imiona ksiazat, krolow i ich rodzin

[pejsaty]

bede zamieszczac tu ciekawe okazy na jakie trafilem wraz z ciekawszymi
informacjami na temat tych imion. postaram sie tez ustalic ich prawidlowe
polskie formy. uwaga czesc pogladow tu wyrazonych moze byc kontrowersyjna i
chetnie wyslucham konstruktywnej krytyki.

Piast, Mieszko, Mieczysław

[pejsaty]

Zaczne od Piastow (uwaga: nazwa dynastii pojawila sie dopiero w XVIII wieku,
pochodzi od jej mitycznego zalozyciela Piasta, ktorego imie pochodzi od
slowa "piasta" <czesc kola u wozu> lub tez od slow "piastowac, piastun").

Mieszko (inne formy: Mieszka, Mieszek, Mieszk)- mial tak na imie pierwszy
wladca Polski (zm. 992, byl on ksieciem, a nie krolem), zwany jest tez niekiedy
blednie Mieczysławem (imie Mieczysław zostalo po raz pierwszy uzyte przez Jana
Długosza i zaczelo byc nadawane jako imie chrzestne dopiero na poczatku XIX
wieku po tym jak zostalo umieszczone w kalendarzu pod data 1 stycznia przez
ksiedza Floriana Jaroszewicza w 1767 roku; imie Mieszko jest raczej skrocona
forma imienia Miecisław zapisywanego tez jako Miecsław czy Mietsław, imie to
mozna tlumaczyc jako zyczeniowe "oby mial slawe" lub opisowe "majacy slawe"; sa
tez inne hipotezy dotyczace tego zagadkowego imienia - np. wedle prof.
Bańkowskiego imie to jest przydomkiem który powinien byc zapisywany Mieżka
(oznacza osobe slabo widzaca, mruzaca oczy, slepaka; pochodzi od
nieistniejacego juz w jezyku polskim czasownika "mżyć" <miec zamkniete oczy>,
na potwierdzenie tej hipotezy podaje sie zapis legendy w kronice polskiej,
wedle ktorej Mieszko mial urodzic sie niewidomy i dopiero w 7. roku zycia
odzyskac wzrok <legenda ta nie jest jednak zbyt mocnym dowodem dlatego, ze
legenda nawiazuje w czytelny sposob do przyjecia przez Mieszka
chrzescijanstwa>:
"Zaiste ślepą była przedtem Polska, nie
znając ani czci prawdziwego Boga, ani zasad wiary, lecz przez
oświeconego [cudownie] Mieszka i ona także została oświeconą,
bo gdy on przyjął wiarę, naród polski uratowany został od śmierci
w pogaństwie. W stosownym bowiem porządku Bóg wszechmocny
najpierw przywrócił Mieszkowi wzrok cielesny, a następnie
udzielił mu [wzroku] duchowego, aby przez poznanie rzeczy
widzialnych doszedł do uznania niewidzialnych i by przez znajomość
rzeczy [stworzonych] sięgnął wzrokiem do wszechmocy ich
stwórcy."

sa jeszcze inne hipotezy dotyczace tego imienia: wskazujace na podobienstwa ze
slowem "mieszek" <worek, sakiewka> lub "mieszka" <mis, niedzwiadek>. jezeli
jednak ktorakolwiek z tych hipotez mialaby byc prawdziwa, to czemu historia nie
przekazala pelnego uroczystego imienia tak waznego wladcy, lecz nazywa go
misiem czy slepakiem?
jakby nie dosc zagadek Mieszko po przyjeciu chrzescijanstwa musial przybrac
jakies imie chrzescijanskie, ale nie wiadomo jakie, w slynnym dokumencie Dagome
Iudex (znany jest znieksztalcony odpis z 1080 roku) nazwany jest imieniem
Dagome (czyzby chodzilo o Dagoberta???), lecz imie to pojawia sie tylko i
wylacznie w tym dokumencie, a autor odpisu nie wiedzial nawet, ze pisze o
wladcy Polski (myslal, ze opisuje wladce Sardynii . dosysc odwazne sa wiec
proby laczenia Mieszka z Normanami na tak kruchej podstawie, lecz sa one jednak
podejmowane przez niektore osoby.
oprocz Mieszka I, istnialo wiele innych osob o tym imieniu w dynstii
piastowskiej, np. krol Mieszko II, ksiaze Mieszko III Stary, Mieszko ksiaze
kaliski czy tez Mieszko I Plątonogi.

