strój góralski

[kuulka]

Czy ktoś może napisać jak w gwarze góralskiej nazywają się poszczególne
części stroju góralskiego?

[ciupazka]

Tu mos cosik o tym!

www.nt.nowotarski.pl/index.php?id=2

[Gość: jessyk]

Cy wiycie skąd wziyna siy góralsko moda
urodziyła jom nasa śleboda
niós jom ze śniygym wiater spod holi
i zakorzyniył w sercak góroli

górol jak oreł góry rod widzi
przy wolnyk kwilak rod po nik chodzi
mo biołom kosule do śniega podobnom
spinanom pod garłem spinkom ozdobnom

bukowe portki z parzenicami
na nogak kiyrpce ze rzemiyniami
kiedy na polu zimny wiater ducho
zdobi górola wysywano cucha

corny kapelus na głowie nosi
jako se downo nosiył Janosik
mo orle pióro za kapelusem
w piersiak prowdziwom góralskom duse

Nie ozmazanom, ba twardom jak skole
bo twarde zycie majom górole
musom paść owce, choć pierany bijom
pilnujom ik w nocy, choć wilki wyjom

Górolki tyz siy piykniy ubiyrajom
cyrwone gorsety cudniy wysywajom
kozdo mo kosule haftowanom biołom
a we warkocak mo stązke cyrwonom

Mo dwa warkoce przy potylicy
zawse w syrokiyj chodzi spodnicy
na karku zaś nosi cyrwone korole
coby jom radzi widzieli górole

Zaś góralskie nuty momy od holnioka
i od sumu wody bystrego potoka
a góralskie śpiywki w tyn sposób siy rodzom
kiedy se juhasi za owcami chodzom

I góralski toniec tyz tak siy urodziył
Kiedy se Janicek poza bućki chodziył
to se ku Giewontu co kwile spoziyroł
ozwodnom nozkami drobniućko przebiyroł

Górole przy tońcu zbyrcom ciupagami
jako holny wiater kie piere smrekami
nolepiyj byściy siy przekonali sami
kiebyście tońcyli i śpiywali s nami

(fragment wiersza Franciszka Sikonia)

[ciupazka]

Jessyk! Od takiyj piyknie ubranyj dziywecki to wara Wom Dunajcanie!Hej!
wara!. Znos tyn śpiywke( muzka i słowa Andrzeja Knapczyka -Ducha): " Hej! wara
wom Dunajcanie!" O takie piyknie ubrane, do tego bogate dziywki to ino bitka
była.

Hej! Wara wom Dunajcanie od dziywcyny wara,
By sie na wos skóra nie padała.
Nie popuścim tyj dziywcyny skoda nawet godać,
choć nie bedzie skora na nos padać.

Ej, zagrojciez nom Duchowie na nucicke i nom,
potońcymy z tom swarnom dziywcynom.
I tańcujom Dunajcanie z tom dziywcynom swarnom,
Cichowianie z ciupagami garnom.

Hej! Zawrzała strasno bitka, fyrcy krew i ciało...
dziywce płacąc, ocka wyciyrało.
Porubali Cichowianie -ej, za w imie ojca
śwarnyk chłopców z Cornego Dunajca.

Lezom trupy- karcma jakby rana...
Cichowianie tańcujom do rania.
Przysły pote nad raniućkiem- ej, z miasta ziandary,
brali, kuli Cichowianów, ustawiali w pary,
Dunajcanów kładli zaś na mary.

Pognali ik w miasto sądzić - w Wiśnic na męcarnie,
a dziywcyna w rzyce ginie marnie.

Tak sie chłopcy o dziywcyne ciupagami zbiyli,
pięciu padło od ciupagi, trzók zaś powiysili,
reśta w lochak na Wiśnicu zgniyli.
Hej!

[dunajec1]

Nic dodac, nic ujac.

[ciupazka]

dunajec1 napisał:

> Nic dodać, nic ująć.

I tu sie nie zgodze z Tobom, dunajec1, a cemu? Bo trza nom dodać, ze strój
góralski róźni się w zolezności z jakim górolym momy do cyniynio, nie inacyj.
I ni mozno se tak lekućko uogólniać, ba trza se o tym pocytać i to nie mało,
haj.
Przecie momy:

górali śląskik,
górali czadeckik,
górali żywieckik,
górali babiogórskik
gorali orawskik
górali spiskik
górali pienińskik
gorali zagórzańskik
gorali łąckik,
górali nadpopradzkik,
górali podhalański

I co? Powiycie mi, ze syćka jednakowo chodzom ubrani, he?
Telo.Pozdr.

[Gość: Ciupazka]

Skarby Podhala:

www.nt.nowotarski.pl/index.php?id=6&rozdzial=Skarby&strona=

[kuulka]

[ciupazka]

A nasi somsiedzi to:


www.ziemia-jasielska.gal.pl/1.html

[kuulka]

Moi bracia Podtatrzanie - same pany, same panie,
rzodko kiedy oko moje doźre downe ojców stroje,
dziewki w płosce powłaziły, portek z kręplin nakupiły,
chłopcy wleźli w anielany, no i pany, same pany.

jo tyz przy tym wielgo pani, bo mom suknie z ogonami

Ale mnie to syćko złości, ludzie, weźmy sie do gorzci!
otwierojmy downe skrzynie, nasej mamy gospodynie,
tam spodnice, smatki, sole, barankule i korole,
przy korolach złoty medol, dziś na niego krowe przedoj

I gorsecik wysywany, złotom nitkom bryzowany,
i kyrpcoski z nowłokami z bielućkimi onuckami,
serdok z perskim dookoła - cy bych się go włozyć boła?
kie wdziejemy takie stroje, odnowimy wnet Podhole.

Lesce nom zadudniom basy - wróciły sie downe casy.

Zofia Graca.

A tak właściwie to co tao jest "serdok z perskim dookoła"?

[Gość: Ciupazka]

Nei tak jedyn za drugim to samo w koło Wojtek przepisujom i sie
autoryzujom....Hehe...Serdok z perskim- tp serdol obsyty perskim barankiem
dlo ozdoby wokoło - tako syrso lamówka i piykno srebrzysto, abo corno
karakułowo.Bees na Podholu to sie przyjrzyj babom, abo chłopom w serdokak.
Teroz troske inkso moda na te ozdóbki przy serdokak.
Telo.Pozdr,

[Gość: jessyk]

A mnie roz jeden ucony pon w Krakowie pedzioł, ze górolki nie som patriotkami,
bo ni majom nic polskiego na sobie.
Bo tak:
korole z koralowca - Australia
tybyty z Tybetu
korolicki do gorsetów tyz skądsik nie z Polski - hamarykańskie heba. Jedynie to
co pod spodem - polskie, fartuchy i kosule haftowane. Ale tako jest góralsko
dusa. Dyć bocymy jako to za Miymców godali górolom. Góralu jakiż z was Polak,
kiedy portki mocie góralskie. Coz tego, ze portki góralskie, kie to co w
portkak polskie.

[ciupazka]

Nie strój zdobi cłeka, ba to co mo we nuku , odzionko nawet kie bylo ino
zgrzebne, tyz o nicym nie świadcyło, a downo stroje ludowe były barz
skromne, hale i tu moda włazła. Na to ni ma rady.

[Gość: jessyk]

Babskie paradne ubranie wziyno sie z tego, ze zbójnicy brali przewożnie kupcom,
ftorzy przejyzdzali ślakiem bez Tatry? z Włoch,a potem te zrabowane np.korole i
zwoje materiału na spodnice (tybyt) darowali swoim kochankom. Miara na spodnice
była od buka do buka. Cy fto wiy co na tyn temat?

[ciupazka]

A wies jessyk, ze spodnice góralskom syje sie z trzók syrzyn? To sie
znacy z trzók długości materiału, ftoro dlo kozdyj baby bee troske inksi,
zolezy to od tego kieło długasno baba, hehe. Musi sie jyj fajnie marscyć,
coby nawet kie przydzie, sować brzusek, nej wte, kie idęcy rzycopm
( biedrami) kręci, coby jakiego siuhaja chycić w myśl zasady:

"tako sie mi podobo,
co syrokie krzyze mo,
a na plecak wysycie,
tako sie mi słysycie!"

Znos tom śpiywke nasom, he?

A teroz kie spodnice syjom prawie jaze do kostek(takie jako downo), to
rzeczywiście trza na niom "od buka do buka".
A co to znacy ? Nei przecie drzewo ni moze rosnąć blisko drzewa, co
nojmniyj odległość między drzewami musi być 2,5 - do 3 metrów. Cobyś
wiedziała, kie Twój syn bee musioł drzewo zasadzić. Wies, ze chłop musi
wybudować dom, spłodzić siuhaja i zasadzić drzewo, wtej je jest chłop!

Telo.Pozdr.

[Gość: jessyk]

To tak jak taki stary dziadek godoł do babki : chałpe zek postawiył, drzewo zek
posadziył, ale co to jo mioł jesce zrobić?

[ciupazka]

To dobrze, ze se jesce zbocył...hehe jako to śpiywoł Zdzisio Barglik?

" Choć na karku ósmy krzyzyk,
Jesce mi sie włos nmie śniyzy,
Jesce w rynkak tako krzepa
Co sie z młodym moge siepać.

Choć na karku ósmy krzyzyk,
Jescek bystry, jescek chyzy
Jesce w nogak tako krzepa,
Co skry z dyli moge krzesać.

