ul. Próżna, Cytadela, sobór z Pl. Saskiego

[Gość: jacek]

Mam do Panów i Szanownych Czytelników trzy bardzo różne pytania:

1.Czy wiadomo, jaki los czeka jeden z najbardziej niezwykłych fragmentów dawnej
Warszawy, czyli ul. Próżną? Miał to być niejako skansen, pamiątka z Getta - a
tymczasem kamienice się walą, z bram cuchnie mocz i stęchlizna, trzeba uważać,
żeby nie spadło coś na głowę. Sa jakieś widoki na przyszłość?

2. A jakie losy czekają Cytadelę, a zwłaszcza odłączone od głównego kompleksu
fortyfikacji forty np. w Parku Traugutta?

3. Czy zachowały się w Warszawie, poza cerkwią na Pradze jakieś fragmenty
wyposażenia soboru na Pl. Saskim? Podobno była to skarbnica wyjątkowej klasy
dzieł sztuki. Dotychczas wytropiłem mozajki w Baranowiczach, kolumny nefrytowe
na Wawelu, ale słyszałem np., że fragmenty dekoracji wkomponowano w bardzo
ładny kościół przy Puławskiej (koło Baszty) - czy to prawda?

Będę wdzięczny za odpowiedź.

[jaacek]

Jeszcze raz proszę szanownych Panów o odpowiedzi na intrygujące mnie pytania.

[yarost]

"Czy wiadomo, jaki los czeka jeden z najbardziej niezwykłych fragmentów dawnej
Warszawy, czyli ul. Próżną? Miał to być niejako skansen, pamiątka z Getta - a
tymczasem kamienice się walą, z bram cuchnie mocz i stęchlizna, trzeba uważać,
żeby nie spadło coś na głowę. Sa jakieś widoki na przyszłość?"

Jeśli chodzi o rejon ulicy Próżnej to ostatnio tamtędy przechodząc zobaczyłem,
że teren budynków po stronie nieparzystej został ogrodzony (od podwórka) z tego
ogrodzenia wynika, że remont będzie przeprowadzała firma Hochtief jest
powieszona tablica budowy tak wiec miejmy nadzieje, że coś się ruszy i został
zamontowany profesjonalny system rusztowań (nie taki zbijany na miejscu z
drewna). Aczkolwiek było napisane też, że inwestorem jest gmina lub jakiś inna
jednostka samorządowa tak więc przeszkodą mogą być pieniądze, których brakuje
(przynajmniej tak twierdzą włodarze miejscy).
pozdr

[oldfort]

2. fort Trauguttanadalnalezy do wojska, archiwum
wojskowe, nic sie nie dzieje. Fort Legionow teraz nalezy
do osoby prywatnej, bedzie cos gastronomicznego, powoli,
ale na szczescie jest osbudowywany, mozna zwiedzac.
zachecam
[e-mail]

[palker]

Gość portalu: jacek napisał(a):

> 3. Czy zachowały się w Warszawie, poza cerkwią na Pradze jakieś fragmenty
> wyposażenia soboru na Pl. Saskim? Podobno była to skarbnica wyjątkowej klasy
> dzieł sztuki. Dotychczas wytropiłem mozajki w Baranowiczach, kolumny
nefrytowe
> na Wawelu, ale słyszałem np., że fragmenty dekoracji wkomponowano w bardzo
> ładny kościół przy Puławskiej (koło Baszty) - czy to prawda?
>
Zacytuję ci wprost to, co znalazłem o kościele w Pyrach na stronie
internetowej Ursynowa:

Parafia
ŚWIĘTYCH APOSTOŁÓW PIOTRA I PAWŁA
Pyry:

"Parafię erygował 10.03.1946 r. ks. Zygmunt Choromański - protonotariusz
apostolski i rządca Archidiecezji Warszawskiej. Potwierdził to następnie Prymas
Polski August Kardynał Hlond 29.06.1947 roku i nadał parafii tytuł Świętych
Apostołów Piotra i Pawła. Została utworzona z części parafii Świętej Katarzyny
na Służewie. Jednak w Pyrach już w 1922 r. miejscowi wierni zbudowali drewnianą
kaplicę p.w. Św. Antoniego, którą - w dniu 18 czerwca - poświęcił proboszcz
parafii Służew ks. kan. Kakowski.

