Warmińskie miasta

[tralala33]

Tych miast na terenie dominium warmińskiego powstało w średniowieczu
dwanaście.
Najstarszym jest Braniewo, zwane też Brunsbergą, a w języku niemieckim
Braunsberg. Pozostałe to:
Barczewo (Wartemburg)
Biskupiec (Bischofsburg)
Bisztynek (Bischofstein)
Dobre Miasto (Guttstadt)
Frombork (Frauenburg)
Jeziorany (Seeburg)
Lidzbark Warmiński (Heilsberg)
Olsztyn (Allenstein)
Orneta (Wormditt)
Pieniężno (Mehlsack) i
Reszel (Ressel)

W tym wątku będziemy sobie powolutku i po kolei zwiedzać nasze warmijskie
miasta i miasteczka. Kto wie - może dołączą do nas jacyś lokalni przewodnicy?

[rita100]

Wspaniale to wymyśliłas Tralala. Teraz będziemy widzieli miasta jaśniej i
zrozumialej.

[tralala33]

Zacznę po starszeństwie - od Braniewa, o ktorym juz dużo wiemy. Może coś z
poprzedniego wątku o Braniewie tez tu przeniesiemy.

[tralala33]

W linku miał się pokazać herb Braniewa, ale wyskakuje tylko strona główna, no
to herb pokażę na innej stronie - zobaczymy, że jeleń i smok są czerwon-złote,
policzymy też listki - powinno być trzynascie:
www.zalew.org.pl/braniewo.phtml

A tu ciekawostka - jeleń i smok uciekły z herbu - dokąd?
www.ngw.nl/int/pol/b/braunsbe.htm

[bpkw]

www.braniewo.er.pl
Strona poswiecona pierwszej warminskiej stolicy. Warto tu zajrzec, ale jeszcze
bardziej warto odwiedzic Braniewo w realu; moge sluzyc za przewodnika.

Braniewo

[tralala33]

www.braniewo.er.pl/
To rzeczywiście jest doskonała strona, pełna wiedzy nie tylko o samym miescie,
ale też i o Prusach. Jednak autor tak stanowczo zastrzegł, że nie wolno
(pokreślił to nawet wężykiem, wężykiem) przekazywać ani wykorzystywać tej
strony bez jego pisemnej zgody, że się zawahałam, czy mogę podać ten link. Ale
skoro już jest - to korzystajmy.
Bpkw - ja w Braniewie byłam tylko kilka razy, ciekawostek z Ritą o tym mieście
wyszperałyśmy sporo, ale zawsze by było miło, jakbyś coś dopisał od siebie -
coś, czgo nie znajdziemy w żadnym przewodniku.

[rita100]

Może Bpkw ma jakies wspomnienia z Braniewa, które warte byłyby zapisania, wszak
Braniewo dla Bpkw najblizszym miastem jest

Braniewo

[tralala33]

Braniewo (niem. Braunsberg), zwane też Brunsbergą, to najstarsze miasto
warmińskie. Lezy nad Pasłęką, zaledwie 7 km od ujścia tej rzeki do Zalewu
Wiślanego. Po raz pierwszy nazwa osady Brusebergue pojawia się z traktacie
dotyczącym zawarcia pokoju z Prusami w 1249 roku. Nazwa pruskiego grodu nad
Pasłęką została nadana przez Krzyżaków i pochodziła z połączenia słów Brussi
(Prusowie) i birge (gród).

Miasto na miejscu pruskiej osady założył w 1254 roku biskup Anzelm, i tu
powołał kapitułę warmińską. Pierwsze miasto nie przetrwało długo. Zaledwie
sześć lat później powstańcy pruscy zdobyli je i doszczętnie zniszczyli.
Po kilkunastu latach miasto zostaje odbudowane, choć w nieco innym miejscu. A w
1284 roku otrzymuje prawa miejskie na prawie lubeckim. Stamtąd też, z Lubeki,
pochodzą sprowadzeni przez zasadźcę Jana Fleminga miasta osadnicy.

Miasto ma już swój herb – w kształcie gotyckiej tarczy, na niej zielone,
liściaste drzewo, a po obu stronach pnia – jeleń i smok – z głowami uniesionymi
w górę. Jeleń jest ponoć symbolem chrześcijaństwa, a smok – pogaństwa.
www.braniewo.pl/

[tralala33]

O Braniewie poetycznie - wiersz, który nam kiedyś przyniosła na forum Rita

Waldemar Kontewicz

Braniewo widziane z okna wagonu 2 klasy

Gramatycznie to rodzaj nijaki,
nazwa tego miasta, do którego
ciągnie tłusty parowóz
w rytm walcującej canzony:
"a daleko to tam? a daleko to tam?"
Przy torach dwie brzozy białopienne,
klon i duży dąb. Tak mogło się zdarzyć,
szczególnie latem kiedy widać
nawet grzyby pod świerkiem.
Termos z herbatą, kanapka z szynką, na twardo jajko
i drzewa, drzewa, drzewa. Wszędzie drzewa...
"Pociąg toczy się wolno by nie iskrzyć z komina" –
tłumaczy ojciec wpatrzony w okno.
W ustach coraz więcej sadzy – to już blisko!
Dworzec kolejowy wyrasta z lasu
gotyckim frontonem z wieżycami
podpartymi stalowym prętem.
"To przed huraganami" – znów ojciec.
Wokół krwawi morze pruskiego cynobru –
sterty dachówek, cegieł, kikuty katedry…


Ileż to razy musiał przejechać pulman 2 klasy
przez dominium Prusaków, Natangów i Bartów,
by ogarek historii zapalił się pod
polską księgą Homo Branieviensis.

[bpkw]

Co moge powiedziec o Braniewie?. Chyba to samo co inni o miejscu swoich urodzin
i dzieciecych zabaw. Wieczna nostalgia... Znam tu kazdy zakatek, chociaz
wyjechalem stad baaaaaardzo dawno. Bywam w Braniewie 2-3 razy w roku i ciagle,na
nowo odkrywam, moja mlodosc "durna i chmurna"...

[tralala33]

Dziś niestety mam bardzo dużo pracy - pewnie nie tylko wieczor, ale i nocka mi
minie na nudnej dłubaninie przy komputerze. Ale wkleję ten jeden mój post
jeszcze z naszej opowieści o Braniewie na forum Olsztyna:
'Przymierzam się, myślę i już się gubię. Siedemset lat historii, tyle ważnych
wydarzeń, i jeszcze kilka osobistych opowieści. Potrzebuję nieco czasu, żeby to
pozbierać, bo o Braniewie dużo trudniej pisać niż o Reszlu. To pierwsza stolica
Warmii, nasza tradycja, wielka historia, a teraz smutek, jak w tej piosence
szewca.
Niestety ofiarą walk pod koniec drugiej wojny światowej stała się także
braniewska katedra, czyli kościół św. Katarzyny z 1346 roku. Odbudowa zaczęła
się dopiero w 1984 roku. Teraz kościół został już pieczołowicie zrekonstruowany
(bardzo przypomina nasz kościół św. Jakuba) ale nie jest to już ten oryginalny,
gotycki budynek.
Ruiny dawnego kościoła pamiętam z wycieczki szkolnej, gdzieś pod koniec szkoły
podstawowej wyruszyliśmy na objazd całej Warmii. To był niesamowity widok -
ruiny zamków czy twierdz są czymś naturalnym, ale widok ogromnego, wypalonego i
zrujnowanego kościoła w centrum miasta był przygnębiający, i to tyle lat po
wojnie.'
I dorzucę pytanie - spotkałam kiedyś pewnego pana, który w Braniewie mieszkał
do matury, i przyznał, że po szkole z kolegami biegał w ruiny katedry - w
podstawówce bawili się tam w wojnę, a w szkole średniej popalali papieroski.
Czy to możliwe? Czy te ruiny były zupełnie niezabepieczone i każdy mógł tam
wejść?

[bpkw]

tralala33 napisała:

... spotkałam kiedyś pewnego pana, który w Braniewie mieszkał
> do matury, i przyznał, że po szkole z kolegami biegał w ruiny katedry - w
> podstawówce bawili się tam w wojnę, a w szkole średniej popalali papieroski.
> Czy to możliwe? Czy te ruiny były zupełnie niezabepieczone i każdy mógł tam
> wejść?

Owym "panem" moglem byc ja. Rzeczywiscie bawilem sie tam w wojne, w pobliskiej
fosie palilem fajki i poznalem smak J-23, a po maturze wyjechalem. Tylko, ze
takich "panow" moglo byc kilkuset, albo i wiecej. Ruiny nie byly w jakikolwiek
sposob zabezpieczone. Nie pamietam, zeby komus przytrafilo sie tam jakies
nieszczescie. Dlaczego ?. Wytlumaczenie jest tylko jedno; reka boska czuwala nad
nami...))

