[LWW] Dwie formy czasu przyszłego w języku polskim

[kasiamat00]

Zostałam dzisiaj zabita pytaniem z polskiej gramatyki, więc szukam pomocy bardziej zorientowanych - a że jak wiadomo LWW, więc może znajdzie się ktoś, kto i to będzie wiedział.

W języku polskim dla czasowników niedokonanych mamy czas przyszły złożony: "będę...". No i właśnie, można powiedzieć "będę pisać" albo "będę pisała". Wiem, że obie formy są poprawne - czy istnieją jednak jakieś sytuacje, w których preferowana jest jedna z nich? Bo myślę nad tym od jakichś dziesięciu godzin i jedyne co zauważyłam u siebie, to preferencja formy "będę + bezokolicznik" dla aktywności (będę pisać, będę czytać, będę jechać...) oraz formy "będę + czas przeszły" dla stanów (będę chciała, będę mogła...). Przy czym nie jestem nawet w stanie powiedzieć, czy ta preferencja to tylko moja przypadłość, czy też coś bardziej ogólnego.

[kis-moho]

Wikipedia - jeżeli jej wierzyć - mówi, że forma z imiesłowem jest bardziej elegancka i precyzyjna. Ja zdecydowanie używam tej z bezokolicznikiem, być może dlatego, że elegancka nie jestem. Ale raczej będę gotować - a nie gotowała - zupę. Jeżeli jej po prostu nie ugotuję, oczywiście ;o)
Offtopowo: z czechami nie należy rozmawiać o gramatyce. Wpadłam parę dni temu w tą pułapkę i stwierdziłam, że zupełnie nie mam pojęcia o jakichkolwiek zasadach gramatycznych.

[kasiamat00]

Cóż, Czeszka uczy mnie czeskiego, a ja robię za referencyjnego native'a dla jej problemów z polskim ;) Gramatykę szkolną jakby nie było pamiętam całkiem znośnie, do tego ucząc się czeskiego uświadamiam sobie kolejne dziwactwa w polszczyźnie, zaczynając od tego, że "nie" zmienia rząd czasownika (w czeskim tego nie ma, więc za każdym razem jak mam powiedzieć "nemam ..." mam dłuższą chwilę zawahania).

[klymenystra]

O, tak tak - uczę się powoli czeskiego i muszę mocno się skupiać przy każdym neni :) Trudny język, ale piękny.

[kasiamat00]

Cau! Moja lista pułapek jak na razie:
* nemam kavu
* moje kava
* jedu tramvaji
* umim polsky
* cetla jsem knihu

[kasica_k]

W tekstach lepiej nie nadużywać bezokoliczników i innych form bezosobowych, bo wtedy brzmi sucho, mało komunikatywnie, po prostu gorzej się czyta.

[szarsz]

A ja nawet nie jestem w stanie stwierdzic, ktorej formy uzywam czesciej I w jakich okolicznosciach. Jak sie zaczynam zastanawiac, to I kontrolowac.

Badanie wplywa na obiekt ;)

[besame.mucho]

> czy istnieją jednak jakieś sytuacje, w których prefer
> owana jest jedna z nich?

Tak - przy użyciu niektórych czasowników modalnych (tych, po których musisz użyć bezokolicznika), żeby nie było dwóch bezokoliczników pod rząd. Np. "Będę usiłowała tam jutro pojechać", a nie "będę usiłować pojechać".

A z własnych preferencji przychodzi mi do głowy jedynie to, że wolę konstrukcję z imiesłowem w tekście podpisanym tylko inicjałem imienia i nazwiskiem, które nie zdradza płci. Czyli np. P. Nowak. Wtedy kiedy chcę się odnieść do takiego tekstu wiem, czy pisać "autor" czy "autorka" :). Podobnie z wypowiedziami na forum kiedy rozmówca ma nick, który nie zdradza płci, głupio się czuję, kiedy nie wiem czy mam napisać "to, co napisałeś" czy "to, co napisałaś" (uciekam w bezpieczne "to, o czym piszesz" ;) ).

[virgaaurea]

kasiamatt - tak jak piszesz obie formy sa poprawne;
obie wspolistnialy historycznie;
w zwiazku z tym nie ma zalecen, zeby jednej z tych form uzywac, a drugiej nie;)

czy istnieją jednak jakieś sytuacje, w których prefer
> owana jest jedna z nich?
musisz zdefiniowac, co to znaczy "preferowany";

