Runął słynny zamek w Swobnicy

[jacm1]

SKANDAL!!!!!!

[Gość: Retor]

Wywłaszczyć go! A potem po sądach włóczyć.

Runął słynny zamek w Swobnicy

[Gość: Gutmacher]

Typowe polskie pierd....... kotka za pomocą młotka! Najlepiej caly
kraj oddać jak to zorbiono pod koniec XVIII wieku pod opieke
ościennych państw. Oni zajmą się robieniem porządków w Polsce.
Wygląda to na dzialanie celowe - woczas bedzie mozna mówić o
odwiecznej polskiej obecności na tych ziemiach. Śladów czegoś
przeciwnego już nie będzie. I dziwić się nie należy, gdy słyszymy o
zanikaniu zabytków polskości na Kresach Wschodnich. Oddajmy ten kraj
cały obcym (co juz częściowo zrobiono). Wyssają, wyplują i zostanie
nam praca na dziesiątki pokoleń, coby to naprawić. Gratulacje dla
zbiorowej mądrosci.

[zona.pijaka]

Nie znam szczegółów, a może chciał włożyć w niego milion złotych.
Przebudować wg własnego zdroworozsądkowego widzimisię. Jak to bywa
na zachodzie?
Jak się dowiedział że bez zgody jakiegoś dupka konserwatora nie może
tam ruszyć ani cegły - odeszła mu chęć. Jak się zawali wszystko to
sobie zbuduje nowy ale tym razem bez 10-cio milionowego fufu dla
pana konserwatora. Całkiem racjoinalnie - popieram.
PS: Kto kupi odemnie rękodzielne cegły po 200 zł za sztukę? Czekam
na oferty.

[Gość: edek]

Dobrze wiedział co kupuje, a jak nie wiedział to z niego dupa nie biznesmen.
Oskarżyć o niszczenie dziedzictwa narodowego i wysłać list gończy do Belgii.

[zona.pijaka]

> > Oskarżyć o niszczenie dziedzictwa narodowego i wysłać list
gończy do Belgii.

To se wysyłaj, zatrudniaj za własne pieniądze polski wymiar
sprawiedliwości - ale nie za moje. Od moich wara - bo łapy poucinam.
Dziedzic małorony się znalazł - no popatrz!

[Gość: kiełbaska]

Runął bo stary i komuna go zaniedbała. Teraz konserwator ma
pieniądze na własność państwową, ale prywatnemu to chce rozkazywać.
Nie rozkazywać tylko kasę dać i powiedziec: na zabytek, bo inaczej
runie.
I kiełbaskę dołożyć.

[Gość: Do kiełbaski]

<Runął bo stary i komuna go zaniedbała>

Dziesiątki pałaców na tetenie Pomorza Zachodniego przetrwało komunę
i miało się dobrze. Dopiero po upadku komuny popadły w ruinę. Tak
np stało się z pałacem w Rynowie.

fotoforum.gazeta.pl/72,2,781,63624301.html

Komu zarezerwowany jest pałac w Stolcu?

[andrzej.lazowski]

Pałac w Stolcu stoi pusty od 4 lat!

[Gość: Ciekawy]

Pałac w Stolcu jest obecnie własnością starostwa Polickiego i tam
trzeba kierować wszelkie pytania dotyczące tego obiektu.

[Gość: Ciekawy]

Mało kto wie że obok pałacu w Stolcu znajduje się zabytkowy
spichlerz, który jest systematycznie dewastowany przez złomiarzy.
Jeśli nic sie w tej sprawie nie zrobi to wkrótce będzie można
podziwiać malowniczą ruinę spichlerza.Fotografię tego obiektu
zobaczyć można na Ponoramio - Fotografie Świata.

[andrzej.lazowski]

No tak pilnowany jest tylko pałac.

[Gość: zmęczony]

Oszołom podszywający się pod żonę.pijaka przecież już wyrywa asfalt z ulicy, jako komunistyczny relikt przeszłości. Zatem i może uważać, do czego wymiar sprawiedliwości ma lub nie służyć.... równie nielogiczne jak pierwsze oszołomstwo.

może przygłupy urzędnicze czyn społeczny założą?

[Gość: zmęczony]

Może nikt-nic-niemogący Pan Urzędnik weźmie dupę w troki i pójdzie chociaż zabezpieczyć to co jeszcze zostało? W ramach czynu społecznego, skoro jest zbyt głupi, żeby do skutecznie załatwić na poziomie urzędniczym? Trzonek łopaty, kalosze i rękawice - i przynajmniej podeprzeć co jest do podparcia a obłożyć papą i ogrodzić... rozumiem, że zrobienie tego na koszt Belga przerasta przygłupów...

Zamek w Swobnicy

[roman.czejarek]

Kiedy pierwszy raz byłem w Swobnicy zamek jeszcze stosunkowo łatwo
dało się uratować. To było na przełomie 1989/1990. Potem z rosnącym
smutkiem obeserwowałem jak wszystko niszczeje... Sam (jestem
dzienikarzem) pisałem o tym wielokrotnie, najpierw w szczecińskich
lokalnych gazetach, potem w prasie ogólnopolskiej. Po mnie wiele
razy pisali i bronili zamku inni.
W minionym roku wiosną napisałem ksiażkę o zamku (Swobnica-
Wildenbruch, Wyd. Czas Przestrzeń Tożsamość, Szczecin 2007). To
trochę taki przejaw bezsilności bo więcej nie mogę zrobić. Wtedy
jeszcze skrzydło, które teraz sie zawaliło stało.
Jestem ciekaw co jeszcze musi się wydarzyć by ktoś się opamietał i
dał temu miejscu szansę!? Pisząc o turystyce i zabytkach sporo
wędruje po Polsce. Na Śląsku, zwłaszcza w okolicach Wrocławai i
Jeleniej Góry wyremontowano wiele podobnych obiektów. Każdy ma teraz
opiekuna lub sensownego właściciela, są tam najczęściej hotele i
bardzo dobrze prosperują. W okolicach szczecina jest tylko jeden
pałac-hotel (Maciejewo) a astronomicznych, na normalną kieszeń,
cenach. Czy nie stać nas na więcej? Czy nikt nie widzi szansy w
zrobieniu ze Swopnicy perełki? Jeszcze nie wszystko się zawaliło!

