Najwiekszy mówca wszechczasow

[Gość: Orator]

Poseł Henryk Goryszewski 8 bitych godzin

[Gość: aws]

3 kadencja, 25 posiedzenie, 1 dzień (22.07.1998)



1 i 2 punkt porządku dziennego:

1. Sprawozdanie Komisji Finansów Publicznych o sprawozdaniu z wykonania
budżetu państwa za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 1997 r. wraz z
przedstawioną przez Najwyższą Izbę Kontroli analizą wykonania budżetu państwa
oraz wnioskiem w przedmiocie absolutorium (druki nr 381 i 488).
2. Sprawozdanie z działalności Narodowego Banku Polskiego w 1997 r. (druk nr
404).



Poseł Henryk Goryszewski:

Panie Marszałku! Przepraszam za te dwukrotnie zrobione przeze mnie
przerwy. Starałem się od samego początku zwrócić uwagę Wysokiej Izby na to, że
debata absolutoryjna jest jednym z ważniejszych wydarzeń i jedną z
ważniejszych decyzji każdego Sejmu. Można oczywiście nie brać w niej udziału,
ale jeśli już biorę udział, to jestem zobowiązany mówić w taki sposób, żeby
zainteresowani usłyszeli wszystkie argumenty za i przeciw, jakie były
rozważane przez komisję, którą kieruję.

Chciałbym na samym początku podkreślić wyjątkowy charakter tegorocznej
debaty. Jest ona bowiem pierwszą, która będzie prowadzona pod rządem
konstytucji z 1997 r. Ta moja uwaga nie jest tylko kurtuazyjnym ukłonem w
stronę tych, których wysiłkiem, zaangażowaniem i intelektualną twórczością ta
konstytucja została ukształtowana. Konstytucja z 1997 r. wprowadza zasadniczą
nową jakość do instytucji absolutorium. Za chwilę wyjaśnię, na czym polega ta
nowa jakość, która powinna w istotny sposób rzutować na nasze indywidualne i
zbiorowe decyzje w tej materii.

Absolutorium zawsze było traktowane jako skwitowanie działalności rządu w
sferze organizowanej przez budżet. Tak często komentatorzy konstytucjonaliści
określają tę instytucję. Ale w PRL, w tamtej konkretnej sytuacji politycznej,
kiedy raz powołany rząd miał pewność, że wprawdzie ze zmianami personalnymi,
jednak będzie trwał przez całą kadencję, bywali premierzy, których pełnienie
urzędu liczono nie na lata, tylko na kadencje. Absolutorium nabrało pewnej
szczególnej jakości politycznej. Stanowiło swoistą namiastkę odpowiedzialności
politycznej rządu. I chociaż z góry było wiadomo, jaki będzie wynik głosowania
absolutoryjnego, to stwarzano wrażenie, że rząd podlega politycznej ocenie i
oczywiście ta ocena ­ jak wszystko w tamtych czasach ­ jest dla tego rządu
korzystna.

Tamten system, bez istotnych zmian naruszających substancję takiego
systemu, utrzymała również ˝mała konstytucja˝, a więc system trzech ustaw
ustrojowych, które określały porządek prawny Rzeczypospolitej w okresie między
1990 a 1997 r. Co więcej, w ówczesnej ustawie nazywanej powszechnie ˝małą
konstytucją˝ znalazł się zapis, który nadawał, pogłębiał jeszcze albo może ­
inaczej mówiąc ­ umacniał, bardziej uwidaczniał polityczny charakter
absolutorium. Mianowicie było wyraźnie powiedziane w stosownym artykule, że
rząd, który nie otrzymał absolutorium z mocy prawa, ustępuje. Decyzja w
przedmiocie absolutorium przesądzała więc o trwaniu bądź też o zakończeniu
trwania rządu. To było oczywiście niekonsekwentne w warunkach demokracji
parlamentarnej, nie uwzględniało skutków zmiany rządów w ciągu roku, czego
doświadczamy chociażby w tym roku. A w 1992 r. mieliśmy sytuację, kiedy
Rzecząpospolitą kierowały kolejno trzy różne rządy. Budżet jest natomiast
całością roczną, której oceny, z natury rzeczy, nie można kawałkować. Wskazuje
na to chociażby sytuacja z I połowy tego roku, kiedy, podobnie jak w latach
ubiegłych, nie wykonuje się ani 50% dochodów, ani 50% rozchodów. Wydatki i
dochody budżetu są w I połowie gromadzone. Mniej niż połowa dochodów i
wydatków jest ekspanowana z budżetu.

