Warszawa 1942 Tydzień czwarty - odcinek 1 - Katowice - Forum dyskusyjne

grba Warszawa 1942 Tydzień czwarty - odcinek 2 04.08.04, 18:35

Budynek fabryki strzeżony jest przez niemiecki posterunek, mogę więc tutaj
zostawić samochód bez obawy, że mu się coś przydarzy. Sierżant melduje się w
biurze, a ja korzystam z okazji, żeby obejrzeć sobie fabrykę. To, co tutaj
widzę, przechodzi wszelkie moje wyobrażenia. Okazuje się, że wyjazdy na miasto
także mogą być pouczające. W fabryce wytwarza się różne rodzaje mydła. Do ich
produkcji potrzebna jest maszyna mieląca. Zamiast energii mechanicznej rolę
siły napędowej spełniają rosyjscy jeńcy wojenni. Zostali oni zaprzęgnięci do
prętów ogromnego koła, którego używa się jako napędu maszyny. Znękani fizycznie
i duchowo, poruszają się apatycznie i ociężale po okręgu, który wyznacza im to
urządzenie. Obracanie koła sprawia im najwyraźniej ogromny wysiłek. Młody
żołnierz niemiecki z włosami uczesanymi w przedziałek, z czapką policyjną
zsuniętą zawadiacko na ucho, popędza biczem jeńców, zaprzęgniętych do pracy,
która przekracza ich siły. Jeden z nich właśnie już tego wytrzymuje. Wypuszcza
pręt z rąk i wisząc na rzemieniach pozwala, aby inni ciągnęli go dookoła.
Uderzenia biczem już nie odnoszą skutku. Powalony jeniec szybko musi zostać
zastąpiony przez następnego. Maszyna mieląca nie może się zatrzymać. Na razie
zresztą nie grozi takie niebezpieczeństwo, gdyż rezerwuar rosyjskich jeńców
wojennych jest jeszcze duży. Zadaję sobie pytanie, ile ofiar mógł do tej pory
pochłonąć ten zakład. Rzeczywiście, już nawet mydło do golenia, którego używa
niemiecki żołnierz, jest zbrukane krwią. Z uczuciem obrzydzenia opuszczam
fabrykę i ładuję na samochód kilka tekturowych pudeł.

grba Warszawa 1942 Tydzień czwarty - odcinek 3 04.08.04, 20:25

W drodze powrotnej do miasta zwierzam się sierżantowi z mojej pogardy dla
stosowanych tam średniowiecznych metod. Mój towarzysz jest innego
zdania: „Pańskie oburzenie wynika z niedostatecznego uświadomienia pana w
waszej ojczyźnie. Bolszewik wyrasta pod biczem i w żadnym razie nie odczuwa
takiego traktowania jako czegoś niezwykłego. Te zezwierzęciałe istoty czują się
dobrze jedynie wtedy, gdy otrzymują baty, a to zapewniamy im bardzo
skrupulatnie”.

Gość: WOJ Czytamy... IP: *.neoplus.adsl.tpnet.pl 04.08.04, 21:56

I niech tak będzie dalej.

carrramba Re: Czytamy... 04.08.04, 22:15

Gość portalu: WOJ napisał(a):

> I niech tak będzie dalej.
CZytamy .
- roody102 Re: Czytamy... 04.08.04, 22:16
  
  carrramba napisała:
  > CZytamy.
  
