PRZYRODA

[celestynow]

Rzeźba terenu:
Gmina Celestynów położona jest na Równinie Garwolińskiej (część centralna i
wschodnia gminy) oraz na terenach pradoliny Wisły (część zachodnia), na
wysokości pomiędzy 93 m n.p.m. (okolice wsi Podbiel ), a 142 m n.p.m.
(okolice wsi Zabieżki).
Najwyżej położony teren ( 142 m n.p.m. ) – okolice wsi Zabieżki
Najniżej położony teren (93 m n.p.m. ) – okolice wsi Podbiel
Największa część gminy (centralna i wschodnia) zlokalizowana jest na terenie
wysoczyzny morenowej, położonej na wysokości 120 – 140 m n.p.m. zbudowanej z
osadów pochodzenia lodowcowego, pokrytych wydmami piaszczystymi. Teren
pagórkowaty i lekko falisty urozmaicają doliny niewielkich potoków .
Zachodnia część gminy położona jest w pradolinie Wisły z zachowanymi
fragmentami zabagnionego dawnego koryta rzeki.
Występujące formy geomorfologiczne (plejstocen i holocen) to: zdenudowane
wzgórza morenowe, tarasy wydmowe.

Budowa geologiczna:
Tarasy wydmowe: na obszarze tarasów wydmowych występują piaski różnych
frakcji. Są to pospółki i żwiry osiągające miąższość ponad 70 m i
spoczywające na iłach pstrych pliocenu. W centralnej części gminy można
spotkać na pewnych obszarach serię pyłów rzeczno-zastoiskowych, pyłów
piaszczystych i glin pylastych o miąższości 2,5 m występujących na głębokości
ponad 3 m.
Zewnętrzną warstwą są gleby utworzone z piasków luźnych oraz żwirów, tzw.
bielice.
Piaski eoliczne i plejstoceńskie piaski rzeczne są znakomitym podłożem
budowlanym.
Wzgórza morenowe: wzgórza uformowane przez lodowiec, występujące na teranie
Celestynowa, poprzez naniesiony i osadzony materiał skalny, w postaci odłamów
i bloków skalnych, żwirów, piasków, a także pyłów, iłów i glin przemieszanych
ze sobą i nieuwarstwionych.

Wody powierzchniowe:
Układ hydrograficzny terenu Celestynowa należy do bezpośredniej zlewni
Wisły. Cieki wodne, z których część ma charakter okresowy biegną ze wschodu
na zachód.

Wody gruntowe:
wody podziemne występują w tzw. utworach piaszczysto-żwirowych o miąższości
do 70 m, tworzących jednolitą warstwę wodonośną. Generalnie poziom wód
gruntowych zależy od okresowego bilansu opadów, ich rozkładu i parowania.
Gmina charakteryzuje się niewielką retencją powierzchniową i znaczną retencją
gruntową (szczególnie w okolicach Celestynowa i w płd-zach części gminy).
Siedliska borów suchych, mieszanych i świeżych występujące na piaskach
(luźnych lub słabogliniastych), gdzie zwierciadło wody gruntowej leży zwykle
ok. 2,5 m pod powierzchnią terenu (lub głębiej), bazują wyłącznie na zasobach
wody opadowej. Występujące również bory mieszane wilgotne, bagienne i
torfowiska tworzą drobne płaty w lokalnych zagłębieniach terenu, sprzyjające
powstawaniu drobnych zbiorników wodnych, często okresowych.
Południowo-zachodnia część gminy: kompleks łąkowo – bagienny (Bagno
Całowanie) wyróżnia się bardzo dużą retencją gruntową.
Centralna część gminy (okolice Celestynowa): płytko położona warstwa
nieprzepuszczalna gliny średniej powoduje płytkie zaleganie wód gruntowych.
Niewielka część wód opadowych występuje w postaci spływu powierzchniowego
przechwytywanego przez istniejące rowy. Rowy te nie posiadają połączeń z
ciekami wyższego rzędu i najczęściej zalegająca w nich woda wsiąka w
przepuszczalne utwory piaszczyste.

Szata roślinna:
dominującą szatą roślinną gminy są lasy. Stanowią 54,3% jego powierzchni, co
stanowi 4363 ha.
Znakomita większość obszaru gminy Celestynów zachowała cechy krajobrazu
naturalnego z niewielkimi wpływami antropogenicznymi o znacznej wartości
przyrodniczej. Wyróżnia się następujące zbiorowiska leśne:
bór sosnowy suchy
bór sosnowy świeży
bór mieszany
bór mieszany wilgotny
bór bagienny
grądy (lasy liściaste)
tereny olsów torfowcowych, porzeczkowych, tereny łęgowe.

Występują również liczne zbiorowiska roślinności bagiennej i torfowiskowej:
torfowiska wysokie
przejściowe
niskie

Wymienione powyżej formy szaty roślinnej często występują granicznie tworząc
unikalne w skali kraju zbiorowiska. Z ponad 200 gatunków roślin występujących
na terenie gminy, 30 objęto ochroną całkowitą lub częściową: gnidosz
królewski, irys syberyjski, kotewka, orzech wodny, lilia złotogłów, mącznica
lekarska, rosiczka okrągłolistna, storczyk bzowy, widłaki jałowcowate i
torfowe, wrońce, nasiężrzał wielokolistny i brzoza niska.

Skład gatunkowy drzewostanu:
86 % sosna: dominujący wiek 25-85 lat
7 % brzoza
4 % dąb
2% olcha
1 % topola osika

Klimat:
Celestynów położony jest w tzw. klimatycznej Dzielnicy Środkowej (wschodnia
część Niziny Wielkopolskiej oraz Nizina Mazowiecka), w której występuje
odmiana klimatu kontynentalnego. Charakterystyczne cechy tego klimatu
wzmacnia duża powierzchnia terenów zielonych, leśnych i łąkowo-bagiennych.



Specyfika klimatu:
ze względu na ukształtowanie i pokrycie terenu występujące typy
topoklimatyczne dzielimy na:
Topoklimat obszarów wydmowych (bory suche): niska wilgotność, dobre
przewietrzenie, swobodny dostęp światła słonecznego powodują obfite
wydzielanie olejków eterycznych głównie fitoncydów, których największe
stężenie występuje w warstwach przyziemnych. Cecha ta tworzy sprzyjające
warunki dla uznania wartości uzdrowiskowych topoklimatu znacznej części
obszaru gminy;
Topoklimat łegowo-olchowy: wysoka wilgotność, słabe przewietrzanie, nadmiar
produkcji tlenu, ograniczony dopływ światła;
Topoklimat torfowiskowo-bagienny: wysoka wilgotność, nierównomierne
przewietrzanie, mała produkcja tlenu; wydzielane substancje lotne mają
działanie antyseptyczne.

Świat zwierzęcy:
wielkoobszarowe kompleksy lasów, bagien i łąk są znakomitym siedliskiem dla
bytowania fauny. Na terenie gminy występuje 16 gatunków ssaków chronionych
takich jak: wydra, gronostaj, dziki, sarny i łosie. Bardzo licznie występują
gatunki ryb (32) oraz ptactwa, z których 53 należą do rzadkich lub bardzo
rzadkich.
Pośród gadów 6 gatunków jest objętych ochroną: jaszczurka zwinka, padalec,
zaskroniec, żmija zygzakowata. Wśród płazów – 11 gatunków chronionych:
traszka zwyczajna, kumak nizinny, rzekotka drzewna i inne. Bezkręgowce – 14
gatunków chronionych: czerwończyk fioletek, paź królowej, kozioróg dębosz i
inne.