Roman Czejarek
więcej o zamku i książce na mojej stronie:
www.czejarek.pl/swobnica/

PS zauważyłem, że na Forum jest też drugi wątek w tej samej sprawie.
Ale chyba nie ma sensu mnożyć bytów.

[pismak_logowany]

Roman, no właśnie. Odwiedzałem swobnicki zamek wiele razy w
dzieciństwie. Z Gryfina miałem stosunkowo blisko rowerem. Doskonale
pamiętam drzewo rosnące na wieży, ryzykowne spacery po belkach
stropowych, niszczejący zabytkowy kominek, z którego kiedyś zabrałem
do domu na pamiątkę płytkę (sic!) i drabiny, które ustawialiśmy na
oknach wieży, żeby wejść na samą górę. Skandal! Nie powinniśmy mieć
możliwości nawet podejść do zabytku! Ktoś powinien dbać o ten
myśliwski dworek! Mamienie polem golfowym to stary, zgrany chwyt. A
dziś, to bolesne, bardzo przykre... Czy coś da się jeszcze uratować?

[e-mail]

[roman.czejarek]

Byłem tam w minioną niedzielę i widziałem na własne oczy :(((
Zdjęcia są na mojej stronie www.czejarek.pl/swobnica
Romek

[krzysztofsf]

Kiedys czytalem, ze cwaniakowano kupujac zabytek (artykul dotyczyl zabytkowych dworkow) po cenach preferencyjnych (zabytek do renowacji) a nastepnie doprowadzano do ruiny zeby panstwo "przymusowo" odkupilo juz po cenach wynikajacych z wyceny wartosci gruntow i innych parametrow traktujacych obiekt jako budynek a nie zabytek.
Moze tutaj wlasciciel chce doprowadzic do czegos takiego?

[Gość: joe]

Przepraszam ale nie runął... i skoro jest taki słynny to czemu go
jeszcze nie odrestaurowali? znam te sprawę bo sam walczę o niego...

Zapraszamy Ministra!!!

[cpt_stowarzyszenie]

www.cpt.org.pl/aktualnosci.php?subaction=showfull&id=1205826119&archive=&start_from=&ucat=1&

to Polacy tak zdewastowali ten zamek ?

[felix_macierewicz]

załamka

[cpt_stowarzyszenie]

Raczej właścicielem jest jakiś BELG!

Czy ludzie z forum mają pomysł jak uratować zamek?

[andrzej.lazowski]

Trudne pytanie?

[Gość: kiełbaska]

Ja mam! Uchwalić ustawę i rozpisać przetarg na markę zamku, a
następnie powołać komisję i pełnomocnika ds zamku, by zaraz po tym
uchwalic budżet potrzebny dla sfinansowania budowanej struktury. I
wtedy pojechac na urlop na szlak zamków we Francyi.
Resztę powiem jak wrócę.

[andrzej.lazowski]

tylko jeszcze jakis festyn z kielbasa trzeba zrobić

[Gość: kiełbaska]

No, ma się rozumieć! Bal zawsze władza lubi zrobić. Jakieś nagrody
rozdac za przyszłe oczekiwane (lub nie) załugi.

[andrzej.lazowski]

A poważnie?

[Gość: v2]

można tylko pogadać

[Gość: Ciekawy]

pl.wikipedia.org/wiki/Grafika:Swobnica_%28js%292.jpg

[andrzej.lazowski]

Szkoda, że SZCZECINIANIE nie bywają w takich miejscach jak Swobnica.
Swobnica potrzebuje zainteresowania. A nasze Stowarzyszenie CPT
przynajmiej będzie przypominało wszystkim o takim obiekcie.

[swantevit]

a co do Swobnicy maja szczecinianie?
Ja tam bylem a zamek i tak sie zawalil..
Szczecinianie wola remontowac swoje kosciolki i inne przybytki Boga
i jego zolnierzy na ziemii.
To jest efekt polityki kulturalnej Wojewodztwa i panstwa.

[andrzej.lazowski]

Latem zorganizujemy wyjazd do Swobnicy, ustalę to jeszcze z Michałem
Rembasem. Oczywiście, że lepiej było zainteresować tym zamkiem jakąś
fundację.

[Gość: Gutmacher]

Przyłaczam się do życzeń! Za czyje pieniądze jątrzysz? Chyba nie za
własne w godzinach pracy?!

[andrzej.lazowski]

Nie za twoje!

[andrzej.lazowski]

A ktoś normalny na forum ma pomysł na Swobnicę?

[swantevit]

Andrzej, nie obrazaj ludzi. Tu jest wiecej normalnych ludzi jak tam..
bioracych pieniadze za odpowiedzialnosc..
Swobnica do stosunkowo duzy obiekt, ktorego odbudowa kosztowalaby co
najmniej kilkanascie milionow zlotych. Zadna osoba nie wsadzi tam
takich pieniedzy.
Gdyby nam jako spolecznosci Pomorza zalezalo na tym obiekcie to po
odbudowie nalezaloby zasiedlic ten obiekt, Czym/kim?
Np lokalne instytucje publiczne,
przedszkole/szkola/biblioteka/muzeum/komisariat policji/inna
placowka dydaktyczno-naukowa/ czy wszystkie razem wziete..
Obiekt nie moze stac pusty, a jedna mala instytucja nie udzwignie
utrzymania.

[andrzej.lazowski]

Ale ja nie obrażam! Ja staram się, by obiekt był! Próbujemy
wszystkich normalnych metod: wydalismy książkę o zamku, zrobilismy 6
promocji (Szczecin, Banie, Swobnica, Chojna, Chwaszczany i gdzieś
pod Czaplinkiem), zaprosilismy do napisania (specjalnie)
dziennikarza CZejarka, który zajmuje się tym tematem od lat.
Czejarek mieszka w Warszawie. Obiecał, że też tym tematem się
zajmie, ma własną stronę na temat Swobnicy. Piszemy listy otwarte.
Gazeta Chojeńska nas wspomaga. Rozmawiałem z konserwatorem, władzami
(pomagaja i zwracają teraz uwagę). Były w Baniach spotkania. Mamy
świadomość, że są to wielkie pieniadze, by uratować ten obiekt. W
szkole podstawowej w Swobnicy w grudniu zrobilismy spotkanie z
dzieciakami, by uczulić je na temat tego obiektu. Dzieci wykonały
rysunki na temat zamku.
Teraz jak ściana zawaliła się, postanowiliśmy uruchomić władze
centralne. Może one pomogą. Wcześniej bo już w styczniu prof.
Białecki napisał list do Ministra.
Nie chcemy nikogo obrażać.
Też czasami się zastanwiam po co to robimy?

