Inne badania opis

[madziulec]

[madziulec]

Co to takiego urografia?
Urografia jest to radiologiczne badanie obrazujące drógi moczowe i czynność
nerek przy użyciu środka cieniującego podanego dożylnie i wydalanego z moczem.
Jak mam się przygotować do urografii?
Około godziny 14:00 w przeddzień badania należy przyjąć doustnie środek
przeczyszczający jelita (X-prep lub Fortrans) z dużą ilością płynów. Dzięki temu
zawartość jelit nie będzie zasłaniać nerek. Można przyjmować tylko klarowne
płyny (niegazowana woda mineralna, herbata, czarna kawa, nieprzecierowe soki
owocowe) i nie powinno się jeść stałych pokarmów. W dniu badania można przyjąć
leki, ale nie należy nic jeść i nie należy pić na 2 godziny przed badaniem. Na
badanie powinno się przyjść z wynikiem badania ultrasonograficznego jamy
brzusznej. Bezpośrednio przed badaniem należy opróżnić pęcherz.
Jak przebiega badanie urograficzne?
Technik rentgenowski wykonuje zdjęcie przeglądowe jamy brzusznej, na którego
podstawie lekarz radiolog ocenia czy jelita są dobrze przeczyszczone. Jeżeli
zawartość jelit przesłania w znacznym stopniu nerki, badanie może zostać
przełożone na inny termin. Jeśli nerki są dobrze widoczne zakładane jest
wkłucie dożylne i podawany jest środek cieniujący. Po podaniu kontrastu wykonuje
się kilka zdjęć jamy brzusznej i czasem zdjęcia w specjalnych projekcjach. W
większości przypadków badanie kończy zdjęcie po oddaniu moczu. Zwykle urografia
trwa godzinę, a w pewnych przypadkach może przeciągnąć się do kilku godzin. W
celu zminimalizowania objawów niepożądanych wykonuje się urografię infuzyjną co
znaczy, że środek podawany jest we wlewie kroplowym (z "kroplówki").
Co widać na zdjęciach?
Środek cieniujący wydzielając się przez nerki wypełnia drogi wyprowadzające
mocz: kielichy i miedniczki nerkowe, moczowody (przewody prowadzące mocz z nerek
do pęcherza moczowego) oraz pęcherz moczowy. Dzięki czemu na zdjęciach uzyskuje
się obraz dróg moczowych.
Czy w trakcie badania mogą wystąpić jakieś objawy niepożądane?
W trakcie podawania środka cieniującego mogą wystąpić pewne objawy niepożądane
takie jak: wymioty, nudności, uczucie gorąca lub bólu. U osób uczulonych mogą
wystąpić cięższe powikłania.

[madziulec]

TEORETYCZNE I TECHNICZNE PODSTAWY BADANIA
Urografia jest to obrazowa metoda badania nerek oraz dróg wyprowadzających mocz
za pomocą wprowadzonych do organizmu środków cieniujących, które silniej niż
otaczające tkanki pochłaniają promieniowanie rentgenowskie. Użyte środki
cieniujące, po dożylnym wprowadzeniu do krwiobiegu, są szybko usuwane przez
nerki. W trakcie naświetlania promieniami rentgenowskimi na ekranie monitora
ukazuje się obraz będący skutkiem wydzielania, a następnie wydalania, środka
cieniującego w układzie moczowym. Istnieje możliwość zarejestrowania tego obrazu
w dowolnym momencie na kliszy rentgenowskiej.

CZEMU SŁUŻY BADANIE?
Za pomocą tego badania można określić dokładnie wielkość, kształt i położenie
nerek i ocenić prawidłowość układu kielichowo-miedniczkowego. Badanie jest
również pomocne w ustaleniu istnienia kamienia lub kamieni w układzie
kielichowo-miedniczkowym lub w drogach wyprowadzających mocz. Badaniem tym można
również ocenić skutki obecności kamienia lub kamieni w układzie moczowym. Za
pomocą urografii można również stwierdzić istnienie torbieli lub guzów nerek. Na
jej podstawie dokonuje się także oceny stopnia zalegania moczu w pęcherzu
moczowym (np. w przypadku znacznego przerostu gruczołu krokowego).

