Żydzi gliwiccy

[stasiek17]

Na spotkanie z wielokulturową przeszłością Gliwic warto wybrać się do muzeum.
Szykuje się tam bowiem wystawa pt. „Żydzi gliwiccy”. Będzie ją można oglądać
od listopada. Ekspozycja pokaże historię gliwickiej wspólnoty żydowskiej od
XVIII w., poprzez wiek XIX – czas rozwoju liczebnego gminy i znaczącego
udziału jej przedstawicieli w rozwoju miasta – aż po czasy współczesne. .....

gliwice.naszemiasto.pl/wydarzenia/531764.html

[braid]

Ciekawy tekst o Zydach na Slasku i po czesci w Gliwicach

"Najbliższa rybnickiej synagoga, we wspomnianej wyżej części Śląska, znajdowała
się w Gliwicach (1). Rozciągała ona opiekę duchową nad obywatelami pruskimi
wyznania Mojżeszowego okolicznych miast, wsi i miasteczek: Nieborowice,
Pilchowice, Czernica, Zabrze, Makoszowy, Ligota Zabrzańska i inne. W rozwoju
gospodarczym tej części Śląska odegrali Żydzi wybitną rolę jako inwestorzy,
bankierzy, ekonomiści, metalurdzy, specjaliści od przeróbki i wzbogacania
węgla, kupcy, transportowcy i dostawcy (2).
W 1895 r. w Gliwicach samych żyło 1.003 Żydów, w Mysłowicach 854, w Chorzowie
730, w Zabrzu 550. Do rzadkości należały miejscowości w statystykach których
nie byłoby danych odnośnie do zamieszkiwania tam Żydów (3).
Pewne zmiany zaszły w tym zakresie na tej części Śląska, która po plebiscytach
i po przejęciu przez Polskę nieznacznej tylko części tej dawnej dzielnicy w
1922 r., przypadła Polsce Odnotować należy znaczny stąd odpływ Żydów
niemieckich, co nie oznaczało "exodusu" całej populacji. Pozostali tu głównie
niemieccy Żydzi zamożni i skrajna biedota. Wspomniane odpływy zasilone zostały
przez Żydów z Polski, głównie z Zagłębia Dąbrowskiego. Przeważali wśród tych
migrantów żydowskich Żydzi ubodzy uprawiający handel obwoźny, a
właściwie "obnośny", bo chodzili pieszo, a towar swój nosili na plecach.
Oferowali oni towary używane za gotówkę lub na raty. Nie darli szat z tego
powodu, gdy ktoś nie uzbierał na czas potrzebnej gotówki i umawiali się na
następny raz. Matka nasza kupiła u pewnego Żyda maszynę do szycia
marki "Singer" - na dziesięć miesięcznych rat po 2 zł każda. Maszyna była
doskonała, szyła dla całej rodziny przez długie lata. Żyd przychodził
regularnie, a przy okazji przynosił igły, dokonywał przeglądu technicznego
maszyny, posilał się, odpoczywał . Panowały między moimi rodzicami a owym Żydem
iście dobre stosunki, prawdziwa przyjaźń. Handlowali też Żydzi materiałami
ubraniowymi, suknem pościelowym, płótnem na obleczki. Inni Żydzi, też z
Zagłębia, sprzedawali materiały budowlane, wykonywali usługi budowlane, jak
pokrywanie dachów papą, smołowanie, zakładanie rynien - a robili wszystko
dobrze i tanio. Dlatego też matka kupiła mi ubranie do Pierwszej Komunii Św. u
Żyda - było ładne i tanie. Nie wiem ilu młodszych braci moich przystępowało
jeszcze w tym ubraniu do pierwszej komunii..."
www.nspj-boguszowice.katowice.opoka.org.pl/IV'2000.htm

[Gość: Nu!]

A dom pogrzebowy przy Okrzei wali się...

Jak opadły liście, dobrze widać, że lewe skrzydło w dużej części już
pozbawione jest dachówek. Kto wie, może to ostatnia zima tego dachu.

[sss9]

a kto jest dziś odpowiedzialny za schedę po gliwickich Żydach ?
czy jest jeszcze w mieście społeczność żydowska ?

[stasiek17]

Gmina Wyznaniowa Żydowska w Gliwicach jest filią gminy w Katowicach. Siedziba
gminy w Gliwicach znajduje się w domu modlitwy przy ul. Dolnych Wałów 9.

Od 1847 roku, kiedy to cofnięto ograniczenia w zakresie praw obywatelskich dla
Żydów, zaczęli odgrywać coraz większą rolę w życiu społeczno gospodarczym
Gliwic. Wielu z Żydów było cenionymi urzędnikami we władzach miejskich,
niektórzy działali w organizacjach kulturalnych, związkowych, inni zakładali
własne przedsiębiorstwa przemysłowe. Gliwiccy Żydzi byli właścicielami lub
współwłaścicielami takich koncernów jak Oberschlesische Eisenindustrie A.G.,
Oberschlesische Kokswerke und Chemische Fabriken czy Oberbedarsgesellschaft.
Mieszkali tutaj Georg i Oskar Caro, którzy położyli zasługi w rozwoju hutnictwa
na Górnym Śląsku oraz rodzina Huldschinskich współwłaścicieli obecnej Huty 1-go
Maja. W 1861 roku wybudowano drugą synagogę. W 1905 roku w Gliwicach żyło 1.960
Żydów.

www.izrael.badacz.org/zydzi_w_polsce/katalog_slask_gliwice.html

[sss9]

stasiek17 napisał:

> Gmina Wyznaniowa Żydowska w Gliwicach jest filią gminy w Katowicach. Siedziba
> gminy w Gliwicach znajduje się w domu modlitwy przy ul. Dolnych Wałów 9.

tak więc, to oni są właścicielami cmentarza na Okrzei, szkoda, że nie zajęli się
dotąd jego restauracją.

KONFERENCJA NAUKOWA „ŻYDZI GLIWICCY”

[braid]

Muzeum - Willa Caro
Gliwice ul. Dolnych Wałów 8a
od 17 listopada 2005r. do 18 listopada 2005r.

gliwice.naszemiasto.pl/imprezy/77291.html
Od 2001 r. Muzeum w Gliwicach realizuje projekt „Gliwickie mniejszości”, w
ramach którego przedstawiono dotychczas wystawy poświęcone Ormianom i
ewangelikom. W tym roku projekt poświęcony jest żydowskiej społeczności Gliwic
i składa się z kilku elementów: wystawy, międzynarodowej konferencji naukowej
oraz imprez towarzyszących.