Mała autoreklama ;)

[perfumiarz]

Kochani, polecam Waszej uwadze lekturę grudniowych "Zabytków
Heritage". Tematem numeru jest "zapach". Oto jakie artykuły między
innymi w nim znajdziecie:
- Pachnideł historyczne przypadki
- Wonie średniowiecznego Gdańska
- Pieprzna historia piernika
- Flakon perfum - dzieło sztuki
- Aromat w kadrze i na karcie
- a także m. in. o zapachu starych książek i eliksirze Casanovy
Dwa pierwsze są autorstwa Sorbeta i mojego - gorąco Wam polecam na
długie zimowe wieczory, wraz herbatką doprawioną zielem
angielskim :)) Pismo jest dostępne w empikach.
p.
link: www.zabytkimagiczne.pl/zabytki-heritage/?id=35

[rawita7]

Gratulacje! Ja już dorwałam i zagłębiam się w lekturze :) Machnę później jakąś
minirecenzję ;)

[hispana]

Ogromne gratulacje !!! jestem pod wielkim wrazeniem

juz pedze zatopic sie w lekturze

[lunalovelight]

Pozostaje mi podziękować Wam obu za zgodę na udział w moim zapachowym projekcie :).
Niestety jutro wchodzi nowy numer (maski i Lustra), ciężko będzie ten dorwać już...

Panowie-gratuluje!!!:)Pięknie...

[olesiam]

[izolden]

Udało mi się dorwać ostatni egzemplarz:-)
Perfumiarzu gratuluję, wspaniałe artykuły.
Pozdrawiam.

[a.g.n.i]

Ja też gratuluję i proszę o więcej - mnie się udało kupić egzemplarz
przed świętami, więc miałam miłą świąteczną lekturę.

[lucapuka]

Artykuł o woniach Gdańska przepiękny, bardzo pobudzający wyobraźnię
i zmysły. Serdeczne gratulacje dla autora :)

[neverman]

Przeczytalam w necie o zapachach sredniowiecznego Gdanska.
Facynujace. Dolaczam sie do wyrazow podziwu i gratulacji.

Fajnie, że się Wam podobało :))))

[perfumiarz]

:))

[forevermore79]

Dolaczam sie do gratulacji, tym bardziej, ze Gdansk jest mi
szczegolnie bliski :-)

Wonie średniowiecznego Gdańska

[justa_79]

nie wiadomo, jak długo artykuł będzie na stronie, więc pozwolę sobie
skopiować go dla potomnych. szczególnie, że mnie również Gdańsk jest
bliski ;)
________________


Warsztat szewski, garbarnia

Średniowieczni szewcy i kamasznicy często samodzielnie wyprawiali
skóry na własny użytek.

Stąd w warsztacie szewskim, obok zapachów obuwia, narzędzi, klejów,
smoły, dziegciu i innych elementów, właściwych szewskiemu rzemiosłu,
unosiły się wonie garbarskie i rymarskie.

Surową, tak zwaną zieloną skórę, zdjętą ze zwierzęcia,
charakteryzował zapach nawozu, szczeciny, zakrzepłej krwi i resztek
mięsa – woń wysoce odrażająca, tym bardziej że surowiec garbarski,
często w wyniku niewłaściwego przechowywania, ulegał gniciu i
rozpadowi. Czasami, celem zapobieżenia rozkładowi, skórę okadzano
dymem drzewnym lub smarowano dziegciem – produktem suchej destylacji
kory brzozowej. Skórę zieloną po oczyszczeniu z tkanek miękkich,
czyli mizdrowaniu, poddawano odwłosieniu gaszonym wapnem zmieszanym
z popiołem. Wyziewy z dołów wapiennych były w najwyższym stopniu
uciążliwe zapachowo – zachodzące w nich procesy gnilne i działanie
ługów powodowały rozluźnienie skóry i wychodzenie włosia, czyli
pocenie. Powstały wówczas fetor zadecydował, że garbarstwu
przypisano miano najbardziej „smrodotwórczego” rzemiosła
średniowiecznego miasta, stąd często warsztaty garbarskie lokowano
na obrzeżach miast, w bezpośredniej bliskości wody.

