Dodaj do ulubionych

Dworce Londynu

07.04.20, 11:46
Wiktorianska Anglia w 19-tym wieku stala sie pierwszym uprzemyslowionym i zurbanizowanym krajem swiata.
Nieco wczesniej, w okresie kleski Napoleona pod Waterloo (1815) kraj mial jeszcze zdecydowanie rolniczy character i liczyl okolo 13 milionow mieszkancow. Niewiele lat pozniej, w polowie 19-tego wieku ludnosc wzrosla prawie dwukrotnie osiagajac 24 miliony, a polowa mieszkancow mieszkala juz w miastach. Przemiana ta nastapila tak szybko - niemal z dnia na dzien, ze nikt naprawde nie rozumial tego, co sie stalo. Osrodki miejskie, dawniej odizolowane od siebie polaczyla siec kolejowa, ktora rozrastala sie w tak fenomenalnym tempie, ze Londyn zostal tym procesem "przytloczony" i nigdy nie zdolal wybudowac jakiegos jednego dworca "glownego" czy "centralnego". Wszystkie linie kolejowe laczace stolice z reszta kraju byly budowane przez firmy prywatne, z ktorych kazda starala sie wprowadzic swoje szyny jak najdalej w glab miasta oraz wybudowac na ich koncu wlasny terminal w postaci dworca czolowego ("stub station", niem. "Kopfbahnhof" w odroznieniu od "through station", "Durchgangsbahnhof"). Kiedy oddano do uzytku ostatni z tych terminali - Marylebone Station, w roku 1899, Londyn posiadal 15 wielkich dworcow, czyli ponad dwukrotnie wiecej niz jakiekolwiek inne wielkie miasto w Europie. Cala gama terminali kolejowych, niezliczonych torow, tuneli, mostow, wiaduktow oraz rozkladow jazdy nie zostala ponoc nigdy ogarnieta przez zadnego Londynczyka z wyjatkiej Sherlocka Holmesa, ktory znal to wszystko na pamiec.

(na podstawie ksiazki Michaela Crichtona, "The Great Train Robbery")

Z tych dawnych 15-tu dworcow, wszystkich wybudowanych w 19-tym wieku (1836-1899), do dzis zachowalo sie 13. Sa wspanialymi pomnikami pewnej epoki. W nastepnych latach byly przebudowywane i modernizowane, bombardowane i uszkadzane w czasie I-szej i II-giej Wojny Swiatowej. Wiekszosc posiada perony kryte kopulasta oszklona hala, niektore po przebudowe maja nad peronami betonowy plaski sufit (Euston Station, Charing Cross Station). Trzy polozone sa nad rzeka - Tamiza (Charing Cross, Cannon Street, Blackfriars), a wyjazd z tych dworcow pociagiem rozpoczyna sie od przejazdu wiaduktem i mostem przez rzeke. Blackfriars Station, po ostatniej przebudowie, posiada kryte perony polozone na moscie, zajmujace cala dlugosc mostu, oszklone sciany, a plaski dach dworca pokrywaja baterie sloneczne, ktore dostarczaja mu 50% zuzywanej energii.
Do niektorych z tych budowli (np. St Pancracs Station) mozna bylo wjechac na peron powozem a pozniej taksowka bezposrednio z ulicy.

"There are thirteen mainline termini in London, more than in any other capital city. Moscow, for example, has only nine mainline stations, while the French capital, Paris, a city of similar age and status to London, has a mere seven. (Chris Heather, "London Railway Stations", 2018)

Wypadalo by jednak dodac, ze Paryz mial przed wojna o 3 wielkie dworce wiecej niz obecnie, sposrod ktorych najbardziej okazaly Gare d'Orsay" zostal zamieniony na muzeum. Wielka ilosc dworcow (9) mial rowniez przed wojna Berlin, z ktorych 5 (wszystkie dworce czolowe) rozebrano po zniszczeniach wojennych i nigdy pozniej nie odbudowano. A do 4-rech zachowanych dobudowano niedawno Dworzec Glowny (Hauptbahnhof).




