Gość: Gaal
IP: *.bytom.sdi.tpnet.pl
13.06.04, 14:29
cz.1
I. Okres do rozpadu SDPRR
Ruch rewolucyjno-komunistyczny i wywrotowy rozwijał się w Rosji od lat 60-
tych XIX w. Pionierami tego ruchu byli Rosjanie, tacy jak utopijny komunista
Nikołaj Czernyszewski, duchowy patron organizacji Ziemla i Wola (Ziemia i
Wolność, pierwszej); bracia Sierno-Sołojowiczowie, A.A. Slepcow, N.N.
Obruczew, A. Hercen, N.P. Ogariow, M.A. Bakunin, jej przywódcy, wśród których
tylko Nikołaj Utin był Żydem. Rozwijał się ruch narodnicki, o ideologii
socjalistycznej, którego ideologami byli Hercen i Czernyszewski, także P.Ł.
Ławrow i P.N. Tkaczow. Działalność komunistyczną prowadzili Rosalia Bogard,
Meir Mołodecki, Władimir Jochelson, Grigorij Abramowicz Perets. W 1876
powstała masowa organizacja narodników Ziemla i Wola (druga). W niej już
czołową postacią był Mark Andriejewicz Natanson (Bobrow) 1850-1919, poza tym
Dmitrij Klemenc, Osip Wsiljewicz Aptekman 1849-1926 i Aaron Zundelewicz.
Wewnętrzne konflikty dotyczące działań terrorystycznych spowodowały rozpad
ruchu na Wolność Ludu (Narodna Wola) z programem terroru indywidualnego (na
czele jego zwolenników stał Lew Tichomirow) i Czarny Podział (Czornyj
Pieredieł) jemu przeciwny. Do Komitetu Wykonawczego Wolnści Ludu należała
m.in. Wiera N. Finger. Działaczka ta, wraz z Hesią Helfmann, zorganizowała
udany zamach na życie cara Aleksandra II, dokonany przez Polaka
Hryniewieckiego. Wyrazem terroru obcej mniejszości był Grigorij Dawidowicz
Goldenberg, który zabił w 1879 księcia Kropotkina. Czarnym Podziałem
kierowali Gieorgij Plechanow (ros), Pawieł Borysowicz Akselrod i Wiera
Iwanowna Zasulicz 1849-1919, która po 1903 została liderką mienszewików. Po
zamachu na cara ruch narodnicki został zlikwidowany, przestała istnieć
Wolność Ludu. Na początku lat osiemdziesiątych wielu członków Czarnego
Podziału wyemigrowało do Szwajcarii. W 1883 Plechanow, Akselrod, Zasulicz i
Lew Grigorijewicz Deich 1855-1941 założyli pierwszą "rosyjską" organizację
marksistowską Wyzwolenie Pracy (Oswobożdienije Truda), która miała na celu
propagowanie marksizmu w Rosji, m.in. przez tłumaczenie i kolportaż prac
komunistycznych. W 1894 z ich inicjatywy powstał Związek Rosyjskich
Socjaldemokratów za Granicą. Plechanow był przywódcą Wyzwolenia Pracy do
1901. Jego uczniem został Władimir Iljicz Lenin (Blank), potem przeciwnik
Plechanowa, który przybył do Szwajcarii w 1895 i spotkał się z członkami
Wyzwolenia Pracy. Wrócił do Rosji z Julijem Martowem (Cederbaumem). W 1895 w
Petersburgu stworzył nielegalny Związek Walki o Wyzwolenie Klasy Robotniczej
(Sojuz Bor'by za Oswobożdienije Raboczego Klassa) zalążek partii
komunistycznej. W grudniu 1895 większość przywódców aresztowano. Głównymi
działaczami, prócz Lenina, byli Julij Martow 1873-1923, Gleb Maksymilianowicz
Krzyżanowski, Nadieżda Krupska, P. Zaporożec, , A.N. Potriesow (ros), S.I.
Radczenko (ros). W lutym 1897 Lenin został zesłany na Syberię. Polityczni
zesłańcy, w przeciwieństwie do kryminalnych, nie byli tam więzieni, co
więcej, dostawali od państwa zapomogę i mogli podjąć pracę. Lenin, Martow i
Potriesow w okresie tym stworzyli plan połączenia marksistów w jeden ruch i
wydawania gazety. W 1898 na I zjeździe w Mińsku utworzona została
Socjaldemokratyczna Partia Robotnicza Rosji, w skład której wszedł ZWoWKR
Lenina, grupa "Gazety Robotniczej" z Kijowa i etnicznie żydowski Bund -
Ogólny Żydowski Związek Robotniczy na Litwie, w Rosji i w Polsce. W lutym
1900 Lenin, Krupska i Martow opuścili Rosję i wyjechali do Szwajcarii, gdzie
przyłączyli się do członków Wyzwolenia Pracy. W grudniu zaczęła
wychodzić "Iskra". W redakcji pracowali Lenin, Martow, Zasulicz, Akselrod,
Lew Trocki (Bronstein), Krupska, Plechanow i Potriesow. Dodatkowo w gazecie
pisywali inni Żydzi: Parwus (Izrael Łazarewicz Gelfand) i Róża Luksemburg.