Choć na karku ósmy krzyzyk,
Gymba mi sie do bab scyrzy,
Jesce we mnie tako krzepa,
Co spód gro mi jak fortepian.

Choć na karku ósmy krzyzyk,
Nie wylywom za kołniyrzyk,
Choć wte słabnie we mnie krzepa;
Cóś mnom prasko po wertepak.

"Ósmy krzyzyk" autor: Zdzisław Barglik ze Skawy.

Piykno ta śpiywka dziadków, wiiidzis kielo on jesce moze, hehe...
Telo.Pozdr.

[ciupazka]

Ryktować dziywecki stroje góralskie ze skrzynie, bo na majówke trza sie bedzie
piyknie pozbiyrać i poparadzić, haj! Jo swój tyz wyciągom. Do uwidzynio!

[ciupazka]

Zaś trza przyryktować sie na msze świętom Tiscnerowskom na Turbaczy ,
zawse w piyrsom niedziele siyrpnia, a pote na odpust do Ludźmiyrza ( 15
siyrpnia Matki Boskiyj Zielnej). Fto fce stroje widzieć, niek tam pojedzie
blisko Nowego Targu i worce ucestnicyć w urocystyj mszy góralskiyj.

[ciupazka]

Tu mocie piyknie wyubiyranyk w stroje góralskie nase dziewcęta i nasyk
krzesnojców, parobków podcos wyboru nośwarniyjsyj górolecki w Biołym Dunajcu
wedle ostatniyj mody, bo i tu sie moda zmiynio, kie pojrzycie na stare
fotografie górola w jednym tu ze zamiesconyk wątków to sami dopatrzycie
sie róźnicy:


www.watra.pl/rozne/nojsworniejso2005/index.html

[ciupazka]

Co mnie tknyno, ze na tyk staryk fotografiach ni ma bob, telo były w
niełasce u górola? Moze nie telo u górola , ino u tyk, ftorzy
fotografowali...


tatry-old.prv.pl/

[ciupazka]

W artykule wykorzystano materiały z przygotowywanej przez dr Stanisławę Staszel
pracy w ramach projektu "Śladami góralskiej mody" realizowanego przez Gminny
Ośrodek Kultury Regionalnej w Kościelisku.

"Fenomen góralskiego odzienia"(ECZ) "Strój góralski" co trza tłumacyć:Kosula
blisko ciału i sercu.. Nie dodała pani redaktor, ze górola Tatrzańskiego!

Górale ubierają się tradycyjnie nie tylko "na pokaz", ale także z wewnętrznej
potrzeby.
Ceper przyjeżdża na Podhale, żeby zobaczyć cudowne tatrzańskie krajobrazy i
zdobyć górskie szlaki. To jednak nie jedyne piękno, które go urzeka. Wrażenie
na nim robi zwykły człowiek, góral, który spaceruje ulicami np. Zakopanego w
pięknym regionalnym stroju, tak po prostu, bo idzie do kościoła lub akurat ma
swoje rodzinne święto. To może zdarzyć się tylko tu, pod Tatrami.

To nie są przebieranki

- Strój podhalański nie tylko nie zaniknął, ale nadal rozwija się i zmienia -
dowodzi Stanisława Staszel, pracownik naukowy Instytutu Etnologii i
Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Jagiellońskiego. - Podhalanie chętnie
przywdziewają swoje góralskie ubranie, które towarzyszy im nie tylko w czasie
uroczystości regionalnych i imprez folklorystycznych, ale także w ważnych
chwilach życiowych. Górale cenią swój strój, z którym łączą określone wartości
i emocje. Zakładają go nie tylko na pokaz, by zademonstrować swoją góralskość,
ale także z wewnętrznej potrzeby.

Trudno znaleźć takie drugie miejsce w Polsce, gdzie tyle osób ma w swoich
szafach regionalne odzienie, i to nie jedno. Często pytani o noszenie
tradycyjnego stroju, podkreślają, że to nie jest przebieranie, a ubieranie się
po góralsku.

Regionalny zawrót głowy

Boże Ciało na Podhalu, ale też zwykła niedziela czy inne święto, to momenty, w
których regionalne ubranie zakłada się powszechnie. Wtedy przyjezdny turysta ma
do czynienia ze swoistym show. W różnorodności noszonych strojów trudno się
połapać. Spódnice w kwiaty i gładkie, gorsety lub proste bluzki, cuchy albo
czarne marynarki szyte na styl wojskowy. Jak na pokazie mody! Skąd takie
bogactwo w stylach? Który strój jest tym tradycyjnym? - Noszone aktualnie
stroje nawiązują, ale nie są wiernym odwzorowaniem ornamentyki z przełomu XIX i
XX w. Starodawne wzornictwo jest jedynie źródłem inspiracji - twierdzi
Stanisława Staszel - chętnie wskazywanym i przywoływanym, co rzadko znajduje
potwierdzenie w samej formie współczesnego stroju, często niemającej wiele
wspólnego z pierwowzorem. Obecnie różnorodność fasonów, form i motywów
zdobniczych, zwłaszcza w stroju kobiecym, jest tak ogromna, że wprawia w
zakłopotanie nie tylko obserwatorów z zewnątrz, ale i samych górali.

Współczesne, szczególnie kobiece szaleństwo w góralskiej modzie, to tylko
kolejny dowód na to, jak naturalnym dla mieszkańca Podhala jest tradycyjne
ubranie. Stroju nie odkopuje się w zabytkowych kufrach, nie rekonstruuje na
potrzeby zespołu regionalnego. Cały czas "żył" i zmieniał się tak, jak
zmieniają się ludzie. To, co widzimy obecnie na ulicach, to wypadkowa tego, jak
góralski ubiór przekształcał się z prostego, skromnego odzienia w bardziej
szykowny i bogatszy.

Od pętelki do parzenicy

Kiedyś strój góralski był wykonywany z najzwyklejszych materiałów, takich jak
lniane płótno, białe i ciemne sukno, skóry zwierzęce. Na przełomie XVIII i XIX
w. (z tego okresu pochodzą pierwsze materiały źródłowe na temat stroju
noszonego przez górali) tutejsza ludność była dość uboga. Dopiero gdy zaczęło
się jej lepiej powodzić, zwłaszcza na Skalnym Podhalu, choćby dlatego, że
zjeżdżali tu letnicy, przyszła ochota na strojenie się. Górale otworzyli się na
świat i świat do nich dotarł. Łatwiej było zdobyć fabryczne materiały, można
też było podpatrzyć, jak ubierają się inni i zapożyczyć parę pomysłów.

Góral z przełomu XVIII i XIX w. zakładał: czarny kapelusz ozdobiony piórkiem,
muszelkami lub tasiemką, krótką koszulę z luźnymi rękawami, serdak z jasnych
skór, sukienne portki podtrzymywane skórzanym opaskiem oraz kierpce. Jak było
zimno, na wierzch miał długą, ze zwykłego ciemnego sukna gunię albo białą
cuchę. Zamożniejsi ubierali kożuchy. Całe ubranie było prawie pozbawione
ornamentów. Noszono jedynie ozdoby w postaci spinek, mosiężnych łańcuchów i
wisiorów z kolorowych szkiełek. Młodego kawalera rozpoznać można było po
kolorowej tasiemce, którą przypinał do kapelusza lub serdaka. Pierwsze skromne
wyszycia pojawiły się w XIX w. Na spodniach, wzdłuż szwu znalazły się oblamki
ze skręconej biało-czerwonej wełny oraz niewielki ornament, dający początek
parzenicy, która zaczęła przybierać kształty i rozmiary przypominające te
dzisiejsze na początku naszego stulecia. Wprowadzano również ozdabianie okrycia
wierzchniego. Dużo zmian przyniosły lata międzywojenne. Wtedy to spodobał się
styl miejski i wiele z niego zaczerpnięto. Rezygnowano z kierpca zamieniając je
na turystyczne trzewiki, mężczyźni zdejmowali cuchy i zastępowali je czarnymi,
granatowymi i zielonymi bluzkami - rodzajem marynarek, wzorowanymi na
austriackich mundurach wojskowych. Również białe koszule szyto, podobnie jak
miejskie, nakładając na nie czarne kamizelki.

Podobnie wygląda historia kobiecego stroju góralskiego, który przeszedł
przeobrażenie od ubogiego i skromnego po bogatszy i kształtowany przez mody
przynoszone z zewnątrz. Góralka na przełomie XVIII i XIX w. ubierała: koszulę
marszczoną wokół szyi z doszytym na dole kawałkiem grubego płótna, gorset
spinany z przodu na haftki lub zawiązywany wstążeczką, długą, ponad kostkę suto
marszczoną spódnicę oraz zapaskę. W chłodne dni otulała się dużą płócienną
chustą lub kożuchem z owczych skór, a na głowę zakładała chustkę wiązaną pod
brodą. Na nogi kierpce lub pantofle z sukna. Mężatki miały na głowach zawiązki -
podłużne chusty okrywające czoło i wiązane z tyłu na karku. Panny nosiły głowy
odsłonięte, a zdobił je zwykle piękny warkocz. Góralki jako biżuterię nosiły
naturalne i szklane korale, mosiężne pierścionki i kolorowe wstążki. Kiedy w
XIX w. zaczęły pojawiać się materiały fabryczne, popularne stały się
jednokolorowe spódnice wykończone na dole trzema tasiemkami. Z mody miejskiej
pożyczono katanki, a od przyjeżdżających tu kuracjuszek ubrania dwuczęściowe.
Popularne stały się duże wełniane chusty oraz chusty z kaszmiru zdobione
frędzlami. Na początku naszego stulecia wkroczyły tybetowe spódnice, zwane
później "tybetkami", a na gorsetach pojawiły się stylizowane wzory roślinne
wyszywane najpierw czarną, potem złotą nitką i cekinami. Tuż przed pierwszą
wojną najmodniejsze góralki zaczęły nosić gorsety z białego, różowego i
jasnobłękitnego atłasu, zakładały coraz bardziej urozmaicane szale i chusty.
Nowością były też luźne bluzki wcinane w pasie, zapinane z przodu na zatrzaski
zwane "wizytkami".

