Podręczniki do historii

[redykolek]

Znalazłem ostatnio taki interesujący wywiad. Może więc prawdą jest,
ze powinien pojawić sie wspólny europejski podręcznik do nauki historii? A
nasi decydenci, jak zwykle, robią wszystko, aby historyczne znaczenie Polski
było lekceważone.

[kyos]

już coś takiego jest --"Europa" Normana Daviesa, która choć cegła to i tak
stanowi jedynie subiektywny wybór autora z całości dziejów

nie wyobrażam sobie jak wyglądałby wspólny (szkolny) podręcznik do historii
Europy --z czego by zrezygnowano, jak pobieżnie by wyjaśniano poszczególne
tematy (np. większy nacisk na historię krajów postkarolińskich: Francji,
Niemiec, Italii, Niderlandów -oraz Anglii), etc.

[redykolek]

Wspólny podręcznik powinien koncentrować się na najważniejszych procesach,
wspólnych dla większości Europy: filozofia starogrecka, historia Cesarstwa
Rzymskiego i Bizantyjskiego, historia feudalizmu, historia architektury
(romanizm, gotyk itd.), dzieje prawa rzymskiego i kanonicznego, rozwój
nowożytnej nauki, integracji europejskiej itd., itp.

Jeśli zaś chodzi o historię lokalna (poszczególnych krajów i ludów), to można
od czasu do czasu tok wykładu przerywać rozdziałami geograficznymi, które
pokażą stan Europy oraz jej poszczególnych części w określonym momencie (np. co
sto lat: 1300 rok, 1400 rok, 1500 rok itd.). Ponadto można wprowadzić kapsułki
historyczno-geograficzne, podobnie jak to jest w "Europie" Normana Davisa.

[kyos]

redykolek napisał:

> Wspólny podręcznik powinien koncentrować się na najważniejszych procesach,
> wspólnych dla większości Europy:

to zależy od:
1.definicji Europy (czy należały do niej tureckie Bałkany, Rosja,
Rzeczpospolita, europejskie państwa tatarskie, al-Andalus, Królestwo
Jerozolimskie i inne państwa krzyżowców) --zobacz jak Europa została podzielona
(i jak zostały potraktowane jej poszczególne części) w książce "Polowanie na
czarownice w Europie" Levacka
2.które procesy były najważniejsze i wspólne dla większości (przecież Rzplita
była tylko jedną z dwóch prawnych demokracji w Europie, obok Anglii)

> rozdziałami geograficznymi, które pokażą stan Europy oraz jej poszczególnych
> części w określonym momencie

tylko jak np. zakwalifikować Rzplitą, podlegającą reformacji, wpływom włoskim,
francuskim, niemieckim, uczestniczącą w myśli politycznej odrodzenia,
kontrreformacji i oświecenia --z drugiej strony będącą w połowie krajem
prawosławnym i ruskim?


i jeszcze jeden problem --prawda wymaga szczegółowego przedstawienia, by była
jak najpełniejsza --w takiej formie będzie to niemożliwe, wiele istotnych
wątków zostanie potraktowanych bardzo powierzchownie

lepszym pomysłem byłaby seria książek na poszczególne tematy autorstwa
wybitnych specjalistów w danych dziedzinach, wydana pod jednym patronatem

[redykolek]

kyos napisał:

> to zależy od:
> 1.definicji Europy...

Europa traktowana jako wspólnota kulturowa nie ma ostrych granic, dlatego w
naszym podręczniku można opisać wszystko to, co działo się w
fizycznogeograficznych granicach naszego subkontynentu, a jednocześnie to, co
działo się na terenach przez europejczyków skolonizowanych.

> 2.które procesy były najważniejsze i wspólne dla większości (przecież Rzplita
> była tylko jedną z dwóch prawnych demokracji w Europie, obok Anglii)
>

Wymieniłem przykładowe procesy, które mam na myśli. Na przykład gotyk
upowszechnił się w wiekszej części Europy (oddziałał nawet na sztukę ruską).

Jeśli zaś chodzi o te rozdziały geograficzne i kapsułki, to chodziło mi o to,
żeby obok procesów ogólnych wskazać na pewne zdarzenia lokalne, które znać
powinni mieszkańcy całej Europy (np. warto napisać coś o rozwoju polskiego
lotnictwa w okresie międzywojennym albo o specyfice radzieckiego komunizmu w
epoce Breżniewa).