[tralala33]

Więc to było ulubione miejsce zabaw. Ciekawe, gdzie teraz bawią się dzieci w
Braniewie? A czy są jakieś szanse na rekonstrukcję starówki, albo choć
niektórych starych kamienic?
Jeszcze jeden link do Braniewa, też z poprzedniej naszej wędrówki, a jutro
pochwalę się jak 'znalazłam' starą bibliotekę Hosjanum braniewskiego,
zagrabioną przez Szwedów.
'Wklejam link - jak się otworzy, trzeba kliknąć na historię, potem na zabytki,
a na koniec w mapkę. Cierpliwi zobaczą wtedy kościół św. Katarzyny (może nie
brat-bliźniak naszej katedry, ale blisko spokrewniony) i kilka innych zabytków -
widać też, że niektóre wymagają pomocy. Tylko skąd na to wysupłać pieniądze,
jak kasa miasta pewnie pusta?'

www.braniewo.pl/

[tralala33]

A tu jeszcze ten nostalgiczny wiersz braniewskiego szewca

“W hanzeatyckim grodzie zwanym niegdyś Braunsberg, a dzisiaj Braniewem,
mieszkał szewc z Lwowa, którego moja babka z wileńskich Trok nazywała Sapożnik
Starobrzeński. Dziś już nawet nie pamiętam czy w nazwisku mistrza wbijania
drewnianych ćwieków w skórzane podeszwy było er-zet, czy też żet z kropką. To
był Szewc, u którego wszystkie buty miały swoją historię. Wystarczyło pójść na
górę z wujem i "flakonikiem srakadzioru" pędzonego przy pełni księżyca, aby
dowiedzieć się, który z sapogów należał do starsziny, a który do krasiwoj
żienszcziny. Kto miał platfusa, a kto był zawadiaką i trampem. Maestro młotka i
kopyta ćmił "Sporty" przez czarną fifkę, co rusz krzywił się po wypitym
stakanku "Biełyj Aist" i powtarzał piękny wiersz, którego treści nie bardzo
mogłem wtedy pojąć:

Przed wojną w Lwowie
To bili szewcy (a jak oni bili ćwieki)
Krawcy, rabin, rzezak, kantor
I wozaki nawet kutwy i huliaki
Był Rus i Lach Karaim i Tatar

Dziś w Braniewie
Wojska więcej niż świętych w niebie
Kresowiacy jak my
Trochę Niemców i
Żulia z całej Polski
Przemieniona w towarzyszy
A kto będzie uczył
Handlować, pracować?
Kto będzie buty szyć?

El mole rachmim
Wszystko przepadało
Spłonęło, zginęło
Na bruku, w getcie, w gazie
Na Sachalinie, w tajdze

Panie Boże
El mole rachmim
Kuloj hewel
Hewel hawolim
i wszystko marność
marność nad marnościami"

[rita100]

Braniewo, miasto , które zanika na naszych oczach. Należy mu się uklon i pamięć
o czasach jego świetności.

[tralala33]

Jutro już za progiem, a ja dokładam stronkę o Braniewie i bibliotece Hosianum

'Mam! Znalazłam - biblioteka braniewska jest w Uppsali. A już myślałam, że
spłonęła w Szwecji pod koniec XVIw. Tutaj szczegóły:

www.poloniainfo.se/artykul.php?id=586
I parę akapitów:
10 lipca 1626 bez specjalnych walk wojska szwedzkie zajęły Braniewo i pozostały
w nim 9 lat 2 miesiące i 23 dni. Jedną z pierwszych czynności okupantów było
usunięcie z miasta wszystkich duchownych katolickich i rabunek majątku
kościołów oraz Kolegium Jezuickiego. Wówczas to wywieziono do Szwecji cały
księgozbiór szkoły jak i osobiste książki uczniów. Były one łupem króla Gustawa
Adolfa.

Król starając się podnieść fatalny poziom Uniwersytetu w Uppsali ofiarował je
tej uczelni. Stały się one jednym z zalążków wspaniałych dzisiaj
zbiorów "Carolina Rediviva" podobnie jak księgi Mikołaja Kopernika (!!!)
zrabowane z niedalekiego od Braniewa, Fromborka.

Książki Kolegium Braniewskiego nie były ujęte w Uppsali w osobnym katalogu.
Dopiero w ostatnich latach dzięki nieżyjącemu już doc. Adamowi Heymowskiemu
zawarto umowę pomiędzy Biblioteką Uniwersytecką w Uppsali a Biblioteką Narodową
w Warszawie o sporządzeniu pełnego katalogu książek braniewskich. Prace nad nim
trwają. Ale same książki już nigdy nie wrócą do Braniewa.
... nigdy nie wrócą do Braniewa? Nigdy nie mów nigdy. Najważniejsze, że są, że
się zachowały, a co dalej - zobaczymy No, to teraz mogę spać spokojnie.
Dobranoc.'

[rita100]

To jest opowieść o butach.
"W 1946 roku w Braniewie stacjonowała rosyjska kawaleria pancerna, która miała
buty z całej Europy. Sapożnik Starobrzeński sztukował więc pół kontynentu na
poddaszu pruskiej kamienicy. Codziennie zgłaszali się do niego ruskie sołdaty,
których uczył obuwać się i smarować czarną pastą niemieckie Salamandry.
Przynosili oni do niego krany i rury, aby pokazał im jak to podłączyć w domu i
jak obsługiwać. Taką to cieszył się u nich estymą. Opowiadał też swoim
żołnierzykom zza Uralu o Beni Krzyku Babla, który był z ich Odessy i potrafił
wszystko, nawet odczytać czasy na ukradzionym zegarku. Później szewc uczył
wszystkie pyzate Wańki dlaczego wskazówki biegną wokół cyferblatu i czasem się
nakrywają.
Łamany sufit, na którym kłębiła się mgła tanich papierosów, zapach kleju,
pokostu, skóry, pasty i srakadzioru pitego o północy, szeptane historie o
rosyjskim wojsku, które kiedyś przyszło do niego bo zgubiło dwa czołgi po
ostrej popijawie, to była baśń o lwowskim sapożniku Starobrzeńskim. Nic
dziwnego, że czekałem na każde wakacje, by znów móc popędzić na poddasze z
najlepszym sortem srakadzioru i moimi półbutami, które nazywały się
bitelsówkami. Szewc tylko kiwał głową, podbijał zelówki bretnalami i mówił, że
chłopcy dzisiaj zniewieścieli zupełnie. Mało im długich włosów, to jeszcze chcą
chodzić w sapogach na szpilkach."
Dalej
Zobaczysz jakie to niesamowicie ciekawe.

[rita100]

Stryj Izydor
"Warmińskie miasteczko mojej babki nagle obudziło się w 1965 roku z
piwowarskiego snu i poczęło odbudowywać browar, który w 1854 roku kupiec Karol
de Roy ustanowił nad Pasłęką.
Piwna rzeka trysnęła w Braniewie już w XVI wieku. Tak, że kanonik Jan Pisiński
w 1603 roku poczuł się zmuszony do zapisu w foliałach:

O porządkach jakie należy zachować przy wyszynku piwa:
Piwo warzyć mogą tylko piwowarzy miejscowi.

Nie wolno warzyć piwa w niedziele, natomiast w święta tylko po nieszporach.

Karczmarze mieszkający dalej niż milę od miasta mają prawo sprzedaży piwa w
softach [kuflach], ale nie w beczkach.

Wolni chłopi po wsiach mogą warzyć piwo raz w roku na Zielone Świątki.

Jedna beczka powinna zawierać sto softów.

Zaleca się picie piwa w karczmie "Pod Czarnym Orłem".


Nad Pasłękę jeździł rowerem brat mojej babci – stryj Izydor, niezrównany
rybak,
kawalarz i smakosz piwa. Kiedy przyjeżdżałem do Braniewa na wakacje, nigdy
jakoś nie wpadło mi do głowy pojechać na ryby ze stryjem, którego wszyscy wokół
nazywali Rybakiem. Aż pewnego dnia, sierpniowym wieczorem, stryj przyszedł do
ogrodu mojego dziadka i po cichu zdradził mi sekret rybałki o świcie.
Powiedział, abym zbudził się o piątej rano i wziął ze sobą bicykl, a na głowę
założył dziadkowy szapoklak z tekturką w rondzie. Tak też się i stało. Po
ciemku zapukałem do ciężkich pruskich drzwi, za którymi siedział już stary
krewniak z wiecznym papierosem w zębach. Gotowość do wymarszu nie zabrała nam
więcej jak pięć minut.

