niklot_swarozyc
16.02.03, 13:26
Krucjaty, wyprawy krzyżowe, wojny ogłaszane przez papieży i prowadzone w imię
Jezusa Chrystusa w celu odzyskania chrześcijańskiego dziedzictwa lub w
obronie chrześcijaństwa przed wewnętrznymi i zewnętrznymi wrogami. W węższym
znaczeniu wyprawy wojenne podejmowane w XI-XIII w. przez chrześcijańskie
rycerstwo Europy Zachodniej w celu wyzwolenia Ziemi Świętej spod panowania
muzułmańskiego. "Święta wojna" przez dłuższy czas stanowiła pojęcie obce
chrześcijaństwu.
Syria, Krak de Chevaliers
Przyjęło je w IX w. kościelne i możnowładcze środowisko bizantyjskie,
stosując hasło walki o wiarę w starciach z emiratami arabskimi w Syrii i
Mezopotamii. Ideologia ta rozwijała się równocześnie w królestwach północnej
Hiszpanii, które od VIII w. stale toczyły walkę z Arabami - początkowo o
własne istnienie, a następnie o odebranie niewiernym (Saraceni) okupowanych
części Półwyspu Pirenejskiego. W 1063 papież Aleksander II ogłosił apel do
wszystkich narodów chrześcijańskich, by wspierały Hiszpanów w walce z wrogami
chrześcijaństwa.
Krucjaty prowadzone przeciwko muzułmanom w Hiszpanii i na Sycylii,
pozostające pod dużym wpływem idei św. Augustyna z Hippony o przemocy za
przyzwoleniem Boskim, stały się impulsem do podjęcia walki o odzyskanie Ziemi
Świętej, znajdującej się od połowy XI w. pod panowaniem Turków seldżuckich
(Seldżucy). Jako pierwszy ideę takiej krucjaty podjął w 1074 Grzegorz VII, do
jej realizacji doprowadził jednak dopiero Urban II, wzywając na synodzie w
Clermont (1095) do odebrania grobu Chrystusa z rąk niewiernych.
Hasło to znalazło szeroki oddźwięk wśród niemal wszystkich warstw
społecznych. Prócz aspektów religijnych, silnym bodźcem skłaniającym do
udziału w wyprawie były czynniki ekonomiczne, m.in.: chęć wzbogacenia się
(młodsi synowie, pozbawieni na mocy zwyczaju lennego możliwości dziedziczenia
ojcowizny, pragnęli zdobyć nowe ziemie i łupy), nadzieja chłopów na zmianę
stosunków społecznych (utworzenie królestwa sprawiedliwości w Palestynie),
obawa przed głodem zagrażającym Europie na przednówku 1096 czy wreszcie chęć
złamania przez miasta włoskie hegemonii handlu bizantyjskiego i arabskiego.
Uczestnicy wypraw krzyżowych (nazywani przez muzułmanów Frankami) korzystali
ze specjalnych przywilejów, m.in. odpustów oraz opieki Kościoła nad
pozostawionymi w kraju rodzinami i majątkami.
I krucjata
Podczas I krucjaty (1096-1099) krzyżowcy zdobyli Niceę (1097), przeszli przez
Anatolię zajmując stolicę sułtanatu - Ikonium i odnosząc zwycięstwo pod
Herakleą (1097), zajęli 1098 Edessę (gdzie Baldwin z Bouillon utworzył
pierwsze łacińskie państwo na Wschodzie - hrabstwo Edessy), Syrię i
Antiochię, docierając w liczbie zaledwie ok. 20 tys. (wg obliczeń samego
Urbana II na wyprawę wyruszyło 300 tys. ludzi) do Jerozolimy, w lipcu 1099
zdobyto ją (dzięki pomocy floty genueńskiej, która wylądowała w Jaffie,
dostarczając krzyżowcom żywności i drewna niezbędnego do budowy machin
oblężniczych), dokonując masakry ludności.
Na zdobytych ziemiach utworzono tzw. Królestwo Jerozolimskie, podległe władzy
papieża, którego reprezentantem był patriarcha jerozolimski. Pierwszym
świeckim władcą został Godfryd z Bouillon, tytułujący się advocatus Sancti
Sepulchri ("obrońca Grobu Świętego"). Jego brat i następca Baldwin I przyjął
tytuł królewski (1100) i w ciągu kilkunastu lat panowania (do 1118) narzucił
zwierzchnią władzę Królestwa innym państewkom łacińskim - hrabstwu Edessy,
Trypolisu oraz księstwu Antiochii. Stałe niebezpieczeństwo odwetu ze strony
muzułmanów spowodowało konieczność stworzenia siły militarnej bardziej
sprawnej niż pospolite ruszenie - zaczęły powstawać zakony rycerskie
(kawalerowie maltańscy, templariusze).
