deportacje do CCCP

[mr.superlatywny]

62. rocznica deportacji Ślązaków do ZSRR

Anna Malinowska2007-02-04, ostatnia aktualizacja 2007-02-04 19:21

Uroczysta msza, upamiętniająca wywózki, odbyła się w sobotę w Knurowie, w
kościele pod wezwaniem św. Cyryla i Metodego. - Za tożsamość przyszło
zapłacić wysoką cenę - mówił ks. proboszcz Andrzej Wieczorek.


Stowarzyszenie Ślązaków chce dalszego śledztwa w sprawie deportacji (05-02-
07, 11:42)

Przyszli głównie starsi ludzie. To ich ojców wywieźli Rosjanie na wschód w
1945 roku. - Miałam 15 lat, jak go zabrali. Wiedziałam za co - bo podpisał
volkslistę i zapisał się do NSDAP. A co miał zrobić? Rodzina na utrzymaniu, a
na kopalnię bez tych papierków na dół nie wpuszczali. Ojciec oprócz tego, że
taką partyjną legitymację miał, nic złego nie zrobił. On miał jeden świat -
szychta i do dom. Gdzie tam jaka polityka - wspomina Marta Mryka z
Przyszowic. Jej ojciec został deportowany do Turkmenistanu. O tym, że nie
żyje, rodzina dowiedziała się od rodziny innego z wywiezionych. - Komuś udało
się przekazać informacje z nazwiskami tych, co wywózki nie przeżyli. Do nas
dotarli bliscy jednego z akowców, który był z ojcem. Powiedzieli, że wytrwał
tylko pięć miesięcy - opowiada pani Marta.

- Ja pamiętam ojca jak klęczał wraz z innymi mężczyznami na śniegu. Nie był w
partii, był zwykłym Ślązakiem. Rosjanie go jednak zabrali, tak jak i innych
dorosłych mężczyzn - dodaje z kolei Małgorzata Wiora z Knurowa.

Damian Rduch z Żernicy nigdy nie poznał swojego dziadka wywiezionego na
Ukrainę. - Z rodzinnych opowieści wiem, że słuch o nim zaginął. Wszystko
ściśle tajne. Dopiero po latach przyszła kartka z informacją, że nie żyje.
Nie wiemy, jak zginął, czy miał tam jakichś znajomych, czym się zajmował.
Nic. Nie wiemy nawet, gdzie ma mogiłę. Znicze dla niego stawiamy zawsze na
grobie babci - wzdycha wnuk deportowanego.

Ks. Wieczorek mówił podczas homilii: - Tuż po wojnie, gdy minęła gehenna,
miała nastać nowa sprawiedliwość. Tymczasem zatrzymywano wszystkich tych,
którzy mówili ze śląskim akcentem. Ich jedyną winą było to, że byli
Ślązakami. Oni zawsze byli traktowani jak ludzie gorszej kategorii - i przez
Niemców, Rosjan, i Polaków. I dziś ta sprawiedliwa Polska patrzy na Śląsk jak
na krainę uciążliwości. Po co te kopalnie? Po co ten przemysł? O tym, co się
stało, trzeba pamiętać. Nie być zawziętym, ale mieć to w pamięci. Bo pamięć
to historia, a historia jest nauczycielką życia - przypominał ksiądz.

Historycy obliczają, że po wkroczeniu Armii Czerwonej na Śląsk mogło zostać
wywiezionych ok. 90 tys. osób. Deportowani trafili na łagrów na terenie
całego Związku Radzieckiego

R e : deportacje do CCCP

[mr.superlatywny]

Stowarzyszenie Ślązaków chce dalszego śledztwa w sprawie deportacji

pap2007-02-05, ostatnia aktualizacja 2007-02-05 11:42

Stowarzyszenie Pamięci Ofiar Tragedii Śląskiej w 1945 roku domaga się, by
Instytut Pamięci Narodowej podjął umorzone w zeszłym roku śledztwo w sprawie
deportacji tysięcy Ślązaków do Związku Radzieckiego w 1945 roku. Według IPN,
byłoby to możliwe, gdyby pojawiły się nowe dowody. Nikt też nie zaskarżył
decyzji o umorzeniu śledztwa.

Stowarzyszenie - jak powiedział w poniedziałek Andrzej Roczniok - zamierza
wkrótce wystąpić do IPN o ponowne wszczęcie śledztwa. Powinno ono, według
Rocznioka, uwzględnić nie tylko sam problem deportacji i przestępstwa
polegające na pozbawieniu wolności, ale także przestępstwa dokonane na
Ślązakach w trakcie wywózek do ZSRR i powrotu z nich, których nie objęto dotąd
dochodzeniami.