[rita100]

Stryj Izydor sprawdzał przygotowanie leszczynowych witek, długość żyłki
wędkarskiej, ostrość haczyków, wkładał do wiklinowego koszyka małą patelenkę,
pół kostki margaryny, cztery pajdy razowca, szwajcarski kozik, niemieckie
organki "Weltmeister", kilka przejrzałych papierówek i litrową butlę podpiwku.
Na samym końcu na specjalny bagażnik wskakiwały dwa stare kocury: Malarz, który
był ślepy i Muzyk, który był głuchy. Cała nasza czereda była już gotowa, oprócz
kundla Szczekaja, który zawsze był skofundowany gdy się go wołało: "Szczekaj,
chodź tu, ale nie szczekaj bo zbudzisz pół miasteczka." Szczekaj miał tylko
trzy nogi i wiecznie spał.

Astmatycznego Izydora zawsze czepiały się dziwne i porzucone stworzenia, którym
on dawał schronienie i chrzcił je w przewrotny sposób, co było powodem do
niejednej plotki. Nie mówiąc już o jego zakręconym, siwym loku na czole, który
co kilka godzin wymagał ponownego formowania poprzez ślinienie. Pewnie dlatego
w miasteczku uważano go za szalonego. Kiedy uczył głuchego Muzyka tańca w takt
śpiewnych organek, wzbudzało to wesołość każdego. Ślepy Malarz wylegiwał się w
domu i nigdy nie mógł trafić na czas z potrzebą, toteż często – ku
rozpaczy
stryjenki – obsikiwał ściany korytarza i olejne blejtramy Izydora z
pejzażami
Braniewa.

Na rybałkę udawaliśmy się nad Pasłękę, która dostarczała wytarczającą ilość
wody miasteczku, aby się w niej przyjrzało i zrobiło powojenne porządki. Leniwy
nurt rzeki wpadał do odbudowanego browaru, aby tam odsłużyć swoją powinność w
warzeniu piwa.

"Kiedyś Pasłęka krwawiła jak ranny tur w Puszczy Galindzkiej, gdy Niemcy
wysadzali, co się dało, wycofując się do Berlina, a za nimi szli Rosjanie i
rabowali, co zastali, nawet krany ze ścian. Zaraz po wojnie rzeka wylewała ze
złości kilka razy, bo 700 letnią cegłę z jej miejskiej tkanki wywożono na
odbudowę Warszawy." – mówił. Zaskakiwał mnie tymi swoimi opowiadaniami
stryj
Izydor w drodze nad rzekę. Malarz i Muzyk podskakiwali na bagażniku i w jakiś
niepojęty sposób nie spadali z roweru. Szczekaj kuśtykał na trzech łapach i na
gwizd Izydora szczekał dwa razy, czym spełniał obowiązek meldowania się na
liście obecności.

Kiedy już znaleźliśmy się nad rzeką i trzeba było znaleźć odpowiednie miejsce
na łowienie, stryj Izydor znowu urzekał mnie swoją pomysłowością i erudycją
mówiąc:

"A gdy ranek zaświtał, Jezus stanął na brzegu. Jednakże uczniowie nie
wiedzieli, że to był Jezus. A Jezus rzekł do nich: «Dzieci, macie coś do
jedzienia?» Odpowiedzieli Mu: «Nie.» On rzekł do nich:
«Zarzućcie sieć po
prawej stronie łodzi, a znajdziecie.» Zarzucili i z powodu mnóstwa ryb nie

mogli jej wyciągnąć."
Ewangelia według Św. Jana 21, 4–7

[rita100]

Więc udaliśmy się na prawo od łodzi, która zacumowana była na środku rzeki.
Gdzieś w oddali Braniewo wstawało ze swoich 700 letnich pieleszy, strzepywało
poranną rosę z krwistoczerwonych dachówek i szczękało kikutami katedry Carolina
rediviva, które przypominały nam sztubakom urodzonym po wojnie, że czołgi są
złowrogie nawet na obrazku.
Nie czekaliśmy długo na pierwsze branie. Bolenie i karasie czepiały się naszych
haczyków tak jakby nie wiedziały, że Malarz i Muzyk ostrzą sobie na nie pazury.
Stryj Izydor machał wiklinową wędką niczym dyrygent batutą w Warszawskiej
Filharmonii. Zawsze sprawdzał ilość ciasta na końcu haczyka i podśpiewywał
humorystyczne dumki rosyjskie. Uczył mnie jak prawidłowo zacinać rybę oraz
zabraniał używać siatki. Powtarzał, że walka musi być uczciwa.

jutro będzie dalej

[rita100]

Gość: tralala 02.12.05, 21:08 + odpowiedz


Ważne, że ryby biorą, to Malarz i Muzyk nie zgłodnieją. A zauważyłaś, Rito,
fragment o kikutach katedry - czyli wtedy w mieście straszyły jeszcze ruiny
kościoła. To naprawdę był przygnębiający widok.
Przeczytałam wszystkie posty o Braniewie, i jeszcze jedno sprostowanie -
Braniewo nie było otoczone murami obronnymi lecz palisadą. Gotycka baszta za
katedrą to ostatnia pozostałość zamku biskupiego, a nie murów obronnych.
Czekam na ciąg dalszy rybałki, a sama przygotowuję się do opowieśći o
Braniewie - 'Atenach Północy, no i bezskutecznie poszukuję śladów zrabowanej
przez Szwedów biblioteki braniewskiej.

[rita100]

Teraz widze , że Braniewo jest moim drugim miastem po Olsztynie. Zaraz
zauważyłam te ruiny o których Ty wspomniałas.Zamieszczam te wspomnienia , bo
stronka może być kiedys zamknieta , a to sa godne uwagi wspomnienia czlowieka,
ktorego losy rzuciły do Kanady. Ciekawe , ze pierwszym jego obuwiem były
kierpce i tak opisuje slady swoich butów.
Dobrze, że wspomnaiłas o Szwedach, własnie ten tajemniczy klient udowadniał
mi , że dialekt szedzki ma dużo dialektu braniewskiego , że Szwedzi wiele słów
mają pruskich i gwara mazurska jest tam w dużym stopniu zakorzeniona.
Nawet podawał przykłady, ale ja z wrażenia nic juz nie pamietam.

[rita100]

Izydor puścił wielkiego leszcza, który już był na brzegu. Mógł stryj pomóc
sobie siatką i wyciągnąć królewską rybę na patelnię, jednakże uszanował jej
wielką siłę i chęć życia. Olbrzymi leszcz zerwał się w ostaniej chwili
przegryzając stalową część żyłki. Moje oczy wychodziły z orbit kiedy patrzyłem
jak stryj holował umiejętnie aqua-cielsko do brzegu; jak chciał przechytrzyć
sprytnego leszcza; jak dwóch godnych siebie przeciwników walczyło zawzięcie.
Kiedy zasrebrzyły się rybie łuski tuż pod lustrem wody i gdy mogłem ocenić
odległość od ogona do pyska, wtedy zrobiło mi się gorąco i wpatrywałem się w
wiklinową witkę wygiętą niczym chomąto na szyi klaczy pociągowej. Muzyk i
Malarz sprężone siedziały na brzegu, tylko Szczekaj spał sobie w najlepsze.
Izydor powiadał, że Pasłęka była zawsze dla niego jak modlitwa: "Bo jeżeli
kiedykolwiek poprosiłem ją jak syn o chleb, to kamieniem nie rzuciła. A gdy ją
o rybę zapytałem, to nigdy węża nie upiekła. Taka była ta rzeka." I kiedy
dobrze wsłuchało się w jej nurt to słowa pluskały niczym alefy w Starym
Testamencie: "Słuchać będziecie, a nie zrozumiecie, patrzeć będziecie, a nie
zobaczycie." Patrzyłem na Muzyka i na Malarza myśląc o tym, czy w ten oto
sposób spełniały się słowa Izajasza.