Skórę odwłosiona poddawano wytrawianiu, mającemu na celu usunięcie
resztek wapna, zhydrolizowanie białek i zmydlenie resztek tłuszczów
oraz zmiękczenie surowca. Moczenie w kwaśnych kąpielach, czyli tak
zwane gnojenie skóry, wykonywano przy użyciu rozczynu kurzego,
gołębiego lub psiego łajna, a otrzymany materiał, gotowy do
garbowania, nazywano golizną. Gnojeniu towarzyszył nieodmiennie
trudny do opisania fetor. Surowa skóra, zamiast właściwego
garbowania, mogła być zaimpregnowana starą techniką rymarską,
polegającą na usunięciu wody z tkanki skórnej i zastąpieniu jej
tłuszczem roślinnym lub zwierzęcym poprzez mechaniczne skręcanie,
ugniatanie i międlenie.

Właściwe garbowanie to proces leżakowania warstw golizny, układanej
w dołach garbarskich naprzemiennie z warstwami kory bogatych w
garbniki drzew, takich jak dąb, kasztanowiec, brzoza, sumak,
rokicina. Wzajemne proporcje materiału roślinnego i czas garbowania
pozwalały uzyskać czerwony kolor wyprawionej tą techniką skóry.
Łamliwy wyrób po wyprawie natłuszczano olejem roślinnym i rybim;
dobrze nasączony, mięsisty – pozostawiał tłusty ślad po
przyciśnięciu do pergaminu.

Całokształt zapachów unoszących się nad warsztatem garbarza stanowi
nie lada wyzwanie dla badacza próbującego odtworzyć tę niezwykłą woń
we współczesnym laboratorium zapachowym.


Rzemiosło szewskie, o ile szewc nie trudnił się również wyprawą
skóry, przynosi intensywne zapachy klejów zwierzęcych: rybiego,
skórnego, kostnego, a także juchtu, dratwy lnianej i konopnej,
smarowanej woskiem pszczelim, dziegciem lub smołą. Jest też woń
spalonej przy wypalaniu kantów podeszew skóry, kauczuku, drewnianych
narzędzi oraz… szewca.

Woń juchtu, czyli skóry czerwonej, dość popularną w dawniejszej
perfumerii męskiej, oddano w kompozycji zapachowej przez zestawienie
składników takich jak: słodkawa żywica (labdanum), balsam jodły
kanadyjskiej, sztuczna płynna ambra oraz wytrawny i orientalny
olejek palczatki (paczula). Składniki pochodzenia zwierzęcego: cybet
(wydzielina kotowatej cywety hodowanej w Chinach) i kastoreum
(wydzielina bobrów kanadyjskich), których użyto w niewielkich
ilościach, nadawały kompozycji animalność, dosłowność i moc.

Cennymi zapachowo składnikami są produkty przemysłu chemicznego:
suederal, przypominający nowy bibelot skórzany o wytrawnej,
zamszowej woni, oraz sandel – głęboki, trwały, balsamiczny zapach
indyjskiego drewna sandałowego. Zapach golizny w warsztacie szewca-
garbarza zaznaczony został piżmowymi składnikami pochodzenia
syntetycznego: fantolidu i galaxolidu, o aromatach ciepłych,
cielistych i otulających. Skóra zielona, najbardziej szorstka,
zwierzęca, zapachowo wręcz odrażająca, zaznaczona została dodatkiem
aldronu – syntetyku o silnej i wybitnie trwałej woni mokrej sierści,
moczu i naturalnego piżma.

Rośliny garbujące, bogate w taniny, zasygnalizowano dodatkiem
olejków eterycznych: orientalnego, ziemistego wetiwerowego oraz
korzennego i palącego goździkowego. Dodatek krystalicznej kumaryny
wnosi powiew suszu roślinnego i siana, natomiast syntetyczny ester,
octan linalolu, nadaje kompozycji świeżość i trawiastość.

Warsztat szewca to przede wszystkim wysłużone narzędzia drewniane:
dłuta, młotki, prawidła, punce, gładziki, dzierże. Ich zapach, a w
zasadzie odległe echo woni lasu i rżniętego drewna, przybliżono
drzewnymi składnikami pochodzenia syntetycznego: octanem cedrylu o
ciepłym zapachu tartaku i octanem izobornylu o żywicznej woni igieł
jodłowych.

Bardzo ciekawym składnikiem imitującym kleje zwierzęce jest dodana w
niedużej ilości żywica styraks pochodząca z bliskowschodniej rośliny
Liquidambar orientalis. Styraks ma ciepłą, drapiącą w gardle woń
żywicy rozpuszczonej w eterze. Duszące opary znad kociołka z
bulgoczącym klejem kostnym przybliżyło natomiast dodanie eteru
metylowego parakrezolu, zaś suchy, polny zapach dratwy konopnej i
lnianej oddała domieszka lekko drzewnych metylojononów.