  Każdy jeden fragment.
  ________________________________________
  Roody102
  
  "Możemy spokojnie przyjąć, że autor nie umiejący myśli swych wyrazić jasno nie
  umie też myśleć jasno, że więc myśli jego nie zasługują na to, by się silić na
  ich odgadywanie."

grba Warszawa 1942 Tydzień czwarty - odcinek 4 04.08.04, 23:45

Czas wolny w Warszawie jest dla mnie niekiedy problemem. Chciałbym znowu
zobaczyć lub przeżyć coś, jeśli nie wesołego, to w każdym razie przyjemnego.
Pójście do restauracji na koncert oznacza przebywanie w niemieckim
towarzystwie, teatry serwują niemiecki repertuar, w kinach wyświetlane są
niemieckie filmy. Postanawiam więc udać się na spacer po mieście. Zapewne
niektórzy czytelnicy wiedzą sami, jak przygnębiające wrażenie robi na
przechodniu widok miasta z wypalonymi murami i ponurymi ruinami. Jednakże tę
ciężką atmosferę, wiszącą nad okupowanym przez Niemców miastem, tak naprawdę
można odczuć dopiero wtedy, gdy jest się wolnym od służby i wędruje się
samotnie ulicami miasta. Dostrzega się wówczas na wpół zagłodzone dzieci,
półnagie i bezsilne, które kulą się w załomach murów i niczym parszywe psy
czekają jedynie na to, żeby je dobić, widzi się butny wzrok okupantów i
niezgłębione spojrzenia okupowanych. Wszystko to odczuwam jako policzek
wymierzony moim demokratycznym zasadom. Często natykam się na Polaków, którzy
walcząc jako żołnierze w obronie swej ojczyzny stali się inwalidami, a teraz
nie są w stanie podjąć pracy. Jak zwierzęta wegetują oni na ulicach Warszawy.
Mężczyzn zdolnych do pracy władze okupacyjne usiłują wysłać do Niemiec,
natomiast inwalidów wojennych pozostawiono ich własnemu losowi.
Jest dla mnie niezrozumiałe, jak można urządzać własnym poległym bohaterom
uroczystości pogrzebowe z muzyką i tam-tamami, co sam widziałem, a pokonanym i
okaleczonym podczas działań wojennych przeciwnikom odmawiać wszelkiego prawa do
egzystencji. Ci o których tutaj mówię, mogą jeszcze uchodzić za szczęśliwców,
ponieważ mają ręce i mogą wygrywać skostniałymi na mrozie palcami smutne
melodie. Skromny zarobek nie pozwala im oczywiście, nigdy najeść się do syta.
Na blaszanych talerzykach, które podsuwają ofiarodawcom, leży niewiele
pieniędzy. Bo kto też może im cokolwiek ofiarować? Polacy sami najczęściej mają
niewiele. Tak zwani Volksdeutsche uważani powszechnie za pasożytów, ich zasadą
jest: raczej brać niż dawać. Niemcy natomiast nie są na tyle wspaniałomyślni,
żeby udzielać pomocy pokonanemu wrogowi.

Gość: WOJ Czytamy... IP: *.neoplus.adsl.tpnet.pl 05.08.04, 00:05
- Gość: WOJ :-))))))))))))))))))))))) IP: *.neoplus.adsl.tpnet.pl 05.08.04, 00:22

