*** G O D Y ***

[warnija]

GODY lub Godne Święta występują tak na Warmii i jak i na Mazurach. Katolicka Warmia
i protestanckie Mazury nie miały tradycyjnej wieczerzy wigilijnej i dzielenia się opłatkiem. Na Warmii dopiero po 1945 roku zaczęto urządzać wieczerze wigilijne i łamać się opłatkiem pod wpływem ludności osiedlonej tu z innych stron Polski.
Ale to nie znaczy , ze nie było świąt. Były one i miały inną tradycję i inaczej przebiegały. W katolickiej Warmii śpiewało się pieśni religijne należące go kościoła rzymskokatolickiego. Kolędy, pieśni maryjne, piesni o świętych."

[warnija]

W dzień Wigilii już od południa wystrzegano się prac takich jak przędzenie, pranie czy
rąbanie drewna. Zakaz ten trwał aż do do Trzech Króli.
Na Warmii nazywano ten okres DWUNASTKAMI, a na Mazurach ŚWENTE ZIECZORY albo ŚWIECKI czyli GUZINY.
Tak więc w czasie adwentu przygotowywano się do tych wielkich radosnych
uroczystości. Magazynowano jadło, zbiory zimowe i sprawdzano piwnice z zapasami.
Całe wsie szykowały przebrania, maski i strugały koniki czyli szemle, bo to był
najważniejszy obrzęd na Warmii.

[warnija]

"W wigilię Bożego Narodzenia obchodzili wsie warmińskie "sługi z szemlem". Była
to grupa starszych chłopaków przebranych w białe, długie koszule, przepasane
powrozem, za którymi zatykali kańczuk albo klopeć (bat). Na twarze nakładali
maski z brodami i wąsami - larwy, jak je dawniej nazywano.
Najważniejszy był szemel - biały koń. Postać ta była starannie przygotowywana od
początku Adwentu. Głowa konia, niekiedy bardzo pięknie wystrugana w drewnie,
była osadzona na dość długim kiju, do którego wiązano dwa duże przetaki. Między
przetaki wchodził chłopak, ujmował w ręce kij z głową i wszystko prócz głowy
szemla nakrywano białym prześcieradłem, płachtą. Z tyłu do płachty przymocowany
był długi ogon, a boki przystrajano jeszcze kolorowymi wstążkami."

"Towarzyszący szemlowi sługa trzymał go za uzdę, umocowaną na drewnianej głowie.
Od czasu do czasu sługa trzaskał kańczukiem, wtedy szemel podskakiwał, wyrywał
się i głośno rżał. Inny sługa śpieszył na pomoc, by uspokoić rozbrykanego
szemla. Towarzyszył im czasem chłopak grający na harmonii guzikowej "
(Jaroty-Warmia)

[warnija]

W domach wszyscy oczekiwali na sługi z szemlem, a szczególnie dla dzieci wejście całej grupy było wielkim przeżyciem.
"To na dworzu zrobziuła sia jojta, koń zaczuł wyryzać, sługi zaczeli w dźwierze
walić, coby jym łotworzyć. Głośno wołali:
- Czy wolno sługom wnijść ?
Jeśli pozwolono pierwszy do jizby wbiegał szemel i rżał:
- hije, hije, hije !
Dzieci uciekali, sia chowali w kunti, gdzie tlo jam sia dało. Ale licho buło tedy, sługi te dzieci znali i ziedzieli, siuła jych buło. To wywłóczyli z tych kuntów po koleji i łónymi kańczukuma jych łokładali. A szymel po jizbzie wyskakiwoł, hdzie tylo w kożdy kunt buchoł. Matka retowała lampe, coby ne stukli, a łojciec stojoł i sia śnioł."
( Najdymowo - Warmia )

Gdy już wypytali dzieci, czy są grzeczne, czy umieją pacierz, na pierwsze miejsce z grupy wysuwała się baba z maską na twarzy, która zbierała dary. Na ręce lub w koszyku miała "dziecko" z gałganków i wypraszała dla niego datki.
Dawano kiełbasę, ciasta, trochę pieniędzy, bardzo rzadko wódkę. "Baba" dziękowała, życzyła szczęścia i zdrowia, wspólnie zaśpiewali kolędę, po czym wszyscy odchodzili do następnych domów. Obchód sług z szemlem trwał do późnej nocy.