Pozdrawiam
Andrzej Łazowski
Stowarzyszenie CPT

[swantevit]

andrzej.lazowski napisał:
Też czasami się zastanwiam po co to robimy?
'''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''
Praca na rzecz kolektywu rzadko bywa doceniana, szczegolnie jezeli
nie przynosci spektakularnego sukcesu i nie jest prowadzona na rzecz
KK, lub pod jego kuratela..

[andrzej.lazowski]

?

[swantevit]

!

[andrzej.lazowski]

Aż przecierałem monitor :) i nic nie zrozumiałem :(

[swantevit]

"Laska panska na pstrym koniu jezdzi" czy cos takiego..

[andrzej.lazowski]

tak, tak a na okladce książki Swobnica/Wildenbruch Romana Czejarka
jest jeszcze widoczna ściana zamku, która zawaliła się tego roku.

Zapraszamy do Swobnicy

[andrzej.lazowski]

Trzeba się spieszyć... miejscowi dowiedzieli się, że cegła leży.

Trzeba się śpieszyć...

[roman.czejarek]

Miejscowi dowiedzieli się, że cegła leży... Niestety tak. Co gorsza cała
okolica jest zryta przez poszukiwaczy skarbów. NIc tam nie ma a oni i tak
uparcie kopią i kują. To też mnie martwi. Więc jak do tej pory to w praktyce
taki jest efekt szumu dotyczącego zamku. Innych ruchów nie widzę. Ciekaw jestem
kiedy oficjalnie na temat zawalenia sie skrzydła powie coś p. Konserwator.
Romek
www.czejarek.pl/swobnica

[andrzej.lazowski]

trzeba, tylko w ministerstwie długo się zastanawiają, czy ktoś z
centrali wyjedzie na prowincję. Wiesz może czekają na lepszą
pogodę ;))

[andrzej.lazowski]

www.pomorskiezamki.pl/page.php?site_p=zam&subsite=swobnica

[cpt_stowarzyszenie]

www.kroki.ps.pl/galeria/05odra/

szkoda zamku, ale tak już jest kolej rzeczy

[Gość: H56]

taniej jest wybudować nowy zamek, ale komu on miałby służyć i kto by
finansował jego utrzymanie ?
Takie przybytki łyka tylko kościół, oczywiście po odbudowaniu i
zapewnieniu dotacji na jego utrzymanie.

Pan Krzystek urodził się w Swobnicy?

[cpt_stowarzyszenie]

pl.wikipedia.org/wiki/Waldemar_Krzystek

[roman.czejarek]

TAK, zbierając materiały do książki rozmawiałem z Nim o tym. Ale nie
ma specjalnych wspomnień, bo jako młody chłopak mieszkał już w innym
miejscu. Swobnica nie ma zbyt dużo szczęścia, z drugiejs strony to
jest mała i biedna wioska w skromnej gminie, to czemu się dziwić.

Pozdrawiam
Romek
www.czejarek.pl/swobnica

[andrzej.lazowski]

Ktoś jeszcze pochodzi ze Swobnicy?

[cpt_stowarzyszenie]

Takie oto zainteresowanie obiektem, postaramy się zorganizować latem
wyjazd studyjny do Swobnicy z cyklu: Czas na podróż. Mamy nadzieję,
że po wizycie na miejscu urodzą się pomysły.

Swobodnie o Swobnicy

[cpt_stowarzyszenie]

Gazeta Chojeńska:

Swobodnie o Swobnicy


Na naszych łamach inicjujemy kolejną debatę. Zapraszamy do niej
tych, którym leży na sercu los wspaniałego zamku joannitów w
Swobnicy (gm. Banie), który na naszych oczach rozsypuje się w ruinę.
Czy jako świadkowie tego procesu nie powinniśmy – nawet my, zwykli
mieszkańcy naszego regionu, odczuwać odpowiedzialności za ten stan
rzeczy? Odpowiedzialności także wobec naszych dzieci i kolejnych
pokoleń? Bo nie potrafimy zadbać i zachować tego bogatego
dziedzictwa, które historia przekazała w nasze ręce. Szczególną
odpowiedzialność powinny odczuwać osoby pełniące funkcje publiczne:
minister kultury, konserwator zabytków, wojewoda, starosta, wójt,
sołtys, radni.
Redakcja "Gazety Chojeńskiej"





---------------------------------------------------------------------
-----------

Swobodnie o Swobnicy
Stowarzyszenie Czas Przestrzeń Tożsamość wspólnie z „Gazetą
Chojeńską” podejmuje kolejne wyzwanie. Tym razem chcemy swobodnie
porozmawiać o zamku w Swobnicy pod hasłem SWOBODNIE O SWOBNICY.
Liczymy, że zamieszczane tu teksty zainspirują nas wszystkich do
stworzenia dobrych rzeczy dla przyszłości tego miejsca.

Jest rok 2040. Szczecińskie „Pływające ogrody” na zatartym już
pograniczu polsko-niemieckim rozrastają się, dochodzą w okolice
Cedyni. Nasze dzieci przejęły już od nas władzę w samorządzie,
zarządzają stworzonymi przez nas mniejszymi i większymi firmami.
Siedzimy sobie wygodnie na emeryturze lub nadal pracujemy. Od
kilkunastu lat panuje moda na Pomorze. Z nowoczesnych
wielkomiejskich miast, m.in. z Berlina, Szczecina, Gorzowa i
Słubfurtu (Słubic/Frankfurtu) co tydzień wylewa się ogromna ilość
turystów na małe miasta i wsie. Dogodna nowoczesna linia łączy
większe ośrodki, m.in. Chojnę. Kościół Mariacki przyciąga gości
poprzez różnorodną ilość imprez kulturalnych. Nieopodal miasta można
zwiedzać zamek w Swobnicy. Podobnie jak kościół Mariacki,
podźwignięty z ruiny blisko 40 lat temu…

Czy taką przyszłość zobaczy turysta w naszym regionie? I czy w
przyszłości jest miejsce dla zamku w Swobnicy? Czy nasze pokolenie
jest odpowiedzialne za zaniedbania naszych rodziców i dziadków? Czy
my mamy moralny obowiązek wspomagać lokalne społeczności i dbać o
przejęte mienie? Czy szczecinianie nie powinni zainteresować się
takim miejscem, jakim jest zamek w Swobnicy? Czy Szczecin – stolica
regionu – może przyczynić się do normalności takiego miejsca? A może
lokalna społeczność zainteresuje się swoim otoczeniem? Można
powielać pytania, ale liczymy, że to Państwo będą zadawać trudne
pytania i proponować pewne rozwiązania.

