synagoga w DG?

[eduro]

Naoglądałam się dzisiaj "Kryminalnych" i poczułam głód wiedzy o "wampirze z
Zgłębia" ;) A trafiłam na to:
pl.wikipedia.org/wiki/Synagoga_w_D%C4%85browie_G%C3%B3rniczej
"zbudowana przy skrzyżowaniu ulic Okrzei i Sienkiewicza(...)Podczas II wojny
światowej, hitlerowcy zdewastowali synagogę. Obecnie stoi opuszczona." Gdzie?
Siedze i zastanawiam się, który to może byc budynek... Wiecie coś o tym?

[baja47]

podbijam wątek, oczekując wiadomości od kogos, kto wie coś więcej niż Ty i ja ,
na pewno wiele więcej jest takich osób..
swoiste, mieszkam obok i nic nie wiem w temacie, zacznę i ja szperać

[kelo]

Jest to niezwykła ciekawostka. Pierwsze słyszę, aż się dzisiaj wybiorę autkiem jadąc do pracy.

[baja47]

z informacji jaką znalazłam w opracowaniu Miejskiej Biblioteki Publicznej,
wydanej w roku 1996, autorstwa WLodzimierza Starościaka, synagoga przy ul.Okrzei
została zburzona w latach sześćdziesiątych XX wieku, także "stara oberża",
koszary gornicze, stara zabudowa huty cynku Konstanty...
Ot, wyniki postepującej urbanizacji i zmian ustrojowych, politycznych

[le_szek]

Może wprowadź jeszcze te zmiany w Wikipedii? Jakbyś znalazła trochę czasu,
oczywiście.

[eduro]

Na www.dabrowa.pl trafiłam tylko na to:
"Żydzi mieli zakaz osadnictwa w Dąbrowie do 1870 r.
Inne źródła podają, że zakaz ten obowiązywał tylko do 1826 r.
Bezpośrednią przyczyną był zakaz zatrudniania żydów w górnictwie. Liczba
osadników wyznania żydowskiego szybko rosła, jednak nie osiągnęła tak wysokiego
poziomu, jak w miejscowościach sąsiednich.
Pierwszymi osadnikami była rodzina Cajgów, która osiadła na Redenie. Po nich
przyszli Natanowie i Rozencwajgowie. Zajmowali się handlem.
Szewc Nastula Miodownik był inicjatorem pierwszego domu modlitewnego, który
powstał w 1875 roku. Jednocześnie budynek ten pełnił rolę chederu. 25 lat
później w Dąbrowie wybudowano jeszcze dwa domy modlitewne. Jeden był własnością
Berka Rechnica i znajdywał się na kolonii Reden, a właścicielem drugiego był
Jakub Majmon. Znajdował się on na Ksawerze.
Oddział gminy wyznaniowej, dozór bożniczy, odłączył się od gminy żydowskiej w
Będzinie w 1910 roku. Skupiał wokół siebie 313 rodzin żydowskich. Jako
samodzielna gmina wyznaniowa, podporządkowała sobie wyznawców Gminy Dąbrowa,
Łosień oraz Gminy Olkusko - Siewierskiej.
Na czele Dozoru Bóżniczego stanęli:
Jakub Mendel Gliskman, Szloma Rechnic i Dawid Weber.
03.04.1916 roku, rozporządzeniem Komendy Obwodowej, został utworzony Dozór
Bożniczy Dąbrowskiego Okręgu. W 1918 roku został przemianowany na Gminę
Izraelicką Dąbrowskiego Okręgu, która w 1924 roku otrzymała prawa Gminy
Wyznaniowej Żydowskiej.