Obserwuj wątek
    • de_oakville St Pancras, Paddington, Marylebone 07.04.20, 11:58
      Zdjecia i wideo

      Pod nazwa kazdego z dworcow i roku wybudowania podany jest najpierw link do zdjecia i info (wikipedia).
      Natomiast drugi link jest do krotkiego filmu (od 4 do 20 minut) - wycieczka po dworcu i okolicy.
      W okresie pustych ulic, dworcow i centrow handlowych warto sobie przypomniec "dawne czasy", czasy miejsc gwarnych i ludnych


      1) St Pancras Station (1868)

      en.wikipedia.org/wiki/St_Pancras_railway_station#/media/File:On_arrival_130723_2.JPG
      www.youtube.com/watch?v=GxM0m1XSKh0
      2) Paddington Station (1854)

      en.wikipedia.org/wiki/London_Paddington_station#/media/File:43_and_43002_(35996529942).jpg
      www.youtube.com/watch?v=Y67By4362qo
      3) Marylebone Station (1899)

      en.wikipedia.org/wiki/Marylebone_station#/media/File:Marylebone_station_(8074619312).jpg
      www.youtube.com/watch?v=6bIwJGVVdg0
    • de_oakville Waterloo, Victoria, King's Cross 07.04.20, 12:01
      4) Waterloo Station (1848)

      en.wikipedia.org/wiki/London_Waterloo_station#/media/File:Waterloo-Station-2013.JPG
      www.youtube.com/watch?v=PIVnNnOaPvU
      5) Victoria Station (1860)

      en.wikipedia.org/wiki/London_Victoria_station#/media/File:460007_at_London_Victoria.jpg
      www.youtube.com/watch?v=e8Oa836TbVo
      6) King's Cross Station

      en.wikipedia.org/wiki/London_King%27s_Cross_railway_station#/media/File:King's_Cross_station,_August_2014.jpg
      www.youtube.com/watch?v=7log1qkN330
    • de_oakville Euston, Liverpool Street, London Bridge 07.04.20, 12:03
      7) Euston Station (1837)

      en.wikipedia.org/wiki/Euston_railway_station#/media/File:Euston_Station_from_above_-_01.JPG
      www.youtube.com/watch?v=OV23HR9jVws
      8) Liverpool Street Station (1874)

      en.wikipedia.org/wiki/Liverpool_Street_station#/media/File:Liverpool_Street_–_20180308_152347_(40650187682).jpg
      www.youtube.com/watch?v=_f2LLG_CPRQ
      9) London Bridge Station (1836)

      en.wikipedia.org/wiki/London_Bridge_station#/media/File:London_Bridge_station_new_concourse,_August_2016.jpg
      www.youtube.com/watch?v=w2GM-0N1ZMc
    • polski_francuz Re: Dworce Londynu 07.04.20, 12:04
      Waterlo station dla pociagow z Paryza (o ile pamietam). Tu mozna poznac "lekki" humor angielski. Co do Gare d'Orsay to Ci dodam zdjecie, ktore pewnie przekonalo decydentow by dworzec w muzeum zamienic. Co sie dzieje jak nie wyhamujesz:)
      • de_oakville Slynne zdjecie 07.04.20, 12:14
        polski_francuz napisał:

        > Waterlo station dla pociagow z Paryza (o ile pamietam). Tu mozna poznac
        > "lekki" humor angielski. Co do Gare d'Orsay to Ci dodam zdjecie, ktore pewnie p
        > rzekonalo decydentow by dworzec w muzeum zamienic. Co sie dzieje jak nie wyhamu
        > jesz:)

        Jako, ze od urodzenia interesuje sie pociagami i tramwajami, to zdjecie juz widzialem. Nie wiem czy mam racje, ale wydawalo mi sie (nie jestem pewien), ze wypadek ten mial miejsce na dawnym paryskim dworcu Montparnasse, ktory pozniej zostal przebudowany i zmodernizowany. Ostatnio zwiedzalem go w roku 1999, kiedy przy okazji zaliczylem rowniez taras widokowy w pobliskim wiezowcu "Tour Montparnasse". Paryz posiadal w tamtych latach najwiekszy podziemmy dworzec na swiecie - Chatelet. Nie wiem, czy jest najwiekszy do dzis, byc moze tak, choc obecnie wszystko najwieksze chca miec Chinczycy.
    • de_oakville Charing Cross, Cannon Street, Blackfriars, Fenn 07.04.20, 12:05

