Walentynki czy Święty Jan

[madohora]

[madohora]

W pogańskich wierzeniach i mitologii albańskiej Księżyc jest uosobieniem bóstwa żeńskiego, a Słońce ( Delli ) jest jego męskim odpowiednikiem. W niektórych opowieściach ludowych, mitach i legendach Księżyc i Słońce są postrzegani jako żona i mąż, a także występują jako rodzice E Bija e Hënës dhe e Diellit („Córki Księżyca i Słońca”); w innych Słońce i Księżyc są postrzegani jako brat i siostra, ale w tym przypadku nigdy nie są uważani za małżonków. W języku staroalbańskim imię Hana / Hanë zostało poświadczone również jako teonim – albańskie tłumaczenie rzymskiej bogini Diany.

[madohora]

W czasach chrześcijańskich nazywano ją ShënePremte lub Shën Prende („Święta Veneranda”), utożsamiana przez Kościół katolicki ze świętą Anną , matką Marii Panny . Była tak popularna w Albanii, że ponad jeden na osiem kościołów katolickich istniejących pod koniec XVI i na początku XVII wieku nosiło jej imię. Wiele innych historycznych kościołów katolickich i prawosławnych zostało poświęconych jej w XVIII i XIX wieku.

[madohora]

W tradycji albańskiej ogień jest głęboko szanowany. Plucie do niego jest tabu . Albańczycy składają uroczyste przysięgi „przy ogniu” , a najgorsze formuły klątw są rzucane w celu ugaszenia ognia jednostki, rodziny i klanu. Linia jest utożsamiana z pierwotnym ogniem, a członkowie tego samego plemienia/klanu są „z tego samego ognia”. Zjarri i Vatrës („Ogień Ogniska”) jest uważany za potomka Słońca i podtrzymującego ciągłość między światem żywych i umarłych oraz między pokoleniami, zapewniając przetrwanie linii ( fis lub farë ). Brak ognia w domu jest tradycyjnie uważany za wielką klątwę. Opiekunami ogniska domowego są Gjarpri i Vatrës („Wąż Ogniska”), łagodny wąż domowy, i Nëna e Vatrës („Matka Ogniska”). Zjarret e Vitit („Rytualne Ognie Kalendarzowe”) są związane z cyklem kosmicznym oraz rytmami życia rolniczego i pasterskiego. Rytualne ogniska zbiorowe (związane z domem, pokrewieństwem lub sąsiedztwem) lub ogniska na podwórkach (szczególnie na wysokich miejscach) rozpalane przed wschodem słońca , aby uczcić główne tradycyjne święta albańskie, takie jak Dita e Verës ( równonoc wiosenna ), Shëngjergji , Shën Gjini–Shën Gjoni ( przesilenie letnie ), festiwale zimowe ( przesilenie zimowe ) lub pielgrzymki górskie, często połączone ze składaniem ofiar ze zwierząt , są związane z kultem Słońca i w szczególności są praktykowane w celu wzmocnienia Słońca i odstraszania zła, zgodnie ze starymi wierzeniami. Zjarri i Gjallë , Zjarri i Egër lub Zjarri i Keq – tradycyjnie rozniecany za pomocą prymitywnych narzędzi i technik rozpalania ognia – to rytualny ogień oczyszczający, używany do oczyszczania, ochrony, leczenia i energetyzowania zwierząt gospodarskich i ludzi. Albańskie wierzenia ludowe traktująpiorunyjakoZjarri i Qiellit(„Ogień Nieba”) i uważają je za „broń bóstwa”. Podczas dużych burz z ulewnymi deszczami, piorunami i gradem, które często powodują duże szkody w rolnictwie, hodowli zwierząt i gospodarce wiejskiej w ogóle, Albańczycy tradycyjnie wynoszą na zewnątrz Ogień jako ciągły łańcuch lub w pojemniku, a także żar i metalowe przedmioty związane z ogniem, szukając pomocy u nadprzyrodzonej mocy Ognia, aby odwrócić burzę i zapobiec szkodom, jakie może ona wyrządzić społeczności

[madohora]