Prezesem Rady Nadzorczej wybrano Herca Tobiasza Libermana (następcy: Berek
Fuchs, Abram Lejb Fuks, Szyja Rosenbaum). Prezesem Zarządu wybrano Lewka
Strzegowskiego (następcy: Jakub Mitelman, Abracham Najfeld, Szlama Frajner).
Berek Fuks, Alter Futerko, Mordka Lejba Miodownik, Kopl Krzanowski, Mordka Hilel
Ferens, Icek Majer Luksburg, Herszek Rajchman, Mojżesz Mitelman, byli
założycielami wzniesionej w latach 1912 - 1916 synagogi, przy skrzyżowaniu ulic
Okrzei i Sienkiewicza.

W roku 1921 mieszkało w Dąbrowie około 4300 Żydów.
W 1921 roku powstaje Dobroczynne Stowarzyszenie Opieki nad Biedną Młodzieżą
Żydowska "Haszmer". Z inicjatywy Ogólnożydowskiego Związku Robotniczego (Bund),
w latach 1923 - 1925 powstaje Oddział Towarzystwa Kursów Wieczorowych dla
Robotników. W połowie lat 20-tych XX wieku powstało Żydowskie Towarzystwo
Sportowe. W roku 1926 założono oddział "Kultur Ligi" przy dzisiejszej ulicy 3-go
Maja.
W 1929 roku założono cmentarz żydowski przy ulicy Wolskiej (dzisiaj Jaworowej).
Zajmował około 0,5 ha i był ogrodzony murem. Drugi cmentarz był położony przy
ulicy Mydlice.
Pierwszym Rabinem w Dąbrowie w latach 1910-1934 był Mojżesz Aron Lewi. Po jego
śmierci w 1934 roku, rabinem zostaje Boruch Epsztejn. W 1937 roku, funkcję
rabina obejmuje Gecl Dytchwald. Pełni tę funkcję do 1942 r.
W czasie okupacji niemieckiej, Żydzi dąbrowscy zostali w większości wywiezieni
do obozów pracy na terenie Niemiec. Okupant utworzył specjalną komórkę o nazwie
Schmelt, zajmującą się dostarczaniem robotników żydowskich do pracy w zakładach
niemieckich. W końcu 1941 roku pozostali Żydzi zostali zamknięci w getcie
usytuowanym w obrębie ulic Polnej, Chopina, Barlickiego, Okrzei i Łukasińskiego.
Cały teren otoczono wysokim ogrodzeniem. Nałożono na nich kontrybucję w
kosztownościach, w złocie lub w walucie. Pracowali w miejscowych zakładach
krawieckich, szewskich i stolarskich. Od 1942 roku pracowali wyłącznie w
zakładach zbrojeniowych. W maju 1942 roku zaczęto wywozić ich do obozów zagłady.
W pierwszej turze wywieziono 630 Żydów, a w sierpniu 500. Transporty trafiały do
Obozu w Oświęcimiu. Getto zostało zlikwidowane w czerwcu 1943 roku, a
pozostałych Żydów wywieziono do getta w Sosnowcu - Środuli. Ocalały jednostki.
Jednak po wojnie nie powróciła do Dąbrowy Górniczej żadna z rodzin żydowskich.
W 1993 roku odsłonięto pomnik przy ulicy Ludowej, w miejscu dawnego cmentarz."

Z okien widze skrzyżowanie Okrzei i Sienkiewicza, codziennie tamtędy przechodze
i...guzik :]

[untochables]

ja tam mieszkałem

Żydzi zostali zamknięci w getcie
> usytuowanym w obrębie ulic Polnej, Chopina, Barlickiego, Okrzei i
Łukasińskiego

i niogdy nie słyszałem że tam był getto

jeśli ktoś ma skany zdjęć z tego okresu to poproszę o maila

[eduro]

Tak na chłopski rozum...jedyny stary budynek na skrzyżowaniu Okrzei i
Sienkiewicza to ten na rogu w którym teraz jest sklep nocy, warzywniak i
zabawkowy <dawny REMIX>. Nie ma nic innego. Ciekawa jestem czy może od strony
podwórka czegoś nie ma... Ale ja to sie tam sama boje wchodzić :/

P.S. Znalazłam jeszcze na jakiejś stronie info, że synagoga była na ul.Okrzei
dawana ul.Miejska.