      10) Charing Cross Station (1864)

      en.wikipedia.org/wiki/Charing_Cross_railway_station#/media/File:Charingcross-eye_s.jpg
      www.youtube.com/watch?v=Nc-YPmCv1Gg
      11) Cannon Street Station (1866)

      en.wikipedia.org/wiki/Cannon_Street_station#/media/File:Cannon_street_station_2.jpg
      www.youtube.com/watch?v=KSig0M2emcc
      12) Blackfriars Station (1886)

      en.wikipedia.org/wiki/Blackfriars_station#/media/File:London_Blackfriars_Station_from_Tate_Modern.jpg
      www.youtube.com/watch?v=sIdaLx8KLi4
      13) Fenchurch Street Station (1840)

      en.wikipedia.org/wiki/Fenchurch_Street_railway_station#/media/File:Fenchurch_Street_station_(6553644825).jpg
      www.bing.com/videos/search?q=london+fenchurch+station+video&view=detail&mid=C3908F3E79DEDE283399C3908F3E79DEDE283399&FORM=VIRE






    • de_oakville "Kindertransport" i inne ciekawostki 07.04.20, 12:08
      Do lat 80-tych ubieglego wieku, z Europy Srodkowej i Wschodniej do Londynu przyjezdzalo sie na dworzec Liverpool Street Station. Pomiedzy holenderskim Hoek van Holland, przedporciem Rotterdamu, a angielskim Harwich kursowal prom kolejowy. Ta sama trasa przyjechalo przed wojna do Londynu okolo 10 000 dzieci zydowskich z zagrozonej przez Hitlera Europy, ktore dzieki temu uniknely smierci.
      Pochodzily z Niemiec, Czechoslowacji, Polski i Austrii i wybudowano im pomnik w poblizu dworca. Pomnik ten postawiono dzieki staraniom Franka Meislera, jednego z bylych dzieci, pochodzacego z Gdanska. Podobne postawiono w najwazniejszych miastach na calej trasie jego przejazdu - w Gdansku, Berlinie, Hamburgu i Rotterdamie.


      en.wikipedia.org/wiki/Kindertransport_–_The_Arrival#/media/File:Kindertransport.jpg
      Artykul na ten temat:

      talkingbeautifulstuff.com/2013/05/23/the-kindertransport-statue-liverpool-street-station-london/
      Londynski Dworzec "Marylebone Station "zagral role" w filmie "The Beatles" ("A Hard Day's Night") i to 2 razy. Najpierw na poczatku filmu jako Lime Street Station w Liverpoolu, a nastepnie samego siebie, kiedy slawna czworka przyjechala do Londynu.

    • de_oakville Underground, Overground, DLR 12.04.20, 21:23
      Londynskie metro ("Underground") o dlugosci 402 km, posiadajace 270 stacji, jest ciagle jeszcze najdluzsze w Europie, choc moskiewskie "depcze mu po pietach" przezywajac ogromna rozbudowe za czasow Putina (za Brezniewa bylo prawie 2 razy krotsze). I pewnie niedlugo go przegoni. Wbrew nazwie "Underground" tylko 45% dlugosci linii jest pod ziemia, glownie w centrum miasta. Na przedmiesciach przebiega glownie na powierzchni.
      Pierwsza linie (z trakcja parowa) wybudowano w roku 1863 i oddano do uzytku tydzien przed wybuchem Powstania Styczniowego w Polsce. W roku 2007 uruchomiono natomiast "Overground" (112 stacji) - kolej wykorzystujaca rozne, nieuzywane wczesniej i "rdzewiejace" przez lata odcinki torow, ktore polaczono ze soba
      w nowa siec. I rowniez, wbrew nazwie, "Overground" nie wszystkie stacje ma na powierzchi, przechodzi na przyklad tunelem pod Tamiza i kilka stacji przed oraz po, znajduje sie pod ziemia, na przyklad stacja o nazwie "Canada Water". Jest jeszcze "DLR", czyli Docklands Light Railway, o sieci uruchomionej w roku 1987 obslugajaca glownie tereny dawnych dokow (Isle of Dogs), gdzie dzis znajduje sie mnostwo nowych biurowcow.