II i III krucjata
Upadek hrabstwa Edessy (1144) stał się przyczyną zorganizowania II krucjaty
(1147-1149), na czele której stanęli, rywalizujący ze sobą (co doprowadziło
do klęski), Konrad III niemiecki i Ludwik VII francuski. W następnych latach
sułtan Salah ad-Din podbił niemal cały obszar Królestwa Jerozolimskiego
(krzyżowcy ponieśli dotkliwą klęskę pod Hattin w 1187), przejmując ponownie
kontrolę nad sanktuarium chrześcijaństwa, co stało się bodźcem do
zorganizowania III wyprawy krzyżowej (1189-1192), dowodzonej przez cesarza
Fryderyka I Barbarossę, króla francuskiego Filipa II Augusta oraz króla
angielskiego Ryszarda I Lwie Serce.
Krzyżowcy odzyskali jedynie pas wybrzeża od Tyru do Jaffy, tolerancyjny
sułtan zapewnił jednak chrześcijanom swobodny dostęp do miejsc kultu w
Jerozolimie i innych miastach. W czasie krucjaty we władanie łacińskie
przeszedł także Cypr (do 1571). Osiągnięte rezultaty nie zadowoliły opinii
chrześcijańskiej, tym bardziej że po śmierci Salah ad-Dina (1193) stosunki z
jego następcami uległy zaostrzeniu.
IV krucjata
IV krucjata (1202-1204) za główny cel przyjęła uderzenie na Egipt.
Uczestnikom zabrakło już jednak entuzjazmu pierwszych krzyżowców, na wyprawę
wyruszyli głównie poszukiwacze łupów i zysków, którzy zrezygnowali z ataku w
Egipcie i interweniowali, za namową Wenecji, na wybrzeżu dalmatyńskim, a
następnie na prośbę Aleksego III Angelosa - w Bizancjum. Efektem wyprawy było
zdobycie Konstantynopola (1204) i utworzenie cesarstwa łacińskiego.
Niepowodzenia IV krucjaty zrodziły pogląd, że rycerstwo nie jest godne
odzyskania Ziemi Świętej, a dokonać tego mogą jedynie istoty niewinne -
dzieci. Rezultatem tej teorii była tzw. krucjata dziecięca (1212), podczas
której większość uczestników zginęła, a reszta została sprzedana w niewolę.
V i VI krucjata
V krucjata (1217-1221), zorganizowana przez króla węgierskiego Andrzeja II i
księcia austriackiego Leopolda VI, przejęła nie zrealizowany plan uderzenia
na w Egipt. Po przejściowym opanowaniu Damietty (1218), zakończyła się
ostatecznie klęską. W latach 1228-1229 miała miejsce VI, krucjata - bezkrwawa
wyprawa Fryderyka II (niektórzy historycy odmawiają jej miana krucjaty),
podczas której na mocy układów odzyskano część Królestwa Jerozolimskiego z
Jerozolimą (utracona ponownie w 1244), Betlejem i Nazaretem.
VII i VIII krucjata
Dwie ostatnie wyprawy zorganizował król francuski Ludwik IX Święty - celem
VII (1248-1254) było opanowanie Egiptu, podczas VIII (1270) krzyżowcy
skierowali się do Tunisu. Obie zakończyły się klęską. Plany nowych krucjat
podejmował TKarol II Andegaweński, który w 1277 przyjął tytuł króla
jerozolimskiego, jednak posiadłości łacińskie na Wschodzie zmniejszyły się -
1289 Mamelucy zdobyli Trypolis, a w 1292 padł ostatni bastion krzyżowców -
Akka.
Niedobitki "łacinników" wycofały się na Cypr, który stał się głównym punktem
oparcia chrześcijan we wschodniej części Morza Śródziemnego (królowie
cypryjscy przyjęli tytuł królów jerozolimskich i wielokrotnie w ciągu XV w.
wysuwali projekty krucjat). Wyprawy krzyżowe nie osiągnęły zamierzonego celu,
wszystkie zdobycze okazały się efemeryczne, jednocześnie krzyżowcy rozbili
cesarstwo bizantyjskie stanowiące główną osłonę Europy przed Turkami.
Najwięcej korzyści z ruchu krucjatowego wyniosły miasta włoskie, przejmując
od Arabów i Bizancjum handel ze Wschodem.
PALESTYNCZYCY SA POTOMKAMI GERMANSKICH RYCERZY I POWINNI MIEC PRAWO DO
NIEMIECKIEGO OBYWATELSTWA!!!