Pozostaje jeszcze jeden, najważniejszy element układanki zapachowej,
a zarazem bohater i sprawca całego tego kipiszu olfaktorycznego
(zapachowego, od łac. olfactus, czyli węch, powonienie) – pan szewc.
Rzemieślnik ów nie czuje zapachów, jakimi oddycha i które uwalnia w
trakcie swojej żmudnej pracy. Przechodzi nad nimi niewzruszenie,
choć sam przesiąknięty jest do najmniejszego pora ciała swoją
pracownią. Szewc w kompozycji zapachowej „warsztat szewski”
zaznaczył swoją obecność wonią ćmionej machorki. Półtoraprocentowe
uzupełnienie kompozycji ekstraktem liści tytoniowych wzbogaciło ją o
woń słoneczną, ciepłą i znajomą.



Warsztat bednarza

Snujące się nisko przy ziemi dymy – gęste, leśne i smoliste –
zdradzają bliskość warsztatu bednarza. Proceder ten wymaga dużej
liczby drewnianych klepek, głownie z drzew iglastych: świerku,
sosny, modrzewia, a z liściastych – przeważnie dębiny.

Dziegieć

Deski i deszczułki, szczapy i kłody – wszystkie te wyróżniki tartaku
i poręby próbowano imitować kilkoma klasycznie leśnymi składnikami.
Głównym, użytym w największej ilości, jest ester: octan izobornylu.
Jego czysty zapach zielonych igieł z lekko żywicznym akcentem buduje
specyfikę leśnego powietrza. Dodatek kamfory podnosi aromat i
wywołuje efekt nasycenia lepką żywicą, natomiast nieduża ilość
olejku sosny zwyczajnej nadaje kompozycji naturalność i lotność.
Elementem spajającym jest absolut mchu dębowego, spowijający kreację
w wonie wilgotne, mroczne i paprociowe.

[justa_79]

Wyrabianie dziegciu

Suche drewno, surowiec do produkcji beczek, wiader, maselnic i
antałków, imitują olejki eteryczne z drzewa gwajakowego. Ciepły,
nieco ambrowy zapach egzotycznego drewna, wraz z olejkiem cedrowym,
tworzy woń bogatą, głęboką i szlachetną. Dodatek syntetycznego
sanderolu wzbogaca kompozycję w element balsamiczny i suchy,
natomiast jonony wnoszą powiew wyschniętych szczap, wiórów i trocin.

Metodą spajania, impregnowania i nadawania pożądanego zapachu nowym
beczkom było rozpalenie w ich środku ogniska, które okadzało świeże
drewno, nadając mu głęboki, trwały kolor. Elementy aromatyczne
beczka mogła potem oddawać w długotrwałym procesie leżakowania
szlachetnym trunkom, takim jak wino, wódka starka czy przepalanka.
Zapachy dymne i smoliste uzyskano w kompozycji domieszką mrocznego
wetiweru, krystalicznego cashmeranu, o woni suchej i kadzidlanej,
oraz syntetycznego tabaromu – składnika przypominającego w zapachu
tlące się liście tytoniowe, jednak z domieszką nut sandałowych i
waniliowych. Rozgrzane płonącym wewnątrz ogniem, młode drewno wypaca
swoje soki roślinne: żywice emitujące w eter znajome, przyjazne
wonie tartaku. W kompozycji zapachowej ten efekt uzyskano, stosując
resinoid olibanum z prastarego, tak zwanego białego kadzidła.
Składnik ten, pochodzący z Azji Mniejszej, był dawniej równoważny w
cenie ze złotem i został wzmiankowany w Biblii jako jeden z trzech
darów złożonych Dzieciątku.

Ostatnią czynnością bednarza było powleczenie zewnętrznych ścianek
beczki impregnującą mieszanką dziegciu lub smoły. Dziegieć, czyli
olejek smoły brzozowej, ma gryzącą, palącą i gorzką woń; jest obecny
w kompozycji zapachowej w niedużej ilości, nadając jej zawiesistość
i autentyczność. Cybet i syntetyczne piżmo (galaxolid) imitują wonie
gęste, duszne i przylegające.