[claudia207]

Bardzo ciekawy watek, ktory bede pilnie sledzic

[abiela]

Swietny watek, dzieki pejsaty! Ja kiedys bardzo intensywnie zajmowalam sie
tematem, zwlaszcza jesli chodzi o polskie krolowe - od tego czasu wlasnie
jestem fanka imienia Konstancja oraz Maria Ludwika (od Marii Ludwiki Gonzagi).
Czekam z niecierpliwoscia na ciag dalszy!

[cysia.b]

abiela napisała:

>
> jestem fanka imienia Konstancja oraz Maria Ludwika (od Marii Ludwiki Gonzagi).
W Polsce zwanej Ludwiką Marią
Wątek bbb.ciekawy

[abiela]

cysia.b napisała:

> abiela napisała:
>
> >
> > jestem fanka imienia Konstancja oraz Maria Ludwika (od Marii Ludwiki Gonz
> agi).
> W Polsce zwanej Ludwiką Marią

Dokladnie, nie wiem czemu wpisalam na odwrot....

[cysia.b]

abiela napisała:

> cysia.b napisała:
>
> > abiela napisała:
> >
> > >
> > > jestem fanka imienia Konstancja oraz Maria Ludwika (od Marii Ludwik
> i Gonz
> > agi).
> > W Polsce zwanej Ludwiką Marią
>
> Dokladnie, nie wiem czemu wpisalam na odwrot....

Bo ona naprawdę była Marią Ludwiką

[abiela]

cysia.b napisała:

> Bo ona naprawdę była Marią Ludwiką

Tak wiem, i wiem, ze w PL nazywana byla Ludwika Maria dlatego nie wiem czemu
pokrecilam

[martuszkaw]

To odwrotnie jak u mnie. Odkąd pogrzebałam w życiorysie królowej Konstancji, to
mi się imię przestało podobać. Wcześniej w ścisłej czołówce było. Pozdrawiam M.

[gunka2]

Sa tez teorie mowiace, ze Piast ma podobne pochodzenie co "piesc" (zamknieta
dlon - niestety nie mam polskich znakow ) oznaczajac tego, ktory piastuje
wladze - a mylnie wiazane z piastunem, czyli pieszczacym dzieci, choc wszystkie
te slowa maja byc z soba jakos etymologicznie powiazane. Z kolei powazanie z
kolem sugerowala by legenda o kolodzieju.

Popiel, Chościsko, Rzepka (Rzepicha), Piast

[pejsaty]

wedle wspomnianej juz kroniki plemieniem Polan rzadzil ongi ksiaze Popiel,
ktorego oraczem byl niejaki Chościsko, maz Rzepki (Rzepichy). Ich synem byl
wlasnie Piast, zalozyciel dynastii. wszystkie te wymiona sa legendarne i mozna
je tlumaczyc w rozny sposob.
Popiel - przedstawiciel dynastii poprzedzajacej Piastow ukazany jest jako zly
charakter, nie wnikajac w szczegoly jego istnienie jest nabardziej watpliwe,
sadzic mozna, ze zostal wymyslony na poczatku XII wieku przez anonimowego
kronikarza zwanego Galem, by jakos ubarwic powstanie nowej dynastii. imie to
mozna wiazac ze slowem "popiol".
Chościsko to imie mozna zapisac tez Kosisko - pochodzenie imienia wiaze sie z
dlugimi, splecionymi wlosami.
Rzepka, Rzepicha - to imie wyjasnic najaltwiej, wiaze sie z rzepa, bardzo wazna
roslina jadalna dla dawnych Slowian.
Piast - to imie mozna tez zapisac Past (po lacinie Patz) i laczyc ze slowami
pastwa <czyli pasza>, pasowaloby wtedy do imienia zony pod wzgledem znaczenia.

wiecej na temat poczatkow dynastii piastowskiej i roznych hipotez na ten temat
tutaj:
www.nowe-panstwo.pl/02_2002_miesiecznik/02_2002_historia.htm

autokorekta

[pejsaty]

> wszystkie te wymiona sa legendarne i mozna
> je tlumaczyc w rozny sposob.

to jakas zlosliwa literowka.