WSKAZANIA DO WYKONANIA BADANIA
# Kamica nerkowa.
# Torbiele i guzy nerek.
# Wielotorbielowate zwyrodnienie nerek.
# Gruźlica nerek.
# Choroby gruczołu krokowego.
# Choroby pęcherza moczowego.
# Cewkowo-śródmiąższowe choroby nerek.
# Urazy nerek.
# Nadciśnienie tętnicze.
# Przygotowanie do biopsji nerki.

Badanie jest wykonywane na zlecenie lekarza

SPOSÓB PRZYGOTOWANIA DO BADANIA
Wieczorem w dniu poprzedzającym badanie powinno się doprowadzić do
wypróżnienia (jeśli to konieczne przy pomocy lewatywy). Badanie powinno być
wykonane u pacjentów pozostających na czczo. Są to niezbędne warunki dla
uzyskania lepszych obrazów ponieważ w innym przypadku nerki i drogi moczowe mogą
być przesłonięte przez gazy lub kał zalegające w jelitach. U pacjentów
odwodnionych podaje się dodatkowe ilości płynów w postaci infuzji dożylnych w
przeddzień lub w dniu badania. U osób wykazujących skłonności do uczuleń badanie
wykonuje się pod osłoną leków przeciwuczuleniowych oraz nierzadko w obecności
anestezjologa.

BADANIA POPRZEDZAJĄCE
Lekarz prowadzący określa zakres koniecznych badań dodatkowych zwłaszcza
oceniających wydolność krążenia oraz funkcje nerek. Konieczne jest określenie
stężenia kreatyniny w surowicy. Niezbędne jest także dokonanie oceny stanu
nawodnienia chorego oraz wykluczenie schorzeń stanowiących przeciwskazanie do
wykonania urografii np. szpiczak mnogi.

OPIS BADANIA
Pacjent do badania układa się w pozycji na wznak. Niekiedy w trakcie
wykonywania badania wykonujący je lekarz zaleca przyjęcie innej pozycji np. na
lewym boku. Lekarz prowadzący podaje dożylnie (najczęściej do żyły w dole
łokciowym) substancję cieniującą (kontrast) w ilości będącej wynikiem
przeliczenia na jednostkę masy ciała. Najczęściej używanym środkiem cieniującym
jest uropolina zawierająca związki jodu. Przed podaniem kontrastu wykonuje się
tzw. puste zdjęcie przeglądowe, a po zaaplikowaniu środka kontrastowego wykonuje
się kolejne zdjęcia, najczęściej w 5, 10, 25, i 60 minucie badania. W razie
potrzeby (np.w przypadku stwierdzenia bloku odpływu moczu) badanie można
przedłużyć do kilku lub kilkunastu godzin. Można również podać w tym czasie
dodatkową ilość środka kontrastowego. Wynik badania przekazywany jest w formie
opisu z dołączonymi kliszami rentgenowskimi.

CZAS
Badanie trwa zwykle około jednej godziny.

INFORMACJE, KTÓRE NALEŻY ZGŁOSIĆ WYKONUJĄCEMU BADANIE
Przed badaniem
# Nadwrażliwość na środki cieniujące.
# Skłonność do uczuleń.
# Aktualnie przyjmowane leki.
# Skłonność do krwawień (skaza krwotoczna).
# Ciąża.
W czasie badania
# Wszelkie nagłe dolegliwości (np. duszność, świąd skóry).

[madziulec]

TEORETYCZNE I TECHNICZNE PODSTAWY BADANIA
Scyntygrafia nerek jest to obrazowa metoda badania struktury i czynności nerek
(obu razem lub każdej z osobna). Obraz otrzymuje się poprzez podanie niewielkich
dawek izotopów promieniotwórczych (radioznaczników) - zwykle technetu-99 lub
coraz rzadziej jodu-131, które gromadzą się na krótki czas w nerkach. Poprzez
dobór odpowiednich metod i radioznaczników (sprzężenie izotopów z wybranymi
związkami chemicznymi) można ocenić ukrwienie nerek, wielkość filtracji
kłębkowej, wydzielanie cewkowe oraz wydalanie moczu. Wszechstronna ocena
przedstawionych powyżej parametrów możliwa jest dzięki zastosowaniu specjalnego
oprzyrządowania (gammakamery połączonej z komputerem). Niekiedy badania
izotopowe nerek uzupełnia się także o testy farmakologiczne, które polegają na
ocenie funkcji nerek po podaniu badanemu dodatkowo leków: kaptoprilu bądź
furosemidu. Po zakończeniu badania uzyskuje się barwny wydruk przedstawiający
nerki oraz ewentualne dane liczbowe i wykresy określające zachowanie
poszczególnych wskaźników.