grba Warszawa 1942 Tydzień czwarty - odcinek 5 05.08.04, 09:16

Widzę już, że spacer, od którego oczekiwałem relaksu, nie dostarczy mi żadnego
powodu do radości. Wszystkie ładniejsze lokale, które mniej ucierpiały podczas
bombardowań, przeznaczone są tylko dla Niemców, dobrze zaopatrzone sklepy z
artykułami kolonialnymi dostępne są tylko dla okupantów, przemykające ulicami
taksówki też mogą być używane wyłącznie przez Niemców. Kieruję swoje kroki w
stronę ulicy Opaczewskiej – do pewnej rodziny, u której wprawdzie nie znajdę
uśmiechu, ale za to będę miał możliwość swobodnego wypowiedzenia się. W
dzielnicy ruin, gdzie leży Opaczewska, nie spotyka się już Niemców. Tutaj na
przedmieściu, które bardzo ucierpiało podczas walk ulicznych, mieszkają już
tylko ci, którzy mają najmniejsze wymagania.
Ta część miasta leży przy głównej szosie prowadzącej do Radomia. W zgodzie z
obowiązującą zasadą niszczenia polskich dóbr kulturalnych burzy się właśnie na
placu... starą, okrągłą basztę. Im bardzie oddalam się od centrum miasta, tym
uboższe i bardziej zniszczone stają się domy; już przed wojną musiała to być
bardzo biedna dzielnica. Właściwie trudno tu znaleźć jakiś nieuszkodzony
budynek: bombowce i działa artyleryjskie sprawiły, że cała dzielnica wygląda
tak, jakby ją poprzewracała i porozrzucała jakaś ogromna ręka. Tam, gdzie stoją
jeszcze mury, dziury po pociskach wytworzyły jakąś specyficzną fakturę, tak że
z daleka sprawiają one wrażenie marmurowych płyt.
Po z górą dwóch kwadransach dotarłem na skraj miasta. Na prawo znajduje się
zajezdnia tramwajowa, po lewej stronie ulica Opaczewska. O jezdni z
prawdziwego zdarzenia trudno tu właściwie mówić, tylko wydeptana w śniegu,
pełna kałuż ścieżka wskazuje na to, że od czasu do czasu przechodzą tędy
ludzie. Nie po raz pierwszy przemierzam ten szlak, w przeciwnym razie nie
trafiłbym do zaprzyjaźnionej ze mną rodziny. Wiem, że po obydwu stronach
zobaczę stojące w rzędzie kikuty murów, nadpalone belki (jeśli nie zostały
jeszcze zabrane stąd przez ludność), popękane i rozwalone fasady domów. Od
czasu do czasu ślad na śniegu prowadzi do wnętrza rumowiska; jest to dla mnie
znak czasu, że mieszkają tutaj istoty ludzkie. Niczym mistrzowsko ustawiona
dekoracja teatralna wyrasta przede mną frontowa ściana dawnego domu, która
zachowała się aż do wysokości drugiego piętra. Gdy patrzy się z boku, ma się
wrażenia, że ta mniej więcej 15-metrowa, wolno stojąca ściana skapituluje i
zawali się przy pierwszym lepszym podmuchu, ale ona przekornie opiera się
silnie tutaj wiejącemu wiatrowi.

carrramba Re: Warszawa 1942 Tydzień czwarty - odcinek 5 05.08.04, 19:48

nie śpij, bo czekamy :)