Na sporządzonym palenisku smażyliśmy na margarynie karasie i bolenie.
Zagryzaliśmy razowcem złote dzwonka ryb i popijaliśmy brązowym, gorzkim jak
piołun podpiwkiem z braniewskiego browaru. Stare Kocury również miały ucztę.
Malarz podrzucał malutkie karasie Muzykowi. Szczekaj więcej wąchał niż jadł.
Stryj przygrywał na organkach, słońce zachodziło do tysiącgwiazdkowego hotelu.
W oddali słychać było krzyk mew nad Zalewem Wiślanym i głęboki oddech morskiej
fali zmęczonej ciągłym przyjmowaniem Pasłęki z jej braniewską historią. "
cdn

[rita100]

Myślę, ze tam własnie w Szwecji dzieła braniewskie nie zginą. Bardziej się boje
o dzieła w Bibliotece Jagielońskiej , jak się okazuje znikają po cichu.
Może lepiej , że tam sobie leżą bezpiecznie, a o własciwym czasie kiedys
powrócą na swoje miejsce, bo faktycznie nigdy nie mozna powiedzieć nigdy

[rita100]

Gość: tralala 03.12.05, 21:15 + odpowiedz


Koty i pies nakarmione - co będzie dalej?
Co do biblioteki braniewskiej, to masz rację. Nie pomyślałam o tym, pomijając
kradzieże, to i pewnie zabrakło by pieniędzy na skatalogowanie i konserwację
tych ksiąg. Niech więc Szwedzi o nie dbają, może kiedyś umieszczą je w
internecie, to sobie chociaż je obejrzymy. A tu jeszcze coś o szwedzkich
zdobyczach wojennych - zobacz Rito jacy to byli 'kulturalni rabusie':

"Oprócz spustoszeń, jakich dokonały jego wojska na terenie całych Prus w
trakcie tzw. pierwszej wojny polsko-szwedzkiej, znane są też rabunki dzieł
kultury, przeprowadzane w ramach zaplanowanej akcji. Obiektem napaści
szwedzkich żołdaków były m.in. biblioteka w Braniewie, we Fromborku, a także
klasztor oliwski. Specjalne oddziały rabunkowe wywoziły do Szwecji wszystko, co
miało wartość materialną: obrazy, książki, tkaniny, ozdoby, starodruki, sprzęty
domowe, cenne okazy broni, rzeźby, sprzęt liturgiczny, ornaty itp.
Rabunki polskich dóbr kultury miały bardzo duże znaczenie dla zbiorów
publicznych w Szwecji w tamtym okresie. Na przykład największa biblioteka
uniwersytecka w Uppsali liczyła ok. 8600 ksiąg, z tego ponad 8000 pochodziło z
darów będących efektem rabunków prowadzonych na terenie Polski, Prus i
Saksonii. Tą drogą Uppsala posiadała w 1702 r. już ok. 30 tysięcy książek!
Straszliwy pogrom rabunkowy dotknął także bibliotekę klasztorną w Oliwie. Część
wywiezionych wówczas za morze dzieł znajduje się w księgozbiorach Uppsali,
Strangnas i Linkoping.
Konfiskaty polskich dzieł kultury dokonywane były nie tylko przez dowódców
wojskowych na polecenie najwyższych władz państwowych z królem na czele.
Odbywało się to także za sprawą osób prywatnych. Rekrutowały się one głównie z
szeregów niższych dowódców, uczonych, przedstawicieli szwedzkiego świata
kultury, a nawet zamiłowanych bibliofilów. Wśród osób tych byli: Clas Ralamb,
Axel Baner, Erik Dahlberg, Karl Gustaw Wrangel czy Magnus Stenbock."

[rita100]

Czyli Szwedzi rabowali kulturę, faktycznie bardzo inteligentni byli, ale
najwazniejsze , że dbaja o te dzieła i nie rozdają na lewo i prawo w prezencie
innym władca. Pamiętam jaka wieka była afera kiedy Prezydent Kwaśniewski
bodajże podarował jakiś zbiór unikatowy z UJ Kanclerzowi Niemiec - taki mały
prezent, a jednak pozbyliśmy się dzieła.
Dobranoc Tralala

[rita100]

Kiedy przyjechałem do Braniewa następnym razem, stryj już nie żył. Powiedziano
mi, że w trumnie miał ten swój siwy loczek zakręcony na czole, o co zawsze
prosił stryjenkę. Ponoć, tuż po pogrzebie, Muzyk i Malarz zniknęli na zawsze.
Szczekaj przestał szczekać w ogóle, tylko każdego ranka smętnie szukał czegoś
nad Pasłęką. Kiedy usiadłem na brzegu naprzeciw browaru, przykuśtykał na tych
swoich trzech łapach.

Po lewej stronie łódki rybacy zarzucali swoje sieci...

Otworzyła się stronka ,a była zablokowana, teraz sie wczytuję.

[rita100]

Wilkierz Braniewski Nadzwyczajny

Ogłasza się, że miasto Braniewo
Na łonie miast hanzeatyckich ułożono.
I odtąd zbrojnych będzie dawać
I podatki łożyć od łanów na wojnę na morzach
Z królem Danii Waldemarem IV.

Zatem protoplastą mojego imienia był sam król. Nieważne, że trochę wraży,
ważne, że sam król. I nie powiem, moja babka nie była wielce ukontentowana
takim dictum, bo matroną była z zasadami. Zasiadała zimowymi wieczorami przy
kaflowym piecu i prawiła historię braniewską, podczas gdy w jej rękach
trzepotały dwa druty koronkarskie niczym skrzydła bielinka. Jak na matronę
przystało nie znosiła żadnych sprzeciwów. Sadzała mnie obok siebie, wręczała mi
śnieżnobiały kawałek szmatki z lnu, na której ołówkiem chemicznym wymalowany
był motyw kwiatu albo braniewskiej architektury, i kazała igłą z kolorową nicią
podążać za naznaczoną grafiką. Zrazu krzyczałem, że to zajęcie nie dla
chłopców, ale babka była uparta i nawet krzywa mina dziadka nie zdołała
przeszkodzić jej w haftowanej edukacji młodego grzesznika, jak mnie często
nazywała. Przewlekałem przez igielne ucho wileńskie nici, które przywoził nam
zza „ruskiej” granicy znajomy maszynista z Mamonowa, i kłułem
hafciarskią biel
ochrą, purpurą, szafirem, cynobrem i żółcią aż do momentu kiedy kąkol stawał
się zupełnie żywym, albo wrzos zupełnie smutnym.

[rita100]

Miała też i talent artystyczny ta niezwykła kobieta, bo Pasłęka do dziś płynie
w mojej głowie niczym rzeka na Widoku z Delft Vermeer'a. Więc haftowałem
bazylikę świętej Katarzyny, którą Niemcy barbarzyńsko wysadzili w powietrze,
jak zresztą wszystko, co im po drodze przeszkadzało. Była to praca imaginacji,
bo na spacerach widziałem tylko kikuty kościoła, które wieczorami zamieniałem w
haftowaną bazylikę. Wyobrażałem sobie wtedy, że w ten sposób odbudowuję, to co
przepadło na wieki.
Wyszywałem też opowiadania o babcinej córce, która zmarła tuż przed końcem
wojny na gruźlicę. Myślałem wtedy, że ta dziewczynka musiała mi się przyglądać,
bo na jej włosy zużywałem tyle bławatnych kordonków nici. Słyszałem nawet jej
oddech, którego jednak wyhaftować nie potrafiłem.

Najbardziej imponowały mi opowiadania dziadka, który siadał z boku i czekał
cierpliwie aż babka skończy edukację małego sztubaka. Zaczynał siwy Furtian
Sądu Grodzkiego w Braniewie od Kopernika z pobliskiego Fromborka i wilkierzy:

Niesamowicie to ciekawe opowiadanie, mówi o zyciu w Braniewie

[rita100]

Wilkierz Porządkowy z 1686 roku

Ponieważ z usług kata miasto nie często korzysta, a i nuda
Aby go nie uwionęła zezwala się katowi na leczenie ludzi.
Zatwierdza się również zajęcia katowskie przy badaniu czarnoksięstwa:
Tortury, egzekucję czarownic, palenie na stosie.

Widzisz Tralala, stąd wiem więcej o usługach katowskich

Wilkierz Braniewski z 1690 roku

Ubodzy mieszkańcy przedmieścia muszą mieć w domach murowne kominy i dach
przykryty dachówką.

W niedziele i święta podczas nabożeństw zabrania się prowadzić wyszynku z piwem
i winem.

Starsi i sołtysi mają systematycznie doglądać, aby ludzie chodzili do kościoła.

Ubodzy winni posiadać oznakowanie.

Ci, co w niedzielę trwonią czas przy studni i nie chodzą do kościoła będą
zamknięci w areszcie.

Z głównych ulic miasta w każdy piątek trzeba wywozić nieczystości, a z
drugorzędnych co dwa tygodnie.

Służącym po godzinie 8 wieczorem nie wolno sprzedawać piwa.

Lekkich obyczajów kobiety niezamężne mają wyjść za mąż, albo opuścić miasto.

Na pogrzebach ludzi zmarłych podczas zarazy należy dzwonić tylko raz i to
niezbyt długo.

Kto po godzinie 10 wieczorem zakłóca spokój wygrywając na instrumencie, w wieży
osadzon będzie.

Zezwala się garncarzom polskim i holenderskim na sprzedaż swoich wyrobów,
ponieważ miejscowi nie znają tego rzemiosła.

