EMIL CIORAN

[Gość: Frene]

Ze względu na poczucie humoru, paradoksy, prowokację intelektualną...

Nie wiem jak Was zachęcić...może tym...

"Gdyby nie myśl o samobójstwie, zabiłbym się natychmiast"

[trzcina]

Nie trzeba zachęcać, sam kusi;)
Zachwyca mnie u Ciorana to, ze mimo deklarowanego przez niego skrajnego
pesymizmu, mrocznej oceny rzeczywistoci i własnego w niej pobywania, lektura
jego tekstów, rozmów z nim, zostawia uśmiech na twarzy, wcale nie taki gorzki.

pozdrawiam
t.)))

W temacie...

[Gość: Frene]

Znalazłam w sieci jakieś fragmenty...zobaczcie sami...





. . .

A P O K A L I P S A

Ach, gdyby tak pewnego dnia wszyscy ludzie, mający coś do zrobienia bądź
załatwienia, żonaci albo nie, młodzi i starzy, kobiety i mężczyźni, poważni
albo lekkomyślni, smutni i weseli, opuścili swoje mieszkania i biura,
rezygnując z wszelkich swoich obowiązków i zadań, i wyszli na ulice
oznajmiając, że nic już nie będą robić... Wszyscy ci otępiali ludzie, którzy
pracują bez żadnego sensu albo łudzą się, że wnoszą coś do wspólnego dobra
ludzkości, którzy trudzą się dla przyszłych pokoleń zwodzeni najbardziej
ponurą iluzją, wzięliby w takiej niepowtarzalnej chwili rewanż za całe swoje
miałkie, jałowe i puste życie, za marnowanie czasu nie mające nic ze
wzniosłości wielkiej przemiany. Piękne byłyby w moich oczach owe chwile, gdy
nikt już nie potrzebowałby kłamliwych mrzonek ideałów, gdy nie byłoby już
możliwe zadowolenie z bezpośredniego przeżywania życia, wszelka rezygnacja
stałaby się iluzoryczna, ramy zaś normalnego życia pękłyby raz na zawsze.
Wówczas wszyscy, co cierpią w milczeniu i nie śmią nawet westchnieniem
objawiać swej goryczy, wznieśliby zbiorowy, pełen ponurych dysonansów krzyk,
wrzask, od którego dziwnych tonów zatrzęsłaby się ziemia. Rzeki pobiegłyby
wtedy szybciej, góry zachybotałyby się groźnie, drzewa odsłoniłyby korzenie
niby odwieczną a wstrętną przestrogę, ptaki jęłyby krakać jak kruki,
przerażone zaś zwierzęta rzuciłyby się do ucieczki, aż padłyby z wyczerpania.
Unieważniono by wszystkie ideały, wierzenia uznano by za bzdury, sztukę - za
kłamstwo, a filozofię - za żart. Wszystko dostąpiłoby wywyższenia i upadku.
Spłachcie ziemi uleciałyby w powietrze i wiatr rozniósłby ją na wszystkie
strony, rośliny kreśliłyby na tle nieba dziwaczne arabeski, zawiłe, groteskowe
linie, poskręcane, przerażające figury. Podniosłyby się wirujące dziko ogniste
trąby, cały świat napełniłby się barbarzyńskim łomotem, tak by nawet
najmarniejsze żyjątko wiedziało, że koniec jest bliski. Wszystko, co jest
formą, stanie się wówczas bezkształtem, chaos zaś pochłonie swym
wszechobejmującym wirem wszelką strukturę, substancję i formę tego świata.
Nastąpi obłąkańczy zamęt i potworny huk, przerażenie i eksplozja, potem zaś
będzie już tylko wieczne milczenie i ostateczne zapomnienie. W tych końcowych
chwilach życie człowieka osiągnie taką temperaturę, że cały nagromadzony dotąd
przez ludzkość zasób uczuć - żalów, tęsknot, miłości, rozpaczy, nienawiści -
wybuchnie z taką potęgą, iż nic już po tej eksplozji nie pozostanie. W takiej
chwili, gdy wszyscy ludzie porzucą swoje zajęcia, gdy nikt już nie odnajdzie
sensu w swoich miałkich obowiązkach, egzystencja zaś rozpadnie się pod naporem
wewnętrznych sprzeczności - cóż jeszcze się ostoi prócz triumfu nicości i
ostatecznej apoteozy niebytu?

