Ministerstwo Infrastruktury

[awm10]

VI kadencja

Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Infrastruktury - z
upoważnienia ministra -

na interpelację nr 2331

w sprawie wysuwanych przez samorządy postulatów zmiany niektórych
regulacji prawnych ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym
zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego

Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na interpelację panów
posłów Grzegorza Pisalskiego i Krzysztofa Matyjaszczyka z dnia 9
kwietnia br., znak: SPS-023-2331/08, w sprawie wysuwanych przez
samorządy postulatów zmiany niektórych regulacji prawnych ustawy o
ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie
Kodeksu cywilnego, uprzejmie wyjaśniam, co następuje.

Zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o
ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie
Kodeksu cywilnego (tekst jednolity Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266,
z późn. zm.) gmina, na zasadach i w wypadkach przewidzianych w
ustawie, zapewnia lokale socjalne i lokale zamienne, a także
zaspokaja potrzeby mieszkaniowe gospodarstw domowych o niskich
dochodach.

Obowiązujący stan prawny ustanowiony został ponad 6 lat temu wraz
z wejściem w życie ustawy o ochronie praw lokatorów. Podobne
regulacje obowiązywały również wcześniej i nie były kwestionowane.

W związku z opiniami wyrażanymi przez gminy o niemożliwości
realizacji ww. obowiązku z powodu braku wolnych lokali w
mieszkaniowym zasobie gminy w ramach nowelizacji ustawy z dnia 17
grudnia 2004 r. dodano ust. 2a w art. 20, zgodnie z którym w celu
wykonywania zadań, o których mowa w art. 4, gmina może także
wynajmować lokale od innych właścicieli i podnajmować je osobom,
których gospodarstwa domowe osiągają niski dochód.

Dodać należy, że nowy zapis art. 18 ust. 5 w nowelizacji ustawy z
dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym
zasobie gminy i o zmianie Kodeksy cywilnego, obowiązującej od
stycznia 2007 r., podyktowany był koniecznością uwzględnienia wyroku
Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 września 2006 r., a zatem
stanowi prawidłowy mechanizm zabezpieczający przestrzeganie zasady
legalizmu działania władzy publicznej. W wyroku tym orzeczono, że
art. 18 ust.4 ustawy o ochronie praw lokatorów jest niezgodny z art.
77 ust. 1, art. 21 ust.1 i art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji RP.

Istotą problemu konstytucyjno-prawnego było rozpatrzenie przez
Trybunał Konstytucyjny sprawy dotyczącej prawidłowości mechanizmu
ograniczającego zakres odpowiedzialności gminy z tytułu
niedostarczenia lokalu socjalnego osobie uprawnionej do niego z mocy
wyroku sądowego orzekającego eksmisję. Zarzuty skierowane pod
adresem art. 18 ust. 4 ustawy o ochronie praw lokatorów,
mieszkaniowym zasobie gminy (...) to naruszenie gwarantowanego
konstytucyjnie prawa do wynagrodzenia szkody wyrządzonej przez
niezgodne z prawem działanie władzy publicznej i sprzeczność z
konstytucyjnymi standardami ochrony własności i innych praw
majątkowych.

Niezależnie od tego nowy zapis art. 18 ust. 5 stanowi także
realizację wniosku zawartego w wyroku z dnia 19 czerwca 2006 r.
Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu w sprawie Hutten-
Czapska przeciwko Polsce. Trybunał m.in. uznał bowiem, cytuję: ˝w
celu położenia kresu systemowemu naru'szeniu zidentyfikowanemu w
niniejszej sprawie, pozwane państwo musi po'przez odpowiednie środki
prawne i/lub innej natury zapewnić w krajowym porządku prawnym
mechanizm utrzymujący sprawiedliwą równowagę pomiędzy interesami
właścicieli budynków i ogólnym interesem społeczeństwa, w zgodzie z
konwencyjnymi standardami ochrony prawa własności˝.