[rita100]

www.arta.olsztyn.pl/polski/palace.htm
Wielkie założenie pałacowo-parkowe (obecnie w ruinie), wraz z wsią Słobity,
usytuowane około 15 km na północny wschód od Pasłęka i około 25 km na wschód od
Elbląga. Od 1525 do 1945 r. własność i główna siedziba jednego z
najważniejszych arystokratycznych rodów pruskich, rodu zu Dohna. Powstałe tu w
dobie baroku założenie architektoniczno-przestrzenne było najwybitniejszą
realizacją epoki na terenie Prus.
Członkowie rodu Dohna, wywodzącego się z Saksonii, przybyli do Prus przez Śląsk
w okresie późnego średniowiecza (ok. połowy XV wieku), jako rycerze Zakonu
Krzyżackiego.

[rita100]

www.zwoje-scrolls.com/zwoje36/text28p.htm
To jest ta stronka, co ciekawsze ujełam we wpisach
Teraz dalej, nie ma łatwo i że boli - zaczyna się również ciekawie

Każdy przyjazd do przykrytego umbrą pruskiej dachówki miasteczka, którego
cynobrowe trzewia domostw chowały się w szczątkach Puszczy Galindzkiej, jawił
mi się jako barwny fotoplastikon produkcji
hanzeatycko–prusko–warmińskiej
dozwolony dla mnie od lat pięćdziesiątych XX stulecia. To właśnie tu –
tysiąc
lat temu – do Truso, Bransbergue, Lecbarg, Terra Passalucensis, przybył
święty
Wojciech z Pragi by chrystianizować dzikich Pomezanów, Pogezanów, Warmów,
Bartów, Natangów i Sambów. Późniejszy patron Polski tak stanowczo nawracał
tubylców z pogańskiej ścieżki, że nawet wzory ich kwasów
dezoksyrybonukleinowych DNA przepadły na zawsze w gęstwinie pomorenowej
Puszczy, wraz z wytłuczonymi turami i niedźwiedziami.
Warmińskie miasteczko umiało zapadać w głęboki, zimowy sen. Z palącego się w
glazurowych piecach węgla, bukowego łomu i ściółki sucholeszczej ulatywał w
niebo obłok dymu nasączony słodkim zapachem zajęczego combru nacieranego
saletrą, chrzanem, czosnkiem i pieprzem tłuczonym w miedzianym moździerzu z
gotycką inskrypcją: Ermland – Annum 1683. Przy okazji odkadzała się dusza
celtyckiego druida na najwyższym konarze dębu stojącego na samym środku Placu
Pompierów, przylegającego do leniwie płynącej Pasłęki. Ostała się nawet w
miasteczku jedna strażacka motopompa z olęderskich Żuław na artyleryjskim
jaszczyku, do której podpinano karą łoszad’. Wodę do ocynkowanego baniaka
czerpano z pobliskiej rzeki.

Stefanek był jednym z miasteczkowych Pompierów. Co rok, podczas kościelnych
świąt Wendelina, Nepomucena i Floriana paradował w żółtym hełmie z mosiężnej
blachy, czarnym mundurku z niebieskimi wyłogami pruskiego Feldfebla, sowieckich
bufiastych bryczesach starsziny i przedwojennych polskich oficerkach z długimi
cholewkami. Na codzień woził węgiel zarówno do gimnazjum, które nazwę
odziedziczyło po kardynale Hozjuszu jak i do klasztoru Regina Coeli. Jeździł
swoją węglową rolwagą po ulicy Langgasse, Marketstraße, Poststraße. Przyjeżdżał
też na ulicę Zwycięzców (niestety, nie wiem jaka straße), gdzie go poznałem.


bardzo ciekawe opowiadanie

[rita100]

Gość: tralala 06.12.05, 21:03 + odpowiedz


Bardzo ciekawe opowiadanie, ale też hermetyczne. Dla kogoś, kto nie zna
historii Prus i Braniewa to tekst pełen zagadek. Ale my mamy już za sobą kurs
podstawowy, prawda?
To teraz co nieco o Braniewie - Atenach Warmii:
W 1565, z inicjatywy kardynała Stanisława Hozjusza (Hosius) otworzono w
Braniewie pierwsze w całym państwie polskim kolegium jezuickie.
Uczono po łacinie, ale prywatnie można było też uczyć się własnego narodowego
języka. Nauka trwała pięć lat. Kolejne klasy nosiły nazwy: infima lub donata,
gramatyka, syntaksa, humaniora lub klasa poezji oraz retoryka. Absolwent
gimnazjum płynnie operujący w mowie i piśmie łaciną, oczytany w dziełach
pisarzy starożytnych mógł na tle powszechnego wówczas analfabetyzmu czuć się
dumny i bardzo wykształcony. Sława gimnazjum braniewskiego, dzięki któremu
miasto nazywano nawet Warmińskimi Atenami, dotarła do krajów sąsiedzkich. Wielu
uczniów przybywało do Braniewa na przykład ze Szwecji.

[rita100]

Aż dziw bierze, że takie miasto, które kiedyś było w rozkwicie i sławne, tak
znika z oczów świata i nie ma dla niego ratunku. Zostają tylko wspomnienia,
które najcześciej opisują ludzie.
To opowiadanie , ze zycie bardzo sławnego człowieka, którego los rzucił do
Braniewa, a wylądował w Kanadzie.

[rita100]

Najbardziej jednak zachwycił mnie opowiadaniem o "Polowaniu na Czarownice" w
XVII wieku. Leżałem właśnie w szpitalu, po tym jak zachłysnąłem się wrzącą wodą
z kotła w babcinej bani. Sparzyłem gardło na czerwony kolor kotów Naruńcowej,
kiedy próbowałem wypełnić za pomocą gumowego szlaucha ocynkowaną balię wrzącą
wodą do kąpieli. Stefanek odwiedził mnie w szpitalu i opowiedział tę oto
historię:


Starą Mariannę z ziemianki nad Pasłęką przyłapano na szmaksach czyli
szamańskich zaklęciach. Wyrabiała ona lekarstwa z łopuchów, wrzosowego miodu,
jantaru dominikańskiego, srakadzioru i śniętych płasonów z rzeki. Sosnowa
drzazga służyła jej do puszczania posoki z żył, a żółwi pancerz wygrzewany w
ogniu do rozpędzania ischiasa. Duże piersi, jedno oko i wielka grucha pośladków
Jędzy były powodem niejednej klechdy w miasteczku. Na jej słomianym kapeluszu
mieściły się wszystkie motyle z warmińskich łąk, złotogłowy kielich lilii
asfodel z pobliskiego cmentarza, białe grążele z żabiej sadzawki, bobrowe
żeremia z Puszczy Galindzkiej, zagubieni w Prusiech Arianie plus trzy
niebieskie Anioły Bóg raczy wiedzieć skąd. Kiedy na miasto spadł pomór cholery,
jedynym wytłumaczeniem tego nieszczęścia były nieczyste siły Czarownicy. Po
ciężkich torturach w kazamatach Magistratu, gdzie Marianna przyznała się do
winy, powieszono ją o piątej po południu przed Ratuszem. Całe miasteczko
wyległo by patrzeć z trwogą jak przyczyna ich nieszczęść dynda na wietrze
niczym indycze korale. Cisza rozlegała się wokół i nawet ci, którym uratowała
życie bali się spojrzeć w jej stronę. Oczy Wiedźmy wychodziły z orbit, rzężenie
wyskakiwało z jej obnażonych piersi, a skrwawione jak burak serce biło mocniej
niż chrześcijańskie dzwony na Świętej Trójcy i katedrze Carolina rediviva. W
nocy niebo rozrywały grzmoty piekielne Mefistofelesa, a purpurowe szmermele i
małanki Zeusa trzaskały sucho w kościelną wieżę – Grace à Dieu miejscowy
proboszcz odwiedzał w tę noc biskupa, gdy siarka błyskawicy rozłupała jego
metalowe łóżko na pół. Tak Bóg karał niewierną. Rankiem zlecieli się
mieszczanie by zobaczyć jak się wypełnia sprawiedliwość. Ku ich wielkiej
trwodze, Marianna odcięta ze sznura podniosła się i wyruszyła w kierunku swojej
jaskini tuż obok Rybnego Targu i Piwowarów, gdzie pędzono vinum crematum.
Później rozmawiała tylko z wiatrakami, wariatami, alchemikiem Lilienzweigiem i
chyba z Bogiem. Nikt nie śmiał się do niej już zbliżyć. Marianna stała się
lokalną Czarownicą, która po dziś dzień chodzi po kątach zburzonego podczas II
Wojny miasta razem z dwunastoma innymi wiedźmami powieszonymi za konszachty z
Diabłem. Wielu mieszkańców ją widziało jak pokazywała się w oknie z rudym
kotem, albo straszyła w miasteczkowym lupanarze. Ponoć co roku w rocznicę
Czarnej Pętli Magistrackiej, na piekielnym sabacie czarownic w braniewskiej
wieży ciśnień, burgrabia wiedzie pierwszą parę z burmistrzem kompanem i
biskupem, nastawiacz zegara rusza w tany z pierwszym sługą miejskim, goniec
konny ze służącym przy sądzie wetowym, gajowy z wagowym, stróż nocny z
łaziebnym, a kat miejski wywija fokstroty z trzynastoma Wybrankami.

www.zwoje-scrolls.com/zwoje32/text20p.htm

[rita100]

tralala33 07.12.05, 21:08 + odpowiedz


Jaka mroczna opowieść! Pierwsze słyszę, żeby czarownicę wieszano?
A tu materiał na powieść sensacyjną, osadzoną w Braniewie przed wiekami. Może
ktoś napisze?

