NEOPOGAŃSTWO - co to jest? przyda się wiedzieć

[homosovieticus]

"...Notowany w ciągu ostatnich lat wzrost zainteresowania duchowością
neopogańską, zasługuje moim zdaniem na uwagę socjologów. Z jakich powodów
ludzie przystępują do ugrupowań neopogańskich? Do jakich wartości, systemów
moralnych, ideologii i filozofii się odwoują? Jak rozkładają się proporcje
występowania poszczególnych tradycji w różnych krajach Europy? To główne
pytania na jakie staram się odpowiedzieć w mojej pracy.

Poniżej dokonam uściśleń terminologicznych i definicyjnych pojęć
jakimi posługuję się w pracy.

"Poganin" - słowo to pochodzi od łacińskiego paganus, co oznacza
wieśniak, mieszkaniec wsi. 3 Termin ten wszedł w użycie w okresie gdy
chrześcijaństwo było już religią dominującą w imperium rzymskim, był używany
przez chrześcijan w stosunku do niewiernych, a dokładnie do mieszkańców wsi i
peryferiów, gdzie wciąż żywe były tradycyjne religie etniczne Europy. Poganin
więc, to człowiek wyznania niechrześcijańskiego, "niewierzący". Słowo to
miało od początku charakter deprecjonujący. Z tego też względu wielu
współczesnych pogan unika używania go w stosunku do siebie. Dla określenia
swojej religii i siebie samych używają często neologizmów, ukutych specjalnie
na tę okazję (np. "stara wiara", "rodzima wiara", czy Wicca'nin, Heathan'in).

Określenie "neopoganin" jest postrzegane przez nich jako jeszcze
bardziej nieadekwatne. Przedrostek neo- sugeruje iż jest to coś nowego, gdy
tymczasem uczestnicy ruchu neopogańskiego, początków swojej religii dopatrują
się zazwyczaj w zamierzchłej przeszłości. Mimo to wielu neopogan akceptuje
nazywanie ich poganami (lub neopoganami). Zaznaczają oni jednak iż pojęcie to
ma swoje nowe pozytywne znaczenie, oznaczające po prostu wyznawcę "starej
wiary".

Choć istnieje obecnie kilka głównych odłamów współczesnego pogaństwa
różniących się od siebie wzajemnie i odwołujących się do odmiennych tradycji,
wydaje się, że jest kilka cech wspólnych całemu temu zjawisku. Jak zauważa
Charlotte Hardman: "W pojęciu wszystkich pogan nie ma miejsca na dogmaty i
prozelityzm." Autorka cytuje oświadczenie Pagan Federation (Federacji
Pogańskiej) - organizacji zrzeszającej większość grup neopogańskich na całym
świecie, odzwierciedlające w trzech punktach wierzenia współczesnych pogan:

"Miłość i poczucie pokrewieństwa z przyrodą: chętniej, niż bardziej
popularne postawy agresji i dominacji nad przyrodą; szacunek dla sił życia i
wciąż odnawiającego się cyklu życia i śmierci.
Etyka pogańska: 'Czyń, co chcesz, byle byś nikogo nie krzywdził'. To
moralność pozytywna, a nie lista 'tego nie rób', 'tego ci nie wolno'. Każda
indywidualność jest odpowiedzialna za odkrywanie swej natury i rozwijanie jej
w pełni, w harmonii z otaczającym światem.
" "
Marek Rau
całość
www.taraka.most.org.pl/pogan/index.htm

warszawskie pismo "Trygław"

[homosovieticus]

