Un (petit) dictionnaire des intraduisibles

[zielka]

Fajnie by bylo zebrac takie klopotliwe slowa. Wiem, ze w wielu watkach juz sie
one pojawialy, i tak bez zadowalajacych tlumaczen pozostaja "sublime",
"zalatwiac", coz jeszcze...? Wpisujcie, jesli Wam przyjdzie do glowy, rowniez
po to moze, zeby znalezc lepsze od dotychczasowego tlumaczenie.

Ja wlasnie mecze sie ze slowem "opiekunczosc", jako tzw. cnota w kontekscie
etyki, mam wrazenie, ze naprawde termin ten nie ma francuskiego odpowiednika...

kombinować

[embeel]

Zupełnie nie wiem, jak je ugryźć. Nie ma dokładnego odpowiednika. Nawet mój
francuski małżonek go używa po polsku właśnie.
--
Zdobyliśmy Południe

[zielka]

"kombinować" jest bliskie "manigancer" albo "mijoter" – ale malzonkowi sie nie
dziwie, u mnie tez w domu pytanie "qu'est-ce que tu combines?" jest zadawane
rowniez przez strone francuska.

[felinecaline]

avec mes meilleurs voeux pour ce qui reste des Paques,

[anna84k]

Ja ma problem ze słowem "pomachać", "machać" np. na dowidzenia. Zapytałam
francuzów, ale jedyne co wymyślili, to : "Faire une signe de la main", jakies
takie niezdarne to. Czy ktoś może ma jakiś pomysł?

Re pomachac =

[felinecaline]

agiter

[zielka]

Eh, no "Faire une signe de la main" niestety jest "poswieconym" wyrazeniem, i
tak sie mowi. Même si "agiter sa patte" sonne tellement mieux....

[aga444.pl]

-A moze "pomachac komus" ?

[janou]

a jak przetlumaczyc na polski "estive"?
fr.wikipedia.org/wiki/Estive

[rozcinam-pomarancze]

Letni wypas?

[gat45]

Letni wypas, jak najbardziej. Ale jeżeli chce się dodać nutkę folkloru, to dobrze jest wplątać w tekst REDYK :

pl.wikipedia.org/wiki/Redyk

[gat45]

A to stado, które idzie na letni wypas, to KIERDEL.

[janou]

Merci les filles

[felinecaline]

zalatwiac - realiser, regler, finaliser; ale prawda, ze to zswystko
z dosc duwego promienia.

ang->fr: device?

[zielka]

Bardzo uzyteczne w j. angielskim slowo, device (cos co jest jednoczsnie "A
contrivance or an invention serving a particular purpose, especially a machine
used to perform one or more relatively simple tasks" oraz " A literary
contrivance, such as parallelism or personification, used to achieve a
particular effect.").
Po polsku drugie znaczenie to moze "wybieg", ale nie ma slowka, ktore by
polaczylo fajna technicznosc tego wyrazenia z cala mnogoscia rzeczy, ktore mozna
z nim zrobic. Po francusku zas nie znajduje nic. Une amie française a laissé
tomber, et dans ses textes (publiés) parle de "device", en mettant le terme en
italiques.

Feline, "magouiller", masz zupelna racje co do kombinowania! Un intraduisible de
moins.

[felinecaline]

Wybieg to byloby francuskie "ruse".

[felinecaline]

ewentualnie jeszcze astuce, ale to juz raczej sklania sie
ku 'sztuczce".

ang->fr: account?

[zielka]

Account, piekne slowo. Konto w banku, tak, ale tez "take into account", "give an
account", "On Kantian/Aristotelian/whatever account", "accountability" (w sensie
brania odpowiedzialnosci za swoje czyny, jako osoba moralna lub fizyczna), moj
Boze. W pewnym przetlumaczonym przeze mnie na fr. tekscie uzylam chyba z 4
roznych tlumaczen tego wyrazu (définition, récit, compte-rendu, i nie pamietam
co jeszcze). Tra-ge-dia.

PS. Fajne propozycje wyzej, Feline, dzieki - na pewno do uzycia w pewnych
kontekstach, niestety nie we wszystkich. No ale taka jest natura tego slownika
des intraduisibles wlasnie

[ela.tu-i-tam]

zielka napisała:

> Account, piekne slowo. Konto w banku, tak, ale tez
> "take into account", "give an account",
> "On Kantian/Aristotelian/whatever account",
> "accountability" (w sensie brania odpowiedzialnosci
> za swoje czyny, jako osoba moralna lub fizyczna),

Tu we Francji nigdy nie ma odpowiedzialnosci za swoje czyny,
voyons ! Stad brak slowa.
W ktorej to ksiazce o Grenlandii czytalam, ze tamtejszy slownik na
zla pogode na morzu, wiatry, mgla, fale i sniezyca, jest tak obwity,
ze nie ma jak tego przetlumaczyc nawet w tak bogate slownictwa jak
angielskie.
Slowa sie wymysla praktykujac ... W "accountability" jestesmy
jeszcze na drzewie ...

[felinecaline]

Oj, dziewczyny! A "etre responsable de ses actes" to po jakiemu? Nie
twierdze bynajmniej, ze Francuzi maja wysoce rozwiniety zmysl tej
odpowiedzialnosci, ale jednak w jezyku ona wystepuje.
Ja bym przede wszystkim porzucila wszelka mysl o szukaniu analogii z
angielszczyzna, bo to musi sprowadzic na manowce zwazywszy konflikt
anglo - francuski zywy od czasu, gdy Inglisze Joaske spalili.

fr -> pl: COQUIN ?