- Emil Cioran, Na szczytach rozpaczy

. . .



. . .

P R A C A

Zwykle ludzie pracują za dużo, aby mogli pozostać sobą. Praca jest
przekleństwem, ale człowiek z tego przekleństwa uczynił rozkosz. Praca ze
wszystkich sił tylko po to, by pracować, znajdowanie radości w wysiłku
przynoszącym zupełnie nieistotne dokonania, przekonanie, iż samorealizować się
można jedynie w uprzedmiotowionej, nieprzerwanej pracy - wszystko to budzi
sprzeciw, jest niezrozumiałe. Wytężona, nieustanna praca otępia, spłaszcza,
niszczy osobowość. Przesuwa ona centrum troski i zainteresowania ze strefy
podmiotowej w przedmiotową strefę rzeczy, na płaszczyznę mdłej obiektywności.
Wówczas człowiek przestaje się interesować swoim osobistym przeznaczeniem,
swoją wewnętrzną edukacją, podsycaniem tlącego się w nim światła osobowości,
tak by zabłysło pełnym, ciepłym blaskiem; ważne są dlań tylko fakty i rzeczy.
Prawdziwa praca, zamiast być aktywną, ciągłą transfiguracją, stała się
wyłącznie eksterioryzacją, wychodzeniem z centrum bytu. Jest znamienne, że w
świecie współczesnym praca ma charakter działalności wyłącznie zewnętrznej.
Dlatego poprzez pracę człowiek urzeczywistnia nie siebie, lecz coś. Fakt, że
każdy musi realizować jakąś karierę, wejść w jakąś formę życia, która niemal
nigdy mu nie odpowiada, jest właśnie wyrazem tej tendencji do ogłupiania przez
pracę. Musisz pracować, aby żyć - oto fatalność, która u człowieka jest o
wiele boleśniejsza niż u zwierzęcia, jego bowiem aktywność jest tak
organiczna, że nie oddziela jej od własnego istnienia, podczas gdy człowiek
zdaje sobie sprawę z poważnego ubogacenia swojego jestestwa poprzez zespół
form związanych z pracą. W gorączkowości, z jaką człowiek pracuje, przejawia
się pewna jego gotowość do miłowania zła, gdy jest ono nieuchronne i częste. W
pracy człowiek zapomniał też o sobie - jednak nie poprzez odzyskanie prostej,
błogiej naiwności, ale poprzez graniczącą ze zidioceniem eksterioryzację.
Przez pracę z podmiotu stał się przedmiotem, tzn. zwierzęciem obarczonym
defektem mniejszej niż zwierzęca dzikości. Człowiek, miast zaistnieć w świecie
jako jasna, słoneczna, promieniująca blaskiem osobowość, miast żyć dla siebie -
nie w sensie egoizmu, lecz duchowego wzrostu -, stał się żałosnym, bezsilnym
niewolnikiem dookolnej rzeczywistości. Gdzie w takim życiu miejsce na ekstazy,
wizje i szaleństwa? Gdzie najwyższy obłęd, gdzie autentyczna rozkosz ze zła?
Gdyż negatywna rozkosz z upojenia pracą ma w sobie coś z mizerii i codziennej
przyziemności człowieka, coś ze wstrętnej, nąjpośledniejszej małostkowości.
Dlaczego ludzie nie postanawiają skończyć za jednym zamachem z dotychczasową
pracą, aby rozpocząć nową, w najmniejszym bodaj stopniu niepodobną do tej, co
przedtem wysysała z nich wszystkie siły? Czy człowiek istotnie musiał wznosić
piramidy, pałace, świątynie i zamki? Czy nie wystarczała mu subiektywna
świadomość wieczności, świadomość całkowitego spełnienia się w nadświadomości?
Jeśli coś potrafiła zniszczyć gorączkowa aktywność, nieprzerwana praca i
zewnętrzne rozdygotanie, jest tym z pewnością zmysł wieczności. Praca to
negacja wieczności. Im silniejszy jest pęd do uzyskiwania dóbr doczesnych, im
bardziej jest intensywna praca zewnętrzna, tym trudniej dostępnym, bardziej
oddalonym i trudniejszym do urzeczywistnienia dobrem staje się wieczność. Oto
powód spłaszczenia perspektywy u wszystkich ludzi aktywnych i energicznych,
beznadziejnej przyziemności ich myśli i uczuć.