"Odmiennym zagadnieniem jest funkcjonowanie neopogaństwa w ruchu tak zwanej
Nowej Prawicy (La Nouvelle Droite). W roku 1968, 5 maja powstała we Francji
organizacja pod nazwą GRECE (Group de Recherche et d'Etude pour la Civilisation
Europeenne - Zespół Badań i Studiów Cywilizacji Europejskiej), będąca głównym
ośrodkiem oddziaływania Nowej Prawicy. Dziś najpotężniejsze ośrodki Nowej
Prawicy znajdują się we Francji, Niemczech, Belgii, Włoszech i Hiszpanii, w
każdym z tych krajów posiadając lokalną specyfikę. 17 Głównym ideologiem Nowej
Prawicy jest Alain de Benoist, autor między innymi "To be a pagan", "książki
prezentującej radykalnie prawicową filozofię i program działań
pozapolitycznych, nakierowanych na długofalowe oddziaływanie na sferę kultury w
celu stopniowego stworzenia warunków dla pożądanych przemian." 18 Owe działania
pozapolityczne, to tak zwana metapolityka, do założeń której nawiązuje na
przykład warszawskie pismo Trygław. Nowa prawica kładzie nacisk na
słowo "nowa", nie zaś "prawica". "Tym co ma być nowego w NP. to:
antykapitalizm, antyamerykanizm, ekologia, (pozorny) antyrasizm,
antynacjonalizm, antychrystianizm, antyegalitaryzm, neopogaństwo,
tradycjonalizm integralny, naturalizm, oraz feminizm." 19
całość
www.taraka.most.org.pl/pogan/index.htm

Leszek z Sopotu neopogańskie zwyczaje zachwala

[homosovieticus]

na forumie.Mysłałem na poczatku,że w jakiś celach badawczych to robi.Myliłem
się, robi to -jak potwierdza wiele innych jeszcze Jego wypowiedzi - wyłącznie z
patalogiczej ograniczoności wyobraźni.

[chilum]

Moze IMVHO,albo IMO,przynajmniej?

Wyrażasz sądy uogólniające,a ja np. mam inne zdanie.
IMO:-),nie tylko ja.


--

[homosovieticus]

chilum napisał:

> Moze IMVHO,albo IMO,przynajmniej?
>
> Wyrażasz sądy uogólniające,a ja np. mam inne zdanie.
> IMO:-),nie tylko ja.
>
>
Wyartykułuj to swoje zdanie,może warte uwagi i rozmowy jest?

[chilum]

hs>Myliłem
hs>się, robi to -jak potwierdza wiele innych jeszcze Jego wypowiedzi - hs>wyłącznie z patalogiczej ograniczoności wyobraźni.

c > Wyrażasz sądy uogólniające,a ja np. mam inne zdanie.
c > IMO:-),nie tylko ja.

hs> Wyartykułuj to swoje zdanie,może warte uwagi i rozmowy jest

Postawiłes tezę,że "patologicznie ograniczona wyobraźnia" jest motorem aktywności usera LS.
JA mam inne zdanie na ten temat i nie zauwazyłm "symptomów",które Twoim zdaniem świadczyłby o ograniczonej wyobrażni.
Tym bardziej "patologicznie".
IMVHO user LS jest jednym z bardziej przez usera<chilum> cenionym użytkowników FK/GW.

JA wyrazając jakiekolwiek sądy w Necie staram się dodawać akronim IMO or IMVHO,żeby podkreslić,że jest to moja opinia i wystrzegam sie oceniania osób,których nie znam.
Staram się odnosić do tego co piszą.
I już.

[homosovieticus]

chilum napisał:

> hs>Myliłem
> hs>się, robi to -jak potwierdza wiele innych jeszcze Jego wypowiedzi - hs&#
> 62;wyłącznie z patalogiczej ograniczoności wyobraźni.
>
> c > Wyrażasz sądy uogólniające,a ja np. mam inne zdanie.
> c > IMO:-),nie tylko ja.
>
> hs> Wyartykułuj to swoje zdanie,może warte uwagi i rozmowy jest
>
> Postawiłes tezę,że "patologicznie ograniczona wyobraźnia" jest motorem
aktywnoś
> ci usera LS.

Tak.Postawiłem taką tezę.

> JA mam inne zdanie na ten temat i nie zauwazyłm "symptomów",które Twoim
zdaniem
> świadczyłby o ograniczonej wyobrażni.