[kurdelebele]

j.w.

[felinecaline]

= coquet + malin,
bardzij pasuje do zersji fem: coquine = sprytna kokietka.

[zielka]

Ha,ha, Feline, swietna - i kreatywna - etymologia. Mowi wiecej o charakterze
slowa niz Petit Robert: XIIe « gueux, mendiant »; o. i.; p.-ê. du lat. coquinus
« de la cuisine », de coquistro ou dér. de coq.

W rodzaju meskim to moze "zawadiaka"?

[kurdelebele]

ja slyszalem, ze ponoc 'gałgan', ale kto tam wie :]

[marguyu]

coquin = fripon (zreczny oszust), gredin (od sredniowiecznego
holenderskiego 'gredich' - zachlanny; dran gotowy na wszystko dla
zdobycia pieniedzy) , vaurien(zbitka powstala z 'valoir' i 'rien' -
ktos pelen wad, leniwy, nieuczciwy.

w odroznieniu od powyzszych okreslen odnoszacych sie do doroslych:
petit coquin, fripon - un enfant malicieux et espiègle - male,
sprytne i wesole dziecko, sympatyczny lobuziak

[chn506]

a jak przetlumaczycie dessous coquin albo rencontre coquin?

[felinecaline]

Dessous coquin = zalotna bielizna,
Rencontre coquine = "rozbierana randka"
ot co

[elle1974]

proponuje, rodzaj meski : "Łobuziak", a zenski : "łobuziara"

Convivialité etc.

[a_gneskka]

Także np. "restaurant convivial" etc.

[zielka]

Przychodzi mi do glowy bardzo brzydkie polskie slowo na "b". Ale nie chcialabym
uczestniczyc w jego propagacji, wiec raczej nie powiem.

Światopogląd i asertywność

[buchtaj]

Ja tak bardziej psychologicznie: jak przetłumaczycie światopogląd? Skłaniałam
się ku vision du monde albo image du monde, ale to jednak nie to samo. I jeszcze
jeden nieprzetłumaczalny: asertywność. Affirmation de soi? Też nie do końca o to
chodzi... Pomóżcie!

[zielka]

Wiec slowo "swiatopoglad" jest historycznie tlumaczeniem niemieckiego
"Weltanschauung". We francuskim j. filozoficznym naukowym slowo "weltanschauung"
uzywane jest do dzisiaj (w rodzaju zenskim, une weltanschauung, i raczej z malej
litery). Ostatnio wyszla malutka ksiazeczka Christiana Bernera na ten temat, i
zdecydowal on sie na francuski tytul, "Qu'est-ce qu'une conception du monde".
Wiec takie wydaje mi sie jest obecnie oficjalne tlumaczenie tego wyrazenia.

Asertywnosc – assertivité (fr.wikipedia.org/wiki/Assertivit%C3%A9)

coup de barre/coup de pompe

[embeel]

no właśnie, jaki idiom po polsku, bo mam całkowite zaćmienie...?
Merci de la montagne

[felinecaline]

Ja "bywam wypompowana" ;_D

[embeel]

dzięki Feline, czekam na inne typy, jeśli w ogóle są...

[zielka]

Zupelnie powaznie mysle, ze to nie istnieje. Tzn. mozna mowic, ze jest sie
zmeczonym, etc., ale wyrazenie dla mnie bylo zawsze kulturalnie zwiazane z
Francja. Jak tutaj mowi sie, ze ma sie ten coup de barre, to czlowiek jest
natychmiast rozpoznany jako specjalnej troski, i wiecej mu sie wybacza,
proponuje kawe, etc. Zupelnie inny stan niz proste "zmeczenie", i zupelnie inna
reakcja spoleczna wokolo. Tak sobie kiedys robilam raczej z tego jaja, az do
momentu, gdy w pierwszej pracy doroslej i biurowej dane mi bylo poznac te coups

[a_gneskka]

Skonany, padnięty, wypluty ...

[embeel]

niby tak...ale nie . zgadzam się z Zielką, że jest nieprzetłumaczalne w kontekście kulturowym.

[janou]

terroir,jak po polsku?
bylam,fotki pozniej

www.keldelice.com/evenements/les-journees-du-terroir-a-sarlat-en-perigord-noir-sarlat-la-caneda-mai-5067

[felinecaline]

No to wrszcie mamy chyba pierwszy prawdziwy "intraduisible".
Po latach PRLowskiej "urawnilowki" gdzie waaadza starala sie
zacierac roznice terytoria i regionalne ludzie sa w duzym procencie
wyzuci z poczucia tego, co ich rozni w zaleznosci od tego czy
mieszkaja gdzies na Mazowszu, jednym czy drugim Slasku ( obserwacja
wlasna z niedawnego ostatniego pobytu - juz nawet gwary sie ni
slyszy)
Pozostaje chyba pozostac przy okresleniu typu "wytrych" - region.
Ale moze szczesliwie sie myle?

[janou]

Feline,j'ai beaucoup pensé a toi,en voyant des tonnes de conserves
de fois gras,c'est ton péché mignon,c'est comment <péché mignon> po
polsku?

