pranie firan

[Gość: za]

W starszych słownikach nie ma słowa "firana", czy w nowszych jest nie wiem.
Istnieje tylko firanka, rzeczownik niezdrobniały, tak samo jak samica kota to
kotka a nie kota, tak samo jak np. koszyk to plecionka a nie pleciona.
Tymczasem w co drugim ogłoszeniu ktoś szyje firany albo pierze firany, mnie to
razi, a może jest poprawne?

[florentynka]

Firany są OK. Znajdziesz je i w �Słowniku poprawnej polszczyzny� pod red. Markowskiego, i w
�Słowniku ortograficznym� pod red Polańskiego.

[Gość: Zbigniew]

Doroszewski w swoim slowniku, opatruje firane kwalifikatorem regionalizmu. W slowniku
populrnym Wiga 2000 pod redakcja B. Dunaja, autora tegorocznego dyktanda, firany nie ma. Do mnie
przemawia argumentacja prof. Miodka, ktory nie tak dawno w jednym ze swoich programow uznawal
forme firana za bledna. Firanka pochodzi do slowa niemieckiego. Nie pamietam dokladnie, ale jest
tam literka k w srodku.
Firana powstala zas jako kalka - zaslonka i zaslona, no to i firanka - firana.

[teresa.kruszona]

Firanka (słowo, nie rzecz) pojawiła się w języku polskim ok. 1790 roku, kiedyś
w formie firhank, z niemieckiego dialektalnego fu(umlaut)rhang, a niemieckiego
ogólnego vorhang (firanka, zasłonka - rodzaj męski) - vor-ha(umlaut)ngen -
'wisieć pod czymś' o oboczności fu(umlaut)r:vor. W szwedzkim fo(umlaut)rha
(umlaut)nge - firanka. W języku polskim nastąpiła zmiana rodzaju gramatycznego
uwarunkowana częstością użycia w liczbie mnogiej - tyle Andrzej Bańkowski.
Bogusław Linde w słowniku z 1854 r. podaje formy: firamka, firhanka, firchanka,
firaneczka, wywodząc etymologię od innego niemieckiego słowa der Borbang
(zasłona wisząca - u okien, koło łóżka).

Bardzo Tajemny Język Niemiecki

[Gość: Stefan]

teresa.kruszona:
> vor-ha(umlaut)ngen - 'wisieć pod czymś'

Wg ostatnich zarządzeń umlauty należy w tekstach pisanych oddawać za pomocą
,,e'' po samogłosce; a więc ,,vorhaengen''. Również ,,es-zet'' czyli takie coś
podobne do bety już nie istnieje, należy pisać ,,ss'', np. ,,groesser'' --
większy. To jest zmiana sprzed kilku lat, Pani słowniki mogą jeszcze o niej nie
wiedzieć.

,,Vorhaengen'' nie oznacza wiszenia pod czymś, bo to byłoby ,,unterhaengen'',
tylko wiszenie przed czymś, ,,vor'' oznacza przed. Nie wiem, czy tak samo było
w roku 1790, ale raczej sądziłbym, że tak.

> Bogusław Linde w słowniku z 1854 r. podaje formy: firamka, firhanka,
> firchanka, firaneczka, wywodząc etymologię od innego niemieckiego słowa der
> Borbang (zasłona wisząca - u okien, koło łóżka).

,,Bor'' to bor, taki pierwiastek. Może ,,bohr''?

[teresa.kruszona]

Gość portalu: Stefan napisał(a):

> teresa.kruszona:
> > vor-ha(umlaut)ngen - 'wisieć pod czymś'
>
> Wg ostatnich zarządzeń umlauty należy w tekstach pisanych oddawać za pomocą
> ,,e'' po samogłosce; a więc ,,vorhaengen''. Również ,,es-zet'' czyli takie coś
> podobne do bety już nie istnieje, należy pisać ,,ss'', np. ,,groesser'' --
> większy. To jest zmiana sprzed kilku lat, Pani słowniki mogą jeszcze o niej ni
> e
> wiedzieć.
>
> ,,Vorhaengen'' nie oznacza wiszenia pod czymś, bo to byłoby ,,unterhaengen'',
> tylko wiszenie przed czymś, ,,vor'' oznacza przed. Nie wiem, czy tak samo było
> w roku 1790, ale raczej sądziłbym, że tak.
>
> > Bogusław Linde w słowniku z 1854 r. podaje formy: firamka, firhanka,
> > firchanka, firaneczka, wywodząc etymologię od innego niemieckiego słowa de
> r
> > Borbang (zasłona wisząca - u okien, koło łóżka).
>
> ,,Bor'' to bor, taki pierwiastek. Może ,,bohr''?

[Gość: Stefan]

teresa.kruszona:
> podałam źródło, ale może nie dość dokładnie, dlatego uzupełnianm:
> "Etymologiczny słownik języka polskiego" pod redakcją Andrzeja Bańkowskiego,
> PWN 2000; M. Samuel Bogusław Linde "Słownik języka polskiego" t.1, wydanie
> drugie, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Lwów 1854.

Rozumiem to jako wezwanie do ujawnienia moich źródeł. Proszę bardzo:

[1] Jan Chodera, Stefan Kubica ,,Podręczny słownik niemiecko-polski'' Wiedza
Powszechna, Warszawa 1966.
[2] Stefan ,,Moja Osobista Głowa'', nigdzie niepublikowana, 2001.

Nie bardzo się znam na Kryteriach Prawdy w naukach humanistycznych, ale coś mi
mówi, że chyba przegrałem. Pozdrowienia dla zwycięzcy.

- Stefan

[Gość: MW]

> ,,e'' po samogłosce; a więc ,,vorhaengen''. Również ,,es-zet'' czyli takie coś
> podobne do bety już nie istnieje, należy pisać ,,ss'', np. ,,groesser'' --
> większy. To jest zmiana sprzed kilku lat, Pani słowniki mogą jeszcze o niej ni
> e
> wiedzieć.
Nic bardziej błędnego: ß istnieje i ma się całkiem dobrze. Reforma ortografii
niemieckiej sprzed kilku lat polega na zastąpieniu ß przez zbitkę ss zawsze po
krótko wymawianej samogłosce, a pozostawieniu ß po długo wymawianej
(ujednolicienie, a nie likwidacja): np. der Kuss, der Gruß.
W przypadku niemożności lub trudności technicznych stosowania umlautów i ß
dopuszcza się zastąpienie umlautu przez e za samogłoską a ß przez ss (ale to nie
ma nic wspólnego z ostatnią reformą ortografii i było dopuszczalne już dużo
wcześniej).
I jeszcze drobiazg: ß jest literą wyłącznie małą, pisząc coś wielkimi literami
oddajemy ją zawsze przez SS, dlatego np. Straße ale STRASSE.

Pozdrowienia

MW