[iyf]

Przed rokiem 1910 Dąbrowa nalezała do będzińskiej wspólnoty żydowskiej
i korzystali z Wielkiej Synagogi w Będzinie jak również mieli prawo grzebać
zmarłych na będzińskim cmentarzu.
Od 1910 roku istnieje odrębna wspólnota w Dąbrowie. Pierwszymi prezesami byli
Jakob Mendel Gliksman, Szlomo Rechnic i Dawid Nower, a pierwszym rabinem
Dabrowy był Rabbi Mosze Aron Levi (Rabin Paczniewa).
Pod auspicjami Beryl Fuks, Alter Futerko, Mordechai Lejbl Miodownik. Kopel
Kareznowski,Mordechai Hillel Parnes, Jicchak Majer Luksenburg, Hersczko
Reichman i Mosze Mitelman, synagoga została zbudowana w 1916 roku przy ul.
Sczufna. Przez pewien czas bez dachu. Wykończona przez Mosze Micenmachera, a
okna zainstalowane przez Herszel Destiler. Mosze Micenmacher osobiście
ofiarował torah dla synagogi.

zdjęcia:
-wielka synagoga przy ul Szopena (dawna Miejska)
[URL=img412.imageshack.us/my.php?image=dab041dc5.jpg][IMG]
img412.imageshack.us/img412/9914/dab041dc5.th.jpg[/IMG][/URL]
[URL=imageshack.us][IMG]
img80.imageshack.us/img80/7488/thegreatsynagogueinszopdi4.jpg[/IMG][/URL]
-jeden z załozycieli
[URL=img227.imageshack.us/my.php?image=rebmordechailajbmiodownqi8.jpg]
[IMG]img227.imageshack.us/img227/2032/rebmordechailajbmiodownqi8.th.jpg
[/IMG][/URL]


Uwaga! W tym co napisałem nmogą być nieścisłości, ale może komuś to pomoże
rozwikłać zagadkę. I może nie chodzi o róg Okrzei i Sienkiewicza tylko Okrzei i
Szopena ?

Pozdrawiam

[iyf]

Poprawione linki do zdjęć:

img294.imageshack.us/my.php?image=dab041xs2.jpg
img169.imageshack.us/my.php?image=thegreatsynagogueinszopql7.jpg
img165.imageshack.us/my.php?image=rebmordechail

[le_szek]

Ten ostatni powinien wyglądać tak:

img227.imageshack.us/img227/2032/rebmordechailajbmiodownqi8.th.jpg

[baja47]

......... ... " W końcu 1941 roku pozostali Żydzi zostali zamknięci w getcie
usytuowanym w obrębie ulic Polnej, Chopina, Barlickiego, Okrzei i Łukasińskiego.
Cały teren otoczono wysokim ogrodzeniem". tak napisała eduro..
to własnie teren, gdzie znajdowała sie synagoga...
moja sąsiadka pamieta ten czas i ten teren

[Gość: aidil]

Synagoga (bożnica) usytuowana była na rogu ulic Okrzei i Chopina, idąc od huty po prawej, południowej stronie. Po wojnie była tam wytwórnia najtańszego wina, tzw potocznie "patykiem pisanego", potem był tam warsztat samochodowy. Zburzono ją wraz z innymi okolicznymi budynkami około roku 1980-1981 pod powstające osiedle nowoczesnych budynków. Ja, moi rodzice, mieszkałam przy Chopina 54 (graniczyłam z istniejąca do dziś szkołą na ul.Mireckiego) i mój budynek też wtedy wyburzono. Większość mieszkańców wyburzonych tam domów przekwaterowano na nowe osiedle pod Gołonogiem (na Morcinka, Manhatan). Ja na Chopina mieszkałam do roku 1979, moi rodzice do momentu wyburzenia ich domu