grba Warszawa 1942 Tydzień czwarty - odcinek 6 05.08.04, 21:18

Przez wyrwaną bramę wchodzę na zasłane gruzami podwórze. Tutaj znowu przychodzą
mi z pomocą ślady wydeptane na śniegu. Oficyna znajdująca się za tą pojedynczą
ścianą zachowała się w nieco lepszym stanie. Wprawdzie dach też jest zerwany,
strych wypalony, a mury również są popękane, ale na parterze i pierwszym
piętrze zachowały się jeszcze nawet szyby w oknach – prawdziwy luksus na tej
pustyni gruzów. Schody prowadzące na pierwsze piętro, własnoręcznie zmontowane
przez mieszkańców z przypadkowych materiałów znalezionych pośród gruzów,
sprawiają groteskowe wrażenie.
W dwóch niewielkich izbach, własnoręcznym sumptem doprowadzonych da stanu
używalności, zamieszkuje tutaj siedmioosobowa rodzina: ojciec, matka, trzy
córki, syn i zięć. Przed wojną ojciec posiadał dobrze prosperujący sklep na
terenie dzisiejszego getta; później został przymusowo wykwaterowany i tutaj
zrobił sobie prymitywne schronienie. Także ta rodzina boryka się z poważnymi
problemami; wszyscy jej członkowie stale obawiają się, że zostaną rozdzieleni.
A w tych ciężkich czasach potrzebują się nawzajem bardziej niż kiedykolwiek.
Najmłodsza córka pracuje w sklepie z artykułami kolonialnymi, który jest
przeznaczony tylko dla Niemców – jej grozi więc stosunkowo najmniej. Druga
córka pomagała matce dotąd w gospodarstwie., ale dostała z Arbeitsamtu nakaz do
podjęcia pracy w Niemczech; teraz w dzień i w nocy snuje plany, jak się od tego
wymigać. Najstarsza jest krawcową i od tego czasu, gdy uda jej się zdobyć
kawałek materiału, szyje dla swoich przedwojennych klientów. Syn i zięć,
których wojna i długa okupacja nauczyły życiowego sprytu, potrafili dotąd
instynktownie wykręcić się od deportacji. Chociaż obydwaj zachowują się wobec
mnie z dużą rezerwą, zauważyłem, że to oni w głównej mierze zapewniają rodzinie
skromną egzystencję ponieważ obaj zajmują się nielegalnym handlem. Jest to w
Warszawie najbardziej intratne, a zarazem też bardzo niebezpieczne zajęcie. Za
każdym razem przyjmują mnie tutaj ze szczerą radością. Najmłodsza córka, która
dzięki kontaktom z klientami mówi jako tako po niemiecku, pełni rolę tłumacza i
usiłuje nauczyć mnie najpotrzebniejszych polskich słów i zwrotów. Powtarza mi
też często, że razi ją u mnie jako Szwajcara tylko ta niemiecka mowa.
Dopiero w Polsce poznałem, czym jest prawdziwa gościnność. Ci ludzie chętnie
sami sobie odejmą od ust, aby móc mnie poczęstować. Gdybym próbował płacić im
za to, ciężko by się na mnie obrazili. Szwajcarskie papierosy, kawa z moich
zapasów i wódka pochodząca z niemieckiej kantyny kończą zwykle naszą „ucztę”, a
w rozmowie, która ciągnie się potem jeszcze długo, uciekamy od trwającej wojny
w przeszłość – do pięknych lat przedwojennych. Światło elektryczne w ogóle
tutaj nie dochodzi, a świece trudno dostać i są bardzo drogie. I tak w tym
ciemnym źle opalonym pokoju ukazuje mi się Warszawa w swoim dawnym blasku.
Jakże mógłbym wątpić w słowa tych ludzi? Z przeszłości czerpią siły, które
pozwalają im oderwać się od smutnej teraźniejszości i spoglądać w lepszą
przyszłość. Rewanżuję im się opisami mojej pięknej ojczyzny i przy każdym
pożegnaniu czujemy wszyscy, że pomimo różnych języków, ras i zwyczajów łączy
nas wspólny ideał – wolność.