- Emil Cioran, Na szczytach rozpaczy

. .




. . .

ZASADA SZATAŃSKA W CIERPIENIU

Na czym polega proces stawania się pesymistą? - Na znacznej częstotliwości
depresji u człowieka, który ma akurat tyle energii, by w poszczególnych
chwilach pozostawać przy życiu. Organiczna fatalność powoduje ciągłe depresje
bez określonych przyczyn i bodźców zewnętrznych, tylko skutkiem głębokich
zaburzeń wewnętrznych; te depresje tłumią puls energii, ustawicznie atakują
korzenie życia i niszczą naiwną, instynktowną radość istnienia. Całkiem błędne
jest twierdzenie, że ktoś staje się pesymistą wskutek jakiejś organicznej
ułomności i słabości życiowego potencjału. W rzeczywistości nikt nie zmienia
się w pesymistę, kto nie miał wcześniej w sobie tyle energii, by pragnąć życia
żarliwie i z pasją, nawet jeśli ta żarliwość nie przebiła się do jego
świadomości. Późniejszy proces dewitalizacji stanowi następstwo depresji.
Wszelki niedobór u pesymisty jest następstwem depresji. Albowiem tylko u
człowieka pełnego zapału, aspiracji i namiętności depresje okazują swoje
erozyjne działanie i niszczą życie, tak jak morskie fale nadgryzają ląd. U
zwykłego słabeusza depresje nigdy nie wiodą do napięć, paroksyzmów ani
przesadnych reakcji, lecz do stanu obojętności i apatii, do powolnego
gaśnięcia i spokojnej monotonii, które nie mogą rodzić osobistych i bolesnych
reakcji właściwych pesymizmowi. Bycie pesymistą jest organicznym paradoksem
rodzącym nieprzezwyciężalne, fatalne sprzeczności, które tłu

C.d

[Gość: Frene]