Możesz mieć i inne zdanie i inną spostrzegawczość.Ograniczonoś wyobrażni,
Leszka z Sopot, jest dla mnie, oczywistą.Przejawia się ona, w niezdawaniu
sobie sprawy ze skutków społecznych, w wypadku gdyby lansowane przez Niego
poglądy zostały wcielone w życie.Leszek, i nie tylko on,
reprezentujac "liberalizm", zwalcza jednocześnie inne poglady.Nazywam taką
postawę patalogiczną.

> Tym bardziej "patologicznie".
> IMVHO user LS jest jednym z bardziej przez usera<chilum> cenionym użytk
> owników FK/GW.
>
Masz prawo cenić kogokolwiek. Nie jest to zadnym argumentem w rozmowie o
patalogicznej ograniczoności.

> JA wyrazając jakiekolwiek sądy w Necie staram się dodawać akronim IMO or
IMVHO,
> żeby podkreslić,że jest to moja opinia i wystrzegam sie oceniania
osób,których
> nie znam.

Na podstawie wyrażanych opinii oceniam światopogląd wyrażającego.Jego samego
nie muszę znać osobiście.Wierze ,że to co pisze tutaj, na forumie, wynika z
wyznawanego przez Leszka swiatopoglądu i ten światopoglad oceniam.

> Staram się odnosić do tego co piszą.

Własnie to robię.Leszka nigdy nie widziałem, i nie odnoszę się do Jego fizis.

> I już.

suplemencik

[homosovieticus]

słów kilka o dziennikarzach i ich roli w kształtowaniu światopogladu;

forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=28&w=11058048&a=11058073

ZAPOMNIANE ASPEKTY KONDYCJI LUDZKIEJ WEDŁUG NEOPOG

[swarozyc]