W latach międzywojennych góralki zapatrzyły się na "krakowszczyznę" i zmieniły
swój strój prawie nie do poznania. Stał się niezwykle kolorowy i bardziej
przypominał ten krakowski niż tradycyjny, góralski.

- Należy pamiętać, że paradne elementy ubioru nie występowały powszechnie -
dodaje Stanisława Staszel. - Podhale w XIX w. było ubogą i zapóźnioną w
gospodarczym rozwoju krainą. Miejscowa ludność nierzadko egzystowała na granicy
nędzy. Charakter ubioru w tradycyjnej społeczności silnie określony był
statusem majątkowym. Jego zróżnicowanie wynikało oprócz tego z pozycji i roli
społecznej, grupy wiekowej i lokalnych upodobań.

Moda współczesnej ulicy

Góralska moda jest wciąż na nowo kreowana. Były już powroty do staroświeckiego
stylu, pojawiają się współczesne pomysły, chociażby malowanych gorsetów.
Współcześni krawcy z pracowni strojów góralskich stają się dyktatorami w
obowiązujących trendach. - Wszyscy obserwujemy odrodzenie się tradycyjnego
ubioru - komentuje pani Staszel. - Etnografowie zauważają ciągłe zmiany, ale
świadczą one o tym, że s

[ciupazka]

cd.:Charakter ubioru w tradycyjnej społeczności silnie określony był statusem
majątkowym. Jego zróżnicowanie wynikało oprócz tego z pozycji i roli
społecznej, grupy wiekowej i lokalnych upodobań.


Moda współczesnej ulicy

Góralska moda jest wciąż na nowo kreowana. Były już powroty do staroświeckiego
stylu, pojawiają się współczesne pomysły, chociażby malowanych gorsetów.
Współcześni krawcy z pracowni strojów góralskich stają się dyktatorami w
obowiązujących trendach. - Wszyscy obserwujemy odrodzenie się tradycyjnego
ubioru - komentuje pani Staszel. - Etnografowie zauważają ciągłe zmiany, ale
świadczą one o tym, że strój jest wciąż ważny, naturalny i wpisany w kulturę.
Są tacy, którzy krytykują innowacje, i tacy, którzy patrzą na nie z optymizmem.
Czas pokazuje, co się przyjmuje, a co nie. Wydaje mi się, że dziwne,
wynaturzone zmiany nigdy nie zostaną do tradycji wchłonięte i o to możemy być
spokojni.

Uwaga! W artykule wykorzystano materiały z przygotowywanej przez dr Stanisławę
Staszel pracy w ramach projektu "Śladami góralskiej mody" realizowanego przez
Gminny Ośrodek Kultury Regionalnej w Kościelisku i Związek Podhalan Oddział w
Kościelisku.

Teroz juz syćko wiycie o stroju górola tatrzańsdkiego! O innyk gorolak
niek pisom prace inksi!
Telo.Pozdr.

[ciupazka]

Uczestnikom Międzynarodowej Konferencji w Zokopanym "Podhalanie we
świecie" zaprezentowano obecnom mode góralskom . Troske sie nom moda
zmiyniyła, spodnice po kostki, gładkie, casami przyozdobione ino
lamówkom , serdocki tyz kansi inkse, scuplyjsce i mniej ozdóbek i wysycio
na nik. Piykni sie prezentowły panny góralskie do ślubu na bielućko
ubrane, całe rodziny góralskie z dzieciskami, a i starse baby i gazdy. To
trza widzieć, mozna se taki stroj zamowić i kupić, hale je nie toni, nie!
A kie dodocie do niego prowdziwe korole, kierpce, złote kulcyki
i pierzcionki, to juz majątek mozna kupić za te dudki, ftore baby
wydajom na strój góralski, coby to był ino jedyn w sofie, bajako...Majom
po pięć i więcej na rózne okazyje, haj.

[ciupazka]

Zosia Bukowska w wiersycku: " Góralskie ubranie" tak to opisuje:

Gorsecie z lelujom, babcyne kórole,
Posłyście wroz ze mnom w dobrom i złom dole.
Na hafcie kosulka z garzondkom i kryskom,
przy krysce krzyzycek we złocie sie błyskoł.
Tybetka na biedrak starodownyj mody
Taki zwyk wse miały podholańskie rody.

A Zosia Graca w wiersu: "Moi bracia Podtatrzanie" nawołuje ku tradycji w
zakresie ubioru, zachęco:

"Otwiyrojmy downe skrzynie nasyj mamy, gospodynie,
tam spodnice, smatki, sole, barankuke i korole,
przy korolach złoty medol,
I gorsecik wysywany, złotom nitkom bryzowany.
I kyrpcoski z nowołkami, z bielućkimi onuckami.
Serdok z perskim dookoła - cy byk sie go włozyć boła..."

Strój góralski choć sie zmiynio, to nojwoźniyjsy nośnik tradycyji na
Podholu i symbol ciągłości dziedzictwa. Wyobrozocie se góroli bez tyk
ik strojów?
Telo.Pozdr.

[Gość: c_n]

Trochę Wam te stroje i folklor stary Witkiewicz podrasował;))

[Gość: Ciupazka]

Gość portalu: c_n napisał(a):

> Trochę Wam te stroje i folklor stary Witkiewicz podrasował;))

Fajnieś to uznoł, bajako, to my chyba Witkiewicza podrasowywali, hehe...

[ciupazka]

...te nase paradnice kozały se usyć góralskie spodnice:

www.watra.pl/rozne/zakopane/koscieliska/DSC_5456.JPG


zaś gazda mo spinke, kapelus na głowie i kielo je wozny, ani sie fto dowie...

www.watra.pl/rozne/zakopane/koscieliska/DSC_5450.JPG
www.watra.pl/rozne/zakopane/koscieliska/DSC_5451.JPG
Starse baby i gazdy troske ciemniyj sie nosom:

www.watra.pl/rozne/zakopane/koscieliska/DSC_5446.JPG
www.watra.pl/rozne/zakopane/koscieliska/DSC_5453.JPG
jako młode panienki cy juz mamy...:

www.watra.pl/rozne/zakopane/koscieliska/DSC_5434.JPG
www.watra.pl/rozne/zakopane/koscieliska/DSC_5422.JPG
www.watra.pl/rozne/zakopane/koscieliska/DSC_5427.JPG
www.watra.pl/rozne/zakopane/koscieliska/DSC_5417.JPG

[Gość: obserwator]

Mężatki miały na głowach zawiązki
> -
> podłużne chusty okrywające czoło i wiązane z tyłu na karku. Panny nosiły głowy
>
> odsłonięte, a zdobił je zwykle piękny warkocz.

Moda sie zmienia. Teraz beret zakłada sie na głowicke.

www.joemonster.org/article.php?sid=5210

[Gość: Ciupazka]

Jaki beret??? Kaś to widzioł??? Pewnie to ceperka, od razu uznos, hehe, ze
to ona!

[Gość: .]

a to góralka nie nalezy do klubu moherowów beretow? Ha? Mozna to tak?

[Gość: .]

Idzie zima, rady ni ma polityka moherowy beret trzyma. Druty w ręce i w podzięce
dziergać ich jak najwiecej. Dla Ojca Rydzyka, dla Jasia Marysi, niech moherowy
na straganie obok oscypka wisi. Góry moje góry....
serwisy.gazeta.pl/kraj/1,34308,3011608.html
forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=170&w=20655331&a=31845899
a mowiłem, że tak bęęędzie...

forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=170&w=19950365&a=30944835

[Gość: Ciupazka]

Hehe... Godos, ze nowom odziywacke i odzionka górole majom, hehe... A to Ci
sie udało... Dobre, nie przestane sie śmioć, cy jako? Hale patrzoj na
daty, kie my to przewidzieli, hehe... Pociesom sie , ze i Ty moherowy
beret na głowicke zawdziejes tyj zimy. Mo być zima stulecia. Nie trza
sie śmioć ino warko se kupić, bo jesce ik nie ozdajom, hehe. Nei
jakomsi barankule tyz!
Telo.pozdr. złośliwca.

[Gość: Ciupazka]

W karczmie "U Wnuka" w Zakopanem zaprezentowane zostały stroje góralskie
wykonane w pracowni Gorsecik należącej do Katarzyny Buńdy.

