Huta szkła na Gocławku

[vicior73]

Drodzy Państwo !

Czy znacie może historię huty szkła na Gocławku ? Do tej pory przy ul.
Tytoniowej znajdują się budynki mieszkalne z czerwonej cegły zwane
popularnie "Huta", ale to podobno tylko pozostałość po kwaterach robotników
huty.

Pozdrawiam.

[andrzej_b2]

To są oczywiście czworaki huty szkła. Sama huta była tu, gdzie dziś mieści się
kościół św. Wacława.
foto.m.onet.pl/_m/5a2056be5ebd808b82297ee09a854c60,10,19,0.jpg
Reklama z 1928 r.
Pozdrawiam :-)

[vicior73]

Bardzo dziękuje i pozdrawiam !

[andrzej_b2]

Cały ten rejon prasko-nadwiślański był bogaty w huty szkła. Zaczęło się od
Hordliczki (Czecha), który w latach 20-tych XVIII w., w okolicach Garwolina
uruchomił Hutę Szkła „Czechy”. Przed I wojną światową powstała huta szkła
laboratoryjnego J. Nowotnego w Falenicy, którą po II wojnie prowadził niejaki
p. Szczepanik, aż do przejęcia przez Merę Pnefal. Żywot tej na Gocławku był
najkrótszy. Zniszczona przez naloty niemieckie, w czasie okupacji, już więcej
nie odrodziła się.
Jeszcze przed zbudowaniem kościoła na Gocławku, dzieci biegając po terenie d.
huty, między kępkami lichej trawy (szczotki) wybierały kolorowe szkiełka,
pamiątki po hucie.

[vicior73]

Czworaki pozostały po dziś dzień w stanie niezmienionym.

[andrzej_b2]

A jak jst wewnątrz? Chodzi mi o układ korytarzy, rozkład pokoi, czy kuchnie są
przy każdym mieszkaniu, czy później wydzielone? Czy, jak w dawnych blokach
robotniczych (np. Waweelberga na Woli), jest jeden wspólny WC i łazienka na
piętrze, pralnia jedna na cały blok i tp.?

[Gość: vicior73]

Dwa budynki, ktore sie tam znajduja, roznia sie od siebie zasadniczo. Jeden ma
tylko wejscie z jadnej strony i dlugie korytarze wewnatrz, mieszkania po obu
stronach korytarza, toaleta wspolna dla mieszkan na pietrze a do niedawna brak
biezacej wody (ludzie korzystali z pompy na podworzu; byl na ten temat nawet
reportaz w TV; teraz nie wiem czy sie cos zmienilo). Drugi budynek na dwa, czy
trzy wejscia, wydaj mi sie, ze jest podzielony na klatki schodowe,mieszkania z
lazienkami.

Domy robotnicze

[andrzej_b2]

Czyli ten budynek o wyższym standardzie był przeznaczony dla elity zakładowej, a
ten gorszy dla proletariatu. Wszystko wskazuje, że obydwa są ostatnim reliktem
domów robotniczych w naszej dzielnicy, zachowanych w stanie użyteczności. Nie
znalazłem tylko, kiedy powstały i jak w ogóle wyglądała ta huta?
Wydaje się, że trochę domy te są wzorowane na modelu kolonii bloków robotniczych
przy Działdowskiej, fundacji Wawelbergów, zbudowanych w 1898-1900. Tamte chyba
miały jednak wyższy standard. Posiadały układ 3-klatkowy, w 60% składały się z
mieszkań jednoizbowych, pozostałe z pokoju i kuchni każdy. Izby wyposażono w
drewniane podłogi a kuchnie wylano masą bitumiczną. Wszystkie domy posiadały
wodociąg, kanalizację i gaz. Wewnątrz budynków był system węzłów sanitarnych, do
których należało 7 lokali. W skład każdego węzła wchodził kran z zimną wodą,
zlew, dwie ubikacje i pisuar. Po raz pierwszy w Warszawie zastosowano tu zsypy
do śmieci, umieszczone na korytarzach.