Szefowa pionu śledczego katowickiego IPN, prok. Ewa Koj, nie zgadza się z
zarzutem, że Instytut nie badał przestępstw - morderstw, pobić, gwałtów -
dokonywanych na Ślązakach w trakcie wywózek. - Mimo trwającego kilka lat
śledztwa i przesłuchania wielu świadków nie udało się udokumentować ani jednego
pojedynczego przypadku dokonanej podczas wywózek zbrodni, którą można byłoby
przypisać konkretnemu sprawcy. Świadkowie opisywali takie przypadki, ale nie
byli w stanie wskazać sprawców - powiedziała Koj.

Dodała, że jeżeli do IPN zgłosi się świadek, mający konkretną wiedzę w tym
zakresie, zostanie przesłuchany, mimo iż śledztwo jest umorzone. Jego zeznania
byłyby podstawą do wznowienia postępowania. Jednak bez takich dowodów - zdaniem
prok. Koj - podejmowanie na nowo śledztwa byłoby bezcelowe, tym bardziej, że
poruszane przez stowarzyszenie sprawy były już badane.

Z taką argumentacją nie zgadza się Roczniok. Jego zdaniem, fakt, że nie da się
wskazać indywidualnych sprawców konkretnych zbrodni, nie zwalnia śledczych od
zbadania postawy instytucji i osób w Polsce, które dały przyzwolenie na
dokonywanie przestępstw na Ślązakach.

- Te osoby były wywożone z terytorium Polski. Ktoś wydał na to pozwolenie, ktoś
to nadzorował. Nie wszystko da się przypisać NKWD. Dotyczy to nie tylko
deportacji, ale i powrotów na Śląsk, już w końcu lat 40. Ślązacy wracali jako
wolni ludzie, a po przekroczeni granic Polski byli pakowani do wagonów, byli
bici, trafiali do obozów. Ktoś podjął taką decyzję, ktoś ją wykonywał -
powiedział Roczniok.

Decyzja o umorzeniu postępowania w sprawie deportacji Ślązaków zapadła w
połowie zeszłego roku. Śledztwo umorzono m.in. dlatego, że sprawcy
przestępstwa, członkowie Państwowego Komitetu Obrony (PKO) ZSRR, w tym m.in.
Stalin, Beria, Malenkow i Mołotow, nie żyją. IPN uznał, że deportacja co
najmniej 14.414 mieszkańców Śląska od stycznia do kwietnia 1945 była zbrodnią
komunistyczną i zbrodnią przeciw ludzkości, połączoną ze szczególnym
udręczeniem. Na podstawie decyzji PKO ZSRR, zbrodni tej dokonali żołnierze
NKWD, których tożsamości nie da się dziś ustalić.

Prok. Koj przypomniała, że IPN starał się szeroko rozpropagować informację o
umorzeniu postępowania, aby wszyscy zainteresowani mogli zaskarżyć tę decyzję i
wnieść do sprawy ewentualne nowe dowody. Jednak nikt - także członkowie
stowarzyszenia, którzy występowali w tym śledztwie jako pokrzywdzeni - nie
skorzystał z tej możliwości.

Pierwsze śledztwo w sprawie deportacji ok. 10 tys. mieszkańców Śląska (Górnego
i Opolskiego) wszczęto w 1991 roku. Osiem lat później postępowanie zostało
zawieszone, a w listopadzie 2000 roku wznowione przez katowicki IPN. Śledczy
analizowali m.in. materiały archiwalne, także rosyjskie, znajdujące się w
Centralnym Archiwum Wojskowym w Warszawie oraz przekazane przez stronę rosyjską
na prośbę IPN. Przesłuchano 253 osoby, w tym samych deportowanych i członków
ich rodzin.

Z chwilą wkroczenia Armii Czerwonej na ziemie należące przed wojną do Niemiec -
Górny Śląsk i Prusy Wschodnie - PKO ZSRR wydał postanowienie o wywózce z tych
terenów wszystkich mężczyzn zdolnych do pracy i noszenia broni. Autochtoni
zostali przez władze radzieckie uznani za "element germański". Wywózki dotknęły
przede wszystkim mieszkańców tej części Śląska, która przed wojną znajdowała
się w granicach Niemiec.

Rodziny deportowanych były często nieświadome losu swoich najbliższych,
niejednokrotnie także pozbawione środków do życia. Rosnąca fala interwencji ze
strony rodzin oraz zakładów pracy i organizacji społeczno-politycznych
sprawiły, że komunistyczne władze woj. śląskiego podjęły starania o powrót
deportowanych. Powroty rozpoczęły się latem 1945 r. i trwały aż do początku
1950 r. Część z wywiezionych nie powróciła. Ich liczba jest trudna do
oszacowania; mogło być ich nawet kilka tysięcy.