> i jeszcze jeden problem --prawda wymaga szczegółowego przedstawienia, by była
> jak najpełniejsza --w takiej formie będzie to niemożliwe, wiele istotnych
> wątków zostanie potraktowanych bardzo powierzchownie
>
> lepszym pomysłem byłaby seria książek na poszczególne tematy autorstwa
> wybitnych specjalistów w danych dziedzinach, wydana pod jednym patronatem
>

No nie wiem. W ten sposób rozumując należałoby w ogóle zrezygnować z
popularnych ujęć różnych dziedzin wiedzy i zaprzestać wydawania np.
podręczników do fizyki.

Jeśli chcemy zachęcić do poznawania historii kogoś, kto nie zna się na historii
(i może jej nawet nie lubi), to lepiej rozpocząć od powierzchownego ujęcia,
które będzie dla niego wprowadzeniem do bardziej specjalistycznych publikacji.

tak to wyjdzie historia całego świata :)

[kyos]

> a jednocześnie to, co działo się na terenach przez europejczyków
> skolonizowanych.

redykolek napisał:

> fizycznogeograficznych granicach naszego subkontynentu
nie pokrywają z granicami historyczno-kulturowymi, obejmującymi Afrykę Północną
i Bliski Wschód

> Na przykład gotyk upowszechnił się w wiekszej części Europy

gotyk miał różne oblicza w różnych częściahc Europy

> Jeśli zaś chodzi o te rozdziały geograficzne i kapsułki, to chodziło mi o to,
> żeby obok procesów ogólnych wskazać na pewne zdarzenia lokalne, które znać
> powinni mieszkańcy całej Europy

historii najlepiej uczyć się metodą porównawczą
kapsułki tego nie zapewnią, bo pokażą jedynie wybrany wycinek
bardziej podoba mi się pomysł Normana Daviesa by taki podręcznik miał postać
elektroniczną, gdzie odpowiednia linkownia pozwalałaby "krążyć" w danej epoce
po różnych krajach

> No nie wiem. W ten sposób rozumując należałoby w ogóle zrezygnować z
> popularnych ujęć różnych dziedzin wiedzy i zaprzestać wydawania np.
> podręczników do fizyki.

fizyka jest jedna, historia nie
nie dzieli się tylko według krajów, ale też według epok, kontynentów, obejmuje
swym zasięgiem gospodarkę, społeczeństwo, politykę, sztukę

> Jeśli chcemy zachęcić do poznawania historii kogoś, kto nie zna się na
> historii (i może jej nawet nie lubi), to lepiej rozpocząć od powierzchownego
> ujęcia,

nie wiem czy to najlepsza metoda --powierzchowna wiedza prowadzi do stereotypów

[monika_04]

Czasami historycy jednego kraju mają różne poglądy na temat jakiegoś zdarzenia.
Nie bardzo sobie wyobrażam podręcznik ze wspólną wizją historii Europy. To
nauka, nie ma tu miejsca na polityczną poprawność. Obawiam się, że wyszłyby z
tego same uogólnienia.

[redykolek]

Skoro historia jest nauką, to znaczy, że dąży do poznania prawdy, a prawda jest
tylko jedna. Historycy mają oczywiście różne poglądy na rozmaite sprawy, są
subiektywni, ale podobnie jest na przykład z fizykami. Natomiast dzięki
współpracy wielu uczonych różnych narodowości można do tej prawdy się zbliżyć.

Bardzo często przytaczany jest przykład niemieckich obozów koncentracyjnych.
Jak o nich pisać we wspólnym podręczniku? No ale przecież, o ile mi wiadomo, bo
podręczników niemieckich nie widziałem, Niemcy nie negują swojego sprawczego
udziału w holokauście i ludobójstwie podczas drugiej wojny światowej. A jeżeli
chodzi o sprawę wypędzeń, to przecież można opisać niewatpliwe cierpienia
niemieckiej ludności cywilnej, jednocześnie ukazując, jakie były jej faktyczne
przyczyny. Tutaj nie powinno być żadnych większych sporów między Polakami a
Niemcami.

[monika_04]

To bardzo naiwne stwierdzenie- jest jedna prawda. Chyba nie wierzysz w to
naprawdę? ;) Kiedy w historii najciekawsze jest to, że można się spierać,
dyskutować i poznawać rożne punkty widzenia.
Jak wyobrażasz sobie wspólne przedstawienie prze Polskę i Rosję np. wojny
polsko- bolszewickiej z jednym stanowiskiem? Albo jedna ocena powstania
warszawskiego?
Nawet w fizyce teorie się zmieniają i to co naukowcy uważali za pewne wczoraj
dziś już jest przestarzałe.