W czasie wernisażu o stroju podhalańskim opowiadała
dr Stanisława Trebunia Tutka. Tłumaczyła m.in. skąd wynika potrzeba "paradzenia
sie":

www.watra.pl/rozne/zakopane/gorsecikk.html

[ciupazka]

Jako to mieło poźreć na znajome gębusie... z dalyka i ...z bliska

www.watra.pl/rozne/zakopane/gorsecik/gorsecik024.jpg
www.watra.pl/rozne/zakopane/gorsecik/gorsecik014.jpg
www.watra.pl/rozne/zakopane/gorsecik/gorsecik054.jpg

[Gość: gośćgość]

A która to Ciupazka? Ta z kwiatkiem czy w czarnym sweterku? Wsyćkie harne a
korale macie tez pikne!

[Gość: Ciupazka]

Zodno ś nik! Patrzoj na tyn link to mos napisane fto to. Na poprzenim
na piyrsym nasa nojpiykniyjso we wsi dr Stasia staszek, na drugim kasia
buńda( gorseciarka() i córka dr habil. z UJ, znanego podhalańskiego
pisarza Wnuka, włościela chałupy "Karcma u Wnuka" w Zokopie na Kościeliskiej
( ik były dom rodzinny). Obziyrołeś te stroje? Piykne.

www.watra.pl/rozne/zakopane/gorsecikk.html

[Gość: gośćgość]

cerwone korale, prowdziwe to cudo?
www.ewa.bicom.pl/karaoke/k12.htm

[ciupazka]

Hehe, nie telo cyrwone korole wabiom, zwłosco ceprów, ba piykne baby...:


www.watra.pl/rozne/zakopane/gorsecik/gorsecik106.jpg

[ciupazka]

W najstarszej zakopiańskiej restauracji "U Wnuka" odbył się pokaz strojów
góralskich z pracowni "Gorsecik" Katarzyny Buńdy. Pokazowi i wystawie
towarzyszyło kolędowanie z zespołem regionalnym z Poronina.

Gorsety, spódnice, bukowe portki, a także kożuszki i serdaki haftowane barwnymi
nićmi, zdobione aplikacjami, tysiącami cekinów i koralików, jakie wyszły spod
ręki Katarzyny Buńdy - to główny powód spotkania "U Wnuka" nie tylko góralek,
chcących poznać najnowsze trendy mody regionalnej, ale i wszystkich miłośników
góralszczyzny.

Strój góralski trzeba traktować jak dzieło sztuki. Starannie wykonany potrafi
podkreślić sylwetkę, ozdobić. Źle dobrany - oszpecić - mówiła dr Stanisława
Trebunia-Tutka z Instytutu Etnologii Uniwersytetu Jagiellońskiego, która
podczas spotkania wypowiadała się na temat stroju podhalańskiego.

Obecnie w strojach można zauważyć nowe formy, rozwiązania dotąd nieznane.
Strój rozwija się, bo taka jest potrzeba duszy i ciała. Dziś baby paradzą się i
już nie wiedzą, co na siebie włożyć. Jedna drugą ocyma by zezarła. Myślę, że
aby tak haftować jak Kasia, trzeba mieć dużo talentu i wyobraźni - dodała
Stanisława Trebunia-Tutka.

Katarzyna Buńda jest absolwentką Państwowego Liceum Sztuk Plastycznych im.
Antoniego Kenara w Zakopanem. Uczyła się w klasie rzeźby. Jak przyznaje, swój
pierwszy gorset góralski wyhaftowała jako 13-latka, pod okiem cioci Stanisławy
Styrczuli-Maśniak, z której starych wzorów korzysta do dziś. Przez pewien czas
zajmowała się także malowaniem wzorów na strojach, jednak ceniąc tradycję,
powróciła do haftu.
Każdy haft, motyw musi być dostosowany do gatunku materiału. Oczywiście, mam
swoje ulubione wzory - i te właśnie staram się wykonywać najczęściej. (GAB)

[ciupazka]

To syćko mozecie se nawet kupić, a i tak gorolami nie bedziecie, haj!


www.watra.pl/rozne/zakopane/gorsecikk.html

[ciupazka]

Czy górale są już tylko w Białce?

- Dzwonią do mnie moi znajomi z Polski i pytają, czy teraz tylko Białka i
Bukowina Tatrzańska mają górali? Czy w Zakopanem już ich nie ma? Do tej pory
zawsze góral kojarzył się z Zakopanem, a teraz, pytają, co się stało, że to się
zmieniło? Inne miejscowości nie wstydzą się folkoru, nawet się tym szczycą, a
my w Zakopanem jakbyśmy to zatracali - przestrzega radny. - Moglibyśmy przecież
wizerunek górala bardziej wykorzystać w reklamach. Radny zaapelował do władz,
by nie zatracać tego, co regionalne, stylu góralskiego, który od zawsze był
wyróżnikiem dla miasta spod Giewontu. - Na tej góralszczyźnie każdy korzysta! -
zaznacza prezes Krzeptowski. - Wizerunek górali przez lata przez kogokolwiek,
kto tylko chciał, był wykorzystywany. Prezes jednak uspokaja, że nadal folklor
w Zakopanem jest żywy, a kultura góralska nie ubożeje. I absolutnie -
podkreśla - nie ma zagrożenia, by zniknęła z naszego miasta, choć napływ innych
kultur jest duży. Trzeba jednak, zdaniem prezesa Krzeptowskiego, by władze
Zakopanego wsparły bardziej rozwój tej kultury. - My w Zakopanem nie wstydzimy
się swej góralszczyzny, i wszędzie, gdzie uważamy, że trzeba, się nią
szczycimy - zaznacza Henryk Krzeptowski-Bohac. - Choć może i brakuje nam
ośrodka, tego miejsca, które by wiązało stowarzyszenia, ludzi chcących zajmować
się działalnością regionalną, promowaniem kultury góralskiej. A takich u nas
nie brakuje! Nie brakuje także w naszym mieście, zdaniem dyrektora Konarskiego,
imprez i wydarzeń o charakterze regionalnym.

Folklor w Zakopanem ciągle żywy
- Mamy przecież znany nie tylko w Polsce, ale i za granicą Festiwal Folkoru
Ziem Górskich, od ubiegłego roku organizujemy nową imprezę, Festiwal Łuku
Karpackiego. Swoje imprezy folklorystyczne organizują też stowarzyszenia,
przede wszystkim Związek Podhalan, m.in. Kumoterską Gońbę, Święto Ulicy
Kościeliskiej, czy Strążyskiej. I na tych imprezach głównie opieramy naszą
promocję - argumentuje dyrektor Konarski. - Promocja miasta rządzi się jednak
innymi prawami niż promocja wsi czy gmin podtatrzańskich. Dla mnie cała ta
sprawa, że w promocji Zakopanego element góralszczyzny jest ostatnio mało
widoczny, jest stwarzaniem sobie sztucznych problemów. Rację dyrektorowi
Konarskiemu przyznaje starosta Makowski, który uważa, że imprez
folklorystycznych w całym powiecie, również w Zakopanem nie brakuje i góral
ciągle kojarzy się z całym naszym rejonem. - To dobrze, że w większym stopniu
ten element góralszczyzny promowany jest w gminach, gdzie społeczności bardziej
żyją tą kulturą góralską - twierdzi Andrzej Gąsienica Makowski, starosta
tatrzański. - Zakopane jako miasto musi być otwarte na różne kultury, nie tylko
góralską, ale ogólnopolską, czy nawet europejską. I musi zachować tę
różnorodność, bo w przeciwnym razie jego oferta byłaby niepełna.( wywiad H.
K. - Gazeta Krakowska)

[ciupazka]

Som, som jest młodzi górolecki i góralicki:

www.watra.pl/rozne/zakopane/jutrzenka/DSCN4524.JPG
www.watra.pl/rozne/zakopane/jutrzenka/DSCN4522.JPG
www.watra.pl/rozne/zakopane/jutrzenka/DSCN4559.JPG

[szwager_z_laband]

ani niywiysz jak wom tego zazdroszcza :)

[Gość: Ciupazka]

A kazeście Wy Ślonzoki byli, coście to syćko potraciyli? Tyz powies, ze to
my, Poloki winowaci, he?

[ciupazka]

Ani sie juz nie obezwoł, trza o to dbac, a co, ni mo fto?

[Gość: Ciupazka]

Som jesce jest i dzięki Bogu. Przyjechali na ślub i wesele mojygo syna
syćkie ciotecki po goralsku, za co im barz piyknie godom w imiyniu swoim i
rodziny mlodyj pani - Bóg Wom za to taki wielgi zapłoć. Jo tyz
doślusowała, nei to weselisko cepersko - góralskie nawet sie barz udało,
skoda ino, ze ni miałak magnetofonu coby nagrać te syćkie przyśpiywki ludowe.
Ka Podhale, ka Lublin, a jesce Połuszowice w kierunku Nałęczowa...
Telo.Pozdr.

[basisty]

ni moz ta jakik starodownyk wzorów parzenic?
trza mi pilno bo muse dać portki usyć ino takie nieduze i mało zdobne

[basisty]

esce jedno- nie wiys ta któ moze wiedzieć usyć bluze na wór tyk Austriackik, co
to nasi dostawali kie ta odsłuzyli wojsko u Cysorki Tereski???
tyzbyk ta doł se usyć

[Gość: Ciupazka]

Musis sie spytać mojyj siostry(patrzoj sukać tel. w ksiązce do Józefy
Chromik), ona zno syćkie takie adresy, abo w Muzeum Tatrzańskim bee Pitońka
wiedziała, abo jyj ociec. W Poroninie tyz jakosi baba wysywo na te syćkie
konkursy. Hej! Były tu pore dni temu, skoda, ześ wceśniyj o tym nie pisoł.