[felinecaline]

Oj, Janou,to jeszcze najmniejszego kalibru moj péché mignon, czyli
jakbym ja powiedziala "drobny grzeszek".
Dziekuje, ze o mnie pamietasz ;-D

[chn506]

Albo milutki grzeszek ?

[embeel]

mnie to się kojarzy z 'darami ziemi' ale to nie do końca to...taka kuchnia
staropolska w wersji francuskiej.

[janou]

terroir
(nom masculin)
Région considérée au point de vue de la production agricole.
Campagne, considérée du point de vue de certaines spécificités: les
expressions du terroir.
dictionnaire.tv5.org/dictionnaires.asp?Action=1&mot=dictionnaire&che=1

[janou]

i tu;
www.larousse.fr/dictionnaires/francais/terroir

[embeel]

no tak, bo ja jestem łasuch zapatrzyłam się prosto produits de terroir...i
od razu mi przed oczami stanęło foie gras albo jakaś tam coppa...mniam

Janou czy bylas na jakichs warsztatach kulinarnych

[felinecaline]

? Je salive à l'idée même comment cela a pu être savoureux ;-D

[janou]

Nigdy w zyciu
Moje warsztaty to;chaque soir au restaurant,les deux pieds sous la
table!
A na <terroir> nic nowego?

[ela.tu-i-tam]

felinecaline napisała:

> Po latach PRLowskiej "urawnilowki" gdzie waaadza starala sie
> zacierac roznice terytoria i regionalne ludzie sa w duzym
> procencie wyzuci z poczucia tego, co ich rozni w zaleznosci
> od tego czy mieszkaja gdzies na Mazowszu, jednym czy drugim
> Slasku (obserwacja wlasna z niedawnego ostatniego pobytu
> - juz nawet gwary sie ni slyszy)

Ja to tlumacze troche inaczej.
Tu we Francji ludzie sa *zawsze* ze wsi, zawsze sie pamieta skad
babcia czy pradziadek. Druga rzecz, to ze nawet w trakcie Drugiej
Wojny Francuzi na wsi dobrze jedli (pamietam moj szok gdy dawno temu
starszy pan kolega z pracy wspominal dobre jadlo z czasow wojny).
Dokladamy tradycje o ustalonych godzinach posilkow, domy gdzie sie
siada cala rodzina do stolu, czy to male dzieci, czy dorosle (u mnie
w domu jest nie do pomyslenia zebysmy nie siedli razem do stolu na
kolacje z doroslymi teraz dziecmi - a gdy jestem w Wwie u brata to
ten totalny chaos byle jakich posilkow, kazdy oddzielnie, mnie
dobija).
Teraz Polska. Po Drugiej Wojnie przesuniecie w lewo. Tlumy
przesiedlencow z Kresow na Zachod. Gdzie nie zapytam ludzi ze
wschodnich stron, to oni zawsze maja rodzine gdzies we Wroclawiu, w
Gorzowie Wielkopolskim, w Legnicy, w Szczecinie. Jednym slowem
masowe dobrowolne czy pasywne czy za chlebem i dachem przemieszanie
ogromnej czesci spoleczenstwa.
Dokladamy do tego czasy, gdzie trzeba sie bylo nameczyc w miastach
zeby z glodu nie umrzec - jak bylam malenka dziewczynka to Mamusia
brala mnie na zakupy, bo "dawali 2 jajka na osobe", czyli na nas
dwie bylo 4, i mialo starczyc na dlugo.
Dolozmy lata wojny, gdzie obierki z kartofli mialy wartosc - w mojej
rodzinie jest wspomnienie ze ostatnia obraczka poszla na kupno worka
20 kilo kartofli.
Gdy pierwszy raz przyjechalam z moim francuskim mezem i pierwsza
malutka do Wwy na chrzciny, to przytargalam ze soba przeszlo 20 kilo
prowiantu. A w Wwie w budce u Zosi gdy poszlam kupic pory (chcialam
zrobic z vinegrette, rok byl 1978), to ona nie chciala mi sprzedac
kilo, tylko jeden na sztuki, bo "po co pani tyle, do zupy jeden
straczy".
Male wspomnienie z czasow studenckich, letnie obozy pracy,
obowiazkowe. Pojechalam na Mazury chyba, do kolchozu, byla nas grupa
20 ludzi. W kolchozie panika, bo tym warszawiakom trzeba bylo dac
widelce cynowe, nie wypada by lyzka jedli kartofle z omasta.
Innymi slowy polskie jedzenie, takie lepsze niz bazowe, to moze
ostatnie pietnascie lat.

To skad tu terroir ?

Zdarza sie czasem, na wsi. Moi pradziadkowie z Markowej kolo
Lancuta. Jak kiedys wpadniecie na kielbase z Markowej, to nie
zastanawiac sie - tak pysznej nie ma gdzie indziej.

Usciski!