Shqiponja, orzeł : zwierzę totemiczne ludu albańskiego , kojarzone z niebem, wolnością i heroizmem
Bleta, pszczoła : związana z życiem człowieka. Kiedy zwierzę przestaje żyć, Albańczycy używają czasownika ngordh lub cof ; kiedy pszczoła przestaje żyć, używają czasownika vdes (który jest używany w odniesieniu do śmierci człowieka). Oznacza to, że dla Albańczyków pszczoły są istotami wyższej kasty, tak jak ludzie.
Gjarpri, wąż : zwierzę totemiczne Albańczyków, kojarzone z ziemią , wodą , słońcem , ogniskiem domowym i kultem przodków , a także przeznaczeniem , szczęściem i płodnością
Dhe-tokësi, dheu lub tokësi: wąż chtoniczny
Bolla: wąż wodny
Dreri, jeleń : związany z kultem słońca
Dhia e egër, dzika koza : związana z kultem lasu
Kali, koń : najwybitniejsze zwierzę kultowe indoeuropejskie
Kau, wół : związany z ziemią i rolnictwem
Bukla, łasica
Ujku, wilk

[madohora]

Albańskie określenia na „bohatera” to trim (żeński: trimneshë ), kreshnik lub hero (żeński: heroinë ). Niektórzy z głównych bohaterów albańskich pieśni epickich, legend i mitów to:

[madohora]

W pogaństwie albańskim istnieje wyjątkowa tradycja dotycząca dzieci urodzonych z esencją smoków. Uważa się, że te dzieci rodzą się ze skrzydłami smoka, symbolizującymi ich głęboką więź ze starożytnymi, potężnymi siłami. Jako niemowlęta mają zdolność latania, ale ich skrzydła muszą pozostać niewidoczne, ponieważ uważa się, że jeśli ktoś je zobaczy, przyniesie to śmierć patrzącemu. Aby chronić zarówno dziecko, jak i innych, ich skrzydła są odcinane, gdy są jeszcze młode, zapewniając, że ich sekret pozostanie ukryty. Chociaż skrzydła są usuwane, siła i duch smoka żyją w nich nadal.

[madohora]

Inni
Gjergj Elez Alia
Mały Konstantyn

[madohora]

[madohora]

Innym świętem obchodzonym przez Albańczyków w okolicach równonocy wiosennej jest Nowruz ( alb . Dita e Sulltan Nevruzit ) obchodzony 22 marca , głównie przez Bektaszów oraz Dita e Zojës (wśród katolików) lub Vangjelizmoi (wśród prawosławnych), obchodzone 25 marca.

[madohora]

Przesilenie letnie jest obchodzone przez Albańczyków często pod nazwą Shën Gjini – Shën Gjoni , ale także pod nazwą Festa e Malit lub Festa e Bjeshkës („Święto Górskie”), a także Festa e Blegtorisë („Święto Bydła”). Jest ono związane z produkcją w działalności rolniczej i hodowlanej

[madohora]

Tradycyjne albańskie uroczystości odbywające się w okresie przesilenia zimowego celebrują powrót Słońca ( Delli ) na czas lata i wydłużenie się dni.

[madohora]

Nata e Buzmit, „ Noc Bożego Narodzenia ”, obchodzona jest między 22 grudnia a 6 stycznia. Buzmi to rytualny kawałek drewna (lub kilka kawałków drewna), który jest palony w ogniu ( zjarri ) paleniska ( vatër ) w noc zimowego święta przypadającego po powrocie Słońca na lato (po przesileniu zimowym), czasami w noc Kërshëndella 24 grudnia ( Wigilia Bożego Narodzenia ), czasami w noc kolendra , a czasami w Nowy Rok lub przy innej okazji w tym samym okresie, tradycja ta pierwotnie związana jest z kultem Słońca ( Delli ).

[madohora]

[madohora]

W rzemiośle kowale wiedzieli, jak uzyskać nie tylko żelazo, ale także stal o różnym składzie węgla. Ich wielkie umiejętności świadczą o wytwarzaniu różnych broni. Podobnie jubilerzy dopracowali swoje rzemiosło. Biżuteria była już wykonywana masowo, ale pod wpływem tradycji nadal różniła się między różnymi plemionami. Koło garncarskie było szeroko stosowane w pracy garncarzy. Powszechna była gładka ceramika, a w mniejszym stopniu ceramika zdobiona odciskami kopyt i polerowana ceramika. Dalej rozwijała się sztuka krawiecka, której głównymi surowcami były wełna, len i skóra. Do obróbki lnu używano specjalnych drewnianych grzebieni.
Szeroko rozwijał się handel. Świadczą o tym pochówki, w których ciężarki i przeciwwagi są znajdowane jako akcesoria.