Apteka

W średniowiecznej aptece dominowały preparaty pochodzenia
roślinnego: nalewki spirytusowe, tynktury, odwary, maści, syropy. U
powały wisiały suszące się pęki aromatycznych ziół, sproszkowane
zalegały w słojach, esencje leżakowały w butelkach. Oto kilka
znanych ludziom od dawien dawna roślin leczniczych, niezbędnych w
asortymencie każdej dobrej, średniowiecznej apteki.

Tymianek (Thymus vulgaris) o mocnym, rozpoznawalnym zapachu tymolu –
głównego składnika olejku tymiankowego. Jest to niska krzewinka
rosnąca w całej Europie, powszechnie stosowana jako ziele
przyprawowe. Działanie lecznicze tymianku wynika z jego silnych
właściwości antyseptycznych.

Szałwia lekarska (Salvia officinalis) to roślina znana od dawna w
medycynie ludowej. Stosowana była głównie z uwagi na silne
właściwości antyseptyczne, przeciwzapalne i ściągające. Używana
najczęściej w postaci odwarów i nalewek, rzadziej syropów.

Melisa (Melissa officinalis) – ziele uspokajające i kojące
wykorzystywane od wieków, także jako przyprawa. Wspominał o niej już
Awicenna: Esencja melisy podawana w winie każdego ranka odświeży
twoją młodość, wzmocni umysł i odnowi słabnący organizm.1

Olejek z drzewa herbacianego (Melaleuca alternifolia) mógł pojawić
się w mieście portowym, do którego przybijały statki z towarami
pochodzącymi z odległych krajów, takim jak średniowieczny Gdańsk.
Był to preparat z australijskiej rośliny odkrytej dla Europejczyków
przez kapitana Cooka. Aborygeni parzyli listki tej rośliny i pili
orzeźwiającą herbatkę, stosowali również owo ziele do oczyszczania i
leczenia ran. Marynarze floty brytyjskiej używali wywaru z liści
drzewa herbacianego jako skutecznego środka przeciwszkorbutowego.

Kolendra (Coriandrum sativum) – nasiona tej pochodzącej z Rosji
rośliny stosowano szeroko jako przyprawę do mięs i marynat. Rzadziej
wykorzystywano jej lecznicze właściwości.

Lawenda (Lavandula angustifolia) – to jedna z najstarszych roślin
aromatycznych, znanych w krajach basenu Morza Śródziemnego i
Czarnego. Ma charakterystyczne liliowofioletowe kwiaty. Poddane
destylacji z parą wodną dają olejek eteryczny o pięknym, delikatnym
zapachu. Olejek lawendowy znajdował zastosowanie w preparatach
pielęgnujących skórę, również w wodach odświeżających ciało i umysł.
Rozpylony w powietrzu działał uspokajająco i ułatwiał zasypianie.

Mięta pieprzowa (Mentha piperita) rosnąca w Europie, Azji i Ameryce
Północnej ma charakterystyczny, orzeźwiający, słodkawy zapach, a na
skórze i w jamie ustnej daje efekt chłodzenia dzięki wysokiej
zawartości mentolu. Stosowana jest jako ziele przyprawowo-lecznicze.

Kardamon (Elettaria cardamomum) mógł pojawić się w dobrze
zaopatrzonej, hanzeatyckiej aptece miasta portowego jako
ciekawostka. Są to nasiona dalekowschodniej, orientalnej rośliny.
Hindusi żują kardamon po posiłkach, gdyż działa antyseptycznie i
pobudza trawienie. Wchodzi też w skład wielu przypraw. Pozytywnie
wpływa na układ nerwowy, bywa pomocny w oziębłości płciowej.

Róża (Rosa damascena) – olejek i woda różana były i są produktami
bardzo ekskluzywnymi i dostępnymi tylko nielicznym klientom.
Powstają w wyniku destylacji z parą wodną świeżych kwiatów róży,
rosnącej przeważnie w Bułgarii, Turcji i Maroko.

Mogły znaleźć się w najlepszych aptekach średniowiecznego Gdańska.
Olejek różany używany był jako luksusowa domieszka do wód i octów
toaletowych, wodę różaną stosowano do okładów i do pielęgnacji
urody. Obok szerokiego spektrum dobroczynnego oddziaływania
wewnętrznego i zewnętrznego, olejek różany wykazuje również
skuteczne działanie jako afrodyzjak.

Świnka, chlewik

Charakterystyczne zapachy „świnki” i „chlewika” uzyskuje się w
perfumerii kilkoma klasycznymi, zwierzęcymi nutami. Są to: cyber,
kastoreum i ambra szara.

