No dobra...

[ardjuna]

... żeby rozruszać to niemrawe forum... Kto mi przełoży tekst następujący
(epitafium z XV w.):

Hic iacet extinctus valde venerabilis Saufaus,
Ille, dum vixit, valde mane at brantwein ixit.

Za najlepsze tłumaczenia przewiduję nagrody.

[anaat]

Nie chcę się wygłupić zupełnie ale może tak:

Wielce szlachetny Saufaus zmarły tu leży,
ów, gdy żył, od rana do wina bieżył.

lub

Tu leży wielce szlachetny Saufaus, co ginął,
który, gdy żył, z samego rana do wina zasiadał [tym słynął].

:)

[ardjuna]

Pierwsza wersja mi się podoba, także ze względu na rym. 'Wino' trochę odstaje
od oryginału, a i 'Saufaus' raczej nie jest tu imieniem. Epitafium pochodzi z
Lipska.

[anaat]

"brantwein" kojarzy mi się wyłącznie z winem i brandy :) zatem nie wiem, jak
mozna to innaczej przetłumaczyć(?)

a Sufaus właśnie jest nazwiskiem!!! (niemieckim) a fakt, że przy okazji oznacza
pijaka, pijaczynę (a nawet moczymordę) - to inna sprawa (gra słów łacińsko-
niemiecka do przełożenia na polski? uuu!!! ciężkie zadanie!!).

Więc może:

Wielce szlachetny Ochlapus poległy tu leży,
Ów żyw, od rana do wina bieżył.

ale czy ze względu na rytm extinctus można przetłumaczyć jako 'poległy'?

[ardjuna]

'Brantwein' chyba lepiej oddać dosłownie - jako gorzałkę. 'Saufaus' wygląda mi
tu raczej na przydomek, a nawet jeśli to nazwisko, to i tak, dla oddania
kontekstu, można by je przetłumaczyć. 'Ochlapus' jest słowem stosunkowo nowym,
ale np. Dybidzban pasowałby do epoki. 'Poległy' natomiast za bardzo się kojarzy
z wojną. Sądzę, że ekwiwalent 'extinctusa' spokojnie można pominąć;
skoro 'leży', a napis jest epitafium - znaczy, zmarł był. Reszta bardzo mi się
podoba.
Byłoby zatem:

Wielce szlachetny Dybidzban tu leży,
Ów żyw, od rana do gorzałki bieżył.

Co Ty na to?

[anaat]

Z extinctusem się zgadzam, że określenie 'poległ' kojarzy się ze śmiercią na
polu walki i też myślałam, żeby to opuścić w tłumaczeniu.

Saufaus to prawdopodobnie rzeczywiście przydomek, który przemienił się z czasem
w nazwisko (poprzednio nieprecyzyjnie się wyraziłam). A co do Dybidzbana?
ciekawa propozycja, na to bym nie wpadła :)

Natomiast gorzałka w XV w.? Już potrafili desylować?! Ja bym jednak wino
zostawiła. W tekstach z epoki to raczej wino albo piwo występuje...

'Brant' od czego pochodzi? od brennen?

Ja obstaję przy

Wielce szlachetny Dybidzban tu leży,
Ów żyw, od rana do wina bieżył.

lub

Wielce szlachetny Dybidzban tu leży,
Ów żyw, od rana do wina [wciąż] bieżył.

czy 'wciąż', mimo że niezgodne z oryginałem, nie poprawi rytmu?


In vino veritas :)

[ardjuna]

anaat napisał:

> Natomiast gorzałka w XV w.? Już potrafili desylować?! Ja bym jednak wino
> zostawiła. W tekstach z epoki to raczej wino albo piwo występuje...
>
> 'Brant' od czego pochodzi? od brennen?

Słowo 'brantwein' (dziś pisane przez dwa 'n' i wielką literą) powstało właśnie
w tych okolicach czasowych z określenia 'gebranter wein' - napój alkoholowy
destylowany (gebrannt) początkowo (na większą skalę już od XIII w.) właśnie z
wina lub pozostałości po jego produkcji, potem (w północnej Europie od XV w.)
także ze zboża, czyli wódka po prostu. Przełożenie 'brantwein' jako 'wino' -
byłoby chyba nadużyciem w stosunku do oryginału. A raczej zbędnym eufemizmem -
nasz Dybidzban od rana chlał wódę. Starsza od 'wódki' 'gorzałka' lepiej mi
brzmi, także rytmicznie - jako dłuższa od 'wódki', a krótsza np. od 'okowity'.

> In vino veritas :)

Et in Branntwein grunditus felineus :)

[m1z]

Tutaj czcigodny Saufar leży, co za życia
wraz z jutrzenką zabierał się dziarsko do picia.

[ardjuna]

m1z napisała:

> Tutaj czcigodny Saufar leży, co za życia
> wraz z jutrzenką zabierał się dziarsko do picia.

Zgrabnie uniknięto specyfikacji trunku i związanego z tym ewentualnego
ryzyka :) Co w niczym nie umniejsza adekwatności przekładu. Podoba mi
się 'jutrzenka' jako ekwiwalent 'valde mane', a dodana dziarskość przydaje
kolorytu. 'Saufausa' można by jeszcze przełożyć, chyba że będzie odpowiedni
przypis :)

[aholzman]

a skąd się wzięła forma "ixit"?
adam

[m1z]

czego sie nie robi dla uzyskania tak subtelnego rymu... ;-)))

[aholzman]

No właśnie!Nie dość, że nieklasyczne, co zresztą nie dziwi w łac.
średniowiecznej, to na dodatek niegramatycznie. Ale za to udany rym wewnętrzny.
A.