[Gość: Ciupazka]

p.s.
Ka zaś sie wybiyros, co sie telo strois?

[Gość: Ciupazka]

Kie o nik pise, powiniyn ik pokozać na fotkak, patrzoj w Muzeum Tatrzańskim
na Kozińcu w Zokopie (p. Pitoń Ci powie co i jak).

www.republika.pl/wysoki_wierch/Wysoki%20Wierch%20_Stroj.htm

[Gość: ciupazka]

www.nowotarski.pl/index.php?id=2&rozdzial=Informacja&strona=Góral%20paradny

[ciupazka]

basisty napisał:

> ni moz ta jakik starodownyk wzorów parzenic?
> trza mi pilno bo muse dać portki usyć ino takie nieduze i mało zdobne


www.watra.pl/rozne/zakopane/gorsecik/gorsecik067.jpg

[ciupazka]

Tu mos nazwisko tyj dziewki, ftoro mo pracownie "Gorsecik":

www.watra.pl/rozne/zakopane/gorsecikk.html

[basisty]

piykne dziynki za syćko
ty to musis mieć łeb lepsy jako gozde google :-))

[Gość: Ciupazka]

Góralskie portki
Fragment pracy nagrodzonej na konkursie folklorystycznym, dawno, dawno temu
gdzieś w 1958 roku.

Przysły złe roki. Hitler zajon Polskom i z góroli koncem kcioł zrobić Niemców.
Wyseł odkoz od Gubernatora, coby syckim dać papiery, niby kenkarty. Na Podholu
dawali te karty góralskie.
Juści była w Dzienisu naucycielka wysiedlono z Poznania, Niemców sie boła
okrutnie. Ten naucycielke wójt wyznacył dawać kenkarty. I co sie nie robi :
przysed ku niej stary chłop, piknie po góralsku wyzdajany i pado:
"Panienko, dejcie ta tyn karte, ino polskom". Ona noń pojrzała i godo: "No, ale
wyście gazdo górol, to ni możecie brać polskiej karty ino góralskom".
Rzecze chłop: "dyć jo górol ale polski, to i polsko karta mi sie patrzy".
Naucycielka sie upiero: "Nie moge wom dać polskiej karty, bo wyście górol, to
by mie Niemcy zamkli".
"Bajto jo Polak" - gwarzy chłop.
A ona patrzy po jego ubraniu i rzece: "a portki ?"
"He ! portki, prosem pani góralskie, ale to co w portkach to polskie".
(Adam Pach)

[Gość: Ciupazka]

Tyz sie piyknie prezentuje nawet na malućkik góroleckak i górolikak,
nie godajęcy o mamie i tacie.

www.watra.pl/sewik/foto21/DSC_0138.JPG

[Gość: Ciupazka]

Wystawę strojów regionalnych zaprezentowano w minioną sobotę w restauracji "U
Wunuka" przy ul. Kościeliskiej w Zakopanem. Można było obejrzeć wyroby pracowni
Stanisław Gąsienicy Wawrytki oraz Tadeusza Szostaka Berdy. Nie zabrakło muzyki
góralskiej. Zagrała kapela "Dziurawiec".

Nase dochtorki:
www.watra.pl/rozne/zakopane/uwnuka/DSC_0508.JPG
www.watra.pl/rozne/zakopane/uwnuka/DSC_0486.JPG
Nasa Hanusia Chowaniec "Rybka" = ftoro tak piyknie gro i śpiywo
www.watra.pl/rozne/zakopane/uwnuka/DSC_0545.JPG
i gazda Józek Pitoń:
www.watra.pl/rozne/zakopane/uwnuka/DSC_0492.JPG
kapelus na głowicce - mus:
www.watra.pl/rozne/zakopane/uwnuka/DSC_0471.JPG
A Jędruś Skupień z Poronina, nas v-ce starosta zokopiański jak sie piyknie
prezentuje:

www.watra.pl/rozne/zakopane/uwnuka/DSC_0502.JPG
Odzionka - serdoki:

www.watra.pl/rozne/zakopane/uwnuka/DSC_0549.JPG
www.watra.pl/rozne/zakopane/uwnuka/DSC_0552.JPG
portki:
www.watra.pl/rozne/zakopane/uwnuka/DSC_0546.JPG
www.watra.pl/rozne/zakopane/uwnuka/DSC_0554.JPG
www.watra.pl/rozne/zakopane/uwnuka/DSC_0557.JPG
www.watra.pl/rozne/zakopane/uwnuka/DSC_0579.JPG
cuchy:
www.watra.pl/rozne/zakopane/uwnuka/DSC_0563.JPG
www.watra.pl/rozne/zakopane/uwnuka/DSC_0561.JPG
www.watra.pl/rozne/zakopane/uwnuka/DSC_0576.JPG
www.watra.pl/rozne/zakopane/uwnuka/DSC_0577.JPG
www.watra.pl/rozne/zakopane/uwnuka/DSC_0578.JPG
www.watra.pl/rozne/zakopane/uwnuka/DSC_0573.JPG
www.watra.pl/rozne/zakopane/uwnuka/DSC_0574.JPG
Sole i smatki:
www.watra.pl/rozne/zakopane/uwnuka/DSC_0586.JPG
www.watra.pl/rozne/zakopane/uwnuka/DSC_0585.JPG
smatka jedwobka:
www.watra.pl/rozne/zakopane/uwnuka/DSC_0527.JPG
A my Wom syćkim piyknie dziękujymy za tyn pokoz, niek se idzie s Wami we
świat!
www.watra.pl/rozne/zakopane/uwnuka/DSC_0587.JPG
www.watra.pl/rozne/zakopane/uwnuka/DSC_0528.JPG

Telo.Pozdr. dlo syćkik!

[Gość: Ciupazka]

Mozna było naciesyc ocyska w niedziele podcos uroczystego poświęcenio
sztandaru oddziału Związku Podhalan w Łącku. Mszy św. przewodniczył ks.
Władysław Zązel.
Podcos tradycyjnyk posiadów wręcono 115 legitymacyji dlo cłonków nowego
oddziału. W cęści artystycnyj wystąpiła kapela rodzinna Wojtka Boguckiego -
prezesa i jednego z założycieli nowego oddziału oraz zespoły Małe Łącko, Łącko,
Dolina Dunajca.
Foto-relacja (zdjęcia Maciej Motor Grelok):

www.watra.pl/rozne/rozne/lacko/P6110035.JPG
Górole i górolki z Łącka:

www.watra.pl/rozne/rozne/lacko/P6110006.JPG
www.watra.pl/rozne/rozne/lacko/P6110014.JPG
www.watra.pl/rozne/rozne/lacko/P6110035.JPG
www.watra.pl/rozne/rozne/lacko/P6110051.JPG
www.watra.pl/rozne/rozne/lacko/P6110054.JPG

poświęcenie sztandaru ZP:


www.watra.pl/rozne/rozne/lacko/P6110044.JPG
www.watra.pl/rozne/rozne/lacko/P6110040.JPG
www.watra.pl/rozne/rozne/lacko/P6110048.JPG

na posiadach:

www.watra.pl/rozne/rozne/lacko/P6110061.JPG
www.watra.pl/rozne/rozne/lacko/P6110063.JPG

[Gość: Ciupazka]

Moda z Kościeliska:
www.watra.pl/rozne/koscielisko/monika/DSC01769.JPG
Pogrzebowo:pochowek w Koscielisku śp. Stanisława Styrczuli,
przydómek „Cesławek”

www.watra.pl/rozne/koscielisko/ceslawek/DSC01626.JPG
www.watra.pl/rozne/koscielisko/ceslawek/DSC01534.JPG
www.watra.pl/rozne/koscielisko/ceslawek/DSC01544.JPG
www.watra.pl/rozne/koscielisko/ceslawek/DSC01671.JPG
www.watra.pl/rozne/koscielisko/ceslawek/DSC01679.JPG
www.watra.pl/rozne/koscielisko/ceslawek/DSC01597.JPG

[Gość: Ciupazka]

Moda z Kościeliska:
www.watra.pl/rozne/koscielisko/monika/DSC01769.JPG

Moda pogrzebowo:pochówek w Kościelisku śp. Stanisława Styrczuli,
przydómek „Cesławek”

www.watra.pl/rozne/koscielisko/ceslawek/DSC01626.JPG
www.watra.pl/rozne/koscielisko/ceslawek/DSC01534.JPG
www.watra.pl/rozne/koscielisko/ceslawek/DSC01544.JPG
www.watra.pl/rozne/koscielisko/ceslawek/DSC01671.JPG
www.watra.pl/rozne/koscielisko/ceslawek/DSC01679.JPG
www.watra.pl/rozne/koscielisko/ceslawek/DSC01597.JPG

[Gość: Ciupazka]

Piyknie sie tyz te maluchy i z pysna, w strojak góralskik, nosom, bajako,
a kielo piyknie na Festynie tońcyli... :

www.watra.pl/rozne/poronin/festytn2/festynr071.jpg
www.watra.pl/rozne/poronin/festytn2/festynr056.jpg

[ciupazka]

Uwaga!
VIII-IX Dom Ludowy w Kościelisku - Wystawa stroju góralskiego - organizator
Związek Podhalan Oddział Kościelisko .