CZEMU SŁUŻY BADANIE?
Statyczna scyntygrafia nerek
Badanie ocenia strukturę narządu (kształt, wielkość, położenie, ruchomość,
rozmieszczenie radioznacznika w miąższu nerek).

Renografia izotopowa
Badanie ocenia czynność nerek (ukrwienie nerek, wielkość filtracji kłębkowej,
wydzielanie kanalikowe, wydalanie moczu).

Renoscyntygrafia izotopowa
Renoscyntygrafia łączy dwa poprzednie badania i daje dodatkowo możliwość
obliczenia tzw. radioklirensów nerkowych (wielkość przepływu osocza lub
filtracji kłębkowej) dla każdej nerki osobno. Oddzielna ocena funkcji każdej
nerki jest o tyle ważna, że badania biochemiczne (krwi i moczu) oceniają funkcje
obu nerek, gdy tymczasem możliwe jest znaczne uszkodzenie jednej nerki przy
wzmożonej czynności drugiej i pozornie prawidłowych parametrach krwi lub moczu.

Test farmakologiczny z kaptoprilem, często stosowany w diagnostyce nadciśnienia
tętniczego, pozwala różnicować nadciśnienie na tle miąższowego uszkodzenia nerek
od nadciśnienia naczyniowo-nerkowego. Test farmakologiczny z furosemidem służy
do oceny ewentualnego wodonercza i podmiedniczkowego zwężenia moczowodu.

WSKAZANIA DO WYKONANIA BADANIA
# Nadciśnienie tętnicze.
# Zwężenie tętnicy nerkowej.
# Guzy nerki i nadnerczy.
# Wielotorbielowate zwyrodnienie nerek.
# Gruźlica nerek.
# Blok odpływu moczu (kamica nerkowa, martwica brodawek nerkowych,
podmiedniczkowe zwężenie moczowodu).
# Wady wrodzone nerek.
# Ocena nerki przeszczepionej.

Badanie jest wykonywane na zlecenie lekarza

SPOSÓB PRZYGOTOWANIA DO BADANIA
Badanie wykonuje się pacjentom będącym na czczo. Badanie to wymaga
nieruchomej pozycji pacjenta wobec głowicy gammakamery dlatego małym dzieciom
należy podać środek uspokajający przepisany wcześniej przez lekarza pediatrę. U
dzieci wskazane jest podanie środka uspokajającego

BADANIA POPRZEDZAJĄCE
Lekarz prowadzący określa zakres koniecznych badań dodatkowych zwłaszcza
oceniających funkcje nerek. Konieczne jest określenie stężenia kreatyniny w
surowicy. W przypadku jawnej niewydolności nerek obraz scyntygraficzny można
uzyskać tylko przy pomocy zastosowania niektórych znaczników izotopowych. Jeśli
wykonano badanie ultrasonograficzne jego opis bywa przydatny dla lekarza
opisującego badanie scyntygraficzne.

OPIS BADANIA
Pacjent do badania układa się w pozycji na brzuchu. Nie musi być rozebrany,
powinien jednak odłożyć na bok metalowe przedmioty (monety w kieszeniach, klamry
pasków) mogące przysłonić obraz. Radioznacznik podaje się dożylnie (zwykle do
żyły w dole łokciowym), najlepiej przez cewnik żylny (venflon), w określonym
czasie przed wykonaniem właściwych pomiarów scyntygraficznych.

Statyczna scyntygrafia nerek
Statyczna scyntygrafia nerek rozpoczyna się po jednej lub po 4 godzinach po
iniekcji radioznacznika, w zależności do rodzaju użytego radioznacznika
izotopowego. Czas pomiaru wynosi około 10 min.

Renografia i renoscyntygrafia izotopowa
Renografię i renoscyntygrafię izotopową rozpoczyna się w momencie iniekcji
radioznacznika. Czas rejestracji wyników wynosi około 30 minut. Jeśli wykonuje
się test farmakologiczny z kaptoprilem, badanie powtarza się po podaniu badanemu
uprzednio doustnie 50 mg kaptopilu. W teście farmakologicznym z furosemidem
badanemu podaje się dożylnie w 15 minucie wykonywania pomiarów scyntygraficznych
40-80 mg furosemidu i, bez dodatkowego dostrzykiwania radioznacznika, ponownie
rejestruje się przez 15 minut wydalanie moczu przez nerki. Wyniki badań
przekazywane są w formie opisu, niekiedy z dołączonymi wydrukami i kliszami
fotograficznymi (scyntygramami).

