zaprawy

[soova]

"Zaprawy były świętym tabu dla czterech sióstr Borejko i ich ojca-łasucha. Mama zabraniała im z całą mocą naruszania żelaznych zapasów witamin, dopóki nie nastały zimowe chłody."

Czy te "zaprawy" to omyłka przy skanowaniu przegapiona przez korektę, czy może jest to jakiś poznański regionalizm? Cytat pochodzi z wydania Akapit Press, s. 14 (niestety, wydawnictwo nie dodało roku). Czy osoby mające wydania Naszej Księgarni mogłyby sprawdzić, jakie słowo rozpoczyna to zdanie?

[tt-tka]

Wydaje mi sie, ze w moim ksiazkowym bylo "zapasy", ale glowy nie dam, a egzemplarz dalekoooo.

A teraz ani chybi zareklamuje sie nam jakas firma murarska albo taka od tynkow i gladzi :)

[bluzeczka.zamszowa]

Zaprawy - też mnie zdziwiło to słowo, ale u innych autorek też spotkałam, chyba nawet u Moniki Szwai.

[mamuka_z_boru]

U nas (lubuskie) tak się czasem mówi na przetwory warzywne - różne sałatki, pikle, warzywa w słoikach. U mnie w domu mówi się co prawda "przetwory", ale jako czasownik występuje "zaprawianie" - "trzeba będzie zaprawić buraczki". Moja wielkopolska rodzina też tak mówi, choć nie wiem, czy jest to regionalizm wyniesiony z lubuskiego, czy już naleciałość wielkopolska.
Tak więc "zaprawy" mogły w tekście zaistnieć, choć jako regionalizm niezrozumiały dla wielu czytelników, nie powinny.

[jottka]

to chyba słowo nieco już archaiczne (jako regionalizm musiałoby być ogólnopolskie, bo ja to np. słyszę od rozmaitych małopolan:), a w słowniku Doroszewskiego można znaleźć wyjaśnienie nie wprost:

sjp.pwn.pl/doroszewski/zaprawa;5526573.html

u niego akurat zaprawa to coś, co się dodaje dla smaku, ale pojawia się w kontekście robienia różnych marynat, więc możliwe, ze słowo jako takie w niektórych rejonach kraju przeszło na cały wyrób.

[czarna9610]

Mama pochodzi z poznańskiego i były albo przetwory, albo słoiki. Z terminem zaprawy zetknęłam się niedawno w necie

[taodmickiewicza]

Potwierdzam- lubuskie :)

[ciotka_scholastyka]

Zaprawy, zaprawy. W Poznaniu, i nie tylko, robi się zaprawy :)

[kajaanna]

Też należę do grupy zaprawiającej.
Zapasy to dyscyplina sportu, ewentualnie coś w większej ilości, schowanego na później - np. "mam zapas mydła ".
Natomiast przetwory bez względu na to, czy kiszone czy słodkie (konfitury, kompoty) - to zaprawy. Zaprawia się wiśnie, grzyby i ogórki.

[dakota77]

Dla mnie przetwory, nigdy nie slyszalam ani tym bardziej nie uzywalam słowa zaprawy w tym kontekście. Zapasy owszem, czegos schowanego na później.

[soova]

Dla mnie też "przetwory", w drugiej kolejności "zapasy", ale to kojarzy mi się bardziej z literaturą niż z prawdziwym życiem, takim jak u Borejków na przykład, gdzie się wekowało, bo to było faktycznie jedyne źródło owoców zimą. Dlatego zapytałam, bo nigdy w życiu nie słyszałam "zapraw" w tym kontekście. A tu niespodzianka.
Nawiasem mówiąc, cytat przytaczałam na FB pod zdjęciem koleżanki, która zrobiła zapasy przecieru pomidorowego, i po sięgnięciu po książkę ujrzałam owe "zaprawy", co mnie zafrapowało.

[tt-tka]

?amietam, ze staly tam weki, w ktorych maman B. "zapasteryzowala juz i zamarynowala plony tegorocznego lata". Nie chce widziec slojow z zaprawa ! Mozg mi sie buntuje na taki obraz.
NB - kiedy Borejkowie wyjechali do Czaplinka ? Bo gdy Ida wraca, ciocia Felicja dopiero przerabia wisnie. Wisnie ! CO mozna bylo utrwalic wczesniej, truskawki, maliny, czeresnie ? Bo reszte, zwlaszcza warzywne to sie robilo na przelomie sierpnia i wrzesnia, duzo wiecej tego bylo niz w lipcu i zdecydowanie tansze.