Zapraszamy do końca września! Pytomy piyknie!

www.watra.pl/rozne/koscielisko/monika/DSC01769.JPG

[ciupazka]

Przed willą "Koliba" w Zakopanem spotkali się w sobotę uczestnicy Święta Ulicy
Kościeliskiej, by podziwiać najpiękniej ubrane gaździny z Podhala.

Jury oceniało stroje wykonane współcześnie i te z minionego wieku. Stefania
Mrowca Piekarz prezentowała stuletni strój, który dostała od Janiny Zubek, a
nowinką współczesnej spódnicy okazała się specjalna kieszonka na telefon
komórkowy. Do konkursu "Przezieracka skrzyni" stanęły starsze i młodsze
gaździny, a komisja postanowiła nagrodzić wszystkie uczestniczki. O tym, że
panie zasłużyły na uznanie, przekonać się można oglądając zdjęcia.

Dużo trudniejsze zadanie miało jury konkursu na najlepszą nalewkę, który odbył
się w gościnnych progach Liliany i Henryka Krzeptowskich Bohaców. Zgłoszenia
przyjmowano do ostatniej chwili. Tuż przed degustacją w długim szeregu pojawiły
się cztery dodatkowe tajemnicze butelki "Klubu gorzelnianego". Zgłaszająca nie
chciała podać personaliów wytwórców, co mogłoby skończyć się dyskwalifikacją
trunków. Co cieszyło jurorów, to dbałość nie tylko o poprawny wygląd, smak i
moc przygotowanych trunków, ale i o godną ich oprawę. Niektóre nalewki podane
zostały w zalakowanych butelkach, z własnoręcznie wykonanymi etykietami.

"Okowitka Matuscyna z Poronina" została zaserwowana przez Józefę Chromik, w
gorzelni gaździny Marii Świerk wyprodukowano "Miodowy Animusz".

"Co natura dała, tom do buteleczki pozbierała, spirytusikiem zalała i oby wam
moja naleweczka smakowała", a także "Nalewka cytrynowa dla każdego niech będzie
smaczna i zdrowa" - napisali na etykietach Stefania i Jan Mrowcowie.

Liliana Krzeptowska zaserwowała cytrynówkę w wiekowej karafce, a w zwykłej
butelce - Zofia Karpiel Bułecka. Jury kosztowało też litworówki jej produkcji,
którą porównywano z wyrobem Władysława Walczaka oraz Zofii i Władysława
Walczaków Bonieckich. Ta ostatnia para przyrządziła też calvados i tarninówkę.
A wszystko podane w butli z potrójną szyjką. Bożena Mularczyk zrobiła nalewkę
malinową i "Nalewkę farmaceutów", Dariusz Wyżykowski "Gaździnówkę", Teresa
Jasnos imbirówkę i wiśniówkę, a Barbara Prelich - porterówkę.

Po podliczeniu punktów komisja stwierdziła, że pierwsze miejsce zdobyła
porterówka Barbary Prelich, drugie - wiśniówka Teresy Jasnos, a trzecie -
"Nalewka farmaceutów" Bożeny Mularczyk. (RAV)

www.watra.pl/rozne/zakopane/koscieliskaa.html

[ciupazka]

I zaś "U Wnuka" spotkanie ze sztuką.

"Małgorzata Wonuczka – Wnuk, po raz kolejny zorganizowała spotkanie ze sztuką,
w restauracji U Wnuka w Zakopanem. Przy muzyce kapeli Piotra Hazy można było
obejrzeć piękne hafty Danuty Walkosz - Jambor i góralskie meble wykonane prze
jej męża Stanisława. Ta najstarsza zakopiańska restauracja, jak żaden lokal pod
Tatrami świetnie się nadaje do prezentacji oryginalnych wyrobów regionalnych,
zawierających w sobie kunszt i tajemnice warsztatu pielęgnowanego od pokoleń.
Niepowtarzalna atmosfera drewnianego wnętrza tworzona przez bajeczną
kolorystykę strojów góralskich, bukiety kwiatów wręczane autorom prac i muzykę,
już po raz dziewiąty urzekła licznych gości, wśród których nie zabrakło
Starosty Tatrzańskiego Andrzeja Gąsienicy – Makowskiego i Burmistrza Miasta
Zakopane Piotra Bąka. Haft regionalny nie jest zwykłą sztuka zdobniczą:
Witomy piyknie:
www.watra.pl/rozne/zakopane/wnuk4/DSC_9327.JPG
www.watra.pl/rozne/zakopane/wnuk44.html

[ciupazka]

Kolejna wystawa poświęconą sztuce podhalańskiej. Gościem wieczoru
był Ks. Zbigniew Pytel

www.watra.pl/rozne/zakopane2/foto7/Pytel_U_WNUKA_0001.jpg
www.watra.pl/rozne/zakopane2/uwnuka2.html

[Gość: Ciupazka]

Na piykne i bogate weselisko trafiyli my w październiku wBukowinie
Tatrzańskiej, pore fotek zrobiyłak sama pod kościołem i w kościele , narazie
jednom ś nim tutok wciepie do tematu, piykne do cudu te nase malućkie
górolecki i góroliki, nie godajęcy o inksyk:

fotoforum.gazeta.pl/3,0,287415,2,4.html

Nei co? Widzom Wom sie?

[ciupazka]

Jak trza to trza...

www.watra.pl/rozne/zakopane/wnuk4/DSC06288.JPG

[hanys_hans]

dunajec1 napisał:

> Nic dodać, nic ująć.

I tu sie nie zgodze z Tobom, dunajec1, a cemu? Bo trza nom dodać, ze strój
góralski róźni się w zolezności z jakim górolym momy do cyniynio, nie inacyj.
I ni mozno se tak lekućko uogólniać, ba trza se o tym pocytać i to nie mało,
haj.
Przecie momy:

górali śląskik,
górali czadeckik,
górali żywieckik,
górali babiogórskik
gorali orawskik
górali spiskik
górali pienińskik
gorali zagórzańskik
gorali łąckik,
górali nadpopradzkik,
górali podhalański

I co? Powiycie mi, ze syćka jednakowo chodzom ubrani, he?
Telo.Pozdr.

A o góralach sądeckich zapoomniauas´

[ciupazka]

Fakt, oni tyz sie jesce dzielom...Górale sądeccy - grupa etniczna zamieszkująca
rozległy obszar Beskidu Sądeckiego i tym samym wykazująca znaczne zróżnicowanie
etnograficzne w obrębie grupy. Możemy wyróżnić Górali Łącko-Kamienickich,
Ryterskich i Piwniczańskich. Moze w tyk g. łąckich sie by sie naśli?
Lachy?!
teams.karpaty.edu.pl/pieniny/lachy.htm

rzeznicy.republika.pl/t2001/beskids/bs05.html
www.szling.com/03_4.htm

[Gość: Ciupazka]

Bajako!

www.watra.pl/rozne/koscielisko/koleda2004/PC200017.JPG

[ciupazka]

> Bajako!
>
> www.watra.pl/rozne/koscielisko/koleda2004/PC200017.JPG
>

www.watra.pl/rozne/koscielisko/ozdoby/ozdoby094.jpg

[ciupazka]

www.podhalanie.pl/index.php?option=com_zoom&Itemid=51&page=view&catid=1&key=15&hit=1
www.podhalanie.pl/index.php?option=com_zoom&Itemid=51&page=view&catid=1&key=14&hit=1

Stylizowany strój na góralskom modłe:

www.podhalanie.pl/index.php?option=com_zoom&Itemid=51&page=view&catid=1&key=17&hit=1

[ciupazka]

Do ślubu stroj:
www.podhalanie.pl/index.php?option=com_zoom&Itemid=51&page=view&catid=1&key=51&hit=1

i na luzie dla młodych:

www.podhalanie.pl/index.php?
www.podhalanie.pl/index.php?option=com_zoom&Itemid=51&page=view&catid=1&key=41&hit=1

option=com_zoom&Itemid=51&page=view&catid=1&key=42&hit=1

www.podhalanie.pl/index.php?option=com_zoom&Itemid=51&page=view&catid=1&key=52&hit=1

albo siostra Warszawska zawsze kolorowa tak:

www.podhalanie.pl/index.php?option=com_zoom&Itemid=51&page=view&catid=1&key=59&hit=1

[Gość: Ciupazka]

"W niedzielę 28 stycznia odbyło się opłatkowe spotkanie rabczańskiego
Stowarzyszenia Miłośników Kultury Ludowej"
Foto-relacja (zdjęcia Jan Ciepliński [e-mail]):

www.watra.pl/rozne/rabka2/kultura/new_DSC_1687_resize.JPG
www.watra.pl/rozne/rabka2/kultura/new_DSC_1709_resize.JPG
www.watra.pl/rozne/rabka2/kultura/new_DSC_1711_resize.JPG
www.watra.pl/rozne/rabka2/kultura/new_DSC_1790_resize.JPG
www.watra.pl/rozne/rabka2/kultura/new_DSC_1716_resize.JPG
www.watra.pl/rozne/rabka2/kultura/new_DSC_1719_resize.JPG
www.watra.pl/rozne/rabka2/kultura/new_DSC_1808_resize.JPG
www.watra.pl/rozne/rabka2/kultura/new_DSC_1790_resize.JPG
www.watra.pl/rozne/rabka2/kultura/new_DSC_1816_resize.JPG
www.watra.pl/rozne/rabka2/kultura/new_DSC_1764_resize.JPG
www.watra.pl/rozne/rabka2/kultura/new_DSC_1756_resize.JPG

[ciupazka]

A nase ostatki ka?

