hanys_hans
08.09.06, 09:09
Roger Julius (1819−1865)
Wybitny lekarz i entomolog
Urodził się 28 lutego 1819 roku w Niederstotzingen koło Ulm
w Wirtembergii, w rodzinie urzędnika hrabiego Maldeghema.
Od 9 roku życia mieszkał w Augsburgu, gdzie w roku 1839
ukończył gimnazjum. W tym samym roku rozpoczął studia na
Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu w Monachium, wkrótce
zaś przeniósł się na Wydział Medyczny Uniwersytetu
w Tybindze, gdzie uzyskał stopień doktora medycyny. W roku
1843 pracował jako asystent w szpitalu w Augsburgu, w roku
następnym podjął w Wiedniu specjalistyczne studia z zakresu
okulistyki pod kierunkiem słynnego okulisty, prof. Friedricha
Jägera, po których osiadł w Mergentheim w Wirtembergii, gdzie
prowadził praktykę lekarską, i gdzie książę Hohenlohe Berten−
stein Niederstetten mianował go swoim radcą. Jakiś czas później
został asystentem prof. Carla Wunderlicha w klinice Uniwersytetu w Tybindze.
Myślał wówczas o habilitacji i zamierzał poświęcić się pracy naukowej, los
jednak rzucił go na Górny Śląsk, gdzie w roku 1847 został lekarzem przybocznym
księcia raciborskiego Wiktora Hohenlohe−Corvey. Zimę 1847/48 spędził w Paryżu,
dokąd, za radą swego nowego chlebodawcy, udał się w celu pogłębienia swej
wiedzy fachowej. Podczas podróży w roku 1852 miał okazję poznać bliżej Anglię.
Na Górnym Śląsku walczył nie tylko z tyfusem głodowym, co było jego
głównym zadaniem, lecz również z innymi chorobami, a także z nędzą i
zacofaniem. Jego dewizą było: „Przede wszystkim leczyć ludzi i pomagać im jako
lekarz i człowiek”. W roku 1858 wzniesiono pod jego nadzorem nowy szpital w
Rudach Wielkich (Gross Rauden), w miejscu dawnego drewnianego budynku
szpitalnego. Roger rozbudował ponadto szpital klasztorny w Pilcho−
wicach (Pilchowitz) i rozpoczął budowę szpitala dla kobiet w Rybniku, którą
ukończono po jego śmierci, w roku 1869. Opiekował się też sierocińcem w
Lyskach (Lissek) koło Rybnika. W chwilach wolnych od rozlicznych obowiązków
zajmował się entomologią. Opisał 2700 gatunków chrząszczy z obszaru Górnego
Śląska, w tym ok. 400 nie opisanych wcześniej z tego regionu i 2 nowe dla
nauki. Swoje prace, głównie z dziedziny koleopterologii i myrmekologii,
publikował na łamach „Zeitschrift für Entomologie” wydawanego przez Verein für
Entomologie we Wrocławiu i na łamach „Berliner Entomologische Zeitschrift”.
Jego kolekcja owadów była bardzo wysoko oceniana i zachowała się niemal do
ostatnich dni II wojny światowej w zbiorach Deutsches Entomologisches Museum w
Berlinie. Mniej znana, choć w równym stopniu interesująca była jego kolekcja
ptaków z lasów rybnicko−raciborskich. Podczas pobytu na Górnym Śląsku Julius
Roger nauczył się języka polskiego i z zapałem zbierał ludowe pieśni Górnego
Śląska, których zbiór wydał w roku 1863. Zmarł na udar serca podczas polowania
7 stycznia 1865 roku koło Kozłowa (Koslow), wsi położonej niedaleko od Gliwic
(Gleiwitz). Pochowany został na cmentarzu w Rudach Wielkich. W miejscu jego
śmierci postawiono na stosie głazów pomnik w kształcie serca z napisem ku jego
czci. Ważniejsze prace:
1856 – Verzeichniss der bisher in Oberschlesien aufgefundenen Käferarten.
Zeitschr. f. Entom. 10.
1857 – Einiges über Ameisen. Berl. Entom. Zeitschr. 1.
1859 – Beiträge zur Kenntnis der Ameisenfauna der Mittelmeerländer. I Th. Ibid. 3.
1862 – Einige neue exotische Ameisengattungen und Arten. Ibid. 6.
1862 – Beiträge zur Kenntnis der Ameisenfauna der Mittelmeerländer. II Th. Ibid..
1863 – Verzeichniss der Formicidengattungen und Arten. Ibid. 7.
1863 – Pieśni ludu polskiego na Górnym Śląsku z muzyką. Breslau.
1875 – Das Flügelgeäder der Käfer. Berl. Entom. Zeitschr. 19.
Źródła:
German F. 1968. Zeszyty Gliwickie VI. S. 225−229.
Kuśka A. 1995. Humanista i przyjaciel Polaków. Przyroda Górnego Śląska 2. S. 13.
Świerc P. 1974. Juliusz Roger. Studia Śląskie. Seria Nowa. T. 26. Opole. S.
325−333.
Świerc P. 1990. Juliusz Roger. Muzeum Śląskie. Katowice (portret).