Cybet jest wydzieliną gruczołów przyodbytniczych drapieżnej cywety
(Viverra zibetha). Zwierzę to, pochodzące z Egiptu, jest obecnie
hodowane w Chinach na mięso. Woń cybetu jest w dużym stężeniu ostra,
kocia, moczowa i drażniąca. Po wielokrotnym rozcieńczeniu emanuje
zwierzęcym ciepłem i zmysłowością. Preparat bywa dodawany w
niewielkich ilościach do kompozycji odurzających kwiatów, takich jak
jaśmin, tuberoza, ilang czy narcyz. Cybet był ulubionym zapachem
osiemnastowiecznych uwodzicieli.

Kastoreum, czyli strój bobrowy, jest wydzieliną bobra kanadyjskiego
(Castor fiber) służącą do natłuszczania futra i znakowania swojego
terytorium. Uzyskuje się je przez macerowanie wysuszonych gruczołów
bobra wysokoprocentowym spirytusem. Produktem zabiegu jest tak zwany
nastaw, dawniej zwany nastrojem. W perfumerii znajduje on
zastosowanie jako utrwalacz, głownie w kompozycjach o charakterze
skórzanym i orientalnym. Ma ciepły, tłustawy i lekko kwaśny,
zmysłowy charakter.

Ambra szara (Amber gris) jest szarą, woskowatą, z czasem pokrywającą
się kryształami substancją. Znaleźć ją można na plażach Oceanu
Indyjskiego, bywa wyławiana przy pomocy sieci rybackich. Ambra jest
wydzieliną żołądka kaszalota, podrażnionego przez szkielety
spożywanych głowonogów. Wieloryb zwraca płynna, brunatną substancję,
która pod wpływem światła i długotrwałego dryfowania w słonej wodzie
scala się i jaśnieje do barwy szarej. Taka postać jest najwyżej
ceniona w przemyśle perfumeryjnym i osiąga zawrotne ceny.
Znalezienie bryły ambry na brzegu oceanu było niegdyś ogromnym
szczęściem. Jej woń jest trudna do opisania; można ją przybliżyć
ciągiem następujących skojarzeń olfaktorycznych: pylista suchość,
rodzynkowa słodycz, woń fajki, pudrowe ciepło wanilii z domieszkami
aromatu figi i herbaty. Naturalna ambra stosowana jest współcześnie
jedynie w produkcji najbardziej ekskluzywnych perfum, w których
pełni rolę utrwalacza i „zaokrągla” zapach. Obecnie stosuje się
szereg składników imitujących jej woń, na przykład żywicę labdanum
(Cistus ladanifer). Ambrę stosowano niegdyś jako skuteczny
afrodyzjak w postaci kostek do żucia, nadającyc

[justa_79]

Kompozycję zapachową „Świnka, chlewik” dopełniają składniki o nutach
sandałowych: sandel Rosa damascena forte; drzewnych: jonony; oraz
ziemistych: olejek wetiwerowy; i suchych – sianowatych: kumaryna.
Wyrazistość zapachową uwypuklił dodatek syntetycznych nut
zwierzęcych: octanu para-krezylu, pochodnych indolu oraz aldronu, o
trwałym, drapieżnym i przenikliwym zapachu naturalnego,
niestosowanego już piżma (Moschus moschiferus).

Kantor kupiecki

Kantor kupiecki hanzeatyckiego Gdańska to skład towarów
kolonialnych, egzotycznych, pochodzących z odległych krain:
drogocenne olejki, przyprawy, farmaceutyki, luksusowe tkaniny
(jedwabie i kaszmiry), bibeloty z egzotycznego drewna, również
najlepszej jakości zamsze, futra dzikich zwierząt, przedmioty
codziennego użytku rdzennych mieszkańców kolonizowanych krain i
wiele innych rozmaitości pod jednym dachem. Aurę zapachową
zdominowały wonie orientalne, słodkie, odurzające, zmysłowe i
kadzidlane. Przy bacznym wdychaniu aromatu, nozdrzom ujawni się
kilka wiodących nut zapachowych. Będą to:

Paczula – w orientalnej kompozycji zapachowej nie może zabraknąć
olejku paczulowego, otrzymywanego przez destylację liści rośliny
pochodzącej z południowo- zachodniej Azji: palczatki (Pogostemon
cablin). Paczula o zapachu ziemistym, kamforowym, surowym i
kadzidlano-herbacianym chroniła niegdyś przed szkodnikami
transportowane morzem kaszmirowe szale; odtąd jej zapach zaczął się
kojarzyć z luksusem i elegancją.