> Piast - to imie mozna tez zapisac Past (po lacinie Patz) i laczyc ze slowami
> pastwa <czyli pasza>, pasowaloby wtedy do imienia zony pod wzgledem zna
> czenia.

nie zony a matki.

[gaudencja]

pejsaty napisał:

> Mieszko (inne formy: Mieszka, Mieszek, Mieszk)- mial tak na imie pierwszy
> wladca Polski (zm. 992, byl on ksieciem, a nie krolem), zwany jest tez
niekiedy
>
> blednie Mieczysławem [...]
imie Mieszko jest raczej skrocona
> forma imienia Miecisław zapisywanego tez jako Miecsław czy Mietsław,

Wziąwszy pod uwagę to, ze imię Mieczysław to błędnie odczytany właśnie ów
Miecsław czy Mietsław, wszystko się zgadza!

[pejsaty]

imiona Miecisław, Mietsław, Miecsław pochodzą jednak najprawdopodobniej od
czasownika "mieść", "miotać", oznaczajacego 'rzucać, ciskać'. Mieczysław jest
wiec znieksztalcona postacia wyzej wymienionych imion, a Mieszko ich
zdrobnieniem.

[aga-ta]

czy to koniec opowieści o imionach władców?

[gunka2]

No to ja dodam pare imion z rodziny ksiazat pomorskich:

Bogusław, Dobiesław, Jan, Jaromir, Mściwoj, Przybysław, Racibor, Sambor,
Siemomysł, Sobiesław, Świętopełk, Warcisław,

Damroka, Eufemia, Eufrozyna, Gertruda, Jadwiga, Katarzyna, Małgorzata,
Mirosława, Salomea, Sulisława, Witosława, Zwinisława

[gaudencja]

Eufemia zdrabniana jako Ofką to jedna z moich faworytek z tego towarzystwa.

Książęta Pomorscy

[martuszkaw]

Podrzucam linka na rodzinę książąt pomorskich - Gryfitów. Jeżeli ktoś jest
bardzo zainteresowany to odsyłam do Włodzimierza Dworzaczka "Genealogia" tom II
- kanonicznej pozycji polskiej genealogii, dostępnej we wszystkich większych
czytelniach, niestety tylko czytelniach i uniwersytetach.
genealogy.euweb.cz/pomer/pomer1.html
Osnośnie Damroki już się wypowiadałam Pozdrawiam M.

Mieszko I i perwsi Piastowie

[martuszkaw]

pejsaty napisał:

> jakby nie dosc zagadek Mieszko po przyjeciu chrzescijanstwa musial przybrac
> jakies imie chrzescijanskie, ale nie wiadomo jakie, w slynnym dokumencie Dagome
>
> Iudex (znany jest znieksztalcony odpis z 1080 roku) nazwany jest imieniem
> Dagome (czyzby chodzilo o Dagoberta???), lecz imie to pojawia sie tylko i
> wylacznie w tym dokumencie, a autor odpisu nie wiedzial nawet, ze pisze o
> wladcy Polski (myslal, ze opisuje wladce Sardynii . dosysc odwazne sa wiec
> proby laczenia Mieszka z Normanami na tak kruchej podstawie, lecz sa one jednak
>
> podejmowane przez niektore osoby.


Mieszko I po przyjęciu chrztu mógł faktycznie przybrać inne imię. Przypisywany
mu Dagobert pozostaje jednak w sferze domniemań, bo nie ma innych źródeł to
potwierdzających. Jest jeszcze teoria twierdząca, że Dagome Iudex jest błędem
kronikarskim polegającym z transformacji słów EGO MISCO DUX. Zważywszy, że
kronikarz raczej przepisywał, niż sam tworzył, jest to dość logiczne, biorąc pod
uwagę treść dokumentu.

Mieszko Dagobert wszedł do historiografii bardziej na zasadzie późniejszych
ustaleń historyków niż faktycznego stanu rzeczy. Imiennictwo pierwszych Piastów
przedstawia się następująco:

Mieszko I Dagobert (jeżeli Dagobertem był to na cześć królów Merowińskich)

Bolesław Chrobry - drugiego imienia brak - imię wprowadza Dobrawa po swoim ojcu
Bolesławie

Mieszko II Lambert - wyboru imienia dokonał ojciec chrzestny

Kazimierz I Karol Odnowiciel - imię Karol zawdzięcza królowej Rychezie, miało
wskazywać aspiracje dynastyczne, Kazimierza natomiast wprowadziła Emnilda

Bolesław II Smiały - tylko jedno imię, ponownie Bolesław występuje sam

Władysław I Herman - brak danych

Bolesław III Krzywousty - znowu jedno imię, od tej pory Piastowie rezygnują z
zestawu słowiańskie plus germańskie

M.