Teraz, po wydaniu w 2006 roku książki o Swobnicy, spoglądamy na tę
publikację i nachodzi nas refleksja. Jakie mieliśmy ogromne
szczęście, że widzieliśmy zamek tuż przed zawaleniem się ściany!
Oglądamy okładkę i rzuca nam się w oczy fragment południowej ściany
zamku. Teraz jej już nie ma! Zawsze człowiek się zastanawia:
dlaczego takie obiekty niszczeją przy pełnej akceptacji otoczenia?
Dlaczego nasze społeczeństwo nie ma inicjatywy?
Zdajemy sobie sprawę, że mimowolnie, wraz z kryzysem zamku, jego
upadkiem, kryzys przechodzi również żyjąca w jego cieniu
społeczność. Tak się działo już wcześniej, gdy swobnicki zamek
przechodził różne koleje losu. Tak więc odbudowę swobnickiego zamku
musimy zacząć od wsparcia lokalnej społeczności. Zbudowanie zespołu
lokalnych liderów, a wokół nich grupy zapaleńców organizujących
różnego typu imprezy – to nie tylko sposób na integrację
mieszkańców, znalezienie zatrudnienia, ale i przyciągnięcie
mieszkańców Szczecina i okolic. Wzrost społecznego znaczenia zamku
może spowodować wzrost zainteresowania inwestorów jego odbudową (czy
to prywatnych, czy to publicznych). To ważne, by przestrzeń wokół
zamku nie była martwa. Czy to może się udać? Może. Udało się już w
Nowym Warpnie, gdzie udało się zaktywizować lokalną społeczność,
wyłonić lokalnych liderów, wdrożyć strategiczne planowanie działań
oraz zbudować wioskę tematyczną w Brzózkach – wioskę dobrej energii.
W ubiegłym roku przygotowaliśmy wniosek na sfinansowanie podobnych
działań w Swobnicy w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki na
wzmocnienie społeczności lokalnej wokół swobnickiego zamku –
niestety, wtedy nie uzyskał on dofinansowania, spróbujemy złożyć go
ponownie w tym roku. Dzięki temu projektowi chcielibyśmy wzmocnić
lokalnych liderów, zaktywizować mieszkańców, wypracować plan
działań, wypromować jedną z imprez lokalnych zintegrowaną ze
swobnickim zamkiem.

Liczymy że dzięki takim działaniom będzie można obecnie odbudować
społeczną świadomość świetności zamku. Bo przecież zamek to nie
tylko mury za dziurawym płotem. To przede wszystkim ludzie żyjący
wokół niego. I liczymy na ich pomysły i twórcze działania.


Andrzej Łazowski i Antoni Sobolewski (Czas Przestrzeń Tożsamość)

[Gość: chojna]

Tutaj o tym nie można swobodnie.

[Gość: chlop ze swobnicy]

Cegła jest potrzebna całej okolicy, z tego zbudowałem pomieszczenia
dla świń.

[switonemsi]

No już nie gadaj głupot!

[Gość: rom]

W Szczecinie jest więcej tematów niż jakaś tam Swobnica, np. na
ulicy Św. Ducha - piękna narożna kamienica. To trzeba ratować!

Swobodnie o Swobnicy (4)

[cpt_stowarzyszenie]

Kto za to zapłaci?
Pod koniec czerwca 1945 r. na swobnickim zamku znalazło schronienie
liczne grono wojennych rozbitków. Polacy trafiający w to miejsce z
różnych stron świata znaleźli niezwykle atrakcyjne warunki
zamieszkania, bowiem nie tylko umeblowany, solidny dach nad głową,
ale i sprzęty codziennego użytku pozwoliły na szybkie
zagospodarowanie się na tym "Dzikim Zachodzie". Z opowieści żyjących
dziś jeszcze świadków tamtych czasów wyłania się obraz solidnego ni
to pałacu, ni to zamku obronnego, położonego malowniczo na półwyspie
jeziora, nieopodal dużej wsi Swobnica, otoczonego parkiem, ogrodami
i polami uprawnymi. Mieszkać w pałacu! Takie marzenia spełni nasza
ludowa władza!
Jednak co do zamku Wildenbruch władza ludowa miała inne plany. Może
to jest i zabytek, jak krzyczą jajogłowi okularnicy, ale nie nasz
polski, tylko poniemiecki, wręcz faszystowski. Ponad 900 hektarów
gruntów uprawnych, na których wstrętny Niemiec zmuszał do
niewolniczej pracy również Polaków, teraz należeć będzie do ludowej
ojczyzny, czyli do nas wszystkich. Na pałacowych pokojach ulokuje
się urzędników Państwowego Gospodarstwa Rolnego, a pozostałe
pomieszczenia wykorzysta na różnego rodzaju działalność. Mogą tam
powstać warsztaty, magazyny, a nawet obora i chlewnia, a co?

Chyba nie pomylę się, gdy stwierdzę, iż w tym właśnie czasie
rozpoczęła się, będąca niejako do przewidzenia, agonia starego
zamczyska.
12 lat po wojnie urzędnicy od zabytków zauważyli w Swobnicy "mienie
o dużej wartości" i wpisali je do odpowiedniego rejestru. Rejestr
ten do dziś jest urzędniczym pancerzem, ochraniającym historyczne
obiekty przed czyhającym ze wszystkich stron zagrożeniem. Tyle
tylko, że jest to pancerz dawno już przerdzewiały. Urzędnicy zlecali
inwentaryzacje "obiektu", historycy pisali mądre prace, PGR
wykonywał plany "przed terminem", a zamek niszczał w cichej agonii.
Słońce nad zamkiem zaświeciło jeden jedyny raz, "za Gierka", kiedy
to "Polska rosła w siłę, a ludziom żyło się dostatniej". Dostatniej,
nie dostatnio. Planowana przebudowa zamku na dom wczasowy skończyła
się w fazie papierowego projektu, a zamek niszczał już w
zastraszającym tempie. Nie nadawał się w tym momencie nawet na
biura, choć od biedy jeszcze można w nim było magazynować zboże.
Jednak już niedługo...