[Gość: Ciupazka]

Ciotki, ujki som jest jesce tacy, co piykne stroje syjom, nei, hale na to
trza dość długo cekać. Ciotkami nazywo sie na Podhalu starse baby,
niekoniecnie spokrewnione z wypowiadającymi to słowo osobami. To samo sie tycy
ujków. To som jest wyrazy szacunku, a po nasemu - momy ik w zocy.
Takom Ciotkom nazywo sie Zoske Karpielową–Bułeckę, pierso dama Zakopanego i
najwożniejso klientka Jerzka Siekierki ze Suchego. W skrócie Bułeckula i
choćby sto bab na dziedzinie miało to samo nazwisko, to wiadomo, o kogo
chodzi, haj. Kielo mo sof z odzieniem, to nie wiem, cy sama o syckik wie,
hehe. NIe dziwota, ze o niej i tyk sofak kursujom juz legendy. Ni ma imprezy
coby na niej nie byla, za kozdym razem inacyj poubierano. Mo
tyk "dziadów", a mo...Jedni sacujom ze mo 300 „dziadów”, inksi, ze ino 150.

"Dziadami" na Podhalu nazywomy stare rzecy do ubranio. Bedom to odziywacki,
szole, kozuchy, serdoki, jedwobki choćjakie na wesele i na pogrzeb spodnice,
fartuchy i katany. Nie ino Bułeckula, ba i inkse nase baby barz chętnie
pokazujom co majom i kielo w swoik sofak i komdach. Na moj dusiu, tak ino na
oko u mojyj siostry mo tego syćkiego około setki. Pół wsi byś ubroł.
Ze trzydzieści kompletów Bułeckuli sył jej som Jędrek Siekierka ze Suchego.
Kie beecie fcieli se co usyć to prosto do Suchego, do Jędrzka Siekierki!
www.zamiastem.pl/tradycja/art4.html

[Gość: Ciupazka]

ŚLADAMI PODHALAŃSKIEJ MODY
Podhalańska Oficyna Wydawnicza, Kościelisko 2007.
Autor: dr Stanisława Trebunia-Staszel

Publikacja „Śladami podhalańskiej mody” jest wynikiem długoletnich badań nad
strojem regionalnym, prowadzonych przez Stanisławę Trebunię-Staszel. To
niezwykle wnikliwa i bogato ilustrowana monografia stroju podhalańskiego. To
również zbiór pokaźnych materiałów źródłowych i fotografii. Publikacja bardzo
oczekiwana, bowiem dotychczas problematyka stroju górali Podtatrza nie
doczekała się tak obszernego opracowania.
Strój góralski to szczególny znak odrębności i tożsamości regionalnej. Jest
elementem identyfikacji z kulturą i tradycją. Był nie tylko ubiorem,
stanowiącym odbicie lokalnych gustów i mód, ale spełniał wiele ważnych
społecznie funkcji, był m.in. swoistym rodzajem wyznacznika statusu
materialnego, przez lata świadczył i dziś świadczy także o zamożności
mieszkańców Podhala.
W obecnych czasach jest zakładany przy okazji świąt kościelnych, uroczystości
rodzinnych, a także występów zespołów regionalnych. Wpisany jest na stałe w
życie kulturalne i społeczne Podhala. Jest czymś, co wyróżnia górali spośród
mieszkańców innych regionów i bodaj najbardziej rozpoznawalnym elementem
kojarzącym się z górami i góralszczyzną. O jego walorach, o tym w jaki sposób
przez lata ulegał zmianom i o śladach podhalańskiej mody pisze w swojej książce
Stanisława Trebunia-Staszel.

Książka do nabycia w Domu Ludowym Zwiążku Podhalan w Kościelisku, także
w
sprzedaży wysyłkowej. Tel. [phone] , e-mail:
[e-mail]
Gratulacje dla Stasi!

.Górole i strój góralski - dr St. Trebuni-Staszel

[ciupazka]

w Krakowskim Oddziale Związku Podhalan odbyły się posiady, w czasie których
Stanisława Trebunia-Staszel opowiadała o góralach marmaroskich z regionu
Maramureş w Rumunii. Swą opowieść o kulturze i codziennym życiu mieszkańców
tego regionu, ilustrowała bogatym materiałem fotograficznym, zebranym w czasie
badań prowadzonych w latach 2004-2006 przez zespół etnografów z Instytutu
Etnologii i Antorpologii Kulturowej UJ, działający pod kierunkiem dr Małgorzaty
Maj. W drugiej części prelegentka zaprezentowała swą książkę o stroju górali
podhalańskich Śladami podhalańskiej mody, która w lutym 2007 r. ukazała się
nakładem Podhalańskiej Oficyny Wydawniczej".
www.watra.pl/rozne/krakow/foto7/POSIADY_ZP_0072.jpg
www.watra.pl/rozne/krakow/foto7/POSIADY_ZP_0037.jpg
Obejrzyjcie tę foto-relacje (zdjęcia Barbara Dąbrowska), bardzo ciekawa:


www.watra.pl/rozne/krakow/zp.html

.Górole i strój góralski - dr St. Trebuni-Staszel

[Gość: Ciupazka]

Brawo Staszka!!!W Krakowie odbyła się promocja książki Stanisławy Trebuni-
Staszel pt. ŚLADAMI PODHALAŃSKIEJ MODY wydanej przez Podhalańską Oficynę
Wydawniczą. Publikacja jest wynikiem długoletnich badań nad strojem
regionalnym, prowadzonych przez autorkę. To niezwykle wnikliwa i bogato
ilustrowana monografia stroju podhalańskiego. To również zbiór pokaźnych
materiałów źródłowych i fotografii. Publikacja bardzo oczekiwana, bowiem
dotychczas problematyka stroju górali Podtatrza nie doczekała się tak
obszernego opracowania.
Strój góralski to szczególny znak odrębności i tożsamości regionalnej. Jest
elementem identyfikacji z kulturą i tradycją. Był nie tylko ubiorem,
stanowiącym odbicie lokalnych gustów i mód, ale spełniał wiele ważnych
społecznie funkcji, był m.in. swoistym rodzajem wyznacznika statusu
materialnego, przez lata świadczył i dziś świadczy także o zamożności
mieszkańców Podhala.
W obecnych czasach jest zakładany przy okazji świąt kościelnych, uroczystości
rodzinnych, a także występów zespołów regionalnych. Wpisany jest na stałe w
życie kulturalne i społeczne Podhala. Jest czymś, co wyróżnia górali spośród
mieszkańców innych regionów i bodaj najbardziej rozpoznawalnym elementem
kojarzącym się z górami i góralszczyzną. O jego walorach, o tym w jaki sposób
przez lata ulegał zmianom i o śladach podhalańskiej mody pisze w swojej książce
Stanisława Trebunia-Staszel.
Książka do nabycia w Domu Ludowym Zwiążku Podhalan w Kościelisku, także w
sprzedaży wysyłkowej. Tel. [phone] , e-mail:
[e-mail]

Foto-relacja (zdjęcia Barbara Dąbrowska):

www.watra.pl/rozne/krakow/foto8/mod_pod_0003.jpg
www.watra.pl/rozne/krakow/foto8/mod_pod_0043.jpg
www.watra.pl/rozne/krakow/foto8/mod_pod_0002.jpg
www.watra.pl/rozne/krakow/foto8/mod_pod_0082.jpg
www.watra.pl/rozne/krakow/foto8/mod_pod_0140.jpg
www.watra.pl/rozne/krakow/foto8/mod_pod_0046.jpg
cosik muzykanci nawalyli ze strojem w Krakowie

www.watra.pl/rozne/krakow/foto8/mod_pod_0001.jpg
dzieweckipiyknie wyubiyrane...

www.watra.pl/rozne/krakow/foto8/mod_pod_0008.jpg
www.watra.pl/rozne/krakow/foto8/mod_pod_0013.jpg
www.watra.pl/rozne/krakow/foto8/mod_pod_0010.jpg
www.watra.pl/rozne/krakow/promocja2.html
Gratulacje!!!

Górole i strój góralski - dr St. Trebuni-Staszel

[ciupazka]

Książka Stanisławy Trebuni-Staszel robi furore, a o stroje teroz bedom sycka
ie pytac, ka kupić? Kie przecytocie cały wątek, to sie dowiecie!


"Góralskie odzienie a życie"

Wychodzili z półmroku, przez rzeźbione wrota, mieli w rękach radła, grabie,
kosze z grulami, szatkownice, kołowrotki; mężczyźni - także butlę z gorzałką.
Reflektor raz jedną, raz inną grupę dobywał z mroku, pobudzał do ruchu. Reszta
wtedy zamierała.

I jak nić z kołowrotka snuło się ludzkie - góralskie życie w obejściu, koło
kościoła, w karczmie, na jarmarku, w domowym zaciszu. Słychać było targowe
odgłosy, śpiew ptaków, szum wody, poświst wiatru, młóckę, świąteczny rozgwar,
dźwięczenie szkła.

