festina lente

[sumerolog]

czyli "spiesz sie powoli" ... a może "śpiesz się powoli"
kiedy jadę autobusem to winien on przyspieszyć czy może przyśpieszyć?
jest jeszcze parę takich wyrazów które sprawiają podobne trudności...
jak to rozwiązać?

[_jazzek_]

Zarówno wymowa, jak i ortografia nie są w tych sprawach konsekwentne.
Weźmy nagłosowe 's', pochodzące od przedrostka 'z/ze'. Przed spółgłoską twardą
mamy naturalnie 's' - 'spadaj', przed miękką (wymawianą jakby z 'j') także
twarde 's' - 'spieprzamy', przed miękką (taką samodzielną) może być 'z' -
'zsiadaj' (przy wymowie 'sśadaj lub 'śśadaj'), albo 'ś' - 'ściemniasz'.
Jeśli przyjrzymy się 's' w innych przypadkach, to widać, że nierzadko zmiękcza
się pod wływem następującej po niej spółgłoski miękkiej (np. 'jeśli' -
dawniej 'jesli', spać - śpi).
Wniosek dla 'śpieszyć się' jest taki, że nie widać, żeby w tym wyrazie
nagłosowe 's/ś' pochodziło od przedrostka 'z', w związku z tym wymowa twarda
nie ma mocnych podstaw. A zatem pisz jak mówisz (chyba nawet słowniki już to
akceptują :). Co innego, gdy mamy do czynienia z rzadkim obecnie
pojęciem 'spieszyć' - pozbawić kawalerzystę konia. To 's' jest przedrostkiem i
jego wymowa pozostaje twarda.

[teresa.kruszona]

Słowniki uznają obie formy (śpieszyć i spieszyć) za poprawne, jednak
preferowana jest forma śpieszyć (się). Spieszyć to kazać komuś zejść z konia,
ale także wysiąść z pojazdu.