Co było dalej, wszyscy wiemy. I choć od 15 września 1992 r. zamek
swobnicki ma określonego imieniem i nazwiskiem właściciela, to tak
naprawdę od 60 z górą lat nie ma swojego gospodarza. Żal ściska
serce, gdy co jakiś czas odważę się odwiedzić ukochane "zamczysko na
Dzikich Błotach". Żal ściska serce, gdy przeglądam domowe archiwum
fotograficzne, rejestrujące "polskie" losy zamku. Cóż z tego, że tu
i ówdzie odzywa się głos wołający o ratunek. Dziś jest to już głos
wołającego na puszczy.

Zapisane w urzędniczym rejestrze w roku 1957 "mienie o dużej
wartości" zostało zdefraudowane. Do pisanej historii zamku po
imionach rycerzy, dostojników, margrabiów i książąt trafić muszą
także imiona i nazwiska urzędników od ochrony zabytków, dyrektorów i
kierowników PGR, naczelników i wójtów - słowem tych wszystkich,
którym się "nie chciało". Nie chciało się im należycie spełniać roli
gospodarza i nadzorcy, nie chciało się im narażać urzędniczej
kariery dla ratowania "niesłusznego ideologicznie obiektu", nie
chciało się im z nikim zadzierać... Zawarte w tytule pytanie odnosi
się właśnie do tych ludzi, tyle tylko, że jest to pytanie
retoryczne, więc odpowiedzi nie będzie...
Po zrujnowanych, pustych komnatach hula wiatr, przez oczodoły
wyrwanych okien zacina deszczem, a zimą zawiewa śniegiem. Czarny
kocur próbuje straszyć nieproszonych gości, którzy przeszkadzają mu
w jego sprawkach. Niespodziewanie pojawia się i równie tajemniczo
znika, nie reagując na żadne kici, kici. W tym zamczysku łatwo można
poczuć się intruzem, chociażby ze względu na jego obecnego
właściciela - przypadkowego, nieodpowiedzialnego.
Za oknami, w koronach umierających wraz z zamkiem drzew, złowrogo
huczy zimny wiatr, wśród ruin znowu przemyka jak duch bezszelestnie
czarny kocur. Przystanął na chwilę, a w jego oczach pojawił się
niemy wyrzut. Przez chwilę wydawało mi się, że błysnął w nich także
dumny, książęcy majestat...
Marian Anklewicz



---------------------------------------------------------------------

Autor jest gryfińskim regionalistą. W ub. roku ukazały się jego
przewodnik po Gryfinie pt. "Miejski Szlak Historyczny" oraz książka
o organach Barnima Grüneberga w tamtejszym kościele NNMP. Na lutowym
festiwalu "Włóczykij" z uznaniem widzów spotkała się jego gawęda o
tajemniczych szachownicach na kamiennych kościołach
średniowiecznych. Teraz pracuje nad serią tomików o historycznych
wędrówkach po Ziemi Gryfińskiej.

Swobodnie o Swobnicy (5)

[cpt_stowarzyszenie]

Swobodnie o Swobnicy


Zmotywowany przez Andrzeja Łazowskiego ze Stowarzyszenie Czas
Przestrzeń Tożsamość do uczestnictwa w debacie SWOBODNIE O SWOCNICY
(skrót SOS!!!) na temat zamku w Swobnicy czynię to z nadzieją, że
wspólny głos jej uczestników przyczyni się do zachowania tej
niezwykłej budowli, o której dwukrotnie pisałem na łamach Kuriera
Szczecińskiego.

Uważam, że do wyjątkowego znaczenia zamku w Swobnicy nie trzeba
dłużej nikogo przekonywać. Dość powiedzieć, że jego historia jest
częścią dziejów Europy i jej kulturowego dziedzictwa. Z tego powodu
warto go zachować na przykład w celu przekazywania wiedzy o tym
dziedzictwie. Aby tak się stało, niezbędne jest nawiązanie
porozumienia z jego prywatnym właścicielem, zapytanie go o jego
plany odnośnie dalszego losu budynku, o planowane prace na rzecz
uchronienia go przed zniszczeniem i o to, czy jest zainteresowany
współpracą zmierzającą do wykorzystania jego kulturowych i
historycznych walorów. Wydaje się, że nie ma innej drogi oprócz
takiego konstruktywnego porozumienia, w którego zbudowanie winny się
zaangażować władze oraz instytucje odpowiedzialne za ochronę
zabytków, wspierane przez zainteresowane instytucje pozarządowe i
pasjonatów. Alternatywą w tym względzie jest partnerstwo publiczno –
prywatne, a takie porozumienie, taki „okrągły stół” z udziałem wyżej
wymienionych podmiotów, pozwoliłby nakreślić ramy i program działań
m.in. na rzecz pozyskania niezbędnych funduszy.

To długa i niełatwa droga. Warto jednak podjąć ten wysiłek, bo
korzyści płynące z wykorzystania kulturowych walorów zamku trudno
przecenić. Mógłby być przecież elementem edukacji o dziejach zakonów
rycerskich, o praktykach stosowanych wobec osób posądzanych o
kontakty z nieczystymi siłami oraz miejscem związanych z tym wystaw,
prezentacji, konferencji naukowych i popularyzatorskich. Faktem
jest, że w naszym regionie, tak mocno związanym z istnieniem zakonów
rycerskich, nie mamy stałej ekspozycji przedstawiającej ich dzieje i
dokonania na tych ziemiach. Zamek w Swobnicy ze znanych względów
wydaje się być idealną lokalizacją dla takich działań. Trzeba do
nich przystąpić jak najprędzej, ponieważ budynek wymaga niezbędnych
remontów, a upływający czas działa na jego niekorzyść.

Postuluję zwołanie „okrągłego stołu” dla zamku w Swobnicy, wokół
którego zasiądą wszystkie zainteresowane podmioty i wspólnie określą
koncepcję turystyczno – naukowego wykorzystania obiektu, potencjalne
koszty tej operacji i możliwości jej sfinansowania z różnych
źródeł. Wierzę, że właściciel nieruchomości, który jesienią
ubiegłego roku zabiegał o ministerialną dotację z
programu „Dziedzictwo kulturowe – Priorytet I Ochrona zabytków”,
również będzie zainteresowany udziałem w tym przedsięwzięciu.
Uważam, że warto to zrobić dla naszego regionu, dla naszej generacji
jak i dla tych, którzy będą tu żyć i pracować w przyszłości.

