KALENDARIUM GMINY

[celestynow]

# 17 grudnia 1833 roku Leopold Radziński nabył od swojego ojca Józefa dobra,
dla których założył księgę wieczystą pod nazwą "Radzin".

# W 1873 roku Folwark Radzin i Celestyny został oddzielony od dóbr "Glinki".

# 17 sierpnia 1877 roku otwarto Kolej Nadwiślańską łączącą Kowel z granicą
Prus Wschodnich przez Chełm, Lublin, Dęblin, Warszawę, Mławę o długości 522
kilometrów toru szerokiego. Był to najdłuższy szlak kolejowy Królestwa
Polskiego. Kolej Nadwiślańska miała bogatą sieć połączeń lokalnych (m. in.
Dąblina z Łukowem). Już w 1887 roku zatrudniała 2364 osoby - zawiadowców,
kasjerów, drużników, zwrotniczych, stróżów, pracowników służb remontowych, w
tym także kobiety i miała własną kasę emerytalną i służbę zdrowia.
Odegrała ona zasadniczą rolę w powstaniu i rozwoju Celestynowa. Sama zaś
nazwa wg. miejscowych legend pochodzi od imienia miejscowego karczmarza
Celestyna, bądĽ też Celestyny - córki Polakiewicza, ówczesnego właściciela
majątku "Radzin".

# W okolicach 1900 roku pojawiły się pierwsze w Celestynowie chałupy.
Należały do Markowskich i Jana Papisa. "Kronika parafialna" odnotowała, że
przed rokiem 1900 koło stacji Celestynów było 8 domów. Budynek stacji
kolejowej zbudowano właśnie w roku 1900 (Budynek ów stoi po dziś dzień).

# 13 sierpnia 1929 roku Ks. kardynał Aleksander Kakowski, arcybiskup,
metropolita warszawski erygował parafię Celestynów - dekanat praski,
wydzieloną z następujących parafii: Celestynów z parafii Kołbiel, wsie Lasek
i Dąbrówka oraz majątki Skarbonka, Strzępki, Radzin i Cegielnia z parafii
Karczew oraz wsie Dyzin z parafii Glinianka. Pierwszym proboszczem
nowoutworzonej parafii był Ks. Anatol Sałaga. 20 grudnia Papież Pius XI
dekretem zebrania konsystorskiego ustanowił, aby wsie Regut i Tabor z parafii
Osieck diecezji podlaskiej przyłączyć do parafii Celestynów archidiecezji
warszawskiej. 30 paĽdziernika ks. dr. Stanisław Gall poświęcił wybudowany
kościół.
Skarbonka to majątek, który znajdował się w sąsiedztwie wsi Lasek, na jej
zachodnim skraju. Na posiadłość tą składało się ok. 40 hektarów ziemi, domek
mieszkalny i zabudowania gospodarcze. W 1893 roku zakupił ją od właściciela
dóbr otwockich o nazwisku Kurtz profesor Edmund Jankowski - wykładowca Szkoły
Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie.

# 28 listopada 1937 roku założono w Celestynowie oddział Warszawskiego
Towarzystwa Oświaty dla dorosłych
Celestynów kojarzony jest przez wiele osób z książką Aleksandra
Kamińskiego "Kamienie na szaniec". W okresie okupacji hitlerowskiej 20 V 1943
r. oddział Kedywu uwolnił 49 więżniów politycznych przewożonych z Lublina do
Oświęcimia.
Akcję przeprowadził Oddział Szturmowy "Kedywu" Komendy Głównej Armii Krajowej
pod dowództwem kpt Mieczysława Kurkowskiego "Mietka" i Tadeusza
Zawadzkiego "Zośka". Wydarzenie to uczczono tablicą pamiątkową obok budynku
stacyjnego. Celestynów i okolice między innymi z racji swego lesistego
położenia były miejscem wielu akcji zbrojnych ruchu oporu i ludności
przeciwko Niemcom, ich gospodarce i transportowi. Do takich należało
wykolejenie 12 grudnia 1943 roku przed Celestynowem wojskowego pociągu
transportowego z Berlina do Kowla (14 żołnierzy Wehrmahtu zabitych, 50
rannych). Kilka tego typu akcji miało miejsce koło Pogorzeli Warszawskiej.
Około 20 akcji wykonanych w rejonie Celestynowa przeciwko Niemcom
wymienia "Rocznik Mazowiecki" (t.V 1979r). Unikalny zbiór wspomnień i
wypowiedzi o tytule "Materiały z obchodów 50 rocznicy Akcji Celestynów"
ukazał się w formie drukowanej nakładem Celestynowskiego Towarzystwa
Kulturalnego.

# 2 listopada 1943 roku w poniedziałkowy poranek Niemcy aresztowali 16
mieszkaďców Celestynowa i wywieĽli do obozu przejściowego w Warszawie przy
ul. Skaryszewskiej. Częśę z aresztowanych została następnie przewieziona na
roboty do Niemiec. Czterech aresztowanych: Jan Derecki, Roman Biły, Edward
Witos, Jankowski z kaszarni zaginęło bez wieści. Bolesław Wyglądała został
wykupiony przez rodzinę, Roman Wyglądała uciekł z transportu. Stefana Maciosa
udało się rodzinie wyreklamowaę. Z robót w Niemczech powrócili Jan Kłos,
Stefan Świątek i Bronisław Hajduk.

# W nocy z 11 na 12 grudnia 1943 roku na zakręcie między Starą Wsią a
Celestynowem, przed niestrzeżonym przejazdem 72 osobowy oddział AK pod
dowództwem por. Józefa Czumy ps. "Skryty" zaatakował wojskowy pociąg
pospieszny relacji Berlin - Kowel. W wyniku wybuchu wypadł z szyn parowóz i
trzy wagony. Podczas walki zginął jeden z atakujących, a czterech zostało
rannych. Jeden z nich został schwytany przez Niemców i przetransportowany do
Warszawy, gdzie go rozstrzelano. Straty Niemców nie są dokładnie znane. Wg.
różnych Ľródeł wyniosły od 12 do 120 zabitych i ponad 230 rannych. Oficjalne
dane niemieckie mówią o 14 zabitych i 50 rannych.

# 28 lipca 1944 dotarła do Celestynowa armia sowiecka. Już po kilku dniach
od "oswobodzenia" NKWD rozpoczęło aresztowania żołnierzy AK. Zatrzymanych
przetrzymywano (przed przewiezieniem do tymczasowego obozu w Rembertowie) w
piwnicach "Tęczynka".

# W 1950 roku Uniwersytet Warszawski zorganizował na terenie byłego folwarku
we wsi Ostrowik Obserwatorium Astronomiczne.

# W 1973 w 500 rocznicę urodzin Mikołaja Kopernika zainstalowano tu teleskop
wyprodukowany w zakładach Zeiss. Pierwszym dyrektorem obserwatorium był prof.
Włodzimierz Zonn (1905-1975).
Pierwszy pociąg elektryczny wjechał na stację w Celestynowie 12 stycznia 1958
roku.

# 18 kwietnia 1974 r. przetwornica tyrystorowa zakładów EFA w Glinie została
nagrodzona złotym medalem na targach w Lipsku.

# 15 listopada 1993 roku poświęcono i oddano do użytku nowy Ośrodek Zdrowia
w Celestynowie