[janou]

ela.tu-i-tam napisała:
Tu we Francji ludzie sa *zawsze* ze wsi, zawsze sie pamieta skad
> babcia czy pradziadek.
*********
Dokladnie tak;kiedy rozmawiasz z ludzmi np. na wakacjach ,zawsze
znajdziesz kogos co powie;a Owernia.... stad pochodzi moja
babcia/dziadek albo, moja zona jest z Owernii itp.
Ludzie sa dumni i przywiazani do swoich regionow,jak ostatnio
mieszkancy polnocnej Francji ,Nord i Pas de Calais podpisywali jakas
petycje zeby na nowych tablicach rejestracyjnych byla mozliwosc
wpisania numeru departamentu
bises

[marguyu]

nom masculin: terre de lieu, considerée au point de vue de ses
qualités particulières;

locution adjective invariable "de terroir":ex. Cet vin a un goût de
terroir = particulier, prononcé, dû à la nature du terrain;

locution vervale "Sentir le terroir" en parlant d'un mot, d'une
expression = être tout à fait particulier à une province, lieu.

[preguica86]

Spadek formy ?

[kurdelebele]

chapeau bas, ca a toujours ete tpour moi un casse-tete chinois

VIP room ??

[kurdelebele]

Dla rozkoszy lamania glowy

[marguyu]

wstawie cytat Noctuel'a.

Le poisson est un animal susceptible: en présence du pêcheur, il
prend facilement la mouche."

Rozkoszne, nieprawdaz?
I spelnia wszystkie warunki de l'intraduisibilité

[woyytek]

Rybki sa przewrazliwione,
w obecnosci wedkarza nabieraja wody w usta.

[ela.tu-i-tam]

To czysty angielski: Very Important Persons room.

Zawsze jest cos dla VIPow: przejscie na lotnisku, salon na czas
kongresu, itp, itd.

[marguyu]

Wychodzac ze stwierdzenia Clemenceau, ze "L'anglais, ce n'est jamais
gue du français mal prononcé", mozna uznac pytanie dotyczace VIP za
uzasadnione

[kurdelebele]

ekhm ekhm, chodzi mi o to, czy "VIP room" funkcjonuje w jez. francuskim, czy
moze istnieje jakis francuski odpowiednik?
pytam, poniewaz kiedys w rozmowie z francuzka uzylem tego sformulowania i nie
kumala czaczy :-] natomiast mi nikt nie musi tlumaczyc znaczenia tego sformulowania.

[ela.tu-i-tam]

> pytam, poniewaz kiedys w rozmowie z francuzka uzylem
> tego sformulowania i nie kumala czaczy :-]

To nie jest znane. Normalnym ludziom nie sluzy nigdy. Termin uzywany
przez hotele czy lotniska (w sensie: mamy ten serwis). Ci co chodza
do VIP room'ow nie nazywaja siebie VIPami , chodzi sie do salonu.

Hanba, haniebny / czcigodny

[zielka]

Gdybyscie wiedzieli, to bylabym wdzieczna. Sa rozne mozliwosci, ale nie jestem
pewna, czy dobrze rozumiem/czuje francuskie odpowiedniki.

*Déshonneur, déshonorant – niby tak, ale pojawiaja sie kwestie "honorowe" tak
problematyczne w wielu kulturach; slowo jest za bardzo skupione na czlowieku i
jego honorze, a nie dosc na tym, jak to co zrobil funkcjonuje w spoleczenstwie
*Disgrâce – ... nie do konca, bo mam wrazenie, ze dot. glownie percepcji
spolecznej, osoba w stanie disgrâce moze byc jakostam spolecznie potepiana, ale
moze sama wcale nic zlego nie zrobila (zob. Disgrace Coetzeego)
*Ignominie - to mi sie najbardziej podoba, ale mam wrazenie, ze jest to slowo
bardzo, bardzo ciezkie, podczas gdy hanba nie jest zawsze czyms
niewypowiedzianie zlym...

Dodam, ze indignité tez mi nie pasuje, jak i honte Szukam czegos co by
najlepiej oddalo polskie slowo "hanba" i jego przeciwienstwo - "czcigodnosc".
No, dzieki z gory za kazda sugestie !
*

[ka.mu]

Pewną niespójność widzę w tym, że "czcigodny" ma co najmniejdwa znaczenia:
1. tytuł, np. Czcigodny Mistrzu!
2. opis, np. czcigodny członek naszego bractwa/miasta/stowarzyszenia

Natomiast haniebny nie występuję jako tytuł, tylko wyłącznie jako przymiotnik opisujący zachowanie, nie osobę. Chociaż... "haniebny rozpustnik", czemu nie. A wyobrażacie sobie "czcigodnego rozpustnika"?

Sztuką byłoby znaleźć osobę, która może być albo czcigodna, albo haniebna, zależnie od jej postępowania.
Może władca (prezydent, ojciec itd)?

[ka.mu]

Może:
méprisable # estimable ?

[zielka]

Acha, no pardon, winnam byla podac kontekst. Otoz w filozofii Kotarbinskiego
czyny dziela sie na czcigodne i haniebne, zamiast na zle i dobre.

Wlasnie rozmawialam o tym z kolega, i powiedzial ze para blâmable (condamnable)
/ honorable jest najlepsza, ja tez zastosuje.

Estimable jest fajne, ale nie ma zabarwienia moralnego. A méprisable, to wiecej,
niz naganne, tzn. postrzeganie czegos jako haniebne nie jest rownoznaczne z
pogardzaniem tym (mozna czyms gardzic mimo, ze to cos nie jest haniebne).

[asiazlasu]

vertueux et indigne

W druga strone: se remettre en question ?

[ela.tu-i-tam]

Zero, nie wiem jak po polsku.