Marcin Boryczko

Neopogański model bytu ludzkiego pełniej odpowiada przemianom współczesnego
świata niż modele dotychczasowe. Układ takiego modelu zawierałby trzy warstwy:
cielesność, psychiczność i świadomość. W warstwie cielesnej zawarta jest
również natura, kosmos, zatem byt ludzki poszerzony zostaje o nowe aspekty
zaprzeczone w modelu dualistycznym. Model neopogański zdaje sprawę zarówno z
potrzeb dzisiejszej jednostki, jak i z potrzeb świata człowieka jako
ekosystemu. Podkreślone zostaną także aspekty zdrowotne wynikające z przyjęcia
takiego modelu czy stylu życia.
Neopogańska wizja kondycji ludzkiej to także nowa droga, metodologia prowadząca
do holistycznych badań nad człowiekiem. W ten sposób neopogaństwo dołącza się
do antynaturalistycznej tradycji metodologicznej.
Ruchy neopogańskie coraz częściej i dobitniej przejawiają swą działalność,
przez co staje się ona znana coraz to nowym rzeszom ludzi. Oferta proponowana
przez ruchy, które na potrzebę tego artykułu nazwiemy neopogańskimi,
reprezentuje cały wachlarz propozycji, pojęć i światopoglądów. Pogaństwo wydaje
się być coraz częściej atrakcyjne dla ludzi młodych, poszukujących nowych dróg
religijności bądź próbujących odnaleźć własne korzenie. Terminem „pogaństwo”
będę określał kompleks światopoglądowy reprezentowany przez ruchy religijne,
odnoszące się bezpośrednio lub pośrednio do przedchrześcijańskich tradycji
religijnych, przy czym termin ten, jak i termin „neopogaństwo” będę używać
zamiennie. Jako że, ruchy neopogańskie różnią się między sobą nierzadko dość
znacznie, wydaje się niezbędnym wypracowanie czegoś, co w socjologii zwie się
typem idealnym. Jednym z celów tego artykułu będzie rekonstrukcja, na podstawie
cech konstytutywnych, pogańskiego kompleksu światopoglądowego.
Jednakże naszym zasadniczym celem będzie obrona tezy, iż POGAŃSKI MODEL BYTU
LUDZKIEGO LEPIEJ ODPOWIADA PROBLEMOM DZISIEJSZEGO ŚWIATA, JEGO PRZEMIANOM
KULTUROWYM I CYWILIZACYJNYM NIŻ MODELE DOTYCHCZAS DOMINUJĄCE. Rekonstruując
model kondycji ludzkiej według neopogaństwa będziemy się odwoływać głównie do
poglądów członków jak i teoretyków ruchów neopogańskich. Jako źródło posłużą
nam publikacje książkowe oraz wywiady przeprowadzane przez autora. Wykorzystamy
także wyniki badań religioznawczych: socjologii religii jak i historii
porównawczej religii.
Zagadnienie pogańskiego modelu bytu ludzkiego należałoby poprzedzić nieco
dokładniejszym nakreśleniem fenomenu neopogaństwa.
Co to jest neopoganizm ?
Neopoganizm jest XX wieczną kontynuacją wierzeń przedchrześcijańskich,
poszczególnych wiar związanych z konkretnymi etnosami, dlatego też
nazywanych „religiami etnicznymi”. Neopoganizm prócz warstwy czysto religijnej:
doktryny religijnej, kultu to organizacji, niesie ze sobą specyficzny typ
myślenia o człowieku. Per analogiam, można by powiedzieć, że owo myślenie jest
także kontynuacją prastarych wierzeń ludów Europy. My ograniczamy się wyłącznie
do tego obszaru, z racji specyficznej religijności występującej tu w czasach
przedchrześcijańskich. Także sam termin „pogaństwo”, pochodzenia łacińsko –
chrześcijańskiego, winien naszym zdaniem ograniczać się wyłącznie do obszaru
europejskiego, choć często stosowany jest mylnie wobec religii tzw. ludów
pierwotnych.
Ruchy neopogańskie charakteryzują się synkretyzmem, łącząc prastarą wiedzę,
obyczaje i obrzędy z tym, co niesie ze sobą współczesność. Specyficzne elementy
doktryny, dodajmy że najczęściej się powtarzające, to poszanowanie naturalnego
porządku, miłość do natury i więź z nią; akcentowanie i dowartościowanie
pierwiastka żeńskiego w świecie (stąd dosyć często występująca koncepcja
bogini) i łączony z tym politeizm – świat jako taniec pierwiastków żeńskiego i
męskiego, w którym człowiek aktywnie partycypuje; podkreślenie aspektu
biologicznego człowieka i więzi etnicznej i wreszcie tolerancja – poganinem