Bycie pesymistą jest organicznym paradoksem rodzącym nieprzezwyciężalne,
fatalne sprzeczności, które tłumaczą tak głęboką żarliwość wszystkich
pesymistów. Jakże by zresztą nie miało być organicznego paradoksu w tej
kombinacji częstych depresji z nie mniej częstym zapałem? Bo to, że koniec
końców depresje niszczą zapał i nadwerężają zasoby witalne, jest aż nadto
oczywiste dla każdego, kto rozumie, że depresja to prawdziwy zamach na życie.
Nie można z nimi skutecznie walczyć, co najwyżej można je chwilowo zlekceważyć
oddając się intensywnie jakiemuś zajęciu albo rozrywce, ale potem pojawiają
się znów w jeszcze ostrzejszej postaci. Organiczny paradoks pesymizmu może
występować tylko u kogoś obdarzonego niespokojną witalnością. W miarę, jak
słabną obronne mechanizmy życia, ten proces wchodzenia w śmierć coraz
boleśniej odbija się w świadomości człowieka. Stajesz się pesymistą -
pesymistą demonicznym, żywiołowym, zwierzęcym i organicznym - dopiero wówczas,
gdy twoje życie w desperackiej walce z depresjami poniosło totalną klęskę.
Wtedy w twojej świadomości pojawia się przeznaczenie jako forma
nieodwracalności, która wypływa z esencji świata, jak gdyby pragnąc w sposób
jeszcze boleśniejszy i przytłaczający pokazać nam wieloraką daremność tego
życia.
W rzeczy samej, musisz wpierw długo się zmagać z demonicznymi i negatywnymi
siłami życia, żeby osiągnąć świadomość nieodwracalności, która z
jednokierunkowości życia czyni jedynie drogę ku śmierci; w istocie jest to
droga rozkładu. Jeśli po każdym życiowym doświadczeniu możesz powiedzieć:
nigdy!, i po każdym zdarzeniu, po każdej próbie możesz powtórzyć to słowo,
symbol definitywności i nieodwracalności - pewny to znak, żeś utracił
wszystko, że jesteś już bardzo daleko od życia, bardzo zaś blisko nicości, w
jaką wrzuca cię śmierć. Okropna jest myśl, że umierając tracisz raz na zawsze
słoneczny dzień, jakiś uśmiech, przyjaciela; ale po tysiąckroć okropniejsze
jest, że utraciłeś to wszystko jeszcze za życia, że o wszystkim, coś usłyszał
i zobaczył, możesz po wiedzieć: nigdy, nigdy! Niczym w jakiejś absurdalnej
duchowej podróży, która radykalnie oddzieliła cię od rzeczy, choć fizycznie
znajdujesz się w bezpośredniej ich bliskości.

Jak mógłbym przyjąć, że ja nie nadaję się do życia, skoro w rzeczywistości to
życie nie nadaje się do mnie? Bo przecież jest całkiem możliwe, że przy innych
formach życia, całkiem odmiennych od tych, na jakie jestem skazany, mógłbym
być szczęśliwy, upojony, sycący się rozkoszami, których inni nawet nie
podejrzewają! Dlaczego w myśli z siebie mam robić ofiarę, dlaczego w porządku
wyobraźni nie mam przyjąć, iż mógłbym świetnie przystosować się do innej formy
życia, do innej struktury egzystencji? A jeśli tak, to czemużby nie szukać
całej winy w tym świecie, nie zaś we mnie? Świat powinien być w mniejszym
stopniu nieodwracalny, w większym zaś - absurdalny, tak żeby mógł się
zmieniać. Jak dotąd, jego absurdalność bywała tylko znikomo większa od jego
przyziemności, toteż nie mam najmniejszych złudzeń. Mógłbym uwierzyć w ten
świat, gdyby zmienił się dla mnie. Jestem zbyt dumny, aby zło świata widzieć
jako zło we mnie. Aleja nigdy nie zmienię się stosownie do świata.