[zielka]

Ja bym kombinowala z czasownikiem "przemyśleć"; "przemyśleć swoje
zachowanie", etc. Chociaz moze szukasz czegos ciezszego...

[ka.mu]

A może lżejszego, np:
Zwątpić w siebie.

Coś mi się widzi, że zależy kto to mówi: czy ktoś o sobie, czy ktoś o kimś (opisowo), czy też ktoś pouczająco do dziecka/podwładnego?

[ela.tu-i-tam]

Ja bym to chciala powiedziec mojej bratanicy, 26 lat. W sytuacji
gdzie ona sie kisi jak ogorek, et ne se remet jamais en question,
n'a aucune distance envers soi. Ona az za duzo watpi o sobie, wiec
to nie o to mi chodzi, chodzi mi o zdolnosc zastanowienia sie nad
soba, bilansem, patrzeniem w przyszlosc inaczej, cos w tym stylu.

[phlora]

Nie wiem ani jak po fr, ani jak po polsku. Buuu... Chodzi o taką poszwę na
kołdrę z doszytym "fartuchem" w nogach, którym można umocować tę kołdrę do
materaca. Ten fartuch nie jest tak szeroki jak kołdra. Uff... Samo housse de
couette to chyba normalna poszwa? A jakaś polska nazwa?

[zielka]

Phloro, blagam, co to ma wspolnego z tym watkiem? czy moglabys
ewentualnie zalozyc do tego jakis inny? Fajnie by bylo, gdyby ten
zawieral ciekawe slowa ktore jest trudno przetlumaczyc nie dlatego, ze
dany przedmiot jest trudny do opisania, ale dlatego, ze ich kulturowe
funkcjonowanie jest specyficzne. Prosze, nie kontynuujmy tutaj tej
kwestii; dzieki.

[phlora]

Sorry, niech szefowa wytnie, svp.

[ela.tu-i-tam]

Phlora to jest najzwyczajniesza standartowa housse de couette
francuska. Normalne housse de couette nie maja tego zagla w nogach.

Sérénité

[ka.mu]

Nie znajduję właściwego odpowiednika, który by oddał całą złożoność sérénité gdy nie ma kontekstu. Może najbliższy byłby "ład" w znaczeniu "ład duszy" (lub natury), ale to po polsku mocno przestarzałe.
Równowaga i spokój nie mają tej nutki poezji jaką ma sérénité...

[nanan1]

pogoda ducha?
serein to pogodny, nie?

Coup de pouce

[zielka]

"Coup de pouce" – moze byc pozytywny (pomoc komus), moze byc negatywny
(oszukac przy wykonywaniu pomiarow, na przyklad).

Umiecie to jakos ladnie przetlumaczyc?

[marguyu]

To dokladnie to samo co 'coup de main'. Jeszcze nigdy nie slyszalam aby
ktokolwiek, w zyciu codziennym czy literaturze, uzyl go w pejoratywnym
znaczeniu.
Dla pewnosci spytalam meza(lillois). Dla niego 'copu de pouce' ma tylko
pozytywny wydzwiek.

[zielka]

Marguyu, tzn. znaczenie jest tak dosc perwersyjnie pejoratywne, jak
w zdaniu ponizszym, z Zoli, o "przekrecaniu" danych. Ja sie wlasnie
po raz pierwszy z wyrazeniem spotkalam w tym negatywnym sensie w
kontekcie naukowym, i tam teraz pojawil sie problem tlumaczenia. Nie
chce jednak cytowac tekstu nad ktorym pracuje, wiec podaje tylko
analogiczny fragment z literatury :

"Est-ce tout? les faits se trouvaient-ils dès lors combinés de façon
à pouvoir soutenir la thèse? Non, il était nécessaire de fausser
encore d'un coup de pouce la réalité."

Zrodlo: www.gutenberg.org/files/13866/13866-h/13866-h.htm

Ja sobie radze raczej opisowo, ale ciekawa bylam, czy probowalyscie
jakos oryginalnie sobie z tym "coup de pouce" poradzic?

[marguyu]

Chodzil nam ten coup de pouce po glowie wiec pogrzebalismy w encyklopedii.

I tak: w definicji 'coup' pisza: coupe de pouce - (familièrement) légère
rectification que le modeleur apporte à la pâte modelée au moyen du pouce;
et au fig;, légère aide, souvent fraudeuleuse.

Definicja 'pouce': (fam.) faire pencher frauduleusement le plateau de la
balance du côte de la marchandise;

Uczciwy ze mnie czlowiek bowiemnigdy nie uzywalam tego zwrotu w negatywnym
sensie choc... zdarzylo mi sie dac "coup de pouce" w przyjeciu do pracy
corki znajomych. Nie bylo w tym nic nieuczciwego, po prostu sekretarka
polozyla jej dossier na wierzchu pliku podan. Taki maly coup de pouce

Wszystko wiec zalezy od kontekstu. Dla mnie, w zyciu codziennym to zwykla
pomoc.

[zielka]

A ja jeszcze w poprzednim klimacie dodam cytat z Janeta, ktory pozwala
chyba na odnalezienie pochodzenia tego sensu wyrazenia, ktory mnie
interesuje:

"Quand on cherche à vérifier, il ne faut pas se dire qu'on a vu
alorsqu'on n'a pas vu, il ne faut pas donner le coup de pouce à
l'expérience, comme disait Claude Bernard; il y a toute espèce de
prudences, d'honnêtetés qu’il faut avoir."