może być każdy, niezależnie od wyznania.
Kondycja ludzka według neopogaństwa
Mówiąc o kondycji człowieka odnosimy się tym samym do współczesności.
Neopoganizm wyraża przemianę dokonującą się w duchowości człowieka
współczesnego, zaprzeczony zostaje dualistyczny model związany z
eschatologiczną wizją życia człowieka. Teleologizm zastąpiony zostaje przez
koncepcję życia w teraźniejszości i docenienie doczesności. Ideał życia „tu i
teraz” wypiera ekonomię życia po śmierci, dlatego też najważniejszą zdolnością
człowieka staje się zdolność tworzenia, „tajemniczy pierwiastek tworzycielski”
(STACHNIUK 1997: 21). Tworzenie następuje poprzez wyzwalanie z człowieka coraz
to nowych energii, entuzjazmu oraz woli. Zatem najistotniejszym aspektem
ludzkiej kondycji staje się geniusz tworzycielski, który to ma za zadanie
rekonstrukcję ładu naturalnego świata. Dziać się to ma poprzez wiązanie
żywiołów psychiki z żywiołami natury.
To właśnie natura, świat przyrody ożywionej staje się bardzo istotną częścią
bytu człowieka. Owa więź oraz łączność z kosmosem poprzez aktywną partycypację
w cyklach kosmicznych. Najogólniejszym pojęciem określającym pogański model
bytu ludzkiego byłby holizm: człowiek jako część natury aktywnie uczestniczący
w jej przemianach. W przeciwieństwie do modelu bytu ludzkiego jako istoty
rozumnej, charakterystycznego dla myślenia modernistycznego, neopoganizm
podkreśla pluralizm w określaniu istoty człowieka, przy czym istotnym
składnikiem staje się zdolność tworzycielska, wyrażona najdobitniej w postaci
form kulturowych. Obok geniuszu tworzycielskiego niezwykle istotnego charakteru
nabiera naturalna sfera człowieka. Staje się on częścią natury, ale i natura
przybiera kształt ludzki w postaci bytu ludzkiego jako jego składowa. Dodajmy,
że dzięki temu człowiek uznany zostaje za istotny element świata naturalnego,
choć nie najważniejszy i nie dominujący. Stąd też bierze się impuls dążenia do
zachowania stanu naturalnego świata przyrodniczego oraz aktywne uczestnictwa w
cyklach kosmicznych: słonecznym i księżycowym.
Istotne staje się w tym aspekcie świętowanie, na które składają się rytuał,
mit, doktryna oraz elementy ludyczne. Zadziwiająca jest częstotliwość świąt
pogańskich, czczony jest niemal każdy dzień roku, a większość świąt związana
jest z przyrodą i odbywa się na łonie natury. Świętowanie, jako przerwanie
monotonii i potoczności jest koniecznością specyficznie ludzką, chociaż wydaje
się, że wśród szympansów występuje coś na kształt świętowania w postaci tańca
(GOODALL 1995: 257). Konieczność czasowego zdystansowania czy wejścia w
odmienny typ funkcjonowania przejawia się już na poziomie fizjologicznym,
chociażby w postaci snu. Sytuując człowieka w kontekście przyrodniczym
neopoganizm łączy swe święta z cyklami przyrodniczymi i kosmicznymi np.
przesilenia, cykle księżycowe.
Świętowanie wykazuje związek z odnową, odniesieniem do rzeczywistości mitycznej
poprzez nadanie sensu czasowi obecnemu. Mit jako składnik świętowania wskazuje
na swoiście ludzką potrzebę: konieczność usensownienia własnego życia, jego
osobniczej legitymizacji. Czyni to poprzez powołanie się na czas mityczny, w
czasie którego świat wziął swój początek. W metafizycznym sensie świętowanie to
rekonfiguracja chaotycznej rzeczywistości poprzez odniesienie do czasu
początku, czasu mitu.
Ludzie w porządku mitycznym są wyróżnieni pierwiastkiem boskim, jaki w sobie
noszą. Słowiański mit przedchrześcijański mówi o stworzeniu człowieka z drzewa,
jako materiału. Jednakże okazać się miało, że potrzeba czegoś więcej – życia.
Ów żywy ogień, w postaci błyskawicy, mieli tchnąć weń bogowie (ŁOZKO 1997: 51).
Mit wskazuje na pochodzenie człowieka: ród ludzki ma być potomkiem bogów, przy
czym każdy naród ma posiadać swego osobnego stworzyciela.
Rolę pomocniczą podczas świętowania spełniają rytuały, tańce i muzykowanie.
Monot