Bardzo ciekawą i tajemniczą postacią był uczący się w gimnazjum braniewskim
Gustav Eriksson. W rzeczywistości był on synem króla Szwecji, Erika XIV czyli
stryjecznym bratem Zygmunta III. Losy Gustava są bardzo zawiłe i nie do końca
jasne. Ojciec jego został usunięty z tronu, który zajął królewski brat Jan III.

Wiele wskazuje na to, że nowy król chciał pozbyć się Gustava jako prawnego
następcy tronu a więc konkurenta. Jedni twierdzą, że nawet kazał go zamordować.
W końcu jednak Gustav jako pięcioletnie dziecko, został w nieznanych
okolicznościach, wysłany do Polski. Być może był to wynik akcji żony Jana III,
Katarzyny Jagiellonki i jej siostry mieszkającej w kraju Anny Jagiellonki. Po
rozlicznych przejściach a nawet żebraczej wędrówce przez Polskę, Gustav trafił
do Braniewa. Nie bardzo wiadomo kto go tam wysłał. W spisie uczniów nie można
go odnaleźć. Prawdopodobnie więc został zapisany pod jakimś innym imieniem dla
konspiracji. Jego tajemniczy opiekunowie obawiali się, że mogą go dosięgnąć
najemni mordercy wysłani ze Sztokholmu.

[rita100]

Może Szwedzi będa wiedzieć lub poszukają w swoich żródłach ? Powinni wiedzieć o
losach syna króla, chyba , że tak zamazano , że śladu nie ma, a tu w
braniewskiej szkole mamy ślad.
A losy jego faktycznie zagmatwane

[rita100]

tralala33 07.12.05, 21:33 + odpowiedz


Synem króla tak, ale króla zrzuconego z tronu, więc pewnie kronikarze dworscy
woleli o nim zapomnieć. Po naukach w braniewskim gimnazjum Gustav trafił na
Uniwersytet w Wilnie. Może został Litwinem? Jak nikt nie zechce o nim napisać
powieści, to może ja się za to zabiorę, ale dopiero na emeryturze. Teraz muszę
napisać coś bardziej przyziemnego, potrzebnego na jutro. No to się wylogowuję i
dobrej nocy życzę.

[rita100]

Dobrej nocki i powiedz kiedy pojedziemy do innej miejscowości, bo wiadomości o
Braniewie wyczerpałam , a może jeszcze masz coś ciekawego ?

[rita100]

Chyba, Tralala, wszystko mamy. Przydały by sie zdjęcia. Może Bpkw zrobi, kiedy
bedzie w Braniewie ?

[rita100]

www.juliusz.lw.net.pl/braniewo1.html
Ładne zdjęcia Braniewa tu mamy

[rita100]

Autor: bpkw
Bylo w tym watku pytanie o Klasztor Katarzynek w Braniewie. Jest mi on bliski
dlatego, ze bylem tam ministrantem.
Na stronach n/w linku na stronach 6-17 sa fotki z Braniewa a na 12-13
znajdziecie Klasztor...
www.jezioro.com.pl/galeria/galeria.html?id=10&l=12

[bpkw]

rita100 napisała:

> Chyba, Tralala, wszystko mamy. Przydały by sie zdjęcia. Może Bpkw zrobi, kiedy
> bedzie w Braniewie ?

Zdjecia z Braniewa oczywiscie beda; planuje tam wypad jak sie tylko ociepli...

[tralala33]

Dopiszę tu, bo to o Braniewie. Bpkw - oczywiście, że bym pomyliła Katedrę św.
Katarzyny z klasztorem katarzynek ale teraz już nie! dziękuję. patrzę na te
zdjęcia, a zwłaszcza ruiny katedry i jej dzisiejsze wnętrze, i aż się nadziwić
nie mogę, że tak się udało ten kościół odbudować - wspaniale.

[rita100]

"Feliks Nowowiejski, będąc rychtycznym Warnijakiem, urodził się w Wartemborku,
czyli dzisiejszym Braniewie. Domu, w którym przyszedł na świat 7 lutego 1877
roku, już nie ma, ale w wybudowanej w tym samym miejscu kamienicy jest po dziś
dnia maleńkie muzeum poświęcone jego postaci."

Musiałam to wpisać , by sobie dobrze kojarzyć, no i nie wiem czy Bpkw o tym
wie, że nie tylko On sie tam urodził ale i Feliks Nowowiejski - słynny
kompozytor. ))

[tralala33]

Ło rety co ja narobziłam? Czy można jakoś poprawić swój post???? Nie w
Braniewie, tylko w Barczewie. W Barczewie urodził się Nowowiejski, i to
Barczewo (czyli Wartembork) przez wiele lat po wojnie nazywało się Nowowiejsk,
ale nazwa się nie podobała i na początku lat sześdziesiątych zmieniono na
Barczewo, od księdza Walentego Barczewskiego. Po poznańsku to powiem
- ale poruta

Barczewo i Feliks Nowowiejski

[bpkw]

rita100 napisała:

Feliks Nowowiejski, będąc rychtycznym Warnijakiem, urodził się w Wartemborku,
czyli dzisiejszym Braniewie.

Rita. Wartembork to dzisiejsze Barczewo a nie Braniewo. Poki co Braniewo musi
byc dumne jedynie z narodzin bpkw. Feliks Nowowiejski jest natomiast patronem
braniewskiego Liceum Ogolnoksztalcacego, ktorego absolwentem jest autor
niniejszego wpisu..

[tralala33]

Uff - no to choć trochę Feliks Nowowiejski jest z Braniewem związany. Dodam, że
i Morąg z Mrągowem mi się mylą, ale tylko nazwy - bo miasta rozróżniam!

[rita100]

No to komicznie nam to wyszło, ale szpas jest potrzebny ))
A może choć na trochę zawitał Felks do Braniewa ?
Czyli Bpkw musi być dumny, że lepszejszego czlozieka nie ma w Braniewie.
Urodził się tlo Bpkw

[tralala33]

Na przeprosiny przynoszę do Braniewa inną wielkopolską pyrę:
Wawrzyniec Feld, urodził się koło Leszna na Wielkopolsce, w roku 1796. Studia
skończył na Uniwersytecie we Wrocławiu, i został lektorem języka polskiego, a
później także profesorem matematyki, astronomii i przyrody. Niemal czterdzieści
lat przepracował w Liceum Hosianum w Braniewie jako nauczyciel, opiekun
biblioteki, a okresowo także rektor Liceum. W Braniewie założył Towarzystwo
Politechniczne. Przełożył na niemiecki Trygonometrię sferyczną jana
Śniadeckiego. Nadobowiązkowo prowadził lektorat języka polskiego. Zmarł 20
czerwca 1882 roku w Baden Kösen w Saksonii. Ładny wiek osiemdziesiąt sześć lat,
i pracowite życie.

[rita100]

Czyli Bpkw jest zadowolony. A jednak są wielcy z Braniewa. Musieli być , bo
przecież Braniewo ważnym miastem było, kedajś.
Ciekawi mnie jak tam wygląda cmentarz ? Czy ma swój stary niezapomniany styl ?
Bo jak widzimy , Braniewo miało swoją historie to i powinnien zostać po niej
ślad.

[bpkw]

W Braniewie sa cztery cmentarze, w tym jeden zolnierzy radzieckich, ktorzy zgineli
w walce z hitlerowcami...

Barczewo i Feliks Nowowiejski

[bpkw]

Bez przesady; zazartowalem sobie z "wielkosci" urodzin bpkw
A w Braniewie urodzila sie m.in. Regina Protmann beatyfikowana przez Jana Pawla II
w 1999 r.
pl.wikipedia.org/wiki/Regina_Protmann

[rita100]

Tak też myślałam , że Braniewo to niezwykłe miasto. Czyli Braniewo Wielkim
miastem jest.

