Włoska gęś - cd.

[arana]

I znów maj, a ja znów u Was! Oczywiście ciągle z gęsim problemem. Wieczna zrobiła mi się ta gęś, czy co? W każdym razie majowa, jeśli gęga po włosku.

Ale po kolei. Doszłam do ikonologii. Któraż to umiejętność - jak piszą uczeni mężowie - oznacza nie tyle naukę, co metodę odczytywania treści dzieła sztuki przez rozszyfrowywanie znaczeń przedstawionych i zestawionych w tym dziele symboli.

Oczywiście potrzeba do tego wiedzy o epoce, ale - i tu mamy szczęście! - istnieje "Iconologia" C. Ripy, która stała się najpopularniejszym „słownikiem” służącym mówcom, poetom i artystom do wyrażania w obrazowej formie pojęć abstrakcyjnych, cnót i przywar, uczuć i namiętności. Każde pojęcie ilustrowane jest alegoryczną figurą lub personifikacją, uzupełnioną tekstem wyjaśniającym znaczenie motywu i atrybutów. Książka wznawiana była wielokrotnie w różnych językach do końca XVIII wieku.

W tejże książce jest obrazkowe przedstawienie herezji. Oto ono:



A oto jego książkowy opis. Niestety po włosku.

I tu pytanie do Ciebie, o Papugo! Czy jest w tym opisie jakakolwiek informacja, która wyjaśniałaby wężowe główki w kształcie łebków z dziobami?

A Wy, też na przedstwionym obrazku widzicie gęsie łebki, czy to tylko moja sfiksowana idejka?

[asia.sthm]

Ten jeden to wyraznie pisklak z zamknietym dziobem, o dziwo, ale zeby zaraz gęś...nie bardzo.

Mnie sie wydaje, ze autor ryciny nie potrafil rysowac weza, tak jak niektorzy konia.
Albo moze nalezalo specjalnie odksztalcic lepek aby raptem nie ozylo i nie udziabilo....tak na wszelki wypadek.

Wiecej nie pomoge. Papuga znow wszystko bedzie wiedziala.

[arana]

asia.sthm napisała:

> Ten jeden to wyraznie pisklak z zamknietym dziobem, o dziwo, ale zeby zaraz gęś...nie bardzo.


Hej, cieszę się, że Ty też widzisz pisklę. Pomyślałam od razu o gęsi w zwiazku z istniejącą od XV wieku grą słów Hus / gęś. Tropię ją w słowach i na obrazkach.

[arana]

I jeszcze jedno: czy te ptasie główki z "Herezji" C. Ripy nie przypominają gęsi z poniższego wizeruku Jana Husa, czyli Gęsi?

[asia.sthm]

masz racje, to ten sam model glowki.

Papugo miła,

[arana]

... widocznie odfrunęłaś w te majowe dni poza granice wirtualności. Gdy wrócisz, nie kłopocz sie już moją prośbą. Z powodu świąt nie mogłam dotrzeć do polskiego wydania Ikonologii, ale już od dziś mogę tam zajrzeć. Ale na jakiś Twój, o Italoznawczyni, komentarz ciągle liczę.

[gat45]

Jam nie Papuga, ale może to Ci się przyda :

visualiseur.bnf.fr/CadresFenetre?O=NUMM-8505&M=tdm
faksymile pełnego wydania po francusku - 1637, tłumacz : Jean Baudoin

Dzięki, Gat,

[arana]

... przyda się, i to bardzo.

[papuga_ara]

O, znowu gęś
Już rzeczywiście Ci się rozwikłało czy mam zaglądać na italską wersję?
Tak, w majowych okolicznościach zajmowałam się dylematem "siać, czy nie siać?" i już mi na nic więcej przeszczeni nie starczyło....

Anienie, Papugo...

[arana]

... już nie musisz nigdzie fruwać, bo święta się skończyły, więc udało mi się zajrzeć do polskiej wersji. Sama zobacz (tłum. I. Kania) Ale niestety nie ma tam ani słowa o gęsiach. A ja je widzę na ilustracji z "Herezją".

Węży zresztą sporo w "Ikonologii", więc obejrzałam wszystkie, żeby porównać z "Herezją". Żaden nie ma ptasiej główki, wszystkie są urody mniej więcej takiej, jak na obrazku poniżej:



Czy Twoja znajomość kontekstów kulturowych coś Ci mówi w związku z gęsiowężami z "Herezji"?

[papuga_ara]

arana napisała:

> Czy Twoja znajomość kontekstów kulturowych coś Ci mówi w związku z gęsiowężami
> z "Herezji"?