Nuty sandałowe – olejek sandałowy pochodzi z destylacji wiórków
drzewa sandałowego (Santalum album), którego ojczyzną jest Sri Lanka
i Indie. Ma bardzo trwały, drzewny, słodkawo-piżmowy, otulający i
zmysłowy zapach. W Indiach jest używany do produkcji attarów,
znajdujących zastosowanie w pastylkach do żucia, lub przy ręcznym
wyrabianiu trociczek do okadzania (agarbatti), sprzyjających
kontemplacji i wyciszeniu. Nuty korzenne – na równi z paczulą i
sandałem w orientalnej aurze występują zapachy olejkodajnych roślin
korzennych: cynamonu, goździka, gałki muszkatołowej, pieprzu i
imbiru.

Olejek cynamonowy pozyskiwany jest z kory drzewa cynamonowego
(Cinnamomum zeylanicum), rosnącego głownie na Cejlonie, Seszelach i
Madagaskarze. Ma zapach intensywnie palący, korzenny i słodki, z
nutą waniliową.

Olejek goździkowy otrzymuje się przez destylację pączków kwiatowych
rosnącego na Filipinach i Zanzibarze drzewa goździkowego (Eugenia
caryophyllata). Jest to znana od zamierzchłych czasów roślina
przyprawowa. Ma korzenny, pobudzający zapach, bywa dodawana do
moreli, jabłek, czekolady, a także do eliksirów miłosnych.

Olejek muszkatołowy z gałki – rozdrobnione nasiona drzewa
muszkatołowego (Myristica fragrans) destyluje się z parą wodną na
plantacjach Indonezji. Otrzymany gorzki, piekący olejek eteryczny ma
właściwości rozgrzewające, stymulujące i pobudzające strefy
erogenne.

Olejek pieprzowy pochodzi z uprawianej w podzwrotnikowych klimacie
rośliny Piper nigrum. Jego ciepły zapach pobudza układ krążenia i
tonizuje mięśnie, może więc być skutecznym afrodyzjakiem.

Olejek imbirowy otrzymywany jest w procesie destylacji z parą wodną
wysuszonego kłącza imbiru lekarskiego (Zingiber officinalis),
rosnącego w Azji Południowej, Chinach i Japonii. Ma silne działanie
antyseptyczne, przeciwbólowe i przeciwreumatyczne. W średniowieczu
stosowany był jako przyprawa i lek. Działa rozgrzewająco i pobudza
zakończenia nerwowe. Uznawany jest za łagodny afrodyzjak.

Nuty waniliowe i słodkie – pudrowe i nieco zmysłowe aromaty wanilii
i kandyzowanych owoców mogą lekko dosładzać zapach Orientu. W
kompozycji zapachowej tę funkcję pełni dodatek waniliny i
syntetycznej etylowaniliny, z domieszką krystalicznego maltolu.

Nuty kadzidlane – Daleki Wschód kojarzy się z zapachem dymu palonych
trociczek, kadzideł i fajek z opium. Składnikami zapachowymi o
charakterze kadzidlanym i spowijającym są żywice benzoe i mirra,
oraz syntetyczny i bardzo drogi cashmeran.

Benzoe pochodzi z rośliny Styrax benzoin, rosnącej głownie na
Sumatrze. Metoda pozyskiwania żywicy polega na zbieraniu gęstych
kropel soku roślinnego, wypływającego z nacięć i zranień na
powierzchni drzewa. Benzoe ma słodko-balsamiczny, głęboki zapach
szlachetnych kadzideł, porównywany czasem do woni burbońskiej
wanilii. Mirra, której ciemnobrązowe bryły miały niegdyś wartość
bliską złotu, palona była jedynie w najzamożniejszych domach. Jej
zapach można określić jako gęsty i żywiczny, z nutami kawy i
karmelu. Krystaliczny cashmeran ma woń ciężką, narkotyczną,
kadzidlaną i drzewną.

Kompozycję zapachową „Kantor kupiecki” uzupełniają nuty skórzane i
różane. Intensywności zapachowej nadaje odrobina olejku
cytronellowego (Cymbopogon nardus), natomiast trwałości i głębi –
białe, syntetyczne piżmo.