[soova]

Tak, twisty i słoje wecka tam stały.
Borejkowie zażywali wywczasów na polu namiotowym pod Czaplinkiem w lipcu. Ida dała nogę z wilgoci w sobotę, 28 lipca, akcja powieści zaczyna się w środę, 1 sierpnia. Wiśnie są o tej porze jak najbardziej realne, a przecież nie wiadomo, żeby ciotka Felicja przerabiała coś innego. Zapasy Borejków mogą pochodzić z sezonów wcześniejszych. Pewnie, że wobec wilczego apetytu rodziny małe szanse, żeby coś zostało, ale nie jest wykluczone, że zostać mogło. Nie pytajcie, z jakich roczników moja teściowa ma słoiki z przetworami w piwnicy. :)

[tt-tka]

soova napisała:

Zapasy Borejków mogą pochodzić z sez
> onów wcześniejszych. Pewnie, że wobec wilczego apetytu rodziny małe szanse, żeb
> y coś zostało, ale nie jest wykluczone, że zostać mogło.

Moze i moglo, ale w KK, pol roku wczesniej, nie ma slowa o zadnych zapasach, zadnych sloikach z fasolka czy czym innym, ktore mozna otworzyc i wyjesc zawartosc. Samodzielnie (bez zakupow Feli) dziewczyny robia makaron na mleku i placki ziemniaczane. Do tego zweglonego morszczuka robiono marchewke swiezo starta, nie ze sloja. Tak ze raczej nic wredy w spizarni nie bylo.
A tu raptem na przelomie lipca i sierpnia pelne polki, i to z produktami, ktorych w lipcu sie nie przetwarza...

[soova]

Gizela? A, nie, czy ona nie była na mszy papieskiej? :)

[tt-tka]

Gizela byla na mszy papieskiej (ze skladanym stoleczkiem i butelka wody), ale co to ma do przetworow ?

[soova]

Że ewentualnie i teoretycznie mogłaby ona je zrobić (i Borejkom przekazać na wieść o kataklizmie rodzinnym w KK), 1) gdyby istniała, 2) gdyby nie była zajęta.

[ewa9717]

No ale w lipcu i tak nie bardzo miałaby z czego robić.

[tt-tka]

soova napisała:

> Że ewentualnie i teoretycznie mogłaby ona je zrobić (i Borejkom przekazać na wi
> eść o kataklizmie rodzinnym w KK), 1) gdyby istniała, 2) gdyby nie była zajęta.

Gizela ? Moglaby i z pewnoscia by to zrobila gdyby 1) istniala i 2) istniala w zyciu Borejkow :), a oni przyjeliby, zawsze brali od niej wszystko.
Tylko czy wtedy mozna by napisac, ze to mama Borejko zawekowala i zapasteryzowala ???

[zla.m]

Bo zaprawy były wydawane tylko przez Milę, dziewczyny (i Ignac), same nie ruszały. Więc, żeby nie kusiło, wyparły ze świadomości :D

[miodowocytrynowa]

Mnie ciekawi, dlaczego mama Borejko pozwalała je jeść jedynie zimą, a latem czy jesienią już nie? U mnie odkąd pamiętam robi się przetwory- powidła, konfitury, ogórki, soki- ale jemy je przez cały rok na bieżąco, a nie, że " tylko zimą". Skąd ten pomysł?

[fornitta69]

miodowocytrynowa napisała:

> dlaczego mama Borejko pozwalała je jeść jedynie zimą, a latem czy
> jesienią już nie? U mnie odkąd pamiętam robi się przetwory- powidła, konfitury
> , ogórki, soki- ale jemy je przez cały rok na bieżąco, a nie, że " tylko zimą".
> Skąd ten pomysł?
To chyba bylo w ksiazce wyjasnione? Zeby byly witaminy na chudy zimowy czas.

[bupu]

Zgłasza się kujawsko-pomorskie, my też zaprawiamy. Bywa, że również wekujemy, nawet gdy słoiki są twisty.