      Pierwsza linie metra moskiewskiego uruchomiono w roku 1935 i przy jej budowie korzystano glownie z wzorow londynskich. Dlugie schody ruchome z charakterystycznymi lampami skierowanymi do gory "na sufit" sa bardzo charakterystyczne na wielu stacjach tak w Moskwie, jak i w Londynie. Podobienstwem jest rowniez to, ze podczas gdy w wielu innych miastach (Berlinie, Paryzu) linie metra maja tylko numery ("U2", "ligne 9") o tyle w Londynie I w Moskwie maja nazwy ("Bakerloo Line", "Central Line", "Kalininskaja Linia" itd.). W obu tych miastach istnieje rowniez linia okrezna, laczaca ze soba miedzy innymi wszystkie dworce (w Londynie prawie wszystkie), zapewniajaca zatem najwygodniejszy przejazd z jednego dworca na drugi ("Circle Line", "Kolcewaja Linja",
      obecnie "Małaja Kolcewaja", gdyz istnieje jeszcze "Balszaja Kolcewaja" przebiegajaca blizej przedmiesc, majaca jednakze chyba sporo stacji na powierzchni).

      Pierwsza elektryczna linie metra uruchomiono rowniez w Londynie w roku 1890. Bylo to metro glebokie ("tube"), stanowiace fragment dzisiejszej "Northern Line". Podroz byla jednak wtedy malo komfortowa - wagony ciagnela oddzielna lokomotywa elektryczna, mala, ale dosyc ciezka, powodujaca wibracje. Wprowadzono wkrotce
      pociagi podobne do dzisiejszych, w ktorych pierwszy i ostatni wagon dla pasazerow pelnil rownoczesnie role lokomotywy. Byl to wynalazek Amerykanina Franka Sprague, ktory pierwszy raz zastosowano w Chicago w roku 1892 (na "Yerkes' South Shore Elevated Railroad")

      (na podstawie "London's Underground" by Oliver Green)




    • de_oakville "Moskiewska" stacja londynskiego metra 26.04.20, 13:27
      Pod koniec lat 40-tych powstala stacja londynskiego metra Gants Hill, ktorej architektura byla inspirowana "podziemnymi palacami" metra moskiewskiego po wspolnym zwyciestwie nad niemieckim faszyzmem. Podobienstwo widac wyraznie. Pomimo tego wrazenie jest duzo bardziej "ascetyczne", tak jak na protestancki kraj przystalo.

      www.flickr.com/photos/loopzilla/50426974/
      www.youtube.com/watch?v=9yIN1RS5vwM
      Stacja Gants Hill znajduje sie bardzo daleko od centrum Londynu, na linii Central Line, jakas 19-ta stacja od Oxford Circus w kierunku na Epping.

        • de_oakville Sztokhom - Londyn - Moskwa 28.04.20, 11:35
          O metrze sztokholmskim slyszalem sporo dobrego, miedzy innymi to, ze wiele podziemnych stacji jest doslownie "wykutych w skale" i posiadaja one bardzo oryginalna konstrukcje i architekture. Ze szwedzkich wzorcow architektonicznych czerpal rowniez Londyn. Z ksiazki "London's Underground" Olivera Greena dowiedzialem
          sie, ze wiele stacji londynskiego metra wybudowanych w okresie miedzywojennym, czerpalo ze szwedzkich wzorcow architektonicznych - chodzi o czesc stacji na powierzchni - budynek wolno stojacy, w ktorym sa kasy, schody ruchome w dol itd. Na przyklad stacja "Arnos Grove" na linii Piccadilly line.
          Picadilly line byla przedluzana na polnoc i na poludnie w latach 30-tych ubieglego wieku. Budowa stacji zajmowal sie bardzo zdolny architect Charles Holden, ktory byl zafascynowany architektura skandynawska, holenderska rowniez. Obok fotografii stacji Arnos Grove jest podpis.

          "Arnos Grove station 1932 showing Holden and Pick's enthusiasm for modern Scandinavian design. This follows the 'drum on a box' appearance of Erik Asplund's city library in Stockholm, completed 1932."