mozna zapytac o to, ktora z form pojawia sie czesciej, o to chodzi?
mozna to "czesciej" rozwazac np. dla jezyka potocznego, jezyka pisanych dokumentow, jezyka powiesci itd.
mozna tez badac tendencje, tzn. obserwowac, jak sie jezyk zmienia i probowac okreslic od czego to zalezy;
wbrew pozorom zagadnienie nie jest banalne - z jednej strony mamy tendencje do wybierania formy krotszej, "bede pisac" jest o sylabe krotsza forma niz "bede pisala"; zauwaz jednak, ze ta roznica nie wystepuje juz dla rodzaju meskiego - stad, jesli jakiekolwiek badania mialyby opierac sie na obserwacji, trzeba robic je oddzielnie dla poszczegolnych rodzajow, nie mozesz niczego powiedziec tylko na podstawie tego, jak sama mowisz;
z drugiej strony - w jezyku jest cos takiego, jak tendencja do wyrazistosci semantycznej - stad forma "bede pisal" zwykle "wygrywa" z forma "bede pisac", zwlaszcza, ze obie sa tej samej dlugosci;
stad w rodzaju meskim na pewno % form z imieslowem bedzie wyzszy niz % form z imieslowem zenskim;
jeszcze inna kwestia, ktorej nie poruszasz jest to, ze coraz czesciej uzywamy form dokonanych zamiast niedokonanych, czyli zamiast "jutro od 8 do 13 bede nad tym pracowac/la" coraz czesciej mowimy "jutro od od do 13 nad tym popracuje". zamiast "jesli bedziesz chcial" mowimy "jesli zechcesz"

ogolnie - rzucilas haslo, a nie zadalas precyzyjne pytanie, wiec moge tylko zarysowac watki, zamiast superprecyzyjnie odpowiedziec:)

[violent_green]

To wszystko zależy od czasownika :)
Większość czasowników = będę + bezokolicznik, natomiast czasowniki takie jak móc, chcieć, musieć (czyli takie "modalne":) występują wyłącznie z będę + 3 os. l. poj. czasu przeszłego niedokonanego, czyli będę musiała.

[virgaaurea]

violent_green napisała:
> To wszystko zależy od czasownika :)
> Większość czasowników = będę + bezokolicznik

@violent_greeen
to co napisalas prawda nie jest; nie wiem jak w tym momencie wyglada to procentowo jesli chodzi o rodzaj zenski i nijaki, ale jeśli o męski - forma z imiesłowem jest na pewno częstsza;

OT - Imiesłów

[roza_am]

Dziewczyny, część z Was nazywa wersję z formą osobową czasownika wersją z imiesłowem. Jaki to jest rodzaj imiesłowu? Bo ja ze szkoły pamiętam tylko imiesłowy przymiotnikowe i przysłówkowe, i dla mnie to nie jest żaden z nich. Dla mnie te formy mają zwykłą 3. os. czasu przeszłego (l.p.). Czy to pomyłka z tym imiesłowem, czy jakiś nowy/inny rodzaj, którego ze szkoły nie pamiętam? Możecie oświecić staruszkę? ;)

[virgaaurea]

nie, nie pomylka:) chodzi o termin z gramatyki historycznej, a ty pewnie pamietasz dobrze, tzn. 4 imieslowy, ktorych nauczono cie w szkole (czyli te wykorzystywane do opisu wspolczesnego jezyka);

a to jest tzw. imieslow czasu przeszlego czynny drugi - na pewno nie jest to zaden nowy imieslow:) po prostu nie ma (nie bylo go) w programie szkolnym;
mielismy cos takiego jak czas przeszly zlozony i zaprzeszly (moze pamietasz z laciny plusquamperfectum? albo kojarzysz to okreslenie z niem lub fr?) i np. do tych form zlozonych byl wykorzystywany ten imieslow;
byl jeszcze im. czasu przeszlego czynny pierwszy, ktory przeksztalcil sie w to, co nazywamy dzis imieslowem przyslowkowym uprzednim:D

[roza_am]

> a to jest tzw. imieslow czasu przeszlego czynny drugi

Nazwy pewnie nie zapamiętam ;), ale dzięki za dokładne wyjaśnienie :)

[klymenystra]

Teoretycznie nie ma czegoś takiego jak forma poprawna - język jest żywy i tzw. błędy to nie tyle błędy, co innowacje.
Co do Twojego pytania - myślę, że kwestia jest złożona, zależy np. od względów stylistycznych - "będę chcieć gotować" nie brzmi za dobrze. Czytałam też gdzieś wyniki badań, że mężczyźni wolą używać formy z imiesłowem, a kobiety z bezokolicznikiem. Ale nie mam pojęcia, na ile jest to wiarygodne i na co wskazuje.

[brykanty]

Potwierdzam - chyba na zajęciach z prof. Bańką dowiedziałam się o preferencjach płciowych w wyborze formy z bezokolicznikiem albo bez. Myślę, że to wynika z ekonomiczności języka - kobiety zamiast używać formy osobowej, ale dłuższej, wolą dać bezokolicznik.
No i przecież samce zawsze znaczą teren - dlatego stosują formę z rodzajem męskim :)