21.11.26, 10:28
Temat: Kompromis – czyli z czego muszą zrezygnować obie strony, aby przywrócić legalizm w TK

Żeby zrozumieć, na czym polega realny, demokratyczny kompromis między dwiema stronami konfliktu ustrojowego, trzeba najpierw odrzucić partyjne narracje i zobaczyć aktualny stan prawny takim, jaki on jest w rzeczywistości. Dopiero z niego wynika, z czego każda ze stron musi zrezygnować i jakie wywoła to skutki prawne.

1. Stan faktyczny i prawny: dlaczego system stanął w miejscu?
Obecny klincz wokół Trybunału Konstytucyjnego to efekt zderzenia luki w Konstytucji z 1997 roku z brakiem uznawanego przez obie strony arbitra:
  • Konstytucja (art. 194 ust. 1) powierza wybór sędziów TK Sejmowi zwykłą większością głosów (1/2) i nie przewiduje żadnej sądowej kontroli prawidłowości wykonania ustawy regulującej ten wybór. Jeśli większość sejmowa wybierze kandydata z naruszeniem wymogów ustawy o TK, w polskim prawie nie ma sądu, który mógłby zakwestionować ten akt wyboru.
  • W samej Konstytucji nie ma ani słowa o ślubowaniu sędziów, a w obowiązującej ustawie o statusie sędziów TK nie ma ani słowa „niezwłocznie”, ani żadnego sztywnego terminu dla Prezydenta. Ten termin to wyłącznie interpretacja oparta na wyroku K 34/15 – orzeczeniu wydanym w innym stanie prawnym, na bazie ustawy współtworzonej przez sędziów samego TK, które zresztą dopuszczało wstrzymanie się prezydenta w wyjątkowych sytuacjach chroniących nadrzędność Konstytucji.
  • W rezultacie mamy paraliż: Prezydent odmawia przyjęcia ślubowania, powołując się na wady prawne wykonania ustawy wyborczej, a strona rządowa – zamiast szukać drogi prawnej – sięga po pozaproceduralne obejścia (ślubowania w Sejmie bez udziału głowy państwa, „stan wyższej konieczności konstytucyjnej” i działania siłowe z udziałem policji).


2. Formuła kompromisu: powrót do formalizmu poprzez wspólne ustępstwo wobec art. 194
Demokratyczny kompromis nie polega na tym, że jedna strona kapituluje, lecz na tym, że obie wracają do stosowania prawa w sposób formalny – dokładnie tak, jak zostało zapisane. W praktyce oznacza to wspólne uznanie przez obie strony faktu wadliwego wyboru sędziów TK i przeprowadzenie ponownego wyboru na te miejsca.

Wymaga to jednak pełnej uczciwości prawnej: obie strony muszą otwarcie pogodzić się z jednorazowym złamaniem sztywnej litery art. 194 Konstytucji (zakładającej niepowtarzalność i nieodwoływalność raz dokonanego wyboru na 9-letnią kadencję) na zasadzie wyższego celu – jakim jest wyjście z paraliżu ustrojowego, przywrócenie jednolitego porządku prawnego oraz powrót do ścisłej zasady legalizmu (art. 7) w dalszym funkcjonowaniu państwa.

3. Bilans ustępstw i ich skutki prawne
Aby ten mechanizm zadziałał, każda ze stron musi zrezygnować z części swoich dotychczasowych pozycji:

Z czego musi zrezygnować strona rządowa i większość sejmowa?
  • Ustępstwo: Rezygnacja z dogmatu o „niepodważalności” wcześniejszego aktu wyboru dokonanego w Sejmie, wycofanie się z fikcji prawnej tzw. ślubowań zastępczych bez udziału Prezydenta oraz odrzucenie doktryny jednostronnego „stanu wyższej konieczności” jako podstawy do działań siłowych.
  • Skutek prawny: Sejm wraca na grunt formalizmu ustawowego. Ponowny wybór sędziów – dokonany z pełnym poszanowaniem wymogów ustawy regulującej wybór sędziów TK – usuwa jakąkolwiek wadę formalną u źródła. Większość parlamentarna i tak dysponuje progiem 1/2 głosów, więc nie traci swojej roli kreacyjnej, ale jej decyzja staje się prawnie niepodważalna.