Jesienią 1944 r., po upadku Powstania Warszawskiego, przybył do Pyr bezdomny i
schorowany wojennymi przejściami ks. Henryk Kałczyński, podejmując posługę
duszpasterską w kaplicy. Od chwili powstania parafii zaczęto gromadzić materiał
na budowę kościoła, m.in. ze zburzonej kamienicy rodziców ks. H. Kałczyńskiego,
mieszczącej się przy ul. Marszałkowskiej 20. Neoromański kościół - o
charakterze włoskim - zaprojektował prof. inż. arch. Antoni Jawornicki, z
którym współpracował inż. Stanisław Credo, a wnętrze - arch. Czesław Sosnowski.

Budowę fundamentu rozpoczęto 9 listopada 1946 r. Złożono pod nim trzy
przedwojenne srebrne monety (dwie pięciozłotówki i dziesięciozłotową z
wizerunkiem Marszałka Józefa Piłsudskiego). Poświęcenia kamienia węgielnego
dokonał Ks. Bp Wacław Majewski w uroczystość Świętych Apostołów Piotra i Pawła,
29 czerwca 1947 r. Akt erekcyjny, zamknięty w mosiężnej łusce pocisku
armatniego z II wojny światowej, został zamurowany w filarze z prawej strony
koło prezbiterium. W 1951 r. władze komunistyczne - bez podania przyczyny -
zakazały kontynuować budowę. Mimo to świątynię wznoszono dalej.

Dla upamiętnienia wznoszenia obiektu sakralnego w okresie Tysiąclecia Chrztu
Polski, w ścianie frontowej wyrzeźbiono napis: "966 - 1966 Wierni Bogu Krzyżowi
i Ewangelii, Kościołowi Świętemu i Jego Pasterzom" oraz nazwy miejscowości i
nazwiska parafian najbardziej zasłużonych w dziele budowy świątyni.

Tragiczne wydarzenia grudnia 1970 r. stały się impulsem do podjęcia budowy
wieży-dzwonnicy. Ta zaprojektowana wcześniej część nie mogła być zrealizowana z
uwagi na kolejny zakaz władz komunistycznych. Jej budowa, zakończona 2 lipca
1971 r., trwała zaledwie 2 miesiące. W dniu 14 lipca na szczycie wieży
umieszczono na złocistej kuli zwycięski Krzyż Chrystusa.

Konsekracji dzwonów noszących imiona "Piotr i Paweł", "Stefan", oraz "Henryk"
dokonał w dniu 1 kwietnia 1973 r. Ks. Bp Jerzy Modzelewski. Kościół został
konsekrowany 14 września 1973 r. przez Prymasa Polski Stefana Kardynała
Wyszyńskiego. Podczas tej uroczystości na płycie wielkiego ołtarza zamurowano
relikwie Męczenników: Św. Agnieszki i Św. Grzegorza oraz wyrzeźbiono 5 krzyży.

W latach 1974-1976 trwały dalsze prace w urządzeniu wnętrza świątyni. M.in.
położono dekorację mozaikową w prezbiterium utrzymaną w konwencji sztuki
starochrześcijańskiej. W konsultacji jej treści i realizacji uczestniczyli
historycy sztuki: ks. prof. Janusz St. Pasierb i pochodzący z parafii ks. dr
Andrzej Przekaziński, obecnie Dyrektor Muzeum Archidiecezjalnego."