CZAS
Badania trwają zwykle kilkadziesiąt minut

INFORMACJE, KTÓRE NALEŻY ZGŁOSIĆ WYKONUJĄCEMU BADANIE
Przed badaniem
# Występowanie okoliczności uniemożliwiających dokładne wykonanie zbiórki
dobowej moczu (np. biegunka).
# Aktualnie przyjmowane leki.
# Skłonność do krwawień (skaza krwotoczna).
# Ciąża.
W czasie badania
# Wszelkie nagłe dolegliwości (np. ból, duszność).

JAK NALEŻY ZACHOWYWAĆ SIĘ PO BADANIU?
Zaraz po badaniu należy wypłukać z organizmu resztki izotopu przez wypicie
0,5-1 l płynów obojętnych (woda, herbata, soki).

MOŻLIWE POWIKŁANIA PO BADANIU
Brak powikłań. Badanie może być powtarzane wielokrotnie. Wykonywane jest u
pacjentów w każdym wieku. Nie może być wykonywane u kobiet będących w ciąży.
Należy unikać wykonywania badania u kobiet w II połowie cyklu miesięcznego, u
których zaistniała możliwość zapłodnienia.

[madziulec]

TEORETYCZNE I TECHNICZNE PODSTAWY BADANIA
Badanie urodynamiczne polega na pomiarze czynności tych części składowych
dolnego odcinka dróg moczowych (mięsień wypierasz pęcherza, szyjka pęcherza i
zwieracz zewnętrzny cewki moczowej) od których zależy prawidłowe opróżnianie
pęcherza moczowego podczas oddawania moczu (mikcji). W tym celu stosuje się
m.in. elektomiograf do zapisu czynności elektrycznej badanych mięśni i manometr
do pomiaru ciśnienia w pęcherzu moczowym. Coraz częściej aparatura do
wykonywania badania jest sprzężona z komputerem, który dokonuje analizy danych.
Badanie urodynamiczne jest zawsze poprzedzone pomiarem przepływu (strumienia)
moczu w jednostce czasu podczas mikcji, a następnie pomiarem objętości moczu
zalegającego w pęcherzu moczowym.

CZEMU SŁUŻY BADANIE?
Badanie urodynamiczne pozwala dokładnie określić rodzaj zaburzeń prowadzących do
nieprawidłowości w opróżnianiu pęcherza moczowego. Jednocześnie służy ono
ustaleniu pojemności pęcherza moczowego oraz tzw. czasu pęcherzowego, czyli
czasu subiektywnego odczuwania jego wypełnienia. W badaniu urodynamicznym można
określić nie tylko sprawność mięśni biorących udział w opróżnianiu pęcherza
moczowego, ale także prawidłowość koordynacji pomiędzy wypieraczem pęcherza a
zwieraczem cewki moczowej.

WSKAZANIA DO WYKONANIA BADANIA
# Zaburzenia mikcji, takie jak: częstomocz dzienny lub nocny, parcia naglące,
oddawanie moczu w kilku porcjach, osłabienie strumienia moczu, zatrzymanie
oddawania moczu.
# Znaczne zaleganie moczu po mikcji.
# Nietrzymanie moczu.
# Odpływy moczu wsteczne pęcherzowo-moczowodowe.
# Uchyłki pęcherza moczowego.

Badanie jest wykonywane na zlecenie lekarza

SPOSÓB PRZYGOTOWANIA DO BADANIA
Pacjent powinien zgłosić się na badanie z dobrze wypełnionym pęcherzem
ponieważ badanie rozpoczyna się od pomiaru strumienia moczu podczas swobodnej
mikcji. Wieczorem w dniu poprzedzającym badanie należy doprowadzić do
wypróżnienia (badanie wykonuje się zwykle rano). W tym celu można kilka godzin
wcześniej zastosować łagodne środki przeczyszczające lub jeśli to konieczne -
lewatywę. Obecność zalegającego w odbytnicy stolca może bowiem uniemożliwić
prawidłowe pomiary ciśnienia śródbrzusznego. Badania nie wykonuje się u osób z
aktualnie istniejącą infekcją układu moczowego.