----------

Bylo ich znacznie wiecej !

[mr.superlatywny]

"strażnicy wpuszczali dziewczętom, do pochwy szczury i myszy, rozpalonym
pogrzebaczem przypalano pochwy".

" Podstawą wyżywienia był jeden litr gorącej wody a w niej 1-2 ziemniaki na
śniadanie i tyleż samo na obiad. Ziemniaki były stare,
w części zgniłe."

"Epidemia tyfusu plamistego i duru brzusznego przerzedziła szeregi osadzonych,
do tego dochodziły morderstwa i zabójstwa dokonane
przez personel wartowniczy. Morderstwa były na porządku dziennym."

"w obozie maltretowano, kopano, deptano i zabijano (...) Były groby długości
150 metrów, szerokości 24 metrów i 2 m głębokie"

"Więźniów zabitych chowano do dołu znajdującego się za barakami. Dół wykopali
więźniowie" (R. Rydzyński). Grabarz napisał, że
"najpierw grzebano trupy w rowach przeciwlotniczych na terenie obozu a później
na nowym cmentarzu" po 170 osób w rzędzie."

" Dach zapadł się, a wszyscy oni wpadli do ognia i żywcem się spalili". "

"Karabiny maszynowe ustawione a po chwili strażnicy zaczęli strzelać do
gaszących. Zapanowała panika, część osób ze strachu
wbiegała do palącego się baraku, z którego później wyciągnięto jedynie zwęglone
zwłoki."

"oc z 25/26 lipca była najstraszniejsza. Do obozu przybyło wówczas 40 nowych
osób z czego w nocy zostało 15 zamordowanych lub
zmarło w wyniku tortur. Jedna z matek stwierdziła, że widziała jak kobieta
rozpoznała w obozie swego męża i z radości podeszła do
niego. Za to oboje musieli trzy dni leżeć w prażącym słońcu z twarzą zwróconą
do słońca. Nie otrzymali jedzenia. Oboje nieco
później zmarli."

"w czasie wieczornych apeli prawie codziennie zabijano 4-8 osób kolbami."

"5 września zaprzęgnięto 16 mężczyzn do załadowanego żelastwem wozu i kazano im
go ciągnąć. W drodze niedaleko stawu zaczęto do
nich strzelać, tak że uciekali w kierunku wody i ci którzy nie zostali
zastrzeleni, utopili się w stawie. "

"2 września z pracy w polu powróciło 100 kobiet, którym kazano maszerować wokół
placu i każda z nich dostała po 25 uderzeń kijami,
tak że u niektórych skóra została przecięta i widać było gole mięso. Część z
nich zmarła w ciężkich cierpieniach."

"Jego brodę przykręcono do imadła i zaczęto się nad nim znęcać. Stwierdziłem po
dwóch godzinach jego śmierć, oderwaną brodę,
spaloną część twarzy, wyrwane paznokcie, złamaną nogę, złamane obie ręce,
pękniętą czaszkę."

"Chciałbym raz jeszcze wyjaśnić, że nie piszę o obozie urządzonym w czasie
wojny. Puszę o obozie, który Polska utworzyła dwa
miesiące po wojnie (??!!)dla mieszkańców Śląska Opolskiego"

"Następnie zastrzelono jej dwuletnią córkę, gdy składała kwiaty na grobie
matki. "

"Do baraku zwabiono dzieci, pod pretekstem wydawania mleka. W trakcie jego
wydawania strzelano do dzieci."

"Gęborski polecił mężczyźnie przebywającemu w obozie położyć się na asfaltowej
drodze, a następnie przejechał po nim kilkakrotnie
bryczką. Mężczyzna zmarł. Gęborski zabił kobietę strzałem w głowę. Był winnym
zastrzelenia 48 osób w czasie pożaru. Kazał
rozstrzelać 10 niewinnych osób, co uczyniono."

Powiatowy Oddział Informacji i Propagandy w Niemodlinie napisał do
sądu: "Stwierdzam niniejszym, że Ob. sierżant Gęborski jako
Polak i patriota jest godzien szacunku".

Komendant Straży Pożarnej w Niemodlinie napisał "... Ob. Gęborski Czesław,
ówczesny komendant obozu był nadzwyczajnie łagodny i
dobrze ustosunkowany do więźniów (...)

Gęborski od l stycznia 1960 roku pracował w Służbie Bezpieczeństwa Komendy
Wojewódzkiej w Katowicach.