Biały Kamien

[Gość: Damian]

elo :) Poszukuję informacji na temat Dzielnicy Biały Kamień ( dlaczego nazwano
tą dzielnice własnei tak . z 1305. po łacisku Albus Lapis ) ..Macie jakies
informacje ? słyszałem ze jest o tym jakas legenda ....

[arek354]

Przed pomnikiem ku czci Bismarcka (Bismarck-Denkstein), obok budynku
urzędowego (Amtsgericht,Amtsgebäude) znajdował się głaz narzutowy
(erratyk). Mający średnicę około 80 cm, różowy granit wg opinii
geologów przywleczony na teren Białego Kamienia, jak wiele innych w
rejonie Wałbrzycha przez skandynawski lodowiec. Pierwotnie głaz
spoczywał przy drodze prowadzącej z Wałbrzycha przez zabudowania
tzw. Kretscham (pokrótce, bez wdawania się w głębsze rozważania
termin ten określać może: gospodę, wyszynk, miejsce zgromadzeń
wspólnot w tym wypadku wiejskiej połączone ze sprawowaniem niższych
czynności sądowniczych lub wszystko to razem wzięte, oczywiście w
odniesieniu do tamtych czasów) i która to droga dalej łączyła się z
główną drogą wsi. Dokładnie głaz znajdował się po drugiej stronie
drogi, naprzeciwko czołowej (frontowej) ściany głównego budynku
Kretscham (w latach 20-tych XX w. nosił on nr: Haus Nr 1). Od
kamienia gospoda nazywana była "Kretscham am weißen Stein". Gminna
wieść niosła, że Kretscham (któremu kamień użyczył nazwy a potem
całej osadzie) został zbudowany jako pierwszy dom na tym terenie,
niedaleko od miejsca w którym został znaleziony kamień. Wnioskować
można z tego, że miejsce w zabudowaniach gospody nie było miejscem
pierwotnym. A dlaczego kamień tu trafił? Inna baśń związana z tym
kamieniem mówi, że w czasach jak na tym terenie rosła sobie jeszcze
dziewicza puszcza, kamień ten z uwagi na swą wielkość i kolor (był
latwy do zauważenia) służył w lesie jako drogowskaz dla wędrujących
po nim. Stąd też nazywano go "Wegweiser" lub "Weiserstein"
(drogowskaz, kamień wskazujący drogę).

Wracamy z powrotem do realiów. Po pewnym głaz narzutowy w
towarzystwie "tubylczych" (miejscowych) głazów i kamieni posłużył do
budowy umocnień przy mostku (obok gospody), leżącym nad polnym
potokiem, który płynął z południowo-wschodniego kierunku i wpływał
do Szczawnika (Salzbach). W czasie budowy ewangelickiego kościoła
(1879 r.) umocnienia mostku zostały rozebrane i głaz wylądował przy
ulicy, niedaleko kościoła. Ówczesny przewodniczący gminy Gottlob
Tscherich aby upamiętnić wydarzenie jakim była budowa kościoła wpadł
na pomysł (który został zrealizowany) aby głaz upiększyć poprzez
umocowanie na nim (nie widziałem, więc cytuję) "eisernen Handgriff
mit der Jahreszahl 1879". Tłumaczyć to można jako: metalowa
(stalowa) ręka-tylko w jakiej pozycji, sięgająca, wyciągnięta, sama
dłoń, do łokcia ... z datą 1879. W 1924 r. głaz powędrował na
miejsce obok pomnika ku czci Bismarcka, na którym pozostawał do ?
roku. Może dobrzy ludzie pomogą uzupełnić dalsze losy głazu, będę
wdzięczny.

A co dotyczy nazwy dzielnicy Biały Kamień to Liber fundationis
episcopatus Vratislaviensis [1] nazywa osadę "Wissenstein" (zapewne
jest to błąd piszącego, choć niekoniecznie. Późniejsze przekazy nt.
miejscowości najczęściej zamieszczają nazwę Weißenstein. Z czasem
uległa ona skrócenia na Weißstein. Kiedy w 1872 r. w Białym Kamieniu
powstała stała poczta urzędowo postanowiono pisownię nazwy
miejscowości jako Weißstein. Fakt ten wpłynął zasadniczo na
różnorodne pisanie nazwy miejścowości jakie panowało do tej pory.

[1] Liber fundationis episcopatus Wratislaviensis (Vratislaviensis)
Dokumentem, który pojawia się najczęściej przy ustalaniu daty
powstania miejscowości na Śląsku jest Liber Fundationis Episcopatus
Vratislaviensis (Księga Uposażeń Biskupstwa Wrocławskiego)
zawierający bogaty katalog miast i wsi śląskich istniejących już w
XIII w. Długo sądzono,że dokument ten pochodził z około 1305 roku i
inicjatywę jego powstania przypisywano biskupowi wrocławskiemu
Henrykowi z Wierzbna (Wierzbnej). Stąd też spotyka się informacje,
że prowadzony był on w latach 1302-1319, które to lata pokrywają się
z latami sprawowania urzędu wrocławskiego biskupa przez Henryka z
Wierzbna. Najnowsze badania "Śląskiego kodeksu dyplomatycznego"
(Codex diplomaticus Silesiae) wykazały,że "Księga..." została
założona już około 1295 roku, dzięki inicjatywie późniejszego
biskupa krakowskiego Jana Muskaty z Muchowca, mianowanego w 1285
poborcą świętopietrza, i który kolektorem świętopietrza był jeszcze
22 VI 1288. Poza tym podział dokumentu odpowiada ówczesnemu
podziałowi na archidiakonaty: wrocławski, głogowski, legnicki i
opolski, który figuruje jako Regestr Ujazdu. Właśnie w tym ostatnim
nie podano wsi - własności biskupa wrocławskiego, ale tylko -
płacących na jego rzecz dziesięciny. Spis miał uporządkować finanse
biskupstwa, posiadającego na całym Śląsku liczne posiadłości,
uzyskane dzięki przywilejom i darowiznom panujących tu piastowskich
książąt i wielmożów. Dobra te podlegały regionalnym ośrodkom
administracyjnym w Nysie, Wrocławiu, Legnicy, Głogowie i Ujeździe.
Dokument ten jest pierwszym udokumentowanym (pisanym) źródłem
potwierdzającym istnienie w owym czasie osady Biały Kamień

źródło: wroclaw.hydral.com.pl

[Gość: Damian]

Dzieki ...aczkolwiek fanem Thorezu nie jestem ..raczej druga strona barykady . Pzdr