[Gość: Krop]

Andrzeju, w którym dokładnie miejscu stoją te budynki? Nie kojarzę kompletnie o
czym mówicie ;-) A raczej: budynki pewnie znam z widzenia ale że nie mam
pojęcia gdzie była huta szkła to nie wiem o czym mówicie ;-)

[andrzej_b2]

Kierując się z wiaduktu na Marsa w stronę peronów na stacji Gocławek, dosłownie
otrzesz się o owe domy robotnicze. A przy okazji prześlij nam jakąś fotkę z wyprawy.
Pozdrawiam :-)

[andrzej_b2]

Wytwórnie wyrobów opartych na surowcu mineralnym (cegielnie, huty szkła,
wytwórnie fajansu, żwirownie i in.) były i są lokowane w pobliżu źródeł
podstawowego składnika. Skąd zatem huta na Gocławku czerpała piasek do wyrobu
szkła?
Od dawna zastanawiałem się dlaczego pasmo wydm wzdłuż ul. Żołnierskiej jest
poszarpane, a w pobliżu Korkowej (za szkołą) całkowicie zniwelowane? Odpowiedź
wydaje się już prosta. Wszystko wskazuje, że to stąd huta czerpała surowiec do
wyrobu szkła.
Pozdrawiam :-)

[Gość: vicior73]

Ciekawy temat. Faktycznie wydmy bialego piasku na Marysinie wskazują na ich
eksploatacje. Wydaje mi się, że huta mogła również korzystać z pokładów piasku,
które znajduja się obecnie na terenach poligonu Wesoła.

A jezeli jestesmy przy eksploatacji materiałów na terenie Marysina - zwróciłem
uwage, że w MPK pomiędzy aleją, która wchodzi w las od ul. Kościuszkowców na
wysokości kościoła, a cmentarzem (na ul.Korkowej) jest obniżenie terenu, które
ma raczej regularny ksztalt. Wygląda na wyrobisko torfu lub gliny. Wie Pan cos
na ten temat ?

Cegielnia na Glinkach

[andrzej_b2]

To b. ciekawe odkrycie, gratuluję spostrzegawczości. Wszystkie te tereny noszą
nazwę Glinek, kryjąc pod ziemią wysokiej jakości pokład gliny, ciągnący się od
Kawęczyna. Tu, na przełomie XIX/XX w. powstała cegielnia, w której wypalano
cegłę wysokiej jakości, podobną do grancówki. Prawdopodobnie z niej właśnie
zbudowano Fort Wawer (Suworowa). Ostatnim właścicielem cegielni był Jan Szulc
(zm. w 1954 r.), pochowany na cmentarzu rzym-kat., właśnie na Glinkach, przy ul.
Korkowej (ładny grób z piaskowca po środku cmentarza).
Jeszcze chyba około 10 lat temu stał na Kościuszkowców 13 dom dwupiętrowy, z
czerwonej luksusowej cegły, który miał wszystkie cechy czworaka robotniczego,
odcinając się od niskiej zabudowy. Obok, przy Kościuszkowców 19, stoi do dziś z
podobnej cegły prawdopodobnie willa właściciela lub jakiegoś zarządcy.
Szulcowie przed wojną zbudowali dla siebie dworek w Wawrze, którego obecny
adres: ul. I Poprzeczna 19. Stoi on do dziś na szczycie resztek wzgórza
wydmowego i jest dobrze widoczny od ul. Bronisława Czecha, między ul. Stradomską
a przystankiem autobusowym. Fasadę od strony północnej dekoruje monumentalny
belweder wsparty na 4 kolumnach jońskich, a od południowej okazały, półokrągły
taras podparty kolumnami. Za czasów komuny była w nim komenda Hufca Harcerskiego
W-wa Praga Płd., obecnie jest prywatną własnością.
Pozdrawiam :-)

[Gość: gaga]

Wiem który to jest nagrobek, prawdziwie okazały. A ja idąc przez cmentarz
zastanawiałam się kim mógł być ów człowiek.

Dzięki za tak dużą dawkę bardzo ciekawych informacji. Proszę o dalsze..

[andrzej_b2]

Chciałoby sie powiedzieć: "Proszę o następne pytanie".
Pozdrawiam :-ę

[Gość: gaga]

Bardzo proszę.