W kwestii Hermana

[Gość: martuszkaw]

martuszkaw napisała:

> Władysław I Herman - brak danych

Imię Herman nosił brat królowej Rychezy arcybiskup Kolonii. Władysław dostał
imię po nim w spadku, prawdopodobnie z inicjatywy własnej babki która jeszcze
żyła w momencie jego urodzin, szerzej w książce Besali. M.

[badziul]

witam po przerwie nieco dłuższej
jako fanka Piastów najbardziej ceniłam sobie panów o imieniu Bolesław (które
zreszta do tej pory jest w mojej czołówce). Wersja BOLKO wydaje mi sie bardziej
inetresująca. Niektórzy uważają, że to maniactwo zwarzywszy, że mieszkam na
ulicy Chrobrego ))))))
z innych imion piastowskich co prawda nie władców, ale troszę obok podoba mi
sie imię RADZIM
Pozdrawiam serdecznie - specjalne pozdrowienia dla Gaudencji (napisz mi prosze
na priva imię syneczka)
causki
badziul

podciagam

[abiela]

moze pejsaty cos jeszcze dopisze?

[claudia207]

ja tez rozgladalam sie za tym watkiem. Pejsaty juz tutaj chyba nie zaglada.

[abiela]

claudia207 napisała:

> ja tez rozgladalam sie za tym watkiem. Pejsaty juz tutaj chyba nie zaglada.

A szkoda...

[gaudencja]

Pejsaty już chyba w ogóle nie zagląda na forum gazety, a nawet wyrejestrował
swój nick (chyba)...

Piastowie w statystyce

[martuszkaw]

1. Bolesław 45 - imię wnosi Dobrawa z Czech w X w.
2. Henryk 31 - imię wnosi Salomea z Bergu żona B. Krzywoustego w. XII w.
3. Konrad 22 - popularyzacja w linii Piastów śląskich
4. Władysław 20
5. Kazimierz 19
6. Mieszko 13
7. Janusz, Wacław 12
8. Jan, Przemysław, Siemowit 10
9. Leszek 7
10. Fryderyk 6
11. Ludwik, Mikołaj 5
12. Bernard, Jerzy 4
13. Albert, Jarosław, Otton, Rudolf, Rupert, Stefan, Siemomysł, Trojden - 2
14. Aleksander, August, Baltazar, Bezprym, Dytryk, Ernest, Krystian, Joachim,
Lambert, Odon, Stanisław, Świętopełk, Zbigniew, Zygmunt - 1

15. podwójne: Adam Gotard, Adam Wacław, Fryderyk Kazimierz, Fryderyk Wilhelm,
Krystian Adam, Krystian Albert, Krystian August, Krystian Ludwik, Jan Jerzy, Jan
Krystian, Jan Krzysztof, Janusz Albert, Jerzy Ernest, Jerzy Fryderyk, Jerzy
Rudolf, Jerzy Wilhelm, Joachim Fryderyk, Mieszko Chościsko, Wacław Adam - 1

W zależności jak zaklasyfikujemy imiona z ostatniego przedziału, może ulec
zmianom układ w tabelce, ponieważ przykładowo wzrośnie wtedy liczba Janów o 3.
Byłoby więc wtedy Janów trzynastu a nie dziesięciu. Przyjęłam zasadę, że imiona
podwójne z okresu wczesno piastowskiego typu Kazimierz Karol, Mieszko Lambert
liczę jako Kazimierza i Mieszka. Od czasów rozbicia dzielnicowego uwzględniam
zawsze dwa imiona.

Może nieznacznie wahać się ilość osób noszących to samo imię. Niekiedy trudne
jest do ustalenie imię dziecka płci męskiej zmarłego w dzieciństwie. Jeśli
pozostał po nim tylko jeden zapis, nie potwierdzony w innym źródle, często jest
problem z odczytem i np. nie wiadomo do końca, czy był to Jan czy Janusz itp.

