PROTOKOL POROZUMIENIA GDANSKIEGO

[Gość: bezrobotny]

PROTOKOL POROZUMIENIA GDANSKIEGO
Zawartego przez Komisje Rzadowa i Miedzyzakladowy Komitet Strajkowy w dniu 31
sierpnia 1980 r. w Stoczni Gdanskiej.
Komisja Rzadowa i Miedzyzakladowy Komitet Strajkowy po rozwazeniu 21 zadan
strajkujacych zalóg Wybrzeza doszly do nastepujacych ustalen: W sprawie
punktu pierwszego, który brzmi : ?Akceptacja niezaleznych od Partii i
pracodawców wolnych zwiazków zawodowych wynikajacej z ratyfikowanej przez PRL
Konwencji Nr 87 Miedzynarodowej Organizacji Pracy dotyczacej wolnosci
zwiazkowych ustalono :
1/ Dzialalnosc zwiazków zawodowych w PRL nie spelniala nadziei i oczekiwan
pracowników. Uznaje sie za celowe powolanie nowych samorzadowych zwiazków
które bylyby autentycznym reprezentantem klasy pracujacej. Nie kwestionuje
sie prawa nikogo do pozostawania w dotychczasowych zwiazkach, a w przyszlosci
widziec mozna mozliwosc nawiazania wspólpracy miedzy zwiazkami.
2/ Tworzac nowe, niezalezne, samorzadne zwiazki zawodowe, MKS
(Miedzyzakladowy Komitet Strajkowy , przyp. LS) stwierdza, ze beda one
przestrzegac zasad okreslonych w Konstytucji PRL . Nowe zwiazki zawodowe beda
bronic spolecznych i materialnych interesów pracowników i nie zamierzaja
pelnic roli partii politycznej. Staja one na gruncie zasady spolecznej
wlasnosci srodków produkcji stanowiacej podstawe istniejacego w Polsce
ustroju socjalistycznego. Uznajac, iz PZPR sprawuje kierownicza role w
panstwie, ani nie podwazajac ustalonego systemu sojuszów miedzynarodowych,
daza one do zapewnienia ludziom pracy odpowiednich srodków kontroli,
wyrazania opinii i obrony swych interesów. Komisja Rzadowa stwierdza, ze Rzad
zagwarantuje i zapewni pelne poszanowanie niezaleznosci i samorzadnosci
nowych zwiazków zawodowych, zarówno, co do ich struktury organizacyjnej, jak
i funkcjonowania na wszystkich szczeblach ich dzialania. Rzad zapewni nowym
zwiazkom zawodowym pelna mozliwosc wypelniania podstawowych funkcji w
zakresie obrony interesów pracowniczych, realizacji potrzeb materialnych,
spolecznych i kulturalnych. Jednoczesnie gwarantuje, ze nowe zwiazki zawodowe
nie beda przedmiotem zadnej dyskryminacji.
3/ Stworzenie i dzialanie niezaleznych, samorzadnych ?zwiazków zawodowych
odpowiada ratyfikowanym przez Polske konwencjom Miedzynarodowej Organizacji
Pracy nr 87 o wolnosci zwiazkowej i ochronie praw zwiazkowych oraz nr 98 o
prawie organizowania sie i rokowan zbiorowych. Wielosc reprezentacji
zwiazkowych i pracowniczych wymagac bedzie odpowiednich zmian ustawodawczych
dotyczacych w szczególnosci ustawy o zwiazkach zawodowych, ustawy o
samorzadzie robotniczym, kodeksie pracy.
4/ Powstale Komitety Strajkowe maja moznosc przeksztalcenia sie w zakladowe
organy reprezentacji pracowniczych takie jak Komitety Robotnicze, Komitety
Pracownicze, Rady Robotnicze, badz w Komitety Zalozycielskie nowych,
samorzadnych zwiazków zawodowych. Miedzyzakladowy Komitet Strajkowy, jako
Komitet Zalozycielski tych zwiazków ma swobode wyboru formy jednego zwiazku
lub zrzeszenia w skali Wybrzeza. Komitety Zalozycielskie funkcjonowac beda do
statutowego wyboru nowych wladz. Rzad zobowiazuje sie do stworzenia warunków
dokonania rejestracji nowych zwiazków zawodowych poza rejestrem CRZZ.
5/ Nowe zwiazki zawodowe winny miec realna mozliwosc publicznego opiniowania
kluczowych decyzji determinujacych warunki zycia ludzi pracy: zasad podzialu
dochodu narodowego na konsumpcje i akumulacje, podzialu funduszu konsumpcji
spolecznej na rózne cele /zdrowia, oswiaty, kultury/, podstawowych zasad
wynagradzania i kierunku polityki plac, a szczególnie zasady automatycznej
korektury plac w warunkach inflacji, wieloletnich planów gospodarczych,
kierunków inwestycji oraz zmiany cen. Rzad zobowiazuje sie do pelnienia tych
funkcji.