Remigiusz Rzepczak

Autor mieszka w Mieszkowicach, jest nauczycielem w gimnazjum,
dziennikarzem Kuriera Szczecińskiego i miłośnikiem dziejów regionu.

[cpt_stowarzyszenie]

Swobodnie o Swobnicy (2)


Pierwszy raz przyjechałem do Swobnicy jako młody reporter Polskiego
Radia w Szczecinie pod koniec lat osiemdziesiątych. Było to w chwili
gdy zamek stał już pusty, a na podwórzu walały się resztki maszyn
dawnego PGR. Lokalne władze martwiły się co będzie dalej bo nikt nie
miał dobrego pomysłu. Ale w Polsce zmieniał się wtedy ustrój i
Swobnica specjalnie już nikogo zbytnio nie obchodziła. Była przecież
ważniejsze sprawy.



Drugi raz przyjechałem z mikrofonem w chwili sprzedaży zamku nowemu
właścicielowi z Niemiec. Na fali kapitalistycznych przemian dawny
PGR złapał szczęście za nogi i przekazał ruinę bogatemu inwestorowi
z zachodu. Tak przynajmniej mówiono dziennikarzom. Nad Swobnicą
latał helikopter z wycieczkami, na dziedzińcu pieczono kiełbaski
oraz lano do plastykowych kufli niemieckie piwo. Łopotały
trójkolorowe flagi i wszyscy wydawali się szczęśliwi.

Niecały rok później czar prysł. Okazało się, że PGR nie miała prawa
sprzedać zamku. Majątek odebrała gmina i przekazała następnej
chętnej osobie. Znów snuto piękne plany o wielkim ośrodku
wypoczynkowym oraz o żaglówkach pływających po oczyszczonym z
zarośli jeziorze. Miało być kolorowo choć już nie tak szybko jak
zapowiadano to wcześniej. Ja nagrałem kolejny ciekawy reportaż.
Niedługo potem przeniosłem się na stałe do Warszawy i moje kontakty
ze Swobnicą bardzo osłabły.

Kilka lat później podróżując służbowo po Pomorzu Zachodnim
postanowiłem odwiedzić dawne strony i zobaczyć jak wyremontowano
zamek. Zamiast eleganckiej bramy wjazdowej już z daleka zobaczyłem
zardzewiałą furtę, a chwilę później poznałem pachnącego tanim piwem
nocnego stróża. W oddali straszyły zabite deskami okna zrujnowanego
zamku. O remoncie oczywiście nikt tu nie słyszał.

Powoli Swobnica stała się moja pasją. Pisałem do władz, namawiałem
lokalnych działaczy, tłumaczyłem że musi działać Konserwator
Zabytków. Bezskutecznie. Ponieważ jestem dziennikarzem jedyne co
mogłem zrobić to publicznie pisać i mówić o zamku. W 2006 wspólnie
ze Stowarzyszeniem Czas Przestrzeń Tożsamość oraz Andrzejem
Łazowskim wydałem książkę „Swobnica – Wildenbruch”. Za własne
pieniądze zrobiłem też stronę internetową. Myślałem, że to wystarczy
by ktoś wreszcie na poważnie pomyślał o niszczejącym zabytku.
Okazało się tylko, że jestem bardzo naiwny.

Mija 20 lat, a w Swobnicy dalej nic się nie dzieje. W tym czasie
kilkanaście takich samych całkowicie zrujnowanych zabytków na Śląsku
zamieniono w przepiękne hotele. To na Śląsku, bo na Pomorzu
Zachodnim, na dawnym zamku Wildenbruch runęło jedno skrzydło. Od
czasu do czasu moją skrzynkę mailową zasypują kolejne listy z
pytaniami. Nie wiem dlaczego ale właśnie do mnie wielu oburzonych
ludzi kieruje uwagi w stylu: „Byłem tam i widziałem jak to
niszczeje! To skandal! Dlaczego nic Pan nie robi?” A co mam robić? –
odpowiadam. Czy ja jestem gminną władzą odpowiedzialną za zamek? Czy
jestem wojewódzkim Konserwatorem Zabytków? Czy mam worek z
pieniędzmi?

Swobnica jest wyjątkowym miejscem. To perełka jakich w tej okolicy
jest bardzo niewiele. Niby wszyscy zainteresowani to widzą ale...
ale nic się nie dzieje. Ciekawe co napiszę za następne 20 lat? Czy
będzie jeszcze o czym pisać?


Roman Czejarek
www.czejarek.pl/swobnica

[cpt_stowarzyszenie]

www.kurier.szczecin.pl/Art.aspx?a=18970

[Gość: zycie]

A mury runą runą!

Swobodnie o Swobnicy (3)

[cpt_stowarzyszenie]

Z katalogu śmiertelnych zagrożeń dla zabytków

Z zainteresowaniem przyjąłem zaproszenie do debaty pod tytułem:
Swobodnie o Swobnicy. Przypadek zamku w Swobnicy, który popada w
ruinę mimo zainteresowania wielu osób, instytucji i organizacji nie
jest odosobniony. Od wielu lat organizuję wspólnie z partnerami z
Polski i z Niemiec konferencję ANTIKON, poświęconą
architektonicznemu dziedzictwu pogranicza, a szczególności
architekturze ryglowej. W podróżach studyjnych zatrzymywaliśmy się
niejednokrotnie przy obiektach będących w pułapce niemożności.
Niszczejących, niszczonych, dewastowanych, umierających na naszych
oczach. Próbowaliśmy wyjaśnić jakie są zagrożenia dla zabytków,
jakie są przyczyny niemożności. Próbowaliśmy je nazwać i
sklasyfikować. Poniżej prezentuję dwa śmiertelne zagrożenia dla
zabytku.

