszkania zyskując tytuł „prestiżowej”. Nieopodal w lesie miejskim znajduje się zbiornik wodny i kąpielisko Balaton.

[madohora]

Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Wodzisławiu Śląskim – kościół parafialny rzymskokatolickiej parafii pod tym samym wezwaniem w dekanacie wodzisławskim. Położony nieopodal wodzisławskiego rynku. Zaprojektowany przez architekta Ludwiga Schneidera z Wrocławia w stylu neogotyckim, wybudowany w latach 1909-1911 na miejscu starego kościoła.

[madohora]

10 lutego 1904 roku nowym proboszczem został ks. Henryk Weltike, który już w marcu zgłosił propozycję budowy nowej świątyni. Jego prośby o zgodę na budowę nie uzyskały jednak zgodny władz pruskich. Pozytywna odpowiedź nadeszła dopiero kilka lat później. W maju 1909 roku rozebrano starą świątynię, do pomocy przy tym przybyli saperzy z Nysy, którzy musieli wysadzić stary budynek. Pierwsze prace przy budowie nowego kościoła nastąpiły 26 czerwca 1909 roku. Projektantem kościoła w stylu neogotyckim został architekt Ludwik Schneider z Wrocławia, ten sam który projektował rybnicki kościół św. Antoniego. Wykonawcą wszystkich prac budowlanych była firma „Grzonka”. Koszt budowy kościoła obliczono na 141.000 marek. Sprawa kosztów była przyczyną konfliktu proboszcza wodzisławskiego z patronem miasta, który zgodnie z ówczesnym prawem zobowiązany był do pokrycia 2/3 kosztów budowy. Zatarg ten doprowadził do procesu sądowego, który odbył się w Raciborzu, a następnie przed sądem apelacyjnym we Wrocławiu. Proces wygrał proboszcz. Ostatecznie koszty obliczono na 140.980 marek i podzielono w sposób następujący: 80.633 marek miał zapłacić patron, resztę płaciło miasto i wierni

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Synagoga w Wodzisławiu Śląskim – synagoga znajdująca się w Wodzisławiu Śląskim przy obecnej ulicy Targowej. Synagoga została zbudowana w 1826 roku na miejscu starej synagogi, która spłonęła podczas pożaru w 1822 roku. W okresie międzywojennym zamknięta ze względu na brak w mieście społeczności żydowskiej. W 1938 roku budynek synagogi zakupili przedstawiciele Związku Powstańców Śląskich, którzy przebudowali go na Dom Powstańca. Podczas II wojny światowej urządzono tu kino Czar wbrew wcześniejszej umowie, która zakładała poszanowanie tego budynku jako byłego miejsca kultu. Do 2015 roku w budynku znajdował się sklep z kosmetykami. Po jego przeprowadzce do Galerii Karuzela jego miejsce zajął sklep z odzieżą. Usytuowana w centrum starego miasta, budynek na początku minionego wieku wolno stojący, tynkowany, dawniej dwukondygnacyjny, zwieńczony dachem czterospadowym orientowany na planie litery T z ozdobną elewacją frontową zdobioną w części środkowej jednoosiowym ryzalitem wystającym poza lico dachu, z dużym prostokątnym oknem zamkniętym łukowato, nad nim okrągły – oculus z gwiazdą Dawida. Do wnętrza wiodły trzy wejścia łukowe w formie romańskich portali flankowane kolumnami. Wejścia boczne zdobione były nad portalami gwiazdami Dawida. Prawdopodobnie w części frontowej mieścił się przedsionek, a nad nim tzw. babiniec. Od 1938 roku przebudowana z częściowym zachowaniem pierwotnej bryły

[madohora]

figura św. Jana Nepomucena z 1745 roku przy kościele pw. WNMP

[madohora]

Park powstał razem z pałacem w początku XIX wieku. W parku rosną prawie wszystkie drzewa i krzewy, które spotkać można w każdym zakątku Polski, np. różne gatunki dębów, sosen (całe aleje sosny wejsmutskiej), modrzewi, świerków, jesionów, buków, olch, grabów, jarzębiny, wiązów, kasztanów. Znaleźć można również okazy drzew tropikalnych, rosnących w innych szerokościach geograficznych w tym m.in. specjalna hodowla azalii, okazałe kasztanowce czy niezmiernie rzadkie tulipanowce. Na terenie parku znajduje się aż 8 stawów. W pobliżu parku i pałacu znajduje się również stadnina koni. Park zaliczany jest do krajobrazowych i liczy ok. 30 ha

[madohora]

Wodzisław Śląski zajmuje tereny kilku wzgórz po przecinanych głębokimi wąwozami kropka przy słonecznej pogodzie widać stąd górę Pradziad 1492 mnpm. w paśmie Jeseniki oraz Wielką Czantorię 995 oraz Skrzyczne 1257 w Beskidzie Śląskim.

[madohora]

Pierwsze ślady osadnictwa sięgają epoki kamiennej świadectwem tego są eksponaty prezentowane w muzeum w Wodzisławiu Śląskim Wodzisław był lokowany przez księcia opolskiego Władysława w 1257 roku jemu też zawdzięcza pierwotną nazwę Vladislavia zamienioną w 18 wieku na Wodzisław. Przez wieki ziemia Wodzisławska pozostawała pod panowaniem królów czeskich Habsburgów i władców Prus po powstaniach Śląskich Wodzisław został przyłączony do Polski

[madohora]

Do najbardziej reprezentacyjnych obiektów miasta należy dawny Pałac rodziny von Detrichstein z 18 -19 wieku ten klasycystyczny obiekt. Centrum miasta zajmuje duży prostokątny rynek jego zabudowę tworzą domy z końca 18 i pierwszej połowy 19 wieku nieopodal rynku wznosi się dawny klasztor franciszkanów wzmiankowany już w 1340 roku do klasztoru przylega gotycki kościół Świętej Trójcy zbudowany na przełomie 15 i 16 wieku. W 1830 roku przekazano go Ewangelikom Natomiast w budynku klasztoru Po opuszczeniu go przez zakon działały kolejno ratusz szkoła i więzienie obecnie są ine siedzibą sądu obok niego stoi Pomnik Powstańców Śląskich. Nieopodal wznosi się także neogotycki kościół Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny wybudowany w latach 1905 1911 obok świątyni stoi figura Jana Nepomucena z 18 wieku. ekt wzniesiony na planie prostokąta posiada czterospadowy dach od południa przylega do niego Park ze stawem i sztuczną wyspą obecnie mieści się w nim muzeum i Urząd Stanu Cywilnego innymi zabytkami Wodzisławia są neogotycki budynek dawnego sądu grodzkiego z 1879 roku budynek Poczty z początków XX wieku barokowo klasycystyczny pałac 1700 3 roku neorenesansowy pałac 1901 roku neogotycki kościół św Stanisława z lat 1914 1916 i wieża romantyczna z drugiej połowy 19 wieku

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Tekst FESTIWAL RATOWNICTWA W SZYBIE IGNACY W WODZISŁAWIU - www.naszwodzislaw.com - 23.06.2023

[madohora]

Jeden pan z Wodzisławia
Nieźle się wieczorami zabawia
Po kawiarniach chodzi
Gdzie bywają młodzi
I talenty wyławia