cdn

[swarozyc]

Monotonne bębnienie wprowadzać ma w odmienny stan świadomości. Całość tychże
aktów wprowadza uczestnika w odmienność, która umożliwia penetrację własnej
podświadomości.
Podsumowując, model bytu ludzkiego w ujęciu pogańskim ma postać pluralistyczną,
włączony jest weń zarówno świat przyrody nieożywionej jak i inne jego warstwy,
jak psychiczność oraz świadomość. Zatem najogólniejszym modelem byłby model
trójczłonowy, składający się z cielesności (w tym natura), psychczności i
świadomości. Za tym modelem przemawiają poglądy pogan na temat początków
człowieka, wyrażane najczęściej w mitach, gdzie człowiek jako tworzywo wywodzi
się ze świata przyrodniczego. Zaś boski pierwiastek tchnięty przez dobrotliwych
bogów odpowiadałby temu co dziś nazwalibyśmy psychicznością. Ponadto praktyki
rytualne lub ogólniej świętowanie wskazują na jeszcze jeden element –
świadomość, tak jak cielesność, powiązaną z naturą (także wpływami kosmicznymi)
i mogącą transcendować zarówno cielesność jak i psychiczność.
Powyższe uogólnienie znajduje często swoje odbicie w mitach nie tylko
europejskich: człowiek przyjmuje w nich postać istoty złożonej z wielu dusz,
przy czym bywa tak, że kilka z nich lub wszystkie umierają wraz z nim. W
neopogaństwie bardzo charakterystyczny jest dowartościowanie życia „hic et
nunc” oraz ideał pełni życia przed śmiercią i ewentualnym życiem w zaświatach.
Przekreśla się ekonomię zbawienia i pełnej realizacji po śmierci w zamian za
dobre uczynki. Stąd występujący niekiedy brak wiary w życie pośmiertne. Etyka
zaś przyjmuje formę czynienia wszystkiego, co dla człowieka ważne byle by nie
krzywdzić innych.
Dlaczego pogański model bytu ludzkiego lepiej odpowiada problemom dzisiejszego
świata, przemianom kulturowym i cywilizacyjnym?
Z powyższych rozważań widać, iż dominujące modele bytu ludzkiego pozbawione
były wielu istotnych aspektów zarówno odpowiadających za pojawienie się
człowieka jako gatunku (aspekt przyrodniczy), jak i tych, które odpowiadają za
zdrowie psychiczne człowieka (aspekt świadomościowy). Dodajmy, iż mówiąc o
modelu dominującym, mamy na myśli eschatologiczny model bytu ludzkiego
propagowany przez religię chrześcijańską oraz model technocentryczny, który
pojawił się wraz z rozwojem cywilizacyjnym człowieka. Nie trzeba nikogo
przekonywać, że wraz z nim pojawiło się wiele problemów i wyzwań dla
współczesności, którym, w moim przekonaniu, może sprostać neopogański model
bytu ludzkiego.
W aspekcie zdrowia psychicznego proponowany model, a raczej styl życia za
pomocą rytuału wyzwala treści podświadome, zepchnięte do podświadomości. W tym
przypadku należałoby podkreślić działanie terapeutyczne świętowania, które tak
usilnie propagują neopoganie. Pozbawienie snu, rytmiczne bębnienie, tańce oraz
środki odurzające przyczyniają się do zwiększonej podatności do uwolnienia i
przeanalizowania treści podświadomych wypartych w warunkach traumatycznych lub
powodujących przykre doznania. Skutki takiego zepchnięcia i magazynowania
objawiają się w postaci np. nerwic, chorób somatycznych, histerii. Praktyki
świętowania zawierają elementy, które mogłyby znacznie usprawnić przebieg
leczenia, prowadzonego zwłaszcza w nurcie psychoanalizy. Dodajmy, iż podane
wyżej zabiegi raczej nie mają zastosowania w leczeniu środkami
farmakologicznymi.
Ponadto należy wspomnieć o symbolice świętowania, które ma na celu m.in.
oderwanie człowieka od potoczności i tzw. szarości życia. Takie przeniesienie
się z codzienności w zupełnie inny wymiar np. mityczny ma znaczenie w
zapobieganiu lub leczeniu depresji, zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę
częstotliwość świąt pogańskich.
Jeśli zaś mówimy o ciele, to także i tu neopogański styl życia, będący
implikacją modelu bytu ludzkiego, włącza ważne aspekty zdrowotne. Przyczynia
się do tego dostrzeżenie przez pogan znaczenia zdrowia fizycznego i tężyzny,