Lucidité

[zielka]

Szukam po polsku tej "lucidité".

"Samoswiadomosc"?

Macie cos lepszego?

Slownik online ma kilka propozycji, zadna nie oddaje tego co chce:

1 jasność
2 przenikliwość
3 wyrazistość
4 pełnia władz umysłowych
5 świadomość

[woyytek]

"lucidité", znaczenie zalezy od kontekstu, do listy
mozna by dodac 'bystrosc'

titrisation

[mamax2]

słówko które nie dawało mi spać przez ostatni tydzień...

[zielka]

Titrisation = sekurytyzacja wierzytelności, o ile mnie google nie
myli.

Merytorycznie

[zielka]

Jak byscie powiedzieli "merytorycznie" albo "merytoryczny"? Od lat za
mna to chodzi, i teraz znowu przy jakiejs okazji wrocilo...

[ka.mu]

Posłałam pytanie (o opozycję formalne vs. merytoryczne) znajomej Francuzce. I
oto odpowiedź:

Euh, pour ta question je rame un peu :

- je commence par le facile : applicable à un texte et un examen à l'école :
correction et relecture

- substantielle et essentielle sont deux termes que je n'ai jamais entendus
associés à une traduction (peut être une lacune de mon expérience, je ne suis
qu'utilisatrice de traducteurs)
- une révision substantielle d'un texte signifierait que le style et/ou les
informations délivrées seraient modifiés de manière importante (changement de
registre de vocabulaire, de prosodie... ou contenu),
- une révision essentielle (à mon sens) serait "la principale révision
apportée à un texte", au sens de majeure, essentiel désignant la primauté dans
ce cas

- révision de fond ou refonte d'un texte : suppose des corrections qui sont pas
que formelles mais qui atteignent la teneur du message (une édition modifiée et
refondue d'une grammaire, d'un livre d'histoire : on change aussi la pédagogie,
des informations...),

- une relecture critique de traduction ou révision de traduction : suppose que
le relecteur est à même de débusquer des faux-sens, de faux-amis entre les deux
langues ainsi que de trouver les équivalences dans les expressions idiomatiques
(à niveau de langue voisin/comparable); normalement, le réviseur fait que ça ne
soit pas seulement intelligible dans la langue cible mais qu'en plus ça "sonne"
dans la langue cible.

A partir des adjectifs polonais que tu donnes (youpi, ça vient du latin, ça me
donne une idée de ce que ça peut exprimer, surtout si tu me dis que ça s'oppose
) sans dico, de par tes informations de contexte et dans le plus pur art
pifométrique :
- j'opposerai une traduction littérale (mot à mot) à une traduction de qualité
(zut, jugement de valeur, pas pratique pour donner des indications) ou une
traduction fidèle à l'esprit plus qu'à la lettre du texte (non, j'ai pas plus
court... à moins que "traduction sémantiquement fidèle" te séduises plus);
- pour une copie (un examen écrit) : opposition entre correction langagière
(orthographe et syntaxe) et formel (respect des canons de présentation de
l'examen (par exemple, ordonnancement des idées en deux parties et deux
sous-parties, ou thèse, antithèse, synthèse) et correction de fond, de contenu
(qualité de la réponse à la question posée, indépendante des points formels
ci-dessus).

A zdanie, które posłałam jako ilustrację było takie:
"Kot ma pięć łap" - wypowiedzenie formalnie poprawne, merytorycznie błędne. Al
przecież ładne...?

[zielka]

Dzieki Kamu!

No, wlasnie. W kontekscie filozoficznym sie kiedys tlumaczylo
"merytoryczny" jako "matériel"... Z katastroficznymi konsekwencjami.
Wiem, ze slowniki mowia "substantiel" albo "essentiel", ale znowu,
sa to slowa, ktore maja swoje inne odpowiedniki w jezyku polskim.

Ja ostatnio wymyslilam na potrzeby tlumaczenia wlasnie tej opozycji
o ktorej mowisz: merytoryczny: "relatif au contenu", formalny:
"relatif à la forme". Otrzymujemy tu znany Francuzom kontrast miedzy
forme & contenu. Tyle, ze nie ma w j. francuskim przymiotnikow,
ktore by to oddaly, no, ale nie mozemy miec wszystkiego, nie?

[asiazlasu]

protection ?

re: Protection

[zielka]

Chodzi Ci, Asiu z lasu, o przetlumaczenie slowa "protection"? Gdybys
napisala calym zdaniem, byloby bosko.

To jest trywialne przeciez slowo, co w nim nieprzetlumaczalnego?
"Ochrona", "protekcja", "opieka", "poparcie" czy "zaslonienie",
"oslona".

[asiazlasu]

masz racje, nic z tych moich odpowiedzi zrozumiec nie mozna, zwlaszcza ze sie namnozylo rozmaitych pytan.
to byla propozycja na : "Ja wlasnie mecze sie ze slowem "opiekunczosc", jako tzw. cnota w kontekscie etyki, mam wrazenie, ze naprawde termin ten nie ma francuskiego odpowiednika... "

i "protection" wydalo mi sie mozliwe do uzycia.

[chn506]

Czy moze byc sollicitude?

re: opiekunczosc

[zielka]

chn506 napisała:

> Czy moze byc sollicitude?