W tle, na ekranie, w rytm mocnej muzyki, przepływały wartko obrazy minionego,
ludzkie twarze, postaci w kabotach, chustkach, kapeluszach "z kostkami" na
głowach. Ci, których już nie ma na ziemi oranej, obrabianej spracowanymi
rękami. Taką sceniczną oprawę nadali "Śwarni" promocji zapowiadanej wcześniej,
wyjątkowo urodziwej i wartościowej książki Stanisławy Trebuni-Staszel -
"Śladami podhalańskiej mody. Studium z zakresu historii stroju górali
podhalańskich". Jest to kolejna pozycja Podhalańskiej Oficyny Wydawniczej z
siedzibą w Kościelisku i tamtejszego Oddziału Związku Podhalan.

Tym razem wydana przy wsparciu Uniwersytetu Jagiellońskiego (autorka jest
pracownikiem naukowym Instytutu Etnologii i Antropologii UJ), Urzędu
Marszałkowskiego, nowotarskiego Oddziału Związku Podhalan i kilku prywatnych
dobrodziejów.

Co to jest pojedzinka, odziewacka albo kistka, miechór, stremfle; kiedy i skąd
przywędrowały na Podhale poszczególne elementy stroju kobiecego i męskiego, jak
zmieniał się wygląd parzenicy, jakie wpływy decydowały o modyfikacjach
elementów ubioru górali, jak nosili się "panowie", do czyich ubiorów
przeniknęły elementy stroju podhalańskiego - tego i mnóstwa innych ciekawych
rzeczy można się dowiedzieć z tego, niemal albumowego wydania. Czyni go albumem
wielość interesujących, artystycznych, znakomicie reprodukowanych, z
pietyzmem "wyciąganych" (jeśli chodzi o starsze fotografie) zdjęć. Kredowy
papier podnosi jakość materiału ilustracyjnego.

Dr Stasia Trebunia-Staszel gromadziła wszystko, co było jej potrzebne
do "Studium" przez dziesięć lat, począwszy od roku 1994. W roku 2004
przeprowadzała natomiast żmudne badania, rejestrując sytuacje, w których
pojawia się strój góralski.

Ponieważ - jak mówiła - sama jest góralką i w podhalańskim odzieniu chadza,
fotografowanie ludzi, zwłaszcza podczas uroczystości religijnych, było sprawą
dość krępującą. Ale o współczesnych funkcjach stroju podhalańskiego traktuje
tylko jeden z rozdziałów. Więcej czasu zabrało autorce znajdowanie materiałów i
eksponatów w muzeach, archiwach, w kraju i za granicą. Jeździła "na Luptów" i
do Bratysławy, szukała w podhalańskim odzieniu wpływów wołoskich, węgierskich,
słowackich. Nie wszystkie zgromadzone podczas tych kwerend zdjęcia zmieściły
się w książce. Może kiedyś złożą się na wystawę i będzie ona rarytasem dla
wszystkich Podhalan, którzy choć trochę utożsamiają się z "nasym odzieniem".

Sama autorka nazywa swoje studium - opatrzone w cały aparat przypisowy,
bibliografię, słownik terminologiczny (z częścią gwarową), wyszczególnienie
elementów stroju kobiecego i męskiego, spis informatorów, indeks osób i
miejscowości, elementy zdobień, wykroje, nawet... wykaz aktualnych cen
poszczególnych elementów ubioru - tylko "dotknięciem bogatych dziejów
podhalańskiego stroju". I pierwszym krokiem w kierunku monografii stroju
podhalańskiego w cyklu polskich strojów ludowych.

Tak pięknie wydane i zilustrowane "Studium" "pracą zbiorową" można nazwać o
tyle, że ornamenty zdobnicze rysował Janusz Tycner, wykroje elementów strojów
męskiego i kobiecego opracowały Anna Buńda i Maria Buńda. Sięgnęła też autorka
m.in. po kapitalną, pełną góralskich i zbójnickich typów tekę austriackiego
urzędnika Blumenfelda. W ostatnim rozdziale śledzi podhalańskie inspiracje,
wpływy, zapożyczenia - nie tylko w sąsiednich grupach regionalnych.

Po tę księgę - kompendium wiedzy o ubiorze, jego historii i tendencjach w
góralskiej modzie - będą (dopóki nie powstanie monografia) sięgać kolejne
pokolenia regionalistów. Za danie im jej do rąk - chwała pracowitej jak mrówka
autorce i jej estetycznemu zmysłowi, a także Podhalańskiej Oficynie Wydawniczej
z Kościeliska, która utrzymuje wysoki poziom. (ASZ)

[ciupazka]

Wbrew pozorom strój góralski ulega modom. Popularne kiedyś cekiny, sutasze i
taśmy dziś wypierają hafty. Dawne wzory odgrzebywane są w skrzyniach na strychu.
Im starsze i oryginalniejsze, tym lepiej. Liczy się tu najdrobniejszy szczegół.
Ważne jest jedno - zgodność z tradycją, wsparta własną inwencją.
18 kB Siostry Zofia Łukaszczyk i Anna Michalik szyją i haftują stroje góralskie
od wielu lat:

www.koscieliska.pl/gallud/stopka-faktor.htm

forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=170&w=98659

[ciupazka]

W tym roku dla góralskich zespołów działających w ramach Związku Podhalan
zostaną zakupione odzienia goralskie za 116 tysięcy złotych.

Młodzi górale doczekają się nowych strojów. Dotację na ten cel przewidział
podczas ostatniego posiedzenia Zarząd Województwa Małopolskiego. Decyzja ma być
bodźcem do rozwijania bogatej kultury Podtatrza. Wydatek nawet 2 tysięcy
złotych staje się barierą dla uczestnictwa dziecka w zajęciach regionalnego
zespołu. W niektórych grupach, które prezentują tańce i śpiew gór, zakupy
kierpców, pasów, spódnic czy gorsetów nie były robione od ponad 20 lat.

– W programie będą mogły uczestniczyć zespoły, które mają 15 procent wkładu
własnego na zakupy – mówi Andrzej Skupień, wiceprezes związku.
Część zespołów funkcjonuje w oparciu o własne stroje.Dzieci szybko wyrastają z
kamizelek i portek. Stroje szybko się zużywają. A.Skupień przyznaje, że dla
kierowników zespołów zakup strojów to poważny wydatek. W zależności od postury
młodego górala cena może sięgać od tysiąca do ponad dwóch tysięcy złotych. Z
inicjatywy Zarządu Województwa Małopolskiego cieszą się ogromnie kierownicy i
instruktorzy dziecięcych grup na Podhalu. Łącznie w ramach całej organizacji
zrzeszającej górali funkcjonuje 39 zespołów. Większość portek, koszul, spódnic i
gorsetów, w których występują dzieci, pamięta jeszcze lata 70., a nawet 60. Dla
grup folklorystycznych coroczne zakupy kończą się na pozyskaniu części
garderoby, które ulegają najszybszemu zużyciu – kilku par kierpców i koszul.
Ile kosztuje kompletny strój?

Strój męski:

kierpce – 350-700 zł,
portki – 580-950 zł,
spinka – 120-450 zł,
ciupaga – 100-500 zł,
opasek – 400-560 zł,
kapelusz z kostkami – 140 zł (do tego prawdziwe piórko – 500 zł),
koszula – 120-180 zł,
serdak – 1500 zł,
cucha biała – 1100-1500 zł,
cucha czarna – 1350 zł,
Razem: od 5620 nawet do 8330 zł.

Strój damski:

kierpce – 350-700 zł,
halka – 100-250 zł,
spódnica – 250-420 zł,
bluzka – 100-450 zł,
gorset – 100-2500 zł,
korale – 100-800 zł (prawdziwe nawet kilka tysięcy),
serdak – 1200 zł,
kożuch – 1500 zł,
biały kożuch – 2500 zł.

Razem: od 6200 do 10 320 i więcej. Każda góralka nosi bowiem do stroju złotą
biżuterię.

[przeszlakowska]

Wiecie, co Wom powiem, to Wom powiym, ale Wom jesce powiem, ze nobarzyj
mnie mortwi tótó, ze moje dzieciska, ani tyz i wnuki, a mom ik juz przecie
seścioro, zodne nie bedzie w góralskim odzionku chodziyło, telo zek
wyzdajała w swoim zywobyciu, kiek sie wyniesła z chałupy do skół i "za
chlebem, Panie, za chlebem".A do tego jesce, cepra za chłopa miała. Tak wej
górole pomalućku , a wse, a wse, zgichnom... Beecie widzieć. A cepry sie
poubiyrajom w naskie odzionka. Tak bedzie, na mój dusiu, nei gwary góralskiej
bedom sie ucyć ze "słownika gwary podhalańskiej", he, he... Ani mnie nie do
śmiychu, haj... To mi nie daje spokoju...

Jakoz myślicie, bedzie tak, cy nie?

[Gość: polaniorka]

Jo siedzym w Kościelisku tyz jestym góralkom nolezem do zespołów
góralskich i jakimś cudem mom tońsy stró góalski

-kierpce 350
-halka 80
-bluska 130
-gorset 200
-korale 100 (dwa wojki prowdziwe)
-serdok 200
-korzuch 500

co prowda strój nie tybetowy ba haftowany starodowny tys paradny ,
piekny i tońsy bo ino 1560 zł

[ciupazka1]

Bez cudów, kie Ci dopłacili...sponsorzy

[Gość: MartuChNa^^]

Też bym chciała to wiedzieć