[redykolek]

Prawda jest to zgodność między jakimś zdaniem opisowym a fragmentem
rzeczywistości przez to zdanie opisywanym. Taka prawda jest tylko jedna. Faktem
jest jednak, że uczeni często mają różne zdania na jakiś temat, ale przecież
jeśli historia jest nauką, to chodzi w niej właśnie o odkrycie tej jednej
prawdy, a wszelkie spory między historykami temu jedynie służą (albo służyć
powinny, bo jak jest naprawdę, to wszyscy wiemy), bo do prawdy dochodzi się
jedynie poprzez spory oraz krytykę cudzych i własnych poglądów. I te spory
faktycznie są bardzo ciekawe i we wspólnym podręczniku można nawet coś z nich
zamieścić, na przykład pokazać różnice poglądów na wspomnianą przez Ciebie
wojnę polsko-bolszewicką.

[monika_04]

Hmmm przez 5 lat historii nie słyszałam takiej definicji ;). Ale możesz się
ostatnio coś zmieniło? ;)

[redykolek]

To jest logika, a nie historia. Czyżby w naukach historycznych nie obowiązywały
zasady logiki? ;)

Zresztą faktem jest, że filozofowie powymyślali sobie najrozmaitsze definicje
prawdy, wydaje mi się jednak, że ta przytoczona przeze mnie jest
najwygodniejsza dla rozwoju ludzkiego poznania. To są podstawowe twierdzenia
metodologii naukowej:

- ludzie nie są w stanie dotrzeć do prawdy w pojedynkę, ponieważ utrudniają im
to różnego rodzaju przesądy, przyzwyczajenia i błędne spostrzeżenia;

- natomiast jeżeli w jej poszukiwaniu bierze udział wiecej osób, wówczas mogą
się nawzajem kontrolować, pokazując, w którym miejscu popełnili błędy inni, a
jednocześnie korygując własne błędy na podstawie spostrzeżeń innych badaczy.

Dzięki temu procesowi złożonemu z krytycznej dyskusji i krytycznego namysłu
nauka (zamiast byc zlepkiem opisów subiektywnych spostrzeżeń) jest obiektywna.
Sukces nauk fizycznych wziął się nie z tego, że genialni badacze zrobili
eksperyment, popatrzyli przez lupę albo teleskop i od razu objawiła im się
prawda o świecie, lecz stąd, że poddali swoje tezy krytyce innych uczonych, a
ci inni uczeni poddali je sprawdzaniu na wiele różnych sposobów i albo
potwierdzili ich prawdziwość, albo je odrzucili, albo wreszcie poddali
modyfikacji. I nie widzę powodu, dlaczego ten sam proces dochodzenia do prawdy
nie miałby obowiązywać w naukach historycznych. Sadzę, że sami uczeni polscy,
bułgarscy lub angielscy rzadko kiedy będą mieli okazje sami dojść do prawdy o
jakimś fakcie historycznym, natomiast we współpracy bedą mieli szansę się do
niej zblizyć i dlatego badania historyczne warto prowadzić wspólnie.

[monika_04]

Nie znam się na fizyce i na metodologii badań w tym zakresie. Co do historii-
trzeba rozróżniać historię jako to co się zdarzyło w przeszłości, przeszłe
dzieje od historii jako nauki.
Przeszłość badamy na podstawie źródeł jakie zostały do naszych czasów. Często
bardzo skąpych. Dostaję np. kronikę Tietmara, któy pisze o zdarzeniach, których
nie był świadkiem, pisze to co mu jest wygodnie, pewne fakty przedstawia w
lepszym świetle, inne w gorszym. Podobnie jest z kroniką Galla Anonima- autor
pisał je w pewnych uwarunkowaniach. Często nie ma innego źródła tylko ta
kronika. Możemy próbować weryfikować te wieści przez np. badania archeologiczne.
Ale pozostaje np tylko kronika Galla. Jak napisać np. historię Św. Stanisława?
Znamy ją (chyba- mogę się mylić) z tego jednego źródła. To co się zdarzyło
naprawdę możemy się tylko domyślać. Stawia się hipotezy, bada pod różnym kątem.
Zresztą podręczniki szkolne nigdy nie były całkiem dobrym sposobem do nauki
historii- jako podręcznik ma pewne ograniczenia (choćby miejsca), z konieczności
podaje zdarzenia w jednej interpretacji. Do dziś uczniowie uczą się że gród w
Biskupinie był prasłowiański.
Aż strach pomyśleć co by było z jedną obowiązującą historią Europy. Abstrachując
od tego, że byłyby problemy z interpretacją co znaczy Europa, a kończywszy na
tym, że podręcznik pisany pod egidą UE chcąc czy nie byłby "polityczny".