To jest swietny trop, obrany zreszta w miedzyczasie przez ludzi, ktorzy pracuja nad tzw. ethics of care, i ktorzy czasem to slowo "care" tlumacza jako sollicitude wlasnie. I pewnie jest to najlepsze rozwiazanie, dzieki za podpowiedz.

se remettre en cause ?

[asiazlasu]

jakos zgrabnie ? macie pomysl ?

[toto92]

=zastanów się nad sobą , nad swoim posterowaniem

[asiazlasu]

cos lepszego ? bo tu trzeba retrospekcji, introspekcji, samokrytyki i projekcji w lepsza przyszlosc ))

[toto92]

et puis quoi ?? une pipe et une mars ?? non mais ?? tu rêve ma pouv fille

[asiazlasu]

et puis quoi ?? une pipe et une mars ?? non mais ?? tu rêve ma pouv fille

quand on est mauvais on s'la boucle.

[asiazlasu]

et ma remise en cause attend toujours sa pipe...wymyslcie mi cos acceptable w polskim jezyku...buuuuu

[aurita]

sublime: wysublimowany (wg PWn «będący wyrazem wysokiego poziomu artystycznego lub umysłowego»
opiekunczosc : solicitude

[zielka]

Z opiekunczoscia - zgoda, juz ktos wspomnial to slowo wyzej, dzieki
Niemniej z sublime, to sprawa jest nieco bardziej skomplikowana, zobacz tutaj:
forum.gazeta.pl/forum/w,10129,92234977,92266643,Re_Dziewczyny_pomozcie_.html
pozdrawiam

[asiazlasu]

sublime znaczy tyle co admirable, beau, divin, magnifique, merveilleux etc

wysublimowany to bedzie raczej transcendant, abstrait i nawet métaphysique
bo sublimer to idéaliser, élever, transcender

wiec une pute divine bedzie boska i wspaniala co wcale nie jest niemozliwe
ale image du divin dans les oeuvres de Chagall bedzie sublimée

Mauvaise foi

[melmire]

Mauvaise foi. Genialnie oddaje zjawisko, ale nie umiem znalezc polskiego odpowiednika.

[felinecaline]

A co powiesz o "zlej wierze"? - Istnieje przeciez polskie wyrazenie: "dzialac w zlej wierze".

[melmire]

Nie obejmuje calego spektrum zjawiska, ja bym rezerwowala do jakichs powaznych spraw. A tymczasem mozna byc de mauvaise foi spierajac sie nad regulami planszowki czy w idiotycznej dyskusji.

[toto92]

aurita napisała:

> sublime: wysublimowany (wg PWn «będący wyrazem wysokiego poziomu artystycz
> nego lub umysłowego»
> opiekunczosc : solicitude
une pute sublime ??? nie koniecznie będący wyrazem wysokiego poziomu (kurwa wysublimowana)
sollicitude dla mnie związek słów (2XL)solitaire + altitude tzn związek ja to widzę jako jakiś "umysłowy stan umysłu" do umierania w samotności albo związek słów SOLUTION + ALTITUDE
i wtedy wychodzi wyjście z jakiejś bardzo poważnej sytuacji ale spytam franków i zobaczymy jak to oceniają

[aurita]

ja poprosze to samo co ten pan

En chimie: sublimation d'un élément ou d'un composé est une transition de phase d`état solide à l`état gazeux sans l'étape liquide intermédiaire (sublimacja).

a jak tlumaczycie "c`est chouette" i "c`est du toc"

[toto92]

a jak tlumaczycie "c`est chouette"
to jest fajne bo "une choutte est choutte"
i "c`est du toc"
to jest "kant glina i popelina" znasz takie powiedzonko po Polsku a na poważnie toc to po prostu
tombak ale tego słowa używa się do wszystkich przedmiotów jak ktoś mówi ze to jest toc tzn ze to jakaś podróba , szajs itp itd

[aurita]

tsss tsss zrozumialam ze ten watek dotyczy tlumaczenia a nie "co to znaczy"
Je n`ai pas besoin d`explications, j`ai parfois du mal a m`exprimer, en polonais

chouette : fajny, chyba moze byc

tombak to tombac

toc : proponuje chlam albo imitacja (malo pejoratywne chyba?) ?

a jeszcze mam problem z "mauvaise foi"- a bardzo by sie przydalo do klotni z mezem

[asiazlasu]

mauvaise foi : wychodzi na to ze jestes wykretna klamczucha i to jeszcze nieuczciwa. Delikatne wyrazenie brzydkich cech.

[184l]

mauvaise foi-zle intencje , zla wola

[asiazlasu]

mauvaise foi-zle intencje , zla wola


tez tak kiedys myslalam. Okazuje sie ze nie. Normalna nieuczciwosc i zaklamanie.

[aurita]

nieuczciwosc, zla wola, wykrety, to wszystko razem ale na pewno z "klamczucha" nie ma to nic wspolnego, na tym bins polega ze nie jest sie "menteur" ale de "mauvaise foi"
a hipokryzja/hipokryta ? chociaz nie do konca

[aqua48]

Po polsku też przecież jeśli robi się, albo mówi coś w złej wierze, to właśnie nieuczciwie, z intencją oszustwa, czy kłamstwa.

[asiazlasu]

intencja klamstwa nie jest klamstwem.