W miejscu gdzie obecnie znajduje się boisko osiedlowe i muszla koncertowa ( a
dokładnie miejsce zbiórki okolicznych zwolenników tanich win) a dawniej
wylewane było lodowisko dla dzieciaków, krązyły pogłoski że jest to miejsce po
cmentarzu żydowskim inna że jest to czyjąś własnością. Ponadto zastanawiające
jest to że w dobie deficytu gruntów pod zabudowę od co naj mniej 5 lat powinny
tu być dostawione budynki ( bo buduje się gdzie tylko sie da i ile sie da) a w
tym miejscu nic się nie dzieje - znaczy sprawa jest niejasna.

Pozdrawiam

[Gość: vicior73]

Dziekuje !

[Gość: vicior73]

A co to za budynek-ruina-dwór widoczny również w tych okolicach z ul.Bronisława
Czecha, nieco bardziej na zachód ???
Pozdrawiam.

[andrzej_b2]

andrzej_b2 napisał:

> ... Ostatnim właścicielem cegielni był Jan Szulc (zm. w 1954 r.), pochowany na
cmentarzu rzym-kat., właśnie na Glinkach, przy ul. Korkowej (ładny grób z
piaskowca po środku cmentarza).

Dziś byłem na cmentarzu na Glinkach i spisałem dane osobowe p. Szulca:
ur. 31.03.1892 zm. 22.01.1954.

[Gość: mr.t]

Poza tym w tym dworku była super biblioteka publiczna. Robiłem do niej wycieczki
w sumie jak na mój wiek w tamtych czasach
bardzo dalekie" :)

[Gość: pixawon]

Mieszkam na Marysinie od 1967r.Wcześniej kilka lat na Marsa.Nie wiem czy chodzi o te wydmy o których ja myślę(mniej więcej w połowie drogi między ul.Marsa a Korkową).W naszym "marysińskim"nazewnictwie nazywane były po prostu górkami i zimą chodziło się tam na sanki.To że są tam ślady eksploatacji jest wynikiem tego że wybierano stamtąd piasek do budowy wiaduktu na ul.Marsa.Wcześniej to miejsce tętniło zyciem szczególnie zimą.Nie było wtedy jeszcze ul.Rekruckiej a obok biegł tor dla pociągów towarowych łączący Wawer z Rembertowem.Wcześniej kiedy mieszkałem jako dziecko przy.ul.Marsa chodziłem z ojcem na sanki na te górki i też nie były wyeksploatowane.Tak więc nie jest to efekt wybierania piasku dla huty tylko dla budowy wiaduktu.
Inna sprawa że zaprzestano wybierania piachu wtedy kiedy okazało się że na jednej z górek stoi słup linii wysokiego napięcia i dalsze wybieranie piasku grozi katastrofą tzn.przewróceniem się tego słupa.Stoi on na krawędzi w tej chwili tej górki i przy padających deszczach i wiejących wiatrach górka ta ulegnie w końcu erozji i słup może runąć.

Uff...po kolei.

[andrzej_b2]

Od odpowiedzi Damie zaczynam:

1. Ad gaga
Na ten temat już było kilka razy na forum, ostatnio tu:
forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=292&w=50080747&a=50325843
ale jeśli masz do tematu jakieś pytania, chętnie odpowiem.

2. Ad pixawon
Tak, masz trochę racji. Gdy zamieszkałem na Marysinie rok po tobie, jako dorosły
człowiek, jeszcze starym torem kolejowym jeździły pociągi a dróżnicy zamykali
obydwa przejazdy na Korkowej. To była gehenna dostać się z miasta na Osiedle!
Ciekawostką jest, że ten drugi tor kolejowy jest dotąd zaznaczony na mapie W-wy
(por. Plan’2003. Wyd. Kartograficzne ul. Konarskiego 3).
Budowa wiaduktu to druga połowa lat 70-tych. W tym czasie istotnie podbierali
wydmę nie tylko budowniczowie wiaduktu, ale piaszczysty wał za szkołą był
splantowany na zero jeszcze, gdy nikomu nie śniło się o wiadukcie. Dziś już
nawet nikt nie przypuszcza, że wydma mogła ciągnąć się po linii Rekruckiej i
Łysakowskiej dalej w stronę Wawra. Resztki całego pasma są jeszcze zachowane na
Wygodzie. Pierwsza niwelacja wydmy nastąpiła prawdopodobnie w latach 80-90-tych
XIX w. w związku z budową Fortu Wawer (Suworaowa), gdyż przebiegała prawie przez
jego środek. Kiedy dokonano dalszej rozbiórki?, zapewne w okresie
międzywojennym, na cele wyrobiska huty szkła . Nikt nawet nie domyśla się, że
domek u zbiegu Rekruckiej i Korkowej stoi na śladzie wydmy, i został zbudowany w
latach 40-tych XX w.