Ziemia, siano

W dawnych gospodach, karczmach i warsztatach wnętrza pomieszczeń
często wysypywano trocinami lub wykładano słoma dla łatwiejszego
utrzymania czystości – brudne, zawilgocone warstwy wymiatano i
zastępowano świeżymi. Zapach wysypanej trocinami ziemi uzyskano
dzięki wysokiej zawartości olejku wetiwerowego. Pozyskuje się go
przez destylację korzeni określonej trawy, uprawianej na wyspach
Reunion, Jawa, Haiti oraz w Indiach. Wetiwer ma ciężki ziemisto-
drzewny zapach, z nutami żywicznymi, przypalonymi i kocimi, które
doskonale oddają wrażenie wilgotnej ziemi.

W kompozycję zapachową „Ziemia, siano” wprowadza się składniki
drzewne, zwierzęce, dziegciowe i piż- mowe oraz olejek paczulowy,
nadający wrażenie piwnicznej wilgoci.

Warsztat nożownika

Aurę warsztatu wytwórcy noży – nożownika – charakteryzuje kilka
silnych elementów zapachowych. Na pierwszy plan wybija się
intensywna, niezbyt miła woń palonego, topionego i ścieranego rogu
zwierzęcego. Rękojeści dobrych gatunkowo noży myśliwskich wykonywano
z poroża zwierzyny łownej. Pośledniejszej jakości sprzęty miały
oprawy z rogów bydlęcych, natomiast rękojeści i trzymadła
popularnych akcesoriów były kostne lub drewniane. Obróbka rogu i
oczyszczonych kości polegała na przycinaniu, szlifowaniu i opalaniu
surowca. Ogrzewany róg zmienia swoją barwę na brunatną, mięknie,
następnie topi się i wrze, aż w końcu zwęgla i spala płomieniem
dającym gęsty, czarny i duszący dym. Róg, podobnie jak sierść i
szczecina, jest substancją pochodzenia białkowego, stąd zrozumiałe,
jak przykra woń musiała panować w pomieszczeniu, w którym
przygotowywano rogowe oprawy – zapach wielokroć dokuczliwszy od woni
spalonych włosów. Taki efekt uzyskano w kompozycji przy użyciu kilku
składników zwierzęcych i żywicznych. Elementy stanowiące o mocy
zapachowej to: octan para-krezylu, aldon, indol (występujący również
w kwiatach jaśminu), cybet oraz kastoreum. Syntetyczny ambroxan i
kephalis nadają kompozycji charakter kadzidlany i dymny, natomiast
nuty drzewne uzyskano dzięki domieszce jononów i metylojononów.

Cennym i znaczącym zapachowo składnikiem jest tu żywica styraks.
Pozyskuje się ją z rosnących w Azji Mniejszej i Europie niewielkich
drzew Styrax officinalis. Ma palący, nieco rozpuszczalnikowy, przy
tym słodki i zwierzęcy zapach, znacznie różniący się od woni innych
żywic stosowanych w perfumerii. Całość kreacji dopełnia ciepła i
trwała nuta piżma ambretowego.

Warsztat wikliniarza

Z wikliny, trzciny i rokiciny – rosnących dziko nad brzegami wód –
od dawien dawna sporządza się wszelkiego rodzaju sprzęty domowe,
głownie pojemniki na płody natury: misy i kosze, ale także ozdoby,
zabawki, maty, a nawet meble, płoty i obuwie.

[justa_79]

Warsztat wikliniarza

Z wikliny, trzciny i rokiciny – rosnących dziko nad brzegami wód –
od dawien dawna sporządza się wszelkiego rodzaju sprzęty domowe,
głownie pojemniki na płody natury: misy i kosze, ale także ozdoby,
zabawki, maty, a nawet meble, płoty i obuwie.

Panujący w pracowni wikliniarza zapach tworzą nuty drzewne,
roślinne, wilgotne i polne. Uzyskano go przez dobranie składnikow
takich jak: żywica galbanum (Ferula galbaniflua), olejek cedrowy
(Cedrus atlantica) i olejek wetiwerowy (Vetiveria zizanioides). Nuty
polne pochodzą od obecnej w kompozycji kumaryny, imitującej woń
siana, oraz z domieszki bazy o zapachu rumianku polnego.

Pracownia bursztynnika

Bursztyn jest skamieniałą żywicą drzew iglastych, znajdowaną jedynie
na plażach Bałtyku. Etymologia słowa „bursztyn”, zwanego również
amber lub jantar, pochodzi od niemieckiego wyrażenia „palący się
kamień”. Jak każda żywica – bursztyn się spala, dając przy tym dużą
ilość białego, aromatycznego dymu. Również jego obróbce, czyli
cięciu, szlifowaniu i wierceniu, towarzyszy ciepła, znajoma woń
rozgrzanego, żywicznego kamienia.