[madohora]

Semigalowie.Żyzna ziemia i handel tylko zwiększyły bogactwo Semigalczyków. Wszystko w tym regionie było potężniejsze i bardziej luksusowe niż gdzie indziej. Miecze i sztylety były dłuższe, topory bojowe cięższe, biżuteria większa i bardziej okazała. Było pięć różnych rodzajów samych kolczyków na szyję, a także szpilki jubilerskie. Były zarówno luksusowe szpilki jubilerskie pokryte srebrem, jak i szpilki krzyżowe z ozdobą na głowie przypominającą płatek. Broszki były również dość powszechne, znaleziono broszki płytkowe, broszki stopowe i broszki podkowiaste. Najpopularniejszymi z pierścieni były brązowe pierścienie spiralne i pierścienie z naprzemiennie połączonymi końcami i wyrafinowanym, skręconym lub skręconym przodem.
Żwirowe lub piaszczyste gleby były zwykle wybierane na cmentarze Semigalczyków. Ponieważ wzgórza są rzadkie w Zemgale, cmentarze zwykle nie oddzielają się od otoczenia. W przeciwieństwie do innych regionów, groby kremacyjne są bardzo rzadkie w Zemgale. Pogrzeby Semigalczyków były zwykle chowane na głębokości 25 - 130 cm w ziemi; zmarłych kładziono w owalnych lub prostokątnych dołach o zaokrąglonych rogach.

[madohora]

Charakterystyczną ozdobą kobiet Łatgalii i Selii jest spiralny wianek w kształcie wstążki, którego pięciorzędowa spiralna sekcja jest oddzielona czworokątnymi cynowymi przekładkami z wytłoczonym ornamentem. Znany jest również wianek z motków [zwój kilku nici], który powstaje przez pojedyncze lub wielokrotne nawinięcie brązowych rowkowanych rurek cynowych nawiniętych na wełniane nici. Charakterystyczną częścią łatgalskiego i selijskiego stroju kobiecego jest złoczyńca ozdobiony brązowymi pierścieniami i spiralami. Powszechną biżuterią kobiecą we wschodniej Łotwie jest naszyjnik. Kształt naszyjników ze spłaszczonymi końcami i ornamentem w kształcie diamentu, a także z wiszącymi językami lub dzwonkami (metalowymi płytkami, które wydają dźwięk przy poruszaniu), jest wyraźnie łatgalski i selijski. Naszyjniki z koralików są mniej popularne. Muszle kauri są znacznie szerzej wykorzystywane do naszyjników niż szklane koraliki (muszle kauri są przedmiotem biżuterii i środkiem wymiany.

[madohora]

Zmarłych kładziono na macie z desek lub w pustych trumnach. Narzędzia rzadko dawano zmarłym w Łatgalii, a glinianego garnka z jedzeniem również nie stawiano. Mężczyzn łatgalskich chowano głowami do A, kobiety - głowami do R. Na łatgalskich cmentarzyskach kurhanowych w każdym kopcu kładziono jednego, rzadziej dwóch zmarłych. Dla pochówku zmarłego wykopywano dół grobowy o głębokości 50-70 cm, w którym kładziono zmarłego. Po wypełnieniu dołu grobowego na grobie usypywano kopiec z piasku. Kopce formowano w kształcie półkuli, o wysokości pół metra. Ich średnica wynosiła 4-7 m. Ziemię pobierano z bezpośredniego otoczenia, aby wypełnić kopiec, dlatego wokół kopca zaobserwowano rów. Jedyną cechą odróżniającą cmentarze płaskie od kopcowych jest zewnętrzny kształt kopca. Na cmentarzach kurhanowych pochówki mężczyzn i kobiet mają również odwrotną orientację R - A i A - R, a przywiezione ze sobą zabytki są również takie same.

[madohora]

Spośród biżuterii Liwończycy najbardziej lubili różne amulety. Były okrągłe, w kształcie krzyża i w formie dzwonków. Liwończycy nosili różne miniaturowe wyroby i przedmioty gospodarstwa domowego dość powszechnie jako amulety, na przykład topory z brązu i bursztynu. Nosili również różne rodzaje łyżek, zamków, pudełek na igły i stylizowanych grzebieni jako amulety. Na całym terytorium Liwończyków ząb niedźwiedzia był zwykle noszony jako amulet. Naszyjniki nie były tak popularne wśród Liwończyków jak plemiona Bałtów, ponieważ Liwończycy używali szklanych koralików i różnych amuletów bardziej do naszyjników. Koraliki znacznie różniły się kolorem i kształtem, a najpopularniejszymi były niebieskie szklane koraliki w kształcie pierścieni oraz posrebrzane lub pozłacane szklane koraliki. Liwończycy lubili również bransoletki. Najczęściej były puste, ze zwężonymi końcami i reliefowym (zakrzywionym, z grzbietem) koralikiem. Bransolety wykonywano z cienkiej cyny, rzadziej ze srebra. Jak dowodzą wykopaliska archeologiczne, Liwowie nosili również różne rodzaje pierścieni. Powszechnie znajdowano pierścienie z rozszerzonym, zdobionym przodem, a popularne były brązowe, rzadziej srebrne spiralne pierścienie. Brązowe pierścienie wykonane z brązowej płytki z rozszczepionymi, spiralnie skręconymi końcami występują na całym terytorium Liwów.