Oj nie, nie mówi. Chyba przeceniłaś moją znajomość kontekstów jak wyżej

[arana]

Wiesz, w "Ikonologii" autor, wyjaśniając symbole, podaje źródła literackie. Sięga do wielu cytatów. Jak wspomniałam, nic nie pisze o gęsiach w kontekście herezji. Mam na to pewną roboczą hipotezę, że znak gęsiej główki jako symbolu herezji i Husa, był żywy w latach pamiętajacych jego spalenie i husyckich krucjat, a później jego znaczenie w Italii zatarło się ( bo nie było tak ważne jak w Czechach, w Posce i w Niemczech), ale sam rysunek pozostał.

(W głowie siedzi mi, korespondujący z tą hipotezą, cytat z książki Hanny Dziechcińskiej: W obramowaniu umieszczono cztery postacie zwierząt: lisa, osła, gęś i świnię, które od czasów średniowiecza figurowały w licznych pamfletach wymierzonych przeciwko przedstawicielom kościoła.)

Ale mówię to nieśmiało, jako że zbyt mało wiem na ten temat. Myślisz, że to baaardzo głupie czy tylko trochę?

W każdym razie miło było pogadać o gęsiach, howgh!

[papuga_ara]

Nie mam wiedzy na ten temat. Pamiętam, że podczas pierwszej "edycji" tego wątku coś pisałam o italskich powiedzonkach z gęsią w roli głównej, z których wynikało, że jest ona nieco obśmiewana, ale to podobnie jak u nas - patrz "ta głupia gęś" - tyle, że u nich to obśmiewanie jest bardziej, hm, by tak rzec - dobroduszne niż poniżające. Ale mam wrażenie, że pytasz o coś głębiej, bo głębiej siedzisz w temacie. Nie umiem nic mądrego odpowiedzieć, poza tym, że mogę zacząć pytać Tambylców, czy coś im wiadomo o historycznej roli gęsi w ich kulturze. Czy mam to robić?

Gęś, czyli Hus

[arana]

Hm, mnie interesuje taka szczególna Gęś, bo Jan Hus, którego nazwisko w czeskim właśnie gęś znaczy. Nie chodzi mi o jego działalność, bo ta jest nieźle opisana. Mam na myśli ślady, które pozostawił w języku (polskim, czeskim, niemieckim - w tych przede wszystkim) poprzez grę słów Hus - gęś. Sam zresztą zaczął tę grę, pisząc o sobie w przededniu spalenia na stosie: Biedna Gęś jeszcze nie upieczona...

Dla kościoła katolickiego był wyjątkowo uciążliwym kacerzem. Może ślad tego mamy w "Herezji" Ripy? Może przeniknął tam jako element symbolu pod postacią gęsich główek na wężach?

Ciekawe, co Twoi italscy znajomkowie o tym myślą?

[arana]

No dobra, jeśli już łupniesz swoich Italczyków moją Husogęsią hipotezą, to idąc za ciosem, dołoż jeszcze Arcimbolda. Uczeni w piśmie od dawna próbują rozwikłać symbolikę jego obrazów. Ja oczywiście spojrzałam przede wszystkim na ptaszka w twarzy jego

Kalwina



I ujrzałam w nim gęś jako symboliczne przedstawienie Husa, który wszak zapoczątkował naukę Kalwina. No i w tym wypadku kod Arcimbolda ułożył mi się jednoznacznie: ten ptaszek to oskubana do upieczenia (na stosie w Konstancji) gęś, czyli Hus.

Jednym słowem, poranek mam z Gęsią, a jakże!

[arana]

Myślicie, że na obrazie Arcimbolda może być równie dobrze kurczę miast gęsi? Ja też tak pomyślałam, więc znalazłam wizerunek do porównania. Spójrzcie:

Jest na 2:39 i, moim zdaniem, zdecydowanie różni się od gęsi z Kalwina szczególnie w partii dziobowej.

Jak Wy sądzicie?

[papuga_ara]

Arano, obawiam się, że moi nauczyciele włoskiego w obliczu zadanych im pytań na tematy tak specjalistyczne uciekną z krzykiem, niczym gęsi.... Mają wykształcenia, kolejno: muzyczne, informatyczne i polonistyczne (sic!). Spuśćmy zatem na tę gęś italską kurtynę milczenia....

[arana]

Kurtyna czy nie kurtyna i tak jestem wdzięczna, bo jakoś sympatyczniej myślało mi się gęsiowo w Twoim i w ogóle w Waszym towarzystwie. Pewnie dlatego, że moja gęsia idejka jest jest jak wszystko czerwone dla Joanny.

[papuga_ara]

I pisz częściej, nie tylko w gęsiej sprawie, azali wola Twoja taka (aż mi poleciało panem Muldgaardem, tak mi się tęskno zrobiło za wszystkoczerwonym....)

Kocham pana,

[arana]

panie Muldgaard! Co wyznaję, ochoczo jak pani Eliza, choć pierwszy raz był natury, hm, śmiechowo-językowo-medycznej, bo to szkorbut i lumbago.

[papuga_ara]