[apersona]

ciotka_scholastyka napisała:

> Zaprawy, zaprawy. W Poznaniu, i nie tylko, robi się zaprawy :)

Nie robi się zapraw tylko zaprawia na zimę :)

[pavvka]

apersona napisała:

> Nie robi się zapraw tylko zaprawia na zimę :)

Robi się, robi. "Zaprawy" to było jedno z tych poznańskich słów wyśmiewanych przez moją babcię - która przeżyła w Poznaniu znaczną większość życia, ale pochodziła z centralnej Polski.

[apersona]

Poznań nie jest w centralnej Polsce a gdzie? I gdzie centrum Polski?

[ciotka_scholastyka]

apersona napisała:

> Poznań nie jest w centralnej Polsce a gdzie? I gdzie centrum Polski?

Poznań jest w Polsce zachodniej. Serio z mapy nie wynika?

(Spróbuj powiedzieć poznaniakowi, że mieszka w Polsce centralnej, no!)

[angazetka]

"Zaprawy" w znaczeniu "przetwory" znam biernie - spotkałam się z tym słowem i mnie nie dziwi, ale sama nie używam.

[viridiana73]

Zgłasza się Małopolska: u mnie w domu zawsze robiło się zaprawy. Nigdy przetwory.
Tyle, że rodzice i dziadkowie napływowi, nie wiem skąd "zaprawy" mogły przywędrować.

[tt-tka]

Zglasza sie Mazowsze - wylacznie przetwory sie robilo, a dawniej (przed pierwsza swiatowa) nazywalo sie to konserwy. Domowe, nie zadne kupne.
Zaprawic mozna bylo i teraz tez mozna wodke czyms smakowym, zupe smietana, ewentualnie sie mozna bylo zaprawic.
Zaprawa to budowlana, sportowa...
Ale juz ustalilysmy, ze jezyk nasz jest bogaty ogromnie, a wiele slow regionalnie jest innych. I niech tak zostanie.

[pavvka]

tt-tka napisała:

> Zglasza sie Mazowsze - wylacznie przetwory sie robilo, a dawniej (przed pierwsz
> a swiatowa) nazywalo sie to konserwy. Domowe, nie zadne kupne.

No bo "konserwa" pochodzi od konserwowania i oryginalnie nie musiała być w blaszanej puszcze. Zresztą ogórki w occie do dziś są nazywane konserwowymi (przynajmniej ja ciągle tak mówię ;)

[tt-tka]

pavvka napisał:

> No bo "konserwa" pochodzi od konserwowania i oryginalnie nie musiała być w blas
> zanej puszcze. Zresztą ogórki w occie do dziś są nazywane konserwowymi (przynaj
> mniej ja ciągle tak mówię ;)

Handlowcy tez tak mowia, a nawet pisza na etykietach tych ogorkow :)
A gruszki czy grzybki identycznie utrwalone sa "w occie", a nie konserwowe !
Ciekawe czemu.

[pavvka]

tt-tka napisała:

> Handlowcy tez tak mowia, a nawet pisza na etykietach tych ogorkow :)
> A gruszki czy grzybki identycznie utrwalone sa "w occie", a nie konserwowe !
> Ciekawe czemu.

Papryka, i czasem dynia też są konserwowe. A grzybki bywają też marynowane :)

[tt-tka]

pavvka napisał:

> Papryka, i czasem dynia też są konserwowe. A grzybki bywają też marynowane :)

Fakt :)
Ogorki konserwowe, grzybki marynowane, gruszki w occie. Tajniki handlu pozostana dla mnie zagadka do konca zycia.

[pavvka]

tt-tka napisała:

> Ogorki konserwowe, grzybki marynowane, gruszki w occie. Tajniki handlu pozostan
> a dla mnie zagadka do konca zycia.

Ale to nie jest tylko terminologia handlowa, mnie się wydaje że i w mowie potocznej tradycyjnie tak się to stosuje. Może np. te przetwory pochodzą z różnych regionów Polski?

[tt-tka]

Moze rzeczywiscie, a handlowcy tylko sie dostosowali :)
Ale i tak nie zrozumiem, czemu grzybki sa marynowane, a gruszki w occie :(

[zla.m]

W "mojej" polszczyźnie kuchennej marynata nie musi być octowa, może być np. ziołowa (choć to raczej do mięs) albo mieć tego octu symbolicznie. I jak najbardziej rozróżniam grzybki marynowane (łagodniejsze, octu nie czuć) od grzybków w occie.