1. Mały zabytek na drogiej działce
Przykładem tego śmiertelnego zagrożenia są losy zagrożenia
pięknego, historycznego budownictwa drewnianego z przełomu XIX i XX
wieku na tzw. Linii Otwockiej (w miejscowościach znajdujących się w
pobliżu Otwocka wzdłuż linii kolejowej od Wawra do Śródborów.
Budownictwo to charakteryzuje unikalny na światową skalę styl
architektoniczny, zawierający elementy tradycyjnego budownictwa
mazowieckiego, rosyjskiego i alpejskich schronisk. Dla stylu
charakterystyczne są drewniane ażurowe zdobienia werand i ganków
oraz szpiczaste zwieńczenia dachów. Styl ten został nazwany przez
Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego -„świdermajerem”, który w
dowcipny sposób połączył nazwę rzeki Świder z nazwą mieszczańskiego
stylu Biedermeier.
Co roku płonie kilka lub kilkanaście obiektów. Pożary całkowicie
niszczą tę architekturę. Dlaczego? Obiekty są wpisane do rejestru
zabytków, ich remont, zgodnie ze sztuką konserwatorską kosztuje
sporo. Wyremontowane mogą pełnić funkcję mieszkaniową zaledwie dla
kilkuosobowej rodziny, są bowiem niewielkie. Ujemna rentowność
inwestycji odwraca uwagę potencjalnych właścicieli od budynku, ich
uwagę przyciąga wysoka wartość działki na której stoi. Potrzebne są
bowiem tereny pod budownictwo mieszkaniowe, szczególnie kilka
kilometrów od Warszawy.
2. Duży zabytek na taniej działce.
Przykładem tego śmiertelnego zagrożenia jest zamek w Swobnicy.
Remont obiektu może kosztować krocie. Kilkanaście milionów lub
więcej. Położenie Swobnicy z dala od dużych aglomeracji i tras
turystycznych, brak innych atrakcji typu: duże jezioro, wybrzeże,
góry wymaga od potencjalnego inwestora bardzo dużych nakładów i
unikalnego pomysłu, by w tak dużym obiekcie prowadzić działalność
gospodarczą godną jego atrakcyjnej historii. Ponadto dodatkową
barierą są oczywiste ograniczenia konserwatorskie.
Dlatego właściciel cierpliwie czeka na zawalenie się obiektu.
Prawdopodobnie naiwnie sądząc, że działka z ruiną nie nadającą się
do odbudowy zdrożeje.
Gdyby swobnicki zamek stał w Otwocku już dawno byłby ekskluzywnym
hotelem „Templariusz”, a jego właściciel chlubiłby się swym wielkim
wysiłkiem inwestycyjnym dla przywrócenia świetności. Nie jest to
niestety możliwe.
Jest za to możliwe przenoszenie zabytkowych „świdermajerów” do
sąsiednich miejscowości na działki tańsze. Nikt tego jednak nie
czyni bo pożar jest rozwiązaniem tańszym.

Marek Sztark

[cpt_stowarzyszenie]

Europejskie Dni Dziedzictwa na odsiecz zabytkom

A Swobnica?

[Gość: ob]

A co na to konserwator i władze gminy?

[saarciaa6]

Witam. Chcicałabym uzyskac kontakt z osobą która zna histroie tego zamku. prosze bardzo wazne. [e-mail]

[Gość: sedina]

to napisz do Romana Czejarka

finis coronat opus

[Gość: sic]

I to runął w wolnej najjaśniejszej RP, bez pomocy innych obcych sił
w dziele zniszczenia

[swarozyc]

W dziele niszczenia jestesmy lepsi niz w dziele tworzenia...


Tak trzymac!

[Gość: Pom.Zach-zawsze po]

Czy ktoś pofatygował się policzyć ILE ZAMKÓW/DWORKÓW zniszczyliśmy od
kwietnia 1945r, na Pomorzu Zachodnim?

[Gość: niemiec]

a ile kosciołów zniszczyli niemcy w czasie okupacji

[cpt_stowarzyszenie]

wwwNa odsiecz zabytkom

„Mienie dużej wartości”

Przez sześćset lat stał w Swobnicy zamek. Stał niewzruszenie bez
względu na dziejowe burze i kataklizmy żywiołów, ominęły go kule
szwedzkie i bomby radzieckie. Śmiertelne ciosy otrzymał dopiero od
polskiej administracji różnego szczebla i autoramentu. Kiedy 31
marca 1957 roku ówczesny wojewódzki konserwator zabytków mgr Henryk
Dziurla uznawał oficjalnie zamczysko za zabytek, było to „mienie
dużej wartości” podlegające szczególnej ochronie. O tym jak
ta „szczególna ochrona” wyglądała świadczy dziś stan „obiektu
chronionego prawem”.

Do dnia 9 lipca 1990 roku pojoannicki zamek w Swobnicy należący do
Skarbu Państwa wykorzystywany był przez Kombinat Państwowych
Gospodarstw Rolnych w Grzybnie. Wykorzystany został do cna, a
jeszcze „rzutem na taśmę” dyrektor kombinatu Tadeusz Sawicki chciał
na nim zarobić. Jak się okazało, zupełnie nielegalnie. Pegeery
padły, a zamczysko z działką otoczoną umierającym jeziorem przejęła
na Zasób Gruntów gmina Banie. Rada Gminy już 23 października podjęła
uchwałę zezwalającą wójtowi Jerzemu Wiśniewskiemu na zbycie
tego „mienia dużej wartości”. A jaka to właściwie była ta „duża
wartość”?

Wycena szacunkowa z dnia 29 lipca 1990 roku sporządzona przez panią
inżynier Krystynę Żądło, biegłego z listy wojewody szczecińskiego,
opiewała w sumie na 7 778 623 435 złotych. Kwotę tą dla jasności
podam jeszcze słownie: siedem miliardów siedemset siedemdziesiąt
osiem milionów sześćset dwadzieścia trzy tysiące czterysta
trzydzieści pięć złotych. W nowych złotówkach, jeśli umiem liczyć,
jest to 777 862 PLN. Wkrótce wyceniono też działkę, na której stoi
zamczysko. Biegły ze Stargardu Szczecińskiego, mgr inż. Jan
Przesmycki określił jej wartość na 6 555 000 złotych, czyli
dzisiejsze 655 złotych i 50 groszy (!). Coś tam wart był również
drzewostan w otoczeniu zamku. Biegły ze Szczecina, Edmund Lepak,
wycenił go na 315 840 000 złotych (trzysta piętnaście milionów
osiemset czterdzieści tysięcy). Było nie było, nawet po kompletnym
wykorzystaniu (czytaj: zrujnowaniu) obiektu przez PGR nadal było
to „mienie dużej wartości”. Wójtowi i radnym bardzo się jednak
spieszyło. Tak bardzo, że koniec końców nieruchomość poszła w
prywatne ręce za równowartość obecnych 50 tysięcy złotych, czyli
jednego pokoiku bez kuchni w bloku mieszkalnym.