          Holden i Pick (dyrektor londynskiego metra) jezdzili po Europie kontynentalnej aby czerpac wzorce.

          "They visited Germany, Scandinavia and the Netherlands to take a closer look at some of the recent commercial and civic architecture on the continent they particularly admired."

          W latach 30-tych powstawala rowniez pierwsza linia metra moskiewskiego. Radzieccy inzynierowie jezdzili wczesniej po swiecie aby czerpac wzorce. Z Londynu wyslali raport do Nikity Chruszczowa, ktory byl wtedy szefem projektu, zeby z kolei przekonal Stalina, ze modelem dla metra moskiewskiego powinno byc metro londynskie. Szczegolnie podobala im sie stacja Piccadilly Circus, ktora zostala gruntownie przebudowana w latach 1924-28 i uwazana byla odtad za "majstersztyk" podziemnej architektury - dawne windy hydrauliczne, zostaly zastapione schodami ruchomymi, rozlegle podziemne korytarze i galerie handlowe byly byly nie do wiary pod miejscem o tak malej powierzchi na gorze - maly w sumie placyk, zwany jednak "pepkiem swiata", pod ktorym krzyzuja sie dwie linie metra Piccadilly line i Bakerloo line.

          "In 1932 Moscow duly became the first of many world cities to use the London Underground for consultancy advice on new metro construction. When the first line of the impressive Moscow Metro opened three years later Ashfield, Pick and their engineers were all awarded the Honorary Badge of the Moscow Soviet in recognition of their assistance."
            • de_oakville Re: Sztokhom - Londyn - Moskwa 28.04.20, 12:36
              a74-7 napisał:

              > A ktory kraj ma najglebiej polozone pod ziemia metro , w tym rowniez tunele bi
              > egnace pod rzeka ?

              Nie jestem pewien, ale moze Sankt Petersburg. Teraz tak szybko wszystko sie zmienia i np. Chiny chca miec wszystko naj… Rowniez Dubaj. W Sankt Petersburgu (nie w Moskwie) wybudowano kiedys "najpiekniejsza stacje metra na swiecie" - Awtowo. Natomiast mianem "najpiekniejszego dworca na swiecie" ochrzczono kiedys Gare de l'Est w Paryzu. Wiele miast na swiecie ma tunele metra pod rzekami. Warszawa rowniez. Pod potezna rzeka East River (ktora jest w zasadzie odnoga, a nie rzeka) ma tunele metro nowojorskie, ale jedna z linii przechodzi mostem (Manhattan Bridge, ktory ma dwa poziomy - dla samochodow i dla metra). Szanghaj rozbudowujacy swoje metro w piorunujacym tempie ma rowniez linie pod rzeka. Ale na przyklad San Francisco i Istambul maja linie metra pod zatoka morska San Francisco Bay i pod ciesnina morska Bosforem.
          • zeitgeist2010 Re: projekt stulecia w Sztokholmie 28.04.20, 12:09
            de_oakville napisał:

            > O metrze sztokholmskim slyszalem sporo dobrego, miedzy innymi to, ze wiele podz iemnych stacji jest doslownie "wykutych w skale" i posiadaja one bardzo oryginalna konstrukcje i architekture. Ze szwedzkich wzorcow architektonicznych czerp l rowniez Londyn.

            Jakby nie bylo ALfred Nobel wynalazl cos, czego szwedzcy inzynierowie bardzo potrzebowali.

            Szwedzka mysl techniczna jest mniej spektakularna niz szwedzkie aktorki w filmach Bonda ale ciagle stwarza spektakularne projekty.

            Jednym byl most Öresund miedzy Skania a Kopenhaga. Chyba jedyny w historii swiata projekt, ktory skonczyl sie w przewidzianym terminie I budzecie.

            W podtekscie – bez korupcji i machlojek.

            Drugi taki dyskretny projekt dokonuje sie od 15 lat pod woda centralnego Sztokholmu. Calosciowa , trzypoziomowa rekonstrukcja centrum komunikacyjnego. Podwodne tunele dla ruchu kolejowego i samochodowego.

Popularne wątki

Nie pamiętasz hasła

lub ?

 

Nie masz jeszcze konta? Zarejestruj się

Nakarm Pajacyka