Zapach ten osiągnięto, łącząc nuty drzewne i piżmowe z dużą liczbą
składników żywicznych. Za drzewny charakter aromatu odpowiadają
olejki: cedrowy i wetiwerowy, oraz syntetyki: orzechowy sandel,
egzotyczny palisandin i zmysłowy bacdanol. Elementy piżmowe to
galaxolid i krystaliczne piżmo ketonowe. Cztery żywice użyte w
kompozycji zapachowej to benzoe, mirra, olibanum i styraks. Zapach
bursztynu zwieńczyły składniki słodko-cynamonowe: korzenny olejek
goździkowy oraz sztuczna płynna ambra.

Warsztat tkacki, pracownia krawiecka

Len miał od dawna uprzywilejowaną pozycję wśród roślin użytkowych.
Nie można było zrywać jego niebieskich kwiatów, z których po
przekwitnięciu uzyskiwano cenne siemię i tłoczono smaczny olej.
Włókno lnu, wraz z konopnym, stanowiło podstawowy surowiec do
produkcji nici, tkanin i garderoby. Warsztat tkacza i krawca
wypełniały wonie kłębków lnianych nici – kądzieli, tkanin surowych,
bielonych i barwionych, oraz drewnianych narzędzi tkackich i
krawieckich: kołowrotków, motowideł, snowadeł i krosien.

Zapach pomieszczenia tkackiego łączy w sobie elementy sucho-
sianowate, takie jak kumaryna, olejek paczulowy i olejek wetiwerowy;
elementy roślinne i polne: olejek lawendowy, olejek tymiankowy, oraz
przypominającą woń kwiatu heliotropu – krystaliczną heliotropinę. W
skład kompozycji zapachowej wchodzą także wytrawne aromaty drzewne,
miękkie piżmowe i ciepłe zwierzęce. Całość sprawia wrażenie
charakterystycznej woni płachty niebielonego płótna, świeżo
rozwiniętego z beli tkaniny. 1. patrz: Władysław S. Brud, Iwona
Konopacka-Brud, Pachnąca apteka. Tajemnice aromaterapii, Wydawnictwo
Pagina, Warszawa 1998, s. 100

Piotr Kempski
Ilustracje z Kodeksu Baltazara Behema

www.zabytkimagiczne.pl/zabytki-heritage/zapach-12-2007/wonie-sredniowiecznego-gdanska/?id=37

:))

[perfumiarz]

Te kompozycje, o których pisałem, fizycznie powstały i może jeszcze
ujrzą światło dzienne... ;)) p.

[mmartiene]

czlowieku podziwiam cie...
:)

[kasia_t2]

Czy ma to związek w wystawą która miała odbyć się w Gdańsku -
Uliczka Hanzeatycka?
www.gazetawyborcza.pl/1,76842,3813992.html
Strasznie bym chciała, żeby projekt ujrzał światło dzienne :)

Przeczytałam artykuł z prawdziwą przyjemnoscią. Gratuluję :)

[kasia_t2]

Już wiem, że ma :D Jeszcze raz serdecznie gratuluję.

[sorbet]

No wlasnie takie opisy chcialbym przeczytac w Pachnidle:-)
Gratulacja:)
s.

[renia.renia]

Rewelacja! Jesteś genialny, wiekie gratulację
:o*

[perfumiarz]

Heh, bez przesadyzmu ;)) Starałem się, ot co :)) p.

[mrouh]

Chciałam poinformować spóźnionych ciekawskich, że jest szansa na dostanie tego numeru "Zabytków" w punktach sprzedaży prasy przeterminowanej, jak np. w podziemiach dworca zachodniego w stolicy:-) Sama tam dorwałam, bo w empiku już nie było. No i na dodatek było taniej:-)

[hispana]

Moge byc bardzo dumna z siebie i sie chwalic wszem i wobec ze na
zlocie siedzialam kolo Ciebie :)

O Jezu, błagam...

[perfumiarz]

;)))

Świetna lektura! /nt

[uka_m]

[aldusem]

Kupiłem Z.H. jak polecałeś. Było warto! Niezły warsztat kolego!
Krakowskie pozdrowienia:)

[ewena]

Bardzo ciekawy artykuł. Gratuluje!