Goralenvolk

[Gość: deutsche_juhas]

Goralenvolk, nazwa niemieckiej akcji germanizacyjnej w czasie II wojny światowej na terenie przedwojennego powiatu nowotarskiego w latach 1939-1944. Po zajęciu przez Niemców we wrześniu 1939 Podhala przedwojenny działacz OZN-u – dr Henryk Szatkowski zaczął przy wsparciu okupanta propagować ideę jakoby górale byli pochodzenia niemieckiego – Goralenvolk – lud góralski. 29 listopada 1939 Wacław Krzeptowski zwołał zebranie przedwojennego Związku Górali, które zaakceptowało idee Goralenvolku. Należy podkreślić, że nie wszyscy działacze Związku Górali, w tym przedwojenny przewodniczący Henryk Walczak, poparli tę decyzję. Formalnie utworzono Goralenverein pod prezesurą Krzeptowskiego, jako kontynuację Związku Górali.

W czerwcu 1940 na Podhalu został przeprowadzony spis ludności, wykorzystany również do agitacji na rzecz Goralenvolku. Ocenia się, że z różnych powodów (między innymi zwolnienie krewnych z obozów jenieckich, przydziały żywności) przynależność do Goralenvolku zadeklarowało ok. 20% ludności.

24 lutego 1942 został zawiązany Goralisches Komittee jako namiastka samorządu z Wacławem Krzeptowskim jako przewodniczącym. Goralisches Komittee miał szereg referatów (m.in. oświaty, wyżywienia, prawny, pracy). Utworzono struktury terenowe w Zakopanem, Nowym Targu, Poroninie, Szaflarach i innych miejscowościach Podhala. Komitet działał na podstawie regulaminu nadanego przez gubernatora Dystryktu Krakowskiego doktora Wendlera. Poza akcją wydawania góralskich kart rozpoznawczych działalność komitetu była jednak całkowicie fasadowa. Fiaskiem skończyła się też próba zorganizowania w drugiej połowie 1942 jednostki Goralischer Waffen-SS Legion. Do obozu w Trawnikach trafiło około 200 ochotników. Popadli oni w konflikt ze stacjonującymi tam Ukraińcami. Większość zdezerterowała, a resztę wywieziono na roboty przymusowe w głąb Niemiec.

Od samego początku Goralenvolk był zwalczany przez ruch oporu. Duży wkład w tę akcję wniosła Konfederacja Tatrzańska, a po jej rozbiciu struktury Rocha oraz Armii Krajowej.

W 20 stycznia 1945 z wyroku Polskiego Państwa Podziemnego Wacław Krzeptowski został powieszony przez partyzantów z oddziału Armii Krajowej.

22 listopada 1946 przed sądem w Zakopanem zapadł wyrok na pozostałych działaczy Goralisches Komitee. Zostali oni skazani na kary więzienia od 3 do 15 lat. Część działaczy, w tym Henryk Szatkowski, uniknęła wymiaru sprawiedliwości, uciekając razem z Niemcami.
[Edytuj]

Władze Komitetu Góralskiego:
przewodniczący: Wacław Krzeptowski
zastępca: Józef Cukier
kierownik Biura: Stanisław Walczak
referent ds. kultury: Antoni Olcha-Mirek
sekretarz: Jerzy Bachleda-Curuś
siedziba: Zakopane, Bahnhofstraße (ob. ul. Kościuszki) 2
[Edytuj]

Literatura
J. Berghauzen, Krzeptowski Wacław Jan (1897-1945), (w:) Polski Słownik Biograficzny, t. 15.
A. Filar, U podnóża Tatr 1939-1945. Podhale i Sądecczyzna w walce z okupantem, Warszawa 1985.
I. von Günther-Swart, Die Goralen, Krakau 1942.
Podhale w czasie okupacji, pod red. J. Berghauzena, wyd. 2, Warszawa 1977.
P. Smoleński, Bedziesz wisioł za coś, “Duży Format”, nr 7, dodatek do “Gazety Wyborczej” nr 142, 20 VI 2002.
H. Szatkowski, Die Goralen, “Das Generalgouvernement”, Nr. 3, 1940.
W. Wnuk, Walka podziemna na szczytach, Warszawa 1980.
S. Żerko, Próba sformowania na Podhalu “Legionu Góralskiego” Waffen-SS, “Przegląd Zachodni”, nr 3 (284), 1997


pl.wikipedia.org/wiki/Goralenvolk


Skoro grzebiemy w przeszłości i zawiłościach naszych przodków.