Wydawcą innej komunistycznej gazety, "Sprawa Robotników" ("Raboczoje Dieło"),
był Fedor Iljicz Dan (Gurwich) 1871-1947. Na emigracji przebywały setki
żydowskich komunistów, którzy uciekali przed aresztowaniami w Rosji.
Burżuazyjne pochodzenie społeczne i zasobne portfele pozwalały im na
podróżowanie po całej Europie i prowadzenie kosztownej działalności. Za
typowy przykład może posłużyć jedna z czołowych postaci ruchu - Dawid Szub.
II. II Zjazd SDPRR 1903 w Brukseli
Jego celem było doprowadzenie do zjednoczenia wszystkich marksistów, czego
nie udało się dotąd dokonać. Wśród delegatów tylko czterech było kiedyś
robotnikami, reszta składała się w większości z wykształconych żydowskich
inteligentów i drobnomieszczan. Byli nimi m.in. Martow (Cederbaum), Trocki
(Bronstein), Dan (Gurwicz), Martynow (Pikker), Liber (Goldmann), Abramowicz
(Rein), Goriew (Goldmann) - potem mienszewicy, oraz Borodin (Gruzenberg),
Frumkin, Hanecki (Fuerstenberg), Jaroslawski (Gubelmann), Kamieniew
(Rosenfeld), Łasewicz, Litwinow (Finkelstein), Liadow (Mandelstamm), Zinowiew
(Apfelbaum), Sokolnikow (Brilliant), Swierdłow (Ginzburg) i Lenin (Blank) -
potem bolszewicy. Swą reprezentację przysłały grupy założycielskie z 1898r.
oraz SDKPiL Róży Luksemburg. Zjazd został przerwany przez belgijską policję i
musiał przenieść się do Londynu. Efektem zjazdu był rozłam w partii na
bolszewików Lenina i mienszewików Martowa, Dana i Akselroda. Koncepcje Lenina
(dyktatura proletariatu, powstanie zbrojne, centralizm demokratyczny,
dyscyplina partyjna, oparcie na robotnikach) zaakceptowała większość
delegatów po opuszczeniu zjazdu przez żydowskich komunistów z Bundu (chcieli
partii federacyjnej) i SDKPiL (sprzeciw wobec leninowskiej koncepcji
narodowościowej). Odłamy te nie należały do żadnej frakcji, potem poparły
bolszewików.
III. Terror
Za metodę walki z Rosją niektórzy rewolucjoniści wybrali terror. Należeli do
nich m.in. bolszewik Urinson, Nikołaj Ernestowicz Bauman 1873-1905, Derental -
morderca z bandy Sawinkowa, Naumow (Purkin), Trauberg, Aleksandr Iljicz
Ulianow (Blank) 1866-1887. Na przełomie 1901 i 1902 utworzona została partia
socjalistów-rewolucjonistów, czyli eserowców, kierowana m.in. przez
Aleksandra Fiodorowicza Kiereńskiego (Adlera) i Michaiła Rafaiłowicza Gotza
1866-1906. Powstała z organizacji narodnickich. Organizacja Bojowa eserowców
kierowana była kolejno przez Grigorija Andriejewicza Herszuniego 1870-1908,
Jewno Fiszelewicza Azefa i Borisa Wiktorowicza Sawinkowa (Ropszyna) 1879-
1925. Zamordowano wysokich funkcjonariuszy caratu: Karpowicz ministra
szkolnictwa Bogolepowa (1901), ministra spraw wewnętrznych Sipiagina (1902),
gubernatora Ufy Bogdanowicza (1903), Sazonow minista spraw wewnętrznych Von
Pleve (1904), generała Dubrasowa (1906), ponadto księcia Sergiusza
Aleksandrowicza (1905). Żydowscy mordercy dokonali również zamachów na
premiera Loris-Melikowa w 1901 (Młodicki) i gubernatora wileńskiego w 1902
(Hirsz). Także żydowscy bundowcy nie próżnowali. Podczas rewolty w Odessie w
1904, Stillman zamordował szefa miejscowej Policji.