Badanie wykonuje się w znieczuleniu miejscowym

BADANIA POPRZEDZAJĄCE
Badania oceniające funkcję nerek. Konieczne jest badanie ogólne moczu i
określenie stężenia kreatyniny w surowicy. Wymagane jest również badanie
ultrasonograficzne jamy brzusznej. Należy wykluczyć obecność czynnej infekcji
układu moczowego (badanie posiewu moczu). U niektórych pacjentów (zwłaszcza u
dzieci) istnieje potrzeba wcześniejszego wykonania badań mogących stwierdzić
istnienie trwałych a nie czynnościowych zmian układu moczowego takich jak
urografia lub cystoureterografia mikcyjna.

OPIS BADANIA
Badanie rozpoczyna się od pomiaru przepływu moczu. W tym celu pacjentowi
poleca się oddać mocz do kalibrowanego naczynia, badający mierzy jednocześnie
czas trwania mikcji. Następnie pacjentowi poleca się przyjąć pozycję na wznak z
lekko rozchylonymi nogami (zwykle na fotelu urologiczno-ginekologicznym).
Pacjent jest rozebrany do połowy (dolna połowa ciała). Badający podaje środek
znieczulający miejscowo w postaci żelu. Następnie poprzez cewkę moczową zakłada
pacjentowi cewnik do pęcherza moczowego (podobnie jak w cystoureterografii
mikcyjnej, ryc. 3-4) i dokonuje pomiaru objętości wypływającego moczu. Jest to
objętość moczu zalegającego w pęcherzu po mikcji. (Niekiedy badanie wykonuje się
poprzez wprowadzony drogą nakłucia nadłonowego specjalny cewnik, zwany
cystofixem). Drugi, podobny cewnik badający zakłada pacjentowi do odbytnicy.
Obydwa cewniki łączy się odpowiednimi przewodami z przetwornikami ciśnienia, co
umożliwia śledzenie profilu zmian ciśnienia w pęcherzu moczowym, jamie brzusznej
oraz pośrednio ocenę siły skurczu mięśnia wypieracza pęcherza. Czynność mięśni
zwieraczy cewki moczowej ocenia się poprzez wykonywanie jednocześnie badania
elektromiograficznego za pomocą wprowadzonej do odbytu pacjenta elektrody
gąbkowej. Pierwsza faza badania urodynamicznego, zwana cystometrią, polega na
powolnym wypełnianiu pęcherza moczowego roztworem wodnym 0,9% chlorku sodu
poprzez założony cewnik, aż do momentu odczuwania przez pacjenta uczucia parcia
na mocz. Druga faza badania (analiza ciśnienia - przepływu) polega na ocenie
profilu zmian ciśnień i pomiaru strumienia moczu po zejściu pacjenta z fotela
urologiczno-ginekologicznego. W czasie całego badania prowadzi się rejestrację
ciśnień oraz zapis elektromiograficzny (zmian czynności elektrycznej badanych
mięśni) na taśmie papierowej, co umożliwia szczegółową analizę danych. Po
zakończeniu pomiarów badający kolejno usuwa pacjentowi założone uprzednio
cewniki i elektrodę. Wynik badania przekazywany jest w formie opisu, niekiedy z
dołączonymi wydrukami (zapisy zmian mierzonych ciśnień i zmian
elektromiograficznych).

CZAS
Badanie trwa zwykle od 60 do 90 minut

INFORMACJE, KTÓRE NALEŻY ZGŁOSIĆ WYKONUJĄCEMU BADANIE
Przed badaniem
# Wszelkie dolegliwości związane z układem moczowym (zwłaszcza pojawiające
się podczasmikcji).
# Aktualnie przyjmowane leki.
W czasie badania
# Wszelkie nagłe dolegliwości (np. ból).

JAK NALEŻY ZACHOWYWAĆ SIĘ PO BADANIU?
Nie ma specjalnych zaleceń. Niekiedy lekarz prowadzący może zalecić
przyjmowanie przez kilka dni antybiotyku celem zapobieżenia infekcji dróg moczowych.

MOŻLIWE POWIKŁANIA PO BADANIU
Przejściowe uczucie pieczenia i dyskomfortu przy oddawaniu moczu. Niekiedy
może wystąpić infekcja dolnych dróg moczowych. Wyjątkowo rzadko może dojść do
uszkodzenia cewki moczowej lub perforacji (przedziurawienia) pęcherza moczowego.
Badanie może być powtarzane wielokrotnie. Wykonywane jest u pacjentów w
każdym wieku, także u kobiet ciężarnych.