3. Ad vicior73
Nie wiem o którym budynku- ruinie mówisz? Pojadę na miejsce któregoś dnia, może
coś wykombinuję?

Pozdrawiam Wszystkich :-)

[elle666]

Panie andrzeju, a co z Panska ksiażką nt. Grochowa? czy juz sie ukazała? a
jesli tak, to prosze o informację, gdzie można ją kupić

[andrzej_b2]

forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=292&w=50121856&a=50234751

[Gość: mr.t]

Ogólnie cały teren na piasku jest. Z opowiadań z lat 20 XX wieku to cały ten
teren od mniej więcej Biskupiej do Huty na linii dzisiejszych torów (tylko nie
pamiętam czy była tory już były) to były wydmy i ogólnie piach pomiędzy którymi
straszył jakiś facet bez głowy albo coś w ten deseń;) W miejscach "nie
kopanych", oceniam że okolo 1.5m i już biały piasek. Wiem bo uczestniczyłem
aktywnie lub pasywnie w wielu wykopkach w tym rejonie;) Ztąd też mi się
przypomina że w rejonie huty (tam gdzie po drugiej stronie tej uliczki z
"szykanami" stoi ten kilku piętrowy budynek-osiedle w kolorze żółtopodobnym) był
dość specyficzny piasek, taki bardzo drobny (pylisty) zbrylający się. Ale to
chyba niema związku z lokalizacją huty. ;)

A czy jesteście pewni że huta jako tak była tam gdzie kaplica ( nie wiem czy
nadal ale do niedawna to miało status kaplicy ) ?? Bo z opowiadań to mi się
zawsze wydawało że bardziej w miejscu tej "fabryki"-"bazy transportowej".

[andrzej_b2]

Gość portalu: mr.t napisał(a):

>Z opowiadań z lat 20 XX wieku to cały ten teren od mniej więcej Biskupiej do >Huty na linii >dzisiejszych torów (tylko nie pamiętam czy była tory już były)

Tory biegną wg trasy b. Kolei Nadwiślańskiej z Warszawy do Lublina, Lwowa i Kowla, wytyczonej jeszcze w 1877 r. Dla nas i dla budowniczych huty można powiedzieć, że były tu „od zawsze”, a o górach piaskowych jest trochę tu:
www.linia.com.pl/public/article.php?58-7071-0
>A czy jesteście pewni że huta jako tak była tam gdzie kaplica ( nie wiem czy >nadal ale do >niedawna to miało status kaplicy ) ?? Bo z opowiadań to mi się >zawsze wydawało że bardziej w miejscu tej "fabryki"-"bazy transportowej.

Być może, ja pamiętam kolorowe szkiełka, zapewne skutek jakiegoś bombardowania, rozrzucone na całym obszarze między Korkową, torami, a czworakami fabrycznymi.
Co do lokalizacji huty więcej mogliby powiedzieć ci mieszkańcy tego rejonu, którzy, pamiętają tamte czasy i…budowniczowie nowych domów. Myślę, że najwięcej mógłby nam powiedzieć p. Julian Majewski, mieszkaniec ul. Goździków występujący w ww. linku.
Pozdrawiam :-)

[Gość: Tania]

Hi,hi... jak tylko wbiję głębiej szpadel pojawiają się małe buteleczki, chyba na
lekarstwa, kawałki szkła nieznanego pochodzenia, a raz wykopałam butelkę z
niemieckim wytłaczanym napisem
W tym roku znalazłam też kilka łusek