[rita100]

schlesien.nwgw.de/foto/displayimage.php?album=98&pos=14
Braniewo, bardzo stare zdjecie, ale ten Ratusz Staromiejski to okaz. Fasada z
rzeźbami zniszczona w 1945 roku. Ciekawe czy ostał sie choc opis tych rzeźb
zamieszona dawniej na tej fasadzie. Dużo tech rzeźb bylo.

[rita100]

schlesien.nwgw.de/foto/displayimage.php?album=98&pos=15
I kościół i zamek , wszystko jak na dłoni mamy.

[tralala33]

Gazeta Olsztyńska [25.05.2006] Braniewo znowu będzie produkowało piwo. Wczoraj
po dłuższej przerwie uruchomiono browar. Kosztowało to 7 milionów euro -
konieczny był remont i kupno nowych urządzeń. W fabryce pracuje 130 osób -
głównie ci, którzy pracowali w browarze przed jego zamknięciem.

Trunek z braniewskiego browaru pojawi się na rynku dziś. Na razie będzie
sprzedawany na północy Polski, ale właściciel zakładu Andrzej Konończuk planuje
ekspansję na cały kraj i rynek rosyjski. Liczy na sukces, bo Polacy piją coraz
więcej piwa.

[rita100]

fotoforum.gazeta.pl/72,2,708,45324490,45324490,0,2.html?v=2
Tu mowam łobrazecki z Braniewa. Siła jich jest. I jakie psiankne. Mniasto robzi
sia coraz psiankniejsze.

Wartembork czyli Barczewo

[tralala33]

zapraszam

[tralala33]

Barczewo – dziś niezbyt duże miasto (ok. 16 tys. mieszkańców), leżące
kilkanaście kilometrów od Olsztyna, i nawet połączone z nim linią autobusów
MPK, do czasów I rozbiorów Polski w niczym Olsztynowi nie ustępowało. Dawna
nazwa Barczewa - w języku miejscowych Warmiaków Wartembork, a oficjalnie
Wartemburg – nawiązywała do początków tego miasta. Otóż w trakcie podboju
Puszczy Galindzkiej, około 1325 roku, nad jeziorem Wadąg Krzyżacy wybudowali
drewnianą strażnicę (warten – pilnować, berg – góra, a później burg – gród).
Strażnica przetrwała do 1354 roku, kiedy to Wielki Książę Litewski Olgierd
zobył i całkowicie spalił zarówno strażnicę jak i osadę.
Dziesięć lat później osadę założono ponownie, choć w nieco bardziej obronnym
miejscu. Poprzednią lokalizację upamiętnia wieś Barczewko. Nowy Wartembork
natychmiast otrzymał prawa miejskie, a jego zasadźcą został Henryk z Łajs,
rodzony brat założyciela Olsztyna – Jana. Te i dalsze wydarzenia w dziejach
Wartemborka – Barczewa wspaniale opisane na tych stronach:
www.zenderowski.gower.pl/a-barczewo/332.htm

[tralala33]

W nowym miasteczku wybudowano obronny zamek. Z czasem miasto otoczono murami z
trzema bramami. Niestety, ani zamek ani mury nie przetrwały do naszych czasów.
Zachował się za to potężny kościół św. Anny i św. Szczepana (budowę zakończono
w 1386 roku) z niezwykła wieżą – niezwykła, bo wspartą przyporami. W
olsztyńskiej katedrze takie przypory widoczne są jedynie w ścianach kościoła.
www.rowery.olsztyn.pl/photo.php?r=19&i=013&f=

[tralala33]

Warto też zajrzeć do równie starego kościoła św. Andrzeja - we wnętrzu
znajduje się rzadki na terenie Warmii, i bardzo piękny zabytek renesansowy –
nagrobek kardynała i biskupa warmińskiego Andrzeja Batorego (bratanka króla
Stefana Batorego) i jego brata Baltazara Batorego.
Wersja czarno-biała
www.zenderowski.gower.pl/a-barczewo/335-9.jpg

I w kolorze
www.rowery.olsztyn.pl/photo.php?r=19&i=018&f=

[tralala33]

W Barczewie zachowała się jedna z najstarszych kapliczek warmińskich –
pochodząca z początku XVII wieku – wybudowano ją po przejściu epidemii dżumy,
która szalała na Warmii w latach 1709-1711.
Brak mi zdjęcia Może Ptuptu wspomoże?

[tralala33]

Poza kościołami katolickimi w Barczewie istnieje też wybudowany w połowie XIX
wieku kościół ewangelicki – sylwetką podobny do kościoła ewangelickiego w
Olsztynie. Dziś już nieczynny, pełni rolę magazynu Muzeum Warmii i Mazur –
warto podejść i zajrzeć za żelazne ogrodzenie kościoła – leżą tam macewy,
resztki nagrobków i rzeźb, wśród nich też ogromna, pozieleniała łysa głowa –
czy to Świerczewski?
www.rowery.olsztyn.pl/photo.php?r=19&i=021&f=

Jest też zachowana do dziś synagoga – nareszcie wspaniale odnowiona.
Na tym zdjęciu – tak wyglądała jeszcze kilka lat temu
www.rowery.olsztyn.pl/photo.php?r=19&i=022&f=
A na stronie domu warmińskiego można już wypatrzyć efekt prac konserwatorskich
www.domwarminski.pl/content/view/148/182/

[tralala33]

Koniec II wojny światowej oznaczał też koniec starego Wartemborka. Miasto
praktycznie niezniszczone przez działania frontowe w ciągu kilku kolejnych
tygodni zostało zrujnowane w 60 procentach, a dawni mieszkańcy ... jeśli nie
uciekli przed nadejściem frontu, nie zginęli w czasie grabieży miasta i nie
zostali wywiezieni na Sybir, to pozostali. Tylko ilu ich pozostało?
www.zenderowski.gower.pl/a-barczewo/317.htm

[tralala33]

Barczewo ma też ponurą sławę – tu mieści się jedno z największych i
najcięższych więzień. Powstało w dawnym klasztorze bernardyńskim. Już od czasów
zaborów państwo pruskie zamierzało przejąć budynki klasztorne i dokonać
sekularyzacji zakonu, który bardzo wyraźnie dbał o zachowanie ducha polskiego
na Warmii. Ostatecznie w 1832 władze pruskie oficjalnie dokonały otwarcia
Królewskiego Zakładu Karnego. Od samego początku osadzano tu skazanych za
najcięższe przestępstwa. Kolejne zmiany władz (pruskie, radzieckie, polskie)
nie oznaczały zmiany w przeznaczeniu tego ponurego kompleksu budynków, tyle
tylko, ze od maja 1945 roku trafiali tu nie tylko przestępcy kryminalni, ale
też więźniowie polityczni, Warmiacy, żołnierze AK, a w bliższych nam czasach
dysydenci polityczni. Przez kilka miesięcy 1945 roku w budynkach więzienia
gromadzono miejscową ludność przed deportacją w głąb Rosji. Kilkadziesiąt lat z
kolei spędził w murach więzienia barczewskiego gauleiter Prus Wschodnich Erich
Koch. Dożył roku 1986. Podobno denerwował się, że do czytania dostawał
wyłącznie gazety z NRD.
www.zenderowski.gower.pl/a-barczewo/301.htm

[tralala33]

Jeśli ktoś tęskni na mroźną i śnieżną zimą to tu znajdzie cały plik zimowych
widoków Barczewa. Trzeba tylko nieco cierpliwości do tej strony, bo za dużo
reklam z niej wypada.
Barczewo zimą (i nie tylko)
www.barczewo.za.pl/

[rita100]

Świetnie napisałaś i po niemiecku i po polsku.

[rita100]

Tralala, mam cięzkie pytanie. Czy zauważyłas , że na Warmii przetrwały tylko
kościoły, a zamki, warownie całkowicie znikneły. Następne pytanie , skoro się
tu urodził Felik Nowowiejski to dlaczego miasteczko nie ma nazwy od
Nowowiejskiego tylko od Barczewskiego. Miasteczko badzo ciekawe i historycznie
i zabytkowo, szczegolnie dobrze jest wiedziec , że tam w kościele pochowani sa
bracia Stefana Batorego - króla i oczywiście w muzeum tam znajduje się łysa
głowa z mchem Świerczewskiego, widok szokujący ze względu na wielkość glowy
Chyba z tego obozu w Barczewie wyruszyły pewna rodzina z Wymoju, opisana w
ksiązce , a zycie toczy się dalej - sprawdzę i jak co to i opis tego obozu
zamieszczę.Wyruszyła na Sybir.