Dnia 9 grudnia 1991 roku zainteresowanie nabyciem zamczyska wyraził
przez swojego pełnomocnika obywatel Belgii Johannes Fridericus Maria
van Leendert. Kupi i wyremontuje zamek dając pracę wielu okolicznym
mieszkańcom pod jednym, skromnym warunkiem - gmina odsprzeda mu
także 236,23 hektara pobliskich gruntów. Ostatniego dnia stycznia
1992 roku Rada Gminy uchwaliła, że nabywcą zabytkowego zamku będzie
spółka „Johann van Leendert B.V.” z siedzibą w Maastricht. 29 maja
tego roku Leendert zawiązał jednak spółkę w Polsce „Johann van
Leendert” sp. z o.o. z siedzibą w Baniach i 15 września kupił
rzeczoną nieruchomość, na którą to okoliczność spisany został w
Gryfinie stosowny akt notarialny. Zamek w Swobnicy został sprzedany.
Co prawda nie temu podmiotowi prawnemu, o którym mówiła uchwała Rady
Gminy, ale podobnemu. W trzecim paragrafie umowy notarialnej stoi
zapis, iż nieruchomość kupuje pan Johann van Leendert w imieniu
spółki z ograniczoną odpowiedzialnością „Johann van Leendert” z
siedzibą w Baniach. Jeszcze tak przy okazji warto by było przytoczyć
tu wszystkie pisemne porozumienia i obietnice składane wójtowi i
radzie, ale chyba nie ma potrzeby. Integralną część umowy
notarialnej stanowi bowiem protokół uzgodnień spisany w tym samym
dniu 15.09.1992 roku, który unieważnia wszelkie wcześniejsze
porozumienia. Było, minęło, zaczynamy od nowa…

Cztery lata dostał aktem notarialnym Leendert na „zakończenie
remontu zespołu zamkowego.” Dziś, po upływie lat siedemnastu okazuje
się, że jeszcze go nie rozpoczął. Tango z Leendertem zaczęło
nabierać animuszu już po paru latach. Nie miejsce tu na opowieść o
figurach tego gorącego tańca. Interesuje nas wszak los „mienia dużej
wartości”. W tak zwanym międzyczasie, a dokładnie zaraz po zakupie
przez spółkę „Johann van Leendert” sp. z o.o. z siedzibą w Baniach
zabytkowego zamczyska, 236,23 hektara gruntów wokół niego kupiła
spółka „Dro – Dawidy Rabbits And Quaiel Ltd” z siedzibą w Dawidach
koło Warszawy. Dnia 3 lipca 1993 roku w księdze wieczystej założonej
na te działki jako właściciela wpisano już spółkę „Johann van
Leendert” sp. z o.o. z siedzibą w Baniach. Za lat kilka grunty te
obciążone zostaną hipoteką, ale co nas to obchodzi…

Również w międzyczasie „mienie dużej wartości” zmienia właściciela.
Zostaje nim „Johann van Leendert Poland” spółka z o.o. z siedzibą w
Gryfinie. Pomimo to w okresie od 8 grudnia 1997 do 13 marca 1998
toczą się rozmowy z Gminą Banie w sprawie przekazania gminie
nieodpłatnie zamku swobnickiego w formie darowizny. Jak wynika z
pism w tej sprawie, zamek chce oddać gminie spółka „Agro Bor” sp. z
o.o. z siedzibą w Gryfinie(?!). Kolejna zmiana właściciela w dniu 21
grudnia 1998 roku wiąże się na dodatek z oszałamiającym spadkiem
wartości „mienia dużej wartości”. Cóż się takiego dzieje? Otóż przed
notariuszem w Szczecinie staje pan Lech Kunicki działający w imieniu
i na rzecz spółki „Johann van Leendert Poland” sp. z o.o., oraz w
imieniu i na rzecz spółki „C.P. sp. z o.o. z siedzibą w Gryfinie i
oświadcza, że spółka „Johann van Leendert Poland” sp. z o.o. w dniu
31.07.1998 wniosła do spółki „C.P. sp. z o.o. własność nieruchomości
o wartości 15 000 złotych. Słownie: piętnastu tysięcy złotych! Tą
nieruchomością był nasz zabytkowy zamek, „mienie o dużej wartości”…

To jest tylko mały przyczynek do historii najnowszej pojoannickiego
zamczyska w Swobnicy. O innych działaniach i innych nazwiskach
napiszę w innym czasie i miejscu. Nadszedł najwyższy już czas, aby
zagrać sygnał do boju i ruszyć na odsiecz temu unikatowemu
zabytkowi. Administracja państwowa i samorządowa jak Piłat umyła
ręce i nie chce nawet rozmawiać na temat losów zamku, co osobiście
potwierdził nie tak dawno w Szczecinie minister Zdrojewski. Na
ratunek zamkowi postanowiło ruszyć grono osób z Gryfina, Stargardu
Szczecińskiego, Bań, Widuchowej, Berlina i Warszawy. W dniu 8
sierpnia tego roku spotkali się w Chwarszczanach, gdzie powołane
zostało do życia Stowarzyszenie „Zamek Swobnica”. Stowarzyszenie
liczące prawie trzydziestu członków założycieli skupia w swoich
szeregach osoby różnych profesji i środowisk połączone wspólną pasją
i ideą ratowania zabytkowego zamku. Tymczasową siedzibą
Stowarzyszenia jest miasto Gryfino.

Stowarzyszenie postawiło przed sobą liczne i odważne cele. Głównym
kierunkiem działalności będzie jednak podejmowanie zgodnych z prawem
działań zmierzających do uratowania zamku w Swobnicy przed
całkowitym zniszczeniem oraz jego rewitalizacja. Wszystkie pozostałe
wytyczne zawarte w Statucie Stowarzyszenia służyć mają temu celowi.
Założyciele zdają sobie sprawę, że obecna sytuacja zamku i jego
otoczenia sprawia, iż walka o jego uratowanie będzie prawdziwą
krucjatą, lecz od wytyczonego celu nie odstąpią. Działają na rzecz
ogółu społeczności i na pomoc tej szeroko pojętej społeczności
liczą, wszak dobra kultury są bezcennym skarbem, którego należy
strzec jak oka w głowie.

Marian Anklewicz

[cpt_stowarzyszenie]

czekamy na kolejne pomysły ratowania zamku.

www.gazeta.chojna.com.pl/index.php?id=swobnica_zamek