- Emil Cioran, Na szczytach rozpaczy



T O T A L N E

N I E Z A D O W O L E N I E

Cóż to za przekleństwo spada na niektórych, że nigdzie nie mogą czuć się
dobrze? Ani gdy świeci słońce, ani gdy go nie ma, ani z ludźmi, ani w
samotności. Oto doprawdy coś niezwykłego: nie wiedzieć, co to dobry nastrój.
Największymi nieszczęśnikami są ci, co nie mają prawa do nieświadomości. Mieć
wysoce rozwiniętą świadomość, być w każdej chwili świadomym, w każdym momencie
zdawać sobie sprawę z własnego położenia względem świata, żyć w ciągłym
napięciu poznawczym - to być straconym dla życia. Poznanie jest dla życia
utrapieniem, świadomość zaś to otwarta rana w rdzeniu życia. Czyż człowiek nie
jest zwierzęciem wydanym na pastwę śmierci? I czyż nie jest tragedią bycie
człowiekiem, to znaczy zwierzęciem wiecznie niezadowolonym, zawieszonym między
życiem a śmiercią? Mam już serdecznie dość - albo raczej: jestem zupełnie
zdruzgotany ciężarem - tego przywileju bycia człowiekiem. Gdybym tak mógł z
miejsca zrezygnować; ale czym miałbym się stać - zwierzęciem? Przebytą drogą
nie mogę pójść wstecz. Poza tym istniałoby ryzyko, że stanę się zwierzęciem
obznajomionym z historią filozofii. Zostać nadczłowiekiem? - nie, to
niemożliwe i głupie, to jakaś śmieszna mrzonka. Czy nie ma jakiegoś
pośredniego rozwiązania, ot, czegoś w rodzaju nadświadomości? Czy nie można by
żyć poza (nie zaś z tej strony, bliskiej zwierzęcości) wszelkimi złożonymi
formami świadomości, poza niepokojami i udrękami, poza nerwową szarpaniną i
przeżyciami duchowymi, w jakiejś sferze egzystencji, gdzie dostęp do
wieczności nie byłby li tylko mitem? Co do mnie, składam dymisję z
człowieczeństwa. Nie chcę już i nie mogę nadal być człowiekiem. Bo i cóż
jeszcze mogę zrobić w tym charakterze? Pracować nad jakimś systemem społecznym
i politycznym, albo unieszczęśliwić jakąś panienkę? Wyszukiwać niekonsekwencje
w systemach filozoficznych albo działać na rzecz jakiegoś ideału moralnego
bądź estetycznego? Wszystko to wydaje mi się zbyt mało. Zresztą gdyby nawet
wydawało mi się czymś wielkim (jak to bywa niekiedy), i tak nie potrafiłoby
mnie pociągnąć. Rezygnuję ze swojego człowieczeństwa, nawet jeśli na drabinie,
po której zamierzam się wspinać, będę sam, samiuteńki. A zresztą, czyż nie
jestem absolutnie sam w tym świecie, od którego nie oczekuję już nic? Gdzieś
poza wszelkimi obiegowymi ideałami i zwykłymi formami, w jakiejś
nadświadomości - może jeszcze dałoby się oddychać. Tam upojenie wiecznością
rozpuściłoby wszystkie skazy tego świata i już nic, żaden problem ani żadna
duchowa udręka, nie mąciłoby ekstazy wieczności, w której byt byłby równie
czysty i niematerialny jak niebyt.

- Emil Cioran, Na szczytach rozpaczy

. . .





. . .

[dreaded88]

Czy "Zły demiurg" jest pełen poczucia humoru ?
Nie zmienia to faktu, że warto poczytać sobie tego ultrareakcjonistę,
będącego "przeciw wszystkiemu, co zdarzyło się po Adamie".
Polecam też wydane przed ok. rokiem "Rozmowy z Cioranem", pokazujące jak gdyby
bardziej ludzką jego twarz, nie ukrytą pod literacką stylistyką.

[Gość: Dominikaaaaaa]

"Rozmowy z Cioranem" są genialna lekturą. Od tego zaczęłabym czytanie Ciorana w ogóle.

[Gość: Dominikaaaaaa]

Uwielbiam Ciorana. Jeśli ktoś także, zachęcam do dyskusji: [e-mail]

[solaris_1971]

Mnie Cioran przygnebia. Zwlaszcza " Na szczytach rozpaczy".
Pozyczylam te ksiazke kolezance, ktora mi jej nie oddala. Po raz pierwszy nie mam tego komus za zle. Przeciwnie, jestem jej wdzieczna.

[ja-tekla]

Mnie Cioran nie przygnębia, czytam często i z przyjemnością od lat paru...
Może dlatego, ze podobnie odczuwam i widzę ten świat wokół mnie. I podobny stosunek do ludzi mam jak Cioran... patrzę, rozglądam się i... eksterminacja: słowo-klucz, ech....

[Gość: Dominikaaaaaa]

Mnie też Cioran nie przygnębia.
Uwielbiam Jego styl, Jego dosadność i konkret...