siły fizycznej. W ruchach tych propaguje się zdrowy tryb życia, dziś
powiedzielibyśmy ekologiczny, polegający na zracjonalizowanej diecie,
ćwiczeniach fizycznych (tu często służą pomocą techniki zapożyczane z kultur
dalekowschodnich, np. Joga) i częstych kontaktach z naturą, które objawia się
przebywaniem w miejscach o walorach przyrodniczych, a tym samym i zdrowotnych.
Wspomnieliśmy niejednokrotnie o aspektach ekologicznych neopogaństwa, model
bytu ludzkiego zawiera w sobie świat przyrody, ogólniej naturę, kosmos. Stąd
chyba można wywodzić niebywały szacunek, jakim obdarzają neopoganie wszelkie
istoty żywe oraz aspekty świata natury. Ten światopogląd rozpowszechniony był
niemal na całej ziemi przed nadejściem judaizmu i chrześcijaństwa, najczęściej
występował w postaci szamanizmu. Jeśli zaś zinterpretujemy paleolityczne
malowidła naskalne jako wyraz szmanistycznej kosmologii, to ów światopogląd
potraktować można jako pierwotną postać wiedzy człowieka o świecie i sobie
samym jednocześnie. Zawiera on przede wszystkim przekonanie o łączności
człowieka ze światem przyrody, tak ożywionej, jak i nieożywionej, człowiek jest
po prostu jednym z bytów, bytem ważnym, ale jak już wspomnieliśmy, nie
najważniejszym, jednocześnie pozbawionym prawa do dominacji nad innymi
istotami. W ten sposób rodzi się szacunek dla naturalnego stanu świata, do
czego prowadzi jego brak, o tym najlepiej świadczy stan dzisiejszego środowiska
naturalnego.
Prócz warstwy światopoglądowej, neopoganizm, dzięki swym praktykom, rozwija
wrażliwość na piękno przyrody. Dzieje się to zwłaszcza poprzez stosunkowo
częste przebywanie na łonie natury, oddawanie czci aspektom świata naturalnego
i w pewnym stopniu jego ubóstwienie. Zabiegi te zwłaszcza dziś wydają się być
niezwykle przydatne w rozwijaniu wrażliwości ludzi na opłakany stan środowiska
naturalnego.
Dodajmy, iż praktyka neopoganizmu w kwestii planowania rodziny stanowi
antidotum na problem przeludnienia planety, który także bezpośrednio wiąże się
ze stanem środowiska naturalnego. Praktyka ta daje możliwość racjonalnego i
swobodnego kontrolowania urodzin, co z kolei jest jedyną rozsądną odpowiedzią
na problem przeludnienia. Nadmierna rozrodczość nie znajduje uznania w oczach
neopogan, posiadanie dziecka nie jest wartością nadrzędną, kwestię kontroli
urodzin pozostawia się osobistemu osądowi człowieka.
Przemiany religijności i duchowości wskazują na potrzeby, które zaspokajać
winien współczesny człowiek. Potrzeby te często nie są zaspokajane przez
oficjalne religie, często nadmiernie zinstytucjonalizowane i bezosobowe.
Socjologia religii mówi o zjawisku prywatyzacji religii, rozluźnieniu dogmatów
i pewnej dowolności w dobieraniu aspektów kultu. Stąd pojawia się duże
zainteresowanie innymi drogami rozwoju duchowego, często pochodzenia
dalekowschodniego. Te zjawiska pokazują, iż religijność XXI wieku uległa
przemianie, potrzeby dotychczas zaspokajane przez struktury religii oficjalnych
zaczynają się zmieniać, czemu owe religie nie mogą sprostać. Do nowych zjawisk
zaliczyć można poszukiwanie legitymizacji własnego bytu, dodajmy, że jest to
poszukiwanie na własną rękę, poszukiwanie, w którym najczęściej nie uczestniczą
już oficjalne kościoły. Zjawisko to przyjmuje często postać tekstu, historii
opowiadającej o początkach człowieka, plemienia czy narodu. Dlatego też nazwać
je można neomitologią. Termin ten celowo nawiązuje do religijności tzw. plemion
pierwotnych i cywilizacji starożytnych, gdyż w ten sposób ukazuje niezbywalność
tejże potrzeby ludzkiej, potrzeby usensownienia własnej egzystencji.
Neopoganizm w swej strukturze zawiera wątek mitologiczny, będący symbolicznym
przedstawieniem początku człowieka bądź całego narodu. Poprzez swą symbolikę
zaspokaja potrzeby transcendentnej legitymizacji egzystencji człowieka. Często
ów mit początku wskazuje na tożsamość istoty człowieka ze światem przyrody, nie
tylko przyrody ożywionej.
Także potrzeba transcenden