[redykolek]

W zalinkowanym wyżej artykule szczególnie interesujący wydał mi się następujący
fragment, pokazujący nieporadność naszych polityków w sprawach naprawdę
istotnych, a różnych od ich faktycznych zainteresowań (stołki, podkładanie
sobie nawzajem świń itp.):

"Pięć lat lata temu, w Oslo, odbywał się światowy kongres historyków,
poświęcony kontrowersjom w ocenie narodów i państw, a więc tematyce niezwykle
ważnej, wręcz kluczowej dla historyków, sprowadzającej się do pytania: czy
obraz danego kraju, jaki funkcjonuje w świadomości potocznej, jest prawdziwy.
Na kongresie byli obecni historycy ze wszystkich liczących się krajów
europejskich. Nawet biedna Albania wysłała nań aż siedmiu swoich uczonych, mała
Mołdawia – dwóch, Czesi aż dwunastu. Polska nikogo! Bo koszty. A byliśmy
świetnie przygotowani merytorycznie, o uczestnictwo w tym kongresie zabiegało
przecież Polskie Towarzystwo Historyczne i Komitet Nauk Historycznych Polskiej
Akademii Nauk, mieliśmy przygotowane referaty... Co z tego, skoro i w
Ministerstwie Edukacji Narodowej i Sportu, ani w Ministerstwie Spraw
Zagranicznych, i w Ministerstwie Finansów, bo wszędzie tam ubiegaliśmy się o
pieniądze na sfinansowanie udziału w tym kongresie, nasze argumenty trafiały w
próżnię."

Podręczniki do historii - nie istnieją obiektywne

[witekjs]

Chciałoby się stworzyć taki obiektywny, tłumaczący różne punkty widzenia
podręcznik historii świata...
Po pierwsze trzeba by ustanowić podstawowe priorytety określające najważniejsze/
całościowe/ cele regionów.
Już w tym miejscu pojawiają się trudności nie do przezwyciężenia.
Język, religia, kultura...
Dominacja jakiegoś języka zawsze prowadzi do upośledzenia rozwoju społeczności i
kultur mniejszościowych - szkoły, urzędy, kariera...
Wytwarza to, trwające przez pokolenia w wynaradawiających się elitach poczucie
frustracji.
Innym efektem jest narastająca izolacja wzrastających liczbowo mniejszości oraz
narastanie rywalizacji i wrogości na poziomie wiosek i ulic /Belfast, Kosowo
Baskowie, Tybet/.
Jak opisać potworne czasy Mao, które w końcu nie doprowadziły do rozpadu Chin,
czy Stalina, który do tej pory jest wielbiony wśród ludzi, dla których stale
CCCP jest ojczyzną.
Jak pisać o Polsce nie wywołując niechętnych reakcji Białorusinów, Litwinów,
Ukrainców czy ogromnej rzeszy, nie tylko polskich Żydów /"polskie obozy śmierci".
Oddzielnym zagadnieniem jest wyjątkowo wrogie nastawienie do Polski Rosjan,
szczególnie z zachodniej części Rosji.
Z punktu widzenia Niemiec pozytywną rolę odegrał Bismarck, a Rosji Piotr I i
Katarzyna.
Jak pisać o drugiej wojnie światowej, Własowcach i kolaborantach z krajów ZSRR
oraz Ślązakach i Kaszubach w wojsku niemieckim.
W forach rosyjskojęzycznych, ich obecność na froncie wschodnim jest "dowodem" na
współpracę Polaków z hitlerowcami.
Pomijają to, że nie występowali tam jako Polacy i że nie było polskich,
ochotniczych oddziałów.
Takie są te różne prawdy...

Witek

[proffet]

Podręcznik tak ale jako punkt wyjścia do dyskusji a nie obowiązujący dla
ucznia. Nic nie zastąpi podręczników narodowych , rózne są programy , liczba
godzin przedmiotu. Chyba, że jest to inicjatywa wychodząca naprzeciw idei
ministra R. Giertych rozdzielenia historii nauczanej na polski i powszechną -
wtedy jak znalazł- tylko czy ministrowi się spodoba

[redykolek]

Jeszcze raz prof. Adam Suchoński, tym razem w Wiedzy i Życiu.