W świetle powyższych wyjaśnień nie można podzielić oceny zawartej
w poszczególnych stwierdzeniach ww. wystąpienia i tak:

Ad pierwsze tiret:

Obowiązek dla gmin wypłaty odszkodowań w wysokościach
zagrażających realizacji przez nie innych zadań (zasada pełnej
kompensaty szkody przez gminę oparta jedynie na przepisie art. 417
K.c. w związku z art. 361 K.c. może powodować wysuwanie roszczeń
opartych na kalkulacjach dotyczących utraty spodziewanych korzyści,
niezwiązanych w ogóle z mieszkaniowym przeznaczeniem danego lokalu,
np. wynajmem zajmowanego lokalu jako atrakcyjnego lokalu
użytkowego).

Dla ustalenia wysokości odszkodowania ma zastosowanie przepis
art. 417 K.c. w związku z art. 361 K.c, w przypadku sporu o należnej
kwocie odszkodowania będzie rozstrzygał sąd.

Ad drugie tiret:

Brak regulacji dotyczącej wzajemnej relacji odpowiedzialności
odszkodowawczej gminy i osoby eksmitowanej (w szczególności dotyczy
to kwestii możliwości występowania przez gminy po zapłacie przez nie
odszkodowania z roszczeniami regresowymi w stosunku do osób
eksmitowanych).

Obowiązek wypłaty odszkodowań przez gminę wynika tylko wtedy,
jeżeli gmina nie dostarczy lokalu socjalnego. Zatem sankcją z
niewywiązania się z tego obowiązku przez gminę nie może być
obciążona osoba eksmitowana.

Ad trzecie tiret:

Brak jasności co do zakresu odpowiedzialności odszkodowawczej
gmin za szkody powstałe w okresie oczekiwania na dostarczenie lokalu
socjalnego przed publikacją wyroku Trybunału Konstytucyjnego,
orzekających o niezgodności z Konstytucją RP art. 18 ust. 4 ustawy o
ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie
Kodeksu cywilnego (wobec przyjmowanego w tym okresie przez gminy
domniemania zgodności obowiązujących przepisów z Konstytucją RP).

Odpowiedzialność odszkodowawcza gminy za szkody powstałe w
okresie oczekiwania na dostarczenie lokalu socjalnego obowiązuje od
chwili wydania prawomocnego wyroku o eksmisji do lokalu socjalnego.

Zgodnie z art. 4011 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks
postępowania cywilnego można żądać wznowienia postępowania również w
wypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu
normatywnego z konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na
podstawie którego został wydany wyrok. Skargę o wznowienie wnosi się
w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia
Trybunału Konstytucyjnego. Zatem nie mogą być wznowione postępowania
w sprawach, w których zostały wydane już wyroki sądowe, tj. po 19
października 2006 r., bowiem wyrok został opublikowany w dniu 19
września 2006 r. (Dz. U. Nr 167, poz. 1193).

Jednocześnie uprzejmie wyjaśniam, że kwestię dotyczącą realizacji
eksmisji ˝donikąd˝ reguluje art. 1046 Kodeksu postępowania
cywilnego, którego projektodawcą jest minister sprawiedliwości,
zatem ewentualne propozycje zmian, w tym dopuszczenie możliwości
eksmisji również do ośrodków dla bezdomnych należą do jego
właściwości.

W świetle powyższych wyjaśnień, odnosząc się do pytania panów
posłów Grzegorza Pisalskiego i Krzysztofa Matyjaszczyka, uprzejmie
informuję, że Ministerstwo Infrastruktury nie prowadzi prac w
omawianym zakresie nad zmianą obecnie obowiązujących regulacji
ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o
zmianie Kodeksu cywilnego.

Z poważaniem

Podsekretarz stanu

Piotr Styczeń

Warszawa, dnia 23 kwietnia 2008 r.