Jakie były więc konsekwencje politycznego absolutorium dla rządu, którego
już nie było? Nawet jeżeli stwierdzono w debacie, bo nie w uchwale
absolutoryjnej, że przyczyną są błędy w zachowaniach rządu, którego już nie
ma, to pozostaje nie odpowiedzialność polityczna, ale wyłącznie
odpowiedzialność moralna wobec opinii publicznej, ponowne ostrzeliwanie
odwołanego już rządu. W następstwie uchwały absolutoryjnej można było co
najwyżej próbować wywołać indywidualną odpowiedzialność z deliktu budżetowego,
do czego uchwała absolutoryjna wcale nie jest potrzebna, bo absolutorium ze
swej natury odnosi się do rządu jako całości. Natomiast delikt z natury swej
może być popełniony tylko przez konkretną osobę, niekoniecznie przez członka
rząd czy osobę pełniącą funkcje polityczne w systemie władzy wykonawczej. Taki
był przypadek w 1992 r., kiedy odmówiono absolutorium, ale wtedy, jak już
mówiłem, były trzy rządy. W pewnym momencie w trakcie posiedzeń komisji, już w
czasie głosowań, wróciliśmy do tej kwestii i jedynie ówczesny poseł
sprawozdawca pamiętał, do którego rządu odnosiły się te zarzuty. Czytelnik
Monitora Polskiego, który za kilka czy kilkanaście lat weźmie do ręki ten
tekst z 1993 r., będzie tylko wiedział, że w 1992 r. rząd nie dostał
absolutorium.

Wielkim osiągnięciem obecnej konstytucji jest odpolitycznienie
absolutorium, w którym, jak pisze jeden z komentatorów, nie chodzi o zaufanie
do polityki rządu w ogólności, ale tylko o brak zastrzeżeń do prowadzonej
przezeń gospodarki budżetowej i jej zgodności z uchwaloną ustawą budżetową.
Stąd też, w przeciwień-stwie do małej konstytucji, art. 162 ust. 1 i 2
konstytucji obecnie obowiązującej pomija odmowę udzielenia absolutorium jako
przesłankę dla koniecznego ustąpienia rządu. Odmowa absolutorium poza
wyrażeniem negatywnej oceny gospodarki budżetowej prowadzonej przez rząd może
co najwyżej ułatwić przekonanie wątpiących i wahających się do wystąpienia z
inicjatywą lub do poparcia inicjatywy odmowy udzielenia wotum zaufania dla
rządu, złożenia owego wniosku o tzw. pozytywne wotum zaufania.

Obecna konstytucja określa tryb postępowania, który powinien być zachowany
przez Sejm i rząd przy rozliczaniu wykonania budżetu w poprzednim okresie.
Rząd powinien przedłożyć informację o wykonaniu ustawy budżetowej oraz, co
jest nowością w stosunku do poprzedniej praktyki, o kształtowaniu się
zadłużenia państwa w roku budżetowym i jego stanie na koniec roku budżetowego.
Konstytucja wyznacza tu zawity termin: 31 maja, czyli 5 miesięcy od
zakończenia roku budżetowego. Termin ten, Wysoka Izbo, został przez rząd pana
premiera Jerzego Buzka dotrzymany.

Drugi dokument, na którego podstawie Izba i jej organy oceniają wykonanie
budżetu i podejmują decyzję w kwestii absolutorium, to opinia Najwyższej Izby
Kontroli. Art. 226 konstytucji stwierdza, że Sejm rozpatruje przedłożone przez
Radę Ministrów sprawozdanie i po zapoznaniu się z opinią Najwyższej Izby
Kontroli podejmuje, w ciągu 90 dni od dnia przedłożenia Sejmowi sprawozdania,
uchwałę w kwestii absolutorium. A zatem zapoznanie się ze sprawozdaniem
Najwyższej Izby Kontroli jest konieczne do podjęcia przez Sejm decyzji w
sprawie absolutorium. Jest to konieczne, ale oczywiście stanowisko Najwyższej
Izby Kontroli nie jest wiążące, zarówno w tych częściach, w których jest
korzystne, jak też w tych częściach, w których jest niekorzystne dla rządu.
Sejm jest w pełni suwerenny i nie podlega ocenie ani prezydenta, ani Senatu,
jeśli chodzi o udzielenie lub też o odmowę udzielenia rządowi absolutorium.
Opinia Najwyższej Izby Kontroli, Wysoka Izbo, została złożona dnia 8 czerwca i
jest generalnie pozytywna, natomiast w szczegółowych jej opracowaniach... Sama
uchwała Najwyższej Izby Kontroli jest w istocie jednozdaniowa, w niej po
prostu stwierdza się, iż NIK postanawia wyrazić pozytywną opinię w sprawie
absolutorium dla Rady Ministrów w zakresie wykonania ustawy budżetowej za 1997
r. Ale budżet, nim doszło do sformułowania tej opinii, był bardzo szczegółowo
badany przez NIK, tak jak zresztą i w poprzednich latach. W wyniku tych badań
w dwóch kwestiach, o których będę mówił później, Najwyższa Izba Kontro

[Gość: ...]

miłościwie panujący nam z łaski Bożej,prezydent
i ojciec nas wszystkich, Jego wysokość mgr Aleksander Kwaśniewski

Kwach nie ma magistra!

[Gość: 3x]

NIe wpisujcie mu tego tytulu, bo sie ludzie przyzwyczaja.

[oryginal]

Chyba nikt jednak nie pobije...Fidela Castro ;)

[ekstradycja]

oryginal napisała:

> Chyba nikt jednak nie pobije...Fidela Castro ;)

Też chciałam go wpisać ;-P