Z czego musi zrezygnować Prezydent RP?
  • Ustępstwo: Rezygnacja z bezterminowego „weta wykonawczego” i roli jedynego arbitra oceniającego politycznie kandydatów Sejmu, a także uznanie, że po usunięciu wad formalnych w ponownym głosowaniu ustawa o statusie sędziów TK wiąże go wprost i obliguje do przyjęcia ślubowania.
  • Skutek prawny: Prezydent zachowuje swój autorytet strażnika Konstytucji (art. 126 ust. 2), ponieważ doprowadził do wyeliminowania kandydatur budzących zastrzeżenia prawne, ale jednocześnie wraca w ramy ścisłego legalizmu, dopełniając ustawowej procedury objęcia urzędu przez nowo wybranych sędziów.


4. Co dalej? Domknięcie luki w Konstytucji
Taki kompromis przejściowy odblokowuje państwo i przywraca jednolite orzecznictwo TK, które przestaje być kwestionowane przez Sąd Najwyższy i sądy powszechne. Daje też elementarne zaufanie potrzebne do tego, by w kolejnym kroku zapisać te bezpieczniki na stałe w Konstytucji – podnosząc próg wyboru sędziów do 2/3 głosów (z mechanizmem antyparaliżowym) oraz wprowadzając sztywny termin (np. 14 dni) dla Prezydenta, po którym ewentualne wątpliwości co do ważności wyboru rozstrzyga z automatu Sąd Najwyższy.
Obserwuj wątek
    • perla.roztocza Re: Kompromis 21.11.26, 11:01
      sam to napisałeś właśnie?
      • hymenoz Re: Kompromis 21.11.26, 11:21
        perla.roztocza napisał(a):

        > sam to napisałeś właśnie?

        To zależy jak rozumiesz to pytanie.
    • pies.na.czarnych Re: Kompromis 21.11.26, 11:13
      > Rezygnacja z bezterminowego „weta wykonawczego” i roli jedynego arbitra oceniającego politycznie kandydatów Sejmu

      O czym ty bredzisz? Batyr nie ma żadnych uprawnień do oceniania kandydatów. Jak się nudzi to niech lepiej oceni własną przeszłość.
    • pies.na.czarnych Re: Kompromis 21.11.26, 11:24
      https://pbs.twimg.com/media/HXmVQKCXcAA_Nkd?format=jpg&name=large
    • no-popis Re: Kompromis- tak! 21.11.26, 11:25
      hymenoz napisał:
      > 2. Formuła kompromisu: powrót do formalizmu poprzez wspólne ustępstwo wobec
      > art. 194

      > Demokratyczny kompromis nie polega na tym, że jedna strona kapituluje, lecz na
      > tym, że obie wracają do stosowania prawa w sposób formalny –
      Co do głównego przesłania się zgadzam i wspieram tylko, że należy pamiętać, że ten bałagan jest znacznie większy niż tylko TK- nie będę rozwijał bo piszesz o TK. Przykładowo tylko wymienię problem bezkarności np za niepublikowanie wyroków sądowych i nie wdrażanie ich w obieg prawny; Nie wykonywanie ich- i innych podobnych czynów, które są na rękach obydwu frakcji POPiSu ale to odrębne kwestie jak niezależność prokuratury itd itp.
      Ponoć zasadniczym problemem w rzeczywistości jest odrzucanie przez PiS "abolicji" dla rządu za "wjazd" sił specjalnych i policji na teren TK i dla sędziów "uzurpatorów.
      Nie popieram PiSu w tej kwestii ale dlatego, że stan jest na tyle poważny, że należy to rozegrać kompromisowo w imię wyższego celu jakim są niebezpieczeństwa dla państwa i obywateli wynikające z obecnego stanu rzeczy.

Nie masz jeszcze konta? Zarejestruj się


Nakarm Pajacyka