Pozdrawiam M.

Piastówny w statystyce

[martuszkaw]

1. Anna 29
2. Jadwiga 26
3. Agnieszka, Elżbieta 20
4. Katarzyna 17
5. Eufemia 15
6. Małgorzata 12
7. Zofia 10
8. Salomea 8
9. Konstancja 7
10. Judyta, Barbara 6
11. Eufrozyna, Kunegunda 5
12. Gertruda, Ludmiła 4
13. Adelajda, Helena, Magdalena, Maria, Rycheza 3
14. Beatrycze, Berta, Anna Maria, Joanna Elżbieta 2

15.
1 - Aleksandra, Amalia, Anastazja, Bolesława?, Beata, Cymbarka, Dorota, Eleńcza,
Emilia, Eudoksja, Fenenna, Jolanta, Karolina, Ludwika, Matylda, Olga, Regelinda,
Scholastyka, Świętosława, Wieńczysława?, Wierzchosława

1 Anna Elżbieta, Anna Krystyna, Anna Ludwika Elżbieta, Anna Sybilla, Anna
Sydonia, Barbara Agnieszka, Dobroniega Ludgarda, Dorota Elżbieta, Dorota
Sybilla, Elżbieta Lukrecja, Elżbieta Magdalena, Elżbieta Wiola, Katarzyna Zofia,
Maria Katarzyna, Maria Sydonia, Maria Zofia, Sabina Barbara, Sybilla Małgorzata,
Świętosława Sygryda, Wierzchosława Ludmiła, Zofia Magdalena

Uwagi jak w poście wyżej.
Ponadto:

- imiona ze znakami zapytania niepewne, trudne do ustalenia
- przynajmniej 7 Piastówien do dnia dzisiejszego pozostaje bezimiennymi
- pewne imiona trudno klasyfikować, ponieważ czasem się tak zdarza, że np.
Helena i Jolanta używane są zamiennie przez jedną osobę. Inne takie pary to
Jutta i Judyta, Beata i Beatrycze, Kunegunda i Kinga, Adela i Adelajda, Rycheza
i Ryksa itp. Tutaj za wyjątkiem Beaty wnuczki Łokietka trzymam się jednej formy.
- Olga, występuje w tekstach z epoki jako Alga, dopiero później jako Olga.
Biorąc pod uwagę pochodzenie jej matki z Rurykowiczów i analizując imiona
rodzeństwa, można a dużą dozą pewności przyjąć, że chodzi o Olgę.
- Eleńcza lub Elencza - doprawdy nie wiem - czekam na opinie
- Cymbarka - rozwikłane
- zastanawia brak imion Rzepicha, Dobrawa, Emnilda - jakby nie było założycielek
dynastii? U mężczyzn wprowadzono analogicznie Siemomysła, Siemowita i Leszka,
nie ma to jak patriarchat Ciekawe, że wypędzona Rycheza imienniczo nie poszła
w odstawkę?

Pozdrawiam M.

[gaudencja]

martuszkaw napisała:

> - Eleńcza lub Elencza - doprawdy nie wiem - czekam na opinie

W Słowniku staropolskich nazw osobowych jest tylko Elena, Elenka → Helena.

[martuszkaw]

gaudencja napisała:

> W Słowniku staropolskich nazw osobowych jest tylko Elena, Elenka → Helena
> .
>
Jednakże w tekstach z epoki występuje zawsze jako Elencza, żaden kronikarz nie
podaje formy obocznej Helena. W historiografii do dnia dzisiejszego pisze się o
Eleńczy. M.

[annajustyna]

Czcibor - waleczny brat (kuzyn?) Mieszka spod Cedynii. I cala gama imion
Gryfitow: Barnim, Warcislaw...

[martuszkaw]

Zgadza się, wspomniany Czcibor występuje w źródłach i uważany jest za brata
Mieszka. Liczenie rozpoczęłam od Mieszka I, nie uwzględniając również imion jego
przodków Siemowita, Leszka, Siemomysła. Pozdrawiam M.

[annajustyna]

A Swietoslawa Sygryda jest takze znana jako Storrada))).

[martuszkaw]

annajustyna napisała:

> A Swietoslawa Sygryda jest takze znana jako Storrada))).

Owszem, ale Storrada funkcjonowało jako przydomek do Sygrydy, oznaczający
"dumna". M.