[madohora]

Cmentarze kurhanowe są bardziej typowe dla Liwów Gauja, jednak istniały również w osadach Liwów nad Dźwiną. Kurhany mają do 150 cm wysokości i 6-10 m średnicy. Jednego, rzadziej dwóch zmarłych chowano w kurhanie, głowami zwróconymi na północ. Na głowie lub stopach umieszczano gliniane naczynie, a w pobliżu niektórych grobów znaleziono szkielet psa. Zmarłych chowano głównie bez spalenia; groby kremacyjne są rzadkie.

[madohora]

MITOLOGIA ŁOTEWSKA
Zarówno materiały archeologiczne, jak i starożytne kroniki, różne opisy zagranicznych podróżników i owiane tajemnicą legendy opowiadają o świętych gajach, drzewach, górach, kamieniach i źródłach. Starożytni ludzie często przypisywali cudowne znaczenie tym miejscom i roślinom, które różniły się od otoczenia czymś szczególnym, na przykład niesamowitą płodnością lub różnorodnością roślin. Takie miejsca były zamieniane w sanktuaria z powodu wiary, że zamieszkuje tam moc płodności i życia lub że mieszkają tam duchy natury i bóstwa płodności. Sanktuaria (miejsca kultu) to także duże drzewa (Elkaliepa, Svētoozols), lasy, góry (Dievīņkalns) i klify, wąwozy, kamienie i stosy kamieni, jeziora (Svētezers), rzeki, źródła (Svētoavots), bagna, jaskinie, łąki. Za święte miejsca uważano również wąwozy, łaźnie i inne miejsca, w których mieszkańcy wsi czcili i ucztowali na swoim płótnie. Rzadko można było znaleźć zagrodę bez przynajmniej jednego świętego dębu lub lipy. Sądząc po pieśniach, starożytni Łotysze mieli również wspólne święte miejsce, a była nim Dźwina - matka Dźwiny, rzeki przeznaczenia Łotwy. Dźwina była czczona nie tylko przez ludzi nad jej brzegami, ale także przez wszystkie regiony, które znajdowały się daleko od niej, ponieważ Dźwina nie była uważana za zwykłą rzekę, ale za coś więcej Bogów .

[madohora]

Bóstwa. Oprócz bogów decydujących o losie i bogów płodności, starożytni Łotysze czcili bóstwa natury - Słońce, Księżyc, gwiazdy i Grom. Zjawiska naturalne były czczone, czczone i obawiane, ponieważ ludzka witalność zależała od nich. O kulcie sił natury świadczą starożytne elementy dekoracyjne w kamieniach kultowych, dobrach grobowych i biżuterii, gdzie symbole Słońca i Księżyca są postrzegane jako najpopularniejsze elementy dekoracyjne. Kult zjawisk naturalnych odzwierciedla się również w noszeniu różnych amuletów - amuletów. Na przykład w czci dla Gromu noszono jego symbole - topory.

[madohora]

[madohora]

Kult Veli. Mitologia łotewska składa się również z mitycznych stworzeń, które łączy wrogie, szkodliwe nastawienie do ludzi, chociaż starożytni Łotysze wierzyli również w dobre Veliši - duchy zmarłych bliskich. Jednak wrogie ludziom stworzenia (wodzowie, hutnicy, czarownice) stają się zazwyczaj niebezpieczne tylko w określonym czasie, dozwolonym na ich aktywność - w południe lub o północy, aż do zapiania koguta, i w jednym miejscu - na skrzyżowaniu dróg, na moście, w lesie, bagnie, cmentarzu, wąwozie, łaźni. Wygląd, w jakim pojawiają się te złe stworzenia, jest również różny.
Przewodnik to zły duch, który zwodzi ludzi, głównie w lasach, czasami na otwartych polach, uniemożliwiając im znalezienie drogi nawet w znane miejsce. Przewodnik często pojawia się pod postacią różnych zwierząt i rzadko jest widywany.

[madohora]