grba Warszawa 1942 Tydzień czwarty - odcinek 7 06.08.04, 10:03

Zakupów do lazaretów dokonuje najczęściej inspektor. Nieraz zadawałem sobie
pytanie, dlaczego ci inspektorzy tak chętnie posługują się przy zakupach
samochodami Czerwonego Krzyża. Odpowiedź jest bardzo prosta. Zaostrzające się z
tygodnia na tydzień środki przeciwko handlowi pokątnemu, także w armii
niemieckiej, zdają się dowodzić, że zło tak bardzo szerzy się na tyłach frontu,
że dotknięci nim są wszyscy – od zwykłych żołnierzy i urzędników aż po osoby
zajmujące wysokie stanowiska.
Jest sobotnie popołudnie, wraz z dwoma inspektorami jadę do polskiego majątku w
pobliżu Radomia, żeby zakupić większą ilość ziemniaków. Majątek leży około 30
km w bok od głównej szosy. Przez pola i wzgórza docieram tam podczas tego
popołudnia. Niestety, nie spełniła się moja cicha nadzieja, że właściciel
zaprosi mnie do mieszkania i pozwoli nieco rozgrzać przemarznięte nogi.
Przeciwnie, mam uczucie, że ten człowiek pragnie pozbyć się nas jak
najszybciej. Obaj oficerowie obchodzą najpierw stajnię i oborę, a ja przyłączam
się do nich. Z ich rozmowy wynika, że widzą już w marzeniach, jak pędzą –
oczywiście po wojnie – na koniach przez taki wielki majątek, trzaskając głośno
biczami. Wyliczają też, jak przy pomocy polskiej siły roboczej i pod „surowym
niemieckim nadzorem” można zwiększyć dochodowość takiego majątku – dla dobra
narodu niemieckiego. Jednakże wszyscy trzej zgadzamy się co do tego, że takie
projekty będzie można realizować dopiero po zakończeniu wojny, a ja myślę sobie
po cichu, że do tego czasu wszystko może się zmienić.
Zadołowane ziemniaki zostaną odkryte, inspektor ocenia ich jakość i następnie
ustala bez dłuższego namysłu cenę. Właścicielowi majątku nie pozostaje nic
innego, jak zgodzić się na nią. Gdyby zaoponował, mógłby w ogóle nic nie dostać
za swoje ziemniaki. To, co teraz nastąpiło, było bardzo typowe dla panującej
wówczas na Wschodzie mentalności okupantów. Inspektor daje właścicielowi
jednoznacznie do zrozumienia, że bardzo zależy mu na worku białej mąki oraz
worku jabłek, podkreślając przy tym, że wysokość kontyngentu ziemniaczanego
została ustalona z korzyścią dla Polaka. Właściciel doskonale wie, co ma
czynić. Jeśli nie spełni „życzenia” inspektora, ten nie zareaguje wprawdzie od
razu, ale już w najbliższych dniach z powodu jakiegoś fikcyjnego wykroczenia
naśle na niego żandarmów, którzy najprawdopodobniej nie zadowolą się jednym
tylko workiem. Nie dziwi mnie więc wcale, że z chwilą odjazdu z majątku
znajdują się w samochodzie zarówno mąką, jak i jabłka.
Niemiecka policja, która ściga szmuglerów i handlarzy czarnorynkowych i ma
prawo rewidować wszelkie pojazdy zarówno niemieckiego, jak i polskiego
pochodzenia, pozwala nam w drodze powrotnej jechać bez przeszkód, ponieważ
samochody Czerwonego Krzyża nie mogą być zatrzymywane i rewidowane. W Warszawie
muszę towar dostarczyć do prywatnego mieszkania naszego inspektora. Czy towar
ten zostanie teraz ze znacznym zyskiem sprzedany jakiemuś Polakowi, który
dysponuje jeszcze pieniędzmi, czy też trafi w jakiś sposób do Niemiec – tego
nie wiem. Ja jako „zapłatę” za moją usługę (tak to nazywa inspektor, a chodzi
przecież o zapłatę za milczenie) dostaję 6 jaj chłodniczych z zapasów
lazaretu; przyjmuję je, do niczego się jednak wobec pana inspektora nie
zobowiązując.
Jadę z aptekarzem sztabowym przez miasto. Przez całą noc padał śnieg, teraz
pada deszcz i ulica pokryta jest co najmniej 20-centymetrową warstwą błota.
Przede mną wyłaniają się dwie Polki, które z trudem ciągną po rozmiękłej jezdni
ciężki, dwukołowy wózek. Zwalniam i zataczam mały łuk, żeby obydwu kobiet i ich
pojazdu nie opryskać błotem. „Czy pan oszalał? – wydziera się na mnie
aptekarz. – Gdy pan zobaczy Polaków, powinien pan dodać gazu, podjechać jak
najbliżej i chlapnąć na nich tyle błota, ile się tylko da. W przeciwnym razie
ta hołota śmieje się z nas”.

(Koniec tygodnia czwartego)

Gość: up Re: Warszawa 1942 Tydzień czwarty - odcinek 7 IP: *.internetdsl.tpnet.pl / *.internetdsl.tpnet.pl 06.08.04, 19:45

Warszawa 1942 Tydzień czwarty - odcinek 1

Najnowsze z forum Katowice

Zaloguj się