Jak sam widzisz trop prowadzący do tego miejsca jest fałszywy.
Kościół św. Piotra i Pawła w Pyrach zasługuję jednak na uwagę, gdyż jest to
niezwykle rzadki we współczesnym swiecie przykład budowli nawiazującej do stylu
neoromańskiego. Na dobrą sprawę, opis tego kościoła powinien sie znaleźć w
wątku "Nowe zabytki" :-)

[ryszard.maczewski]

palker napisał:

> Gość portalu: jacek napisał(a):
>
> > 3. Czy zachowały się w Warszawie, poza cerkwią na Pradze jakieś fragmenty
> > wyposażenia soboru na Pl. Saskim? Podobno była to skarbnica wyjątkowej kla
> sy dzieł sztuki.

Wprawdzie nie mam nic co by było dziełem sztuki, ani nawet wyposażeniem, ale
granitowe bloki pochodzące z Soboru zostały około 1932 przekazane przez
prezydenta W-wy Zygmunta Słonimskiego na budowę kościoła w Podkowie Leśnej.
Bloki te zostały wykorzystane przy budowie schodów kościoła.

[erazm1]

Co do Soboru - podbno płyty wapienne z jego elelwacji czy podmurówki wylądowały
w Domu Poselskim (do dziś widac ten niezwykły kamień na cokole tego budynku
wzdłuz Wiejksiej do narożnika z Górnośląską, ale to nie jest do końća
potwierdzony trop.

Co do Próznej - spoęłczni obrońcy zabytków podali środowisku zydowskiemu ten
jedyny autentyczny fragment dawnej dzielnicy zydowskiej, walcząc, aby tych 4
kamienic nie rozebrano i jak na razie Fundacja Laudera, zawiodła na całej
linii - tam zwyczajnie nic sie nie dzieje, a kamienice niszczeją. Podobno wbrew
wcześniejszym zamierzeniom nie chca tamjuż robic centrum kultury zydowskiej ( a
szkoda), tylko ... koszerny hotel, a więc jak zwykle chodzi o geszeft, a nie o
tradycję.

[jerzy.majewski]

Obawiam się, że nawet powstanie koszernego hotelu przy Próznej stoi pod znakiem zapytania. Zastanawiam się czy
miasto nie powinno uniewaznic dotychczasowej umowy dotyczącej jednej z kamienic i poszukać innego inwestora.

[andrzejzm]

Szukając innych rzeczy trafiłem przypadkiem na artykuł
Jana Pruszyńskiego z Rzeczpospolitej z 31.12.1997
którego fragment poniżej przytaczam: "
Gustów architektonicznych nie miał mnie kto uczyć, ale
może z przekory - wobec powszechnego i zorganizowanego
aplauzu - nie miałem szczególnej sympatii do gmaszyska,
wysterkającego z morza ruin. Gdy parę lat później
zwierzyłem się z tego profesorowi Piotrowi Biegańskiemu,
poklepał mnie po ramieniu i powiedział: "Nie martw się.
Sobór na placu Saskim też rozebraliśmy". Rzeczywiście,
na starej pocztówce widać piętrzący się na placu Saskim,
nazwanym wówczas Zwycięstwa, a poprzednio noszącym nazwy
Marywilu, placu Broni, Soborowego, Piłsudskiego,
wreszcie Adolf Hitler Platz - ogromny gmach cerkwi
prawosławnej - również symbol wieczystego panowania
Rosji w "gorodie Warszawie". Był wykończony równie
starannie jak PKiN. Zwieziono doń w końcu XIX wieku
mozaiki, malowidła i wyposażenie. Potem rozebrano. Z
wyposażenia nie zachowało się prawie nic. Jedynie jego
kolumny podpierają dziś wejście do krypty Piłsudskiego
pod Wieżą Srebrnych Dzwonów w kaplicy Zygmuntowskiej na
Wawelu i mało kto wie, że do Warszawy trafiły z
Petersburga, dokąd przywieziono je z Francji, gdzie
trafiły z... Egiptu, wywiezione przez uczonych
Napoleona, jak tyle innych starożytności. To ci dopiero
zagadka! Czyje to dziedzictwo? Nasze czy królowej
Hatszepsut, która niedawno zawitała do stolicy?"