[warnija]

"W okresie Godów należało sobie zapewnić dobry plon, urodzaj i powodzenie.
Przebierańcy z maszkarami zwierzęcymi i kolędnicy, zwani na Warmii "rogolami",
symbolicznie przyczyniali się do spełnienia wszystkich pomyślnych życzeń. W
zespole maszkar zwierzęcych występował niedźwiedź, koń, bocian a czasem czapla.
Niedźwiedź - symbolizował antynomię (dobra i zła) zimy i lata ; jego okrycie z grochowin
wyobrażało śmierć, jego tańce i skoki - odradzające się życie.
Koń, odpowiednik kozła - to symbol życiodajnego słońca, bocian jest zwiastunem wiosny, nowego życia."

"Rola kolędników zwanych rogolami była istotna. To oni składali życzenia na
Nowe Lato, za co otrzymywali dary. Obrzędowe pieśni, które śpiewali, nazywano
kolędami."

"Kolęda jest nie tylko nazwą pieśni, może być również darem. Wyśpiewanie życzeń
gospodarzowi było magicznym darem słowa, on zaś składał podziękowania w postaci
daru-ofiary, by te życzenia się spełniły."

[warnija]

"Nazwa ROGOLE pochodzi od pieczywa świątecznego, wypiekanego w formie małych
rogali, które otrzymywali kolędnicy. Kolędnikom przygrywała harmonia, w niektórych wsiach był jeszcze skrzypek i klarnecista, najczęściej jednak jeden z kolędników grał na harmonijce ustnej".
(Jaroty, Pluski, Ramsówko)

ROGOLE oczekiwani byli w każdym domu, bowiem pieśni i formuły życzeniowe, które
wygłaszali, były życzeniami pomyślności na Nowe Lato. Przeznaczone dla
gospodarza, gospodyni, syna, córki i czeladzi głównie dotyczyły urodzaju,
obfitego plonu z pól .

[warnija]

Rogole dla gospodarza i gospodyni

Panie gospodarzu
buńdzcież pozdrozióny,
zdrowiym i pokarmym
buńdźcież łobdarzóny.
Byście tych rogoli
za rok doczekoli
szczynśliwzie !

Panie gospodarzu,
Pan Bóg ci wam szyrzy*
w waszym podwórzu,
wszystkie lury pocielili
złote bylki porodzili
A te bylki majó złote rózki,
bandziecie jich zaprzungać
łod Gód do naróżki*.

* szerzyć - szczęścić
* naróżka - socha (drewniany płóg)

Pani gospodyni,
weścież klucz łod skrzyni,
łukrajcież nam szpaku,
łod ty waszy świni
kolyndy.
Byście tych rogali
za rok doczekali
szczynślizie !

Rogole, rogole!
Naszo pani stumpo, kluczikami brżunko,
bo nie je łakómo i nie je i skumpo.
Rogole, rogole !

Łod komnina do szafi, krajcie noma kełbasy.
Krajcie, ach krajcie, niedalyko rynki,
nie zadajcie sobzie tak dużyj mynki.
Rogole, rogole !

[gietpe]

Zdrowych i Pogodnych Świąt Bożego Narodzenia życzę wszystkim.

[warnija]

Dziankujewam Gietpe, i Woma tyż wciórkiygo nojlepszygo.
Wesołych Godów !

[szwager_z_laband]

Wszyskego dobrego od Slonzokw
www.youtube.com/watch?v=YiXF_5q9n0k

Wciórkiego dobrygo,

[freemason]

... zinszuja na Gody i Waju, cobyśta je fejn spędziuli, gwołt geszenków pod jeglijo dostali, śpsiewoli psiankne kolendy, a na stole pojaziuły się rychtycznie smaczne gerychty: kuchy, psierogi, kapusta z grzybami, dobre zinko. Nie zaboczta ło pasterce, szpacyrach, a także rozmowach z najbliższymi.

Wciórkiego dobrygo na łońskie Gody i Nowy Roczek 2012.

[warnija]

Warnijo psianknie dziankuje za wciórkie winszowanio na Gody i Nowy Roczek i Woma tyż wciórkiygo nojlepszygo, zdrozio, szczajścio i pomyślności zinszuje

[gietpe]

Dziankujewam za podzienkowania bo cuś smutnołu noju sia porobziło .Pozdrawziam.

[warnija]

Nie trapś sia Gietpe. Eszcze i no Warniji słóneczko zaśwyci
Toc godajó,co po siedmiu chudych roczkach, bandzie siedam tłustych

Pozdraziom psianknie i coby do ziosny