[swarozyc]

Także potrzeba transcendencji realizowana jest w sposób pełny w neopoganizmie,
rytuały oraz świętowanie mają charakter funkcjonowania w innym wymiarze gdzie
profan napotyka to, co święte, transcendentne na co dzień.
Realizacja potrzeby transcendencji odbywa się często przez magiczny stosunek do
świata. Co prawda stosunek ten pozbawiony jest racjonalno – empirycznej
podstawy, jednakże spełnia on inne role np. emocjonalne. Magia jako pierwotny
sposób opanowania świata przez człowieka, może w pewnym stopniu zapobiec
nadmiernie rozwijającej się technicyzacji, której skutki odbijają się zarówno
na środowisku życia człowiek jak i na nim samym. Technicyzacja niesie ze sobą
wiele zagrożeń, ale nie tylko, bo przynosi człowiekowi także wiele korzyści
(jedną z nich jest przedłużanie życia), dlatego też mówimy o ograniczeniu roli
technologii w życiu człowieka. Neopogaństwo oferuje inny stosunek o
otaczającego świata, nie przetwarzanie, zdobywanie i dominację ale szacunek,
dowartościowanie wszystkich aspektów środowiska naturalnego, wizję planety jako
wspólnego ekosystemu i współżycie z innymi gatunkami przy zachowaniu równowagi
międzygatunkowej.
Na koniec dodajmy niezwykle dziś ważny aspekt wiary pogańskiej – politeizm,
który ze swej istoty jest gwarantem tolerancji i szacunku wobec religii
konkurencyjnych. Wielobóstwo z racji swego pluralizmu światopoglądowego staje
się dziś doskonałym antidotum na bolączkę doskwierającą dzisiejszemu światu –
fundamentalizm i fanatyzm religijny.
Metodologia badań nad człowiekiem
Sposób myślenia o człowieku w neopoganizmie jest wyrazem dążenia do wiedzy
holistycznej, staje się istotny dla badań interdyscyplinarnych, nie tylko je
wspiera, ale i wskazuje nową drogę, metodologię badań nad człowiekiem. Jest to
model metodologiczny sytuujący się w opozycji do oświeceniowego modelu
analityczno – empirycznego. Kondycja ludzka nie posiada jednego wymiaru,
elementu konstytuującego człowieka, zatem i badania winny mieć charakter
interdyscyplinarny. Modele najbardziej doń zbliżone to najogólniej modele
antynaturalistyczne czy filozofia rozumiejąca oraz model nauk hermeneutyczno –
krytycznych. W tychże kontekstach nauka nie ma celu wyjaśniania, lecz
rozumienie. Spełnia ponadto funkcje emancypacyjne oraz uwalniania komunikatów
od zaburzeń (LENART 1993).
„Naukowość” w ramach tego modelu odarta zostaje odarta z mitu obiektywności:
tutaj założenia (nieracjonalne i często metafizyczne) stają się jawne. Jeśli
zaś oddzielić kontekst odkrycia od kontekstu uzasadnienia, to można by rzec, iż
są one niewspółmierne w proponowanym przez nas modelu: kontekst odkrycia nie
zawsze spełnia kryteria naukowości, zaś kontekst uzasadnienia, mimo swych
często metafizycznych założeń, wymogi takie spełnia. Najczęściej wymieniane
cechy tego modelu to: alternatywne, nierzadko irracjonalne sposoby poznania,
holizm w podejściu do zagadnień związanych z człowiekiem, subiektywizm,
akceptacja wszelkich inności: kultur, światopoglądów czy stanów świadomości,
bezgraniczna afirmacja duchowej strony życia człowieka, podejście w kategoriach
psychologicznych w stosunku do mitologii, metafizyki i doktryn religijnych,
antynaukowy pogląd na świat propagujący myślenie magiczne.
Stachniuk T., 1997. Człowieczeństwo i kultura. Wydawnictwo Toporzeł, Wrocław
Goodall J., 1995. Przez dziurkę od klucza. Prószyński i S-ka, Warszawa
Łozko H., 1997. Rodzima wiara ukraińska. Wydawnictwo Toporzeł, Wrocław
Lenart L., 1993. Zaczarowany świat New Age. Kontestacja naturalistycznego
światopoglądu.
[w:] Modele nauki. Studia z zakresu filozofii i socjologii nauki. (red.)
Goćkowski J. i
Sikora M. Wyd. Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Poznań