[aqua48]

Petit Robert: mauvaise foi - deloyaute, duplicite, perfidie. Czyli nie kłamstwo samo w sobie, pojedynczy akt, ale jak rozumiem ogół czynów obejmujących wprowadzenie kogoś w błąd. I tu nasze działanie w złej wierze również zawiera w sobie nieuczciwość, perfidię i hipokryzję.
Czy w tej chwili, potocznie we Francji używa się tego wyrażenia w odniesieniu do zwykłego kłamstwa?

[184l]

Nie .Klamac to mentir , natomiast byc de mauvaise foi oznacza zla wole w sensie ogolym . Dotyczy sytuacji w ktorych ktos sie zachowuje ze zla intencja , lub zlosliwie n.p. kogos obmawia itp. .. Mozna by wiele pisac , raczej tutaj liczy sie wyczucie, czy tez doswiadczenie ze ktos byl/jest de mauvaise foi. Petit Robert wskazuje na filozoficzne znaczenie tego wyrazenia, ktore nota bene , jest czesto uzywane we Francji i dobrze sie wpisuje w filozofie jezyka francuskiego.

[aqua48]

aurita napisała:

> nieuczciwosc, zla wola, wykrety, to wszystko razem ale na pewno z "klamczucha"
> nie ma to nic wspolnego, na tym bins polega ze nie jest sie "menteur" ale de "m
> auvaise foi"
> a hipokryzja/hipokryta ? chociaz nie do konca

No właśnie, tak mi się też wydawało, ale asia pisała z taką pewnością...Dzięki.

[asiazlasu]

"No właśnie, tak mi się też wydawało, ale asia pisała z taką pewnością...Dzięki."

Pomylilas osoby : ja bronie teze ze mauvaise foi to NIE JEST menteur. Z cala pewnoscia.

[felinecaline]

I masz racje, ze bronisz tej tezy , de mauvaise foi = zlosliwie, ze zlej woli, przewrotnie
menteur = klamca

[aqua48]

asiazlasu napisała:

> mauvaise foi-zle intencje , zla wola
>
>
> tez tak kiedys myslalam. Okazuje sie ze nie. Normalna nieuczciwosc i zaklamanie
> .

Milczenie

[zielka]

Oto mam nowy intraduisible. Jak przetlumaczyc slowo milczenie? Oczywiscie, powiecie, silence. No ale w polskim mamy roznice miedzy "milczeniem" a "cisza", i milczenie jest zwykle wyborem, pewnym dzialaniem, powstrzymywaniem sie od mowienia.

Mam wlasnie takie wyrazenie, "semiotyczna rola milczenia", i chyba musze to potraktowac opisowo, co?

[zielka]

Odpowiadam sobie sama przy pomocy wspoldomownika: rzecz nie jest wcale tajemnicza, slowo sie tlumaczy latwo jako "mutisme". Myslalam, ze mutisme = aphasie, ale okazuje sie, ze slowo ma dwa znaczenie, w tym jedno takie, jak polskie milczenie.

[iwonka55]

Witam,

Od dawna poszukuje tlumaczenia dwoch polskich przymiotnikow, ktorych uzywam bardzo czesto mowiac po polsku, a ktorych nie umiem wplesc w moj francuski.

Pierwsze slowo to "przytulny", np. pokoj. Nauczylam sie, ze jak chce powiedziec "przytulny", to mowie "chaleureux", ale to przeciez nie to samo...

Drugie to "serdeczny, serdecznie". Podobnie, zastepuje przez "gentil", ale to slowko jest tak popularne we Francji, jest niemal slowem-wytrychem, ktore slyszy sie wszedzie, ze nie pozwala wyrazic tego, co po polsku wyraza slowo "serdeczny".

pozdrawiam
iwona

Przytulny / serdeczny

[zielka]

Hej,
Jesli chodzi o serdeczny, to w wielu kontekstach pasuje: "généreux", jesli chodzi o osobe serdeczna, o "générosité" jako serdecznosc, przynajmniej ja w taki sposob tego uzywam.

Przytulny: chalereux jest fajny, czasem pasuje tez douillet.

No, ale oba slowa sa bardzo zakorzenione kulturalnie, i rzeczywiscie nie mamy raczej szansy na tlumaczenie o idealnym zasiegu.

[felinecaline]

Oj, chyba niezupelnie.
Genereux to raczej szczodry. Lub tez...osoba o obfitych ksztaltach
Serdeczny to raczej cordial, affectueux, amical.
Przytulny? raczej opisowo, agréable à vivre.
Douillet owszem, ale to raczej osoba delikatna, "pieszczaca sie", nadmiernie wrazliwa.

[iwonka55]

Witam,

Zastanawiam sie jak przetlumaczyc "Nie zdazylam odebrac telefonu". Chodzi o sytuacje, gdy biegne do telefonu (lub szukam w torebce ) i nie zdaze odebrac. Dotad odpowiadalam "J'ai pas pu répondre", ale to przeciez niedokladnie. Ostatnio wymyslilam, ze bede mowic "J'ai raté votre appel", ale to jakos sztucznie i nigdy jeszcze nie slyszalam zeby ktos tak mowil.
Niby mowi sie "rater le train", ale nie wiem, czy mozna podobnie powiedziec w tej sytuacji ?

Pozdrawiam
Iwona