6/ Miedzyzakladowy Komitet powoluje osrodek prac spoleczno-zawodowych,
którego zadaniem ma byc obiektywna analiza sytuacji pracowniczej, warunków
bytowych ludzi pracy i sposobu reprezentowania interesów pracowniczych .
Osrodek ten bedzie dokonywal równiez ekspertyz w zakresie indeksu plac i cen
oraz proponowal formy rekompensaty. Osrodek ten bedzie równiez publikowal
wyniki swych badan. Ponadto nowe zwiazki beda posiadaly swoje wydawnictwa.
7/ Rzad zapewni przestrzeganie w Polsce przepisów artykulu 1, pkt. 1 ustawy o
zwiazkach zawodowych, z 1949 który mówi, ze gwarantuje sie robotnikom i
pracownikom prawo do dobrowolnego zrzeszania sie w zwiazki zawodowe. Nowe
powstajace zwiazki zawodowe nie wejda w sklad zrzeszenia reprezentowanego
przez CRZZ. Przyjmuje sie, ze nowa ustawa utrzyma te zasade. Jednoczesnie
zapewni sie udzial przedstawicieli MKS lub komitetów zalozycielskich
samorzadnych zwiazków zawodowych oraz innych reprezentacji pracowniczych
tejze ustawy. W sprawie punktu drugiego, który brzmi; ?Zagwarantowanie prawa
do strajku oraz bezpieczenstwa strajkujacym i osobom wspomagajacym" ustalono:
Prawo do strajku bedzie zagwarantowane w przygotowywanej ustawie o zwiazkach
zawodowych. Ustawa powinna okreslic warunki proklamowania i organizowania
strajku, metody rozstrzygania spornych spraw i odpowiedzialnosci za
naruszenie prawa. W stosunku do uczestników strajku nie moga byc stosowane
artykuly 52, 64 i 65 Kodeksu Pracy. Do czasu zas uchwalenia ustawy Rzad
gwarantuje strajkujacym i osobom wspomagajacym bezpieczenstwo osobiste i
utrzymanie dotychczasowych warunków pracy.
W sprawie punktu trzeciego, który brzmi: ? Przestrzegac zagwarantowane w
Konstytucji PRL wolnosc, druku i publikacji, a tym samym nie represjonowac
niezaleznych wydawnictw oraz udostepnic srodki masowego przekazu dla
przedstawicieli wszystkich wyznan?, ustalono:
1. Rzad wniesie do Sejmu w terminie trzech miesiecy projekt ustawy o kontroli
prasy, publikacji i widowisk, oparty na nastepujacych zasadach: ?Cenzura
powinna chronic interesy panstwa. Oznacza to ochrone tajemnicy panstwowej
oraz gospodarczej, której zakres okresla blizej przepisy prawa; spraw
bezpieczenstwa panstwa i jego waznych interesów miedzynarodowych, ochrone
uczuc religijnych, a jednoczesnie uczuc osób niewierzacych, jak i
uniemozliwienie rozpowszechniania tresci szkodliwych obyczajowo. Projekt
ustawy obejmowalby równiez prawo zaskarzenia decyzji organów kontroli prasy,
publikacji i widowisk do Naczelnego Sadu Administracyjnego. Prawo to zostanie
takze wprowadzone w drodze nowelizacji Kodeksu Postepowania
Administracyjnego.
2. Korzystanie ze srodków masowego przekazu przez zwiazki wyznaniowe w
zakresie, 64 ich dzialalnosci religijnej bedzie realizowane w drodze
uzgadniania problemów natury merytorycznej i organizacyjnej miedzy organami
panstwowymi, a zainteresowanymi zwiazkami wyznaniowymi. Rzad zapewni
transmisje radiowa niedzielnej mszy w ramach szczególowego uzgodnienia 4 z
Episkopatem.
3. Dzialalnosc radia i telewizji oraz prasy i wydawnictw powinna sluzyc
wyrazaniu róznorodnosci mysli, pogladów i sadów, powinna ona podlegac
spolecznej kontroli.
4. Prasa, podobnie jak obywatele i ich organizacje, powinna korzystac z
dostepu do dokumentów (aktów publicznych), zwlaszcza administracyjnych,
planów spoleczno-gospodarczych itp. wydawanych przez Rzad i podlegle mu
organy administracyjne. Wyjatki od zasady jawnosci dzialania administracji
okreslone zostana w ustawie zgodnie z art. 1.
4/ Przywrócic do poprzednich praw ludzi zwolnionych z pracy po strajkach w
1970 i 1976 roku , studentów wydalonych z uczelni za przekonania .
W sprawie punktu czwartego , który brzmi : a/ "przywrócic do poprzednich
praw - ludzi zwolnionych z pracy po strajkach w 1970 i 1976 roku , studentów
wydalonych z uczelni za przekonania, b/ uwolnic wszystkich wiezniów
politycznych w tym Edmunda Zadrozynskiego i Marka Kozlowskiego. Zniesc
represje za przekonania". Ustalono : Niezwlocznie zbadanie zasadnosci
zwolnien z pracy po strajkach 1970 i 1976 r. We wszystkich zgloszonych
przyp