[tralala33]

Na szczęście nie wszystkie zamki znikneły - nasz olsztyński przetrwał. Ale masz
rację, Rito, większość zamków (nie wspominając o bramach i murach) popadła w
ruinę - pojawiła się broń palna, armaty, i średniowieczne zamki straciły swój
sens obronny. Ludzie też woleli mieszkać w wygodnych pałacach, a nie w zimnych
salach zamkowych. W Lidzbarku obok zamku także powstał bardziej nowoczesny
pałac, a zamek nawet planowano wyburzyć! Dobrze, że do tego nie doszło. Mury
obronne rozbierali ludzie, i budowali z tej cegły domy.
Nagrobek Batorych (bratanków króla Stefana) jest piękny - kiedy go zobaczyłam,
skojarzył mi się z Wawelem, pewnie dlatego, że na Warmii tego renesansu jest
tak niewiele. Ale choć piękny, to stoi pusty! Biskup Batory zginął zdala od
Warmii, zdaje się że w Siedmiogrodzie, bo stamtąd pochodziła rodzina Batorych.
A Wartembork (żal mi tej warmińskiej nazwy) był przez krótki czas Nowowiejskiem
(od nazwiska Feliksa Nowowiejskiego), ale widać barczewskim mieszczanom nazwa
się nie podobała - cós jakby 'nowa wieś - więc zmieniono na Barczewo.

[rita100]

Tralala, zgadza się w każdej miejscowości Polski ludzie rozbierali mury i zamki
i brali cegły na róznorodne budowle. Szczególnie opisywali to na ziemiach
zachodnich, a pewnie graniczne miasto to całkiem zostało rozebrane z murów.
Były to takie czasy, brak materiałów budowlanych , zaniedbania władz miejskich
itp.
A teraz popatrz się, kupują pałace , a później nie stać ich na renowacje ,
remonty i dalej niszczeje lub całkowicie tanim kosztem zmienają styl pałacu.
Bo jest właścicielem pałacu.

[rita100]

www.zenderowski.gower.pl/a-barczewo/index.htm
Wszyściuchno tu mowam ło Barczewie

[warmiak23]

Dzisiejsze Barczewo po wojnie miało swoją nazwę od nazwiska Feliksa
Nowowiejskiego. Pisze o tym na swojej stronie
www.zenderowski.gower.pl/a-barczewo/835.htm

[rita100]

"Po zmianie nazwy miasta używano pieczęć „Zarząd Miejski miasta Nowowiejska”, i
mimo usilnych starań ze strony ówczesnych władz Nowowiejsk nie przyjął się z
uwagi na mylne skojarzenie. Nazwa Nowowiejsk obowiązywała 80 dni. 4 grudnia 1946
roku decyzją Miejskiej Rady Narodowej w Wartemborku tu użyto poprzedniej nazwy
podjęto uchwałę o zmianie nazwy miasta na Barczewo.

Wojciech Zenderowski, „Wiadomości Barczewskie” 2006, nr 7, s.8."

Wiesz, Warmiak - faktycznie na nazwa Nowowiejsk coś się źle kojarzy. Nie
napisałeś swojego zdania. A jak myslisz ?

[warmiak23]

To nie prawda, że w Barczewie, w kaplicy św. Antoniego są pochowani
Andrzej i Baltazar Batory. Nagrobek jest pusty. Pisał o tym p. W.
Zenderowski
www.zenderowski.gower.pl/a-barczewo/706a.htm

[rita100]

Zaraz, zaraz dlaczego arcydzieło polskiej rzeźby skoro:

Nagrobek Andrzeja Batorego i jego brata Baltazara. Za swego życia dobudował do
kościoła św. Andrzeja w Barczewie, kaplicę św. Antoniego, a w niej zlecił
wykonanie marmurowego nagrobka – pomnika dla siebie i zmarłego w 1594 roku,
starszego brata Baltazara.
Pomnik został wykonany w 1598 roku, prawdopodobnie przez Abrahama van der
Bloska, syna znanego rzeźbiarza niderlandzkiego Willema. Obecnie stanowi na
Warmii jedyne arcydzieło polskiej rzeźby nagrobnej z końca XVI wieku."

www.zenderowski.gower.pl/a-barczewo/335-9.htm

[warmiak23]

Chyba z tego obozu w Barczewie wyruszyły pewna rodzina z Wymoju,
opisana w
ksiązce , a zycie toczy się dalej - sprawdzę i jak co to i opis tego
obozu
zamieszczę.Wyruszyła na Sybir.

Pytanie, czy autorem książki jest Edward Cyfus?

[rita100]

Oczywiście, Edward Cyfus napisoł tó ksiójzke .... a życie toczy się dalej. Tylko
to jest w tej I cześci, która najbardziej mną zawładnęła.
Książka poświęcona Matce Helenie (Lyjnka), a ukazująca życie na Warmii przed i w
czasie II wojny światowej oraz Jej przeżycia w obozie sowieckim i tak drogę do
obozu jak i z obozu opisuje. Dramaturgia i wspaniała książka. Warto to
przeczytać. Niestety co do miejscowości, to jestem za daleko by to wszystko
owładnąć i dokładnie kojarzyć.

Biskupiec

[tralala33]

Biskupiec (niem. Bischofsburg) to, jak sama nazwa wskazuje, miasto biskupie,
jedno z najmłodszych miast warmińskich – jednak nie tak bardzo młode - prawa
miejskie zyskało w roku 1389. Już wcześniej istniała w tym miejscu, nad rzeką
Dymer, strażnica obronna, której zadaniem było strzec Warmii przed najazdami
Litwinów. Po pewnym czasie miejsce strażnicy zajął murowany zamek (nie dotrwał
do naszych czasów), a wokół zamku rozwinęła się osada. Dlatego też w herbie
nowopowstałego miasta umieszczono zamek z dwiema wieżyczkami, otoczony murami,
na których widnieje herb założyciela miasta– biskupa Henryka Sorboma, ozdobiony
biskupią infułą. A tak wygląda ten herb:
www.ngw.nl/int/pol/b/biskupie.htm

[tralala33]

Miasto zostało otoczone murami obronnymi z dwoma wieżami – po tych
fortyfikacjach dziś już nic nie pozostało. W czasie wojny trzynastoletniej, w
połowie XV wieku, miasto strawił pożar, zniszczeniu uległ także zamek, który
już nigdy nie został odbudowany.

Biskupiec od samego powstania był małym i raczej ubogim miasteczkiem. Najgorszy
w historii Biskupca był wiek XVI, kiedy to miasto padło ofiarą kolejno wojsk
polskich (lisowszczyków), szwedzkich, brandenburskich, pruskich, rosyjskich i,
na samym początku następnego wieku, wojsk napoleońskich. W rezultacie liczba
mieszkańców spadłą do zaledwie tysiąca, a po kolejnym pożarze biskup zwolnił
biskupieckich mieszczan na dwa lata od podatków.

[tralala33]

Dopiero pod koniec XVII wieku miasteczko zaczęło się nieco lepiej rozwijać –
dzięki przybyłym z Łużyc osadnikom Biskupiec stał się ważnym na Warmii
ośrodkiem tkactwa i handlu lnianym płótnem i przędzą. Z innych ciekawych
rzemiosł mozna wymieńić produkcję kafli – ciekawe, czy były podobne do tych
zielonych, brazowych lub niebieskich kafli mazurskich?

Na przełomie XIX i XX wieku Biskupiec został połączony linią kolejową z
Czerwonką, Mrągowem i Szczytnem. W miasteczku ulokowano też garnizon wojskowy.
W początkach XX wieku miasto dorabia się utwardzonych dróg i chodników,
kanalizacji, wodociągów, elektrowni. W 1862 roku taje się też stolicą powiatu –
co ciekawe, jest powiat reszelski z siedzibą w Biskupcu. Dopiero gierkowska
reforma administracyjna w 1975 roku przenosi Reszel do powiatu kętrzyńskiego, a
Biskupiec staje się stolicą powiatu biskupieckiego.
Połowa miasta została zniszczona w styczniu i lutym 1945 roku, w tym niemal
całe stare centrum z rynkiem. Jak piszą sami gospodarze miasta ‘Ucierpiało
zwłaszcza stare centrum z rynkiem. Odbudowa w latach sześćdziesiątych
wprowadziła przykre dysonanse do staromiejskiego charakteru centrum. Dopiero
dzięki staraniom obecnych władz samorządowych rozpoczęto - w skromnym na razie
wymiarze - naprawianie szkód w wyglądzie architektonicznym miasta.’

[tralala33]

Przyznam, że przejeżdżając przez Biskupiec nie zauważałam tych
architektonicznych dysonansów, może dlatego, że Biskupiec jest od dawien dawna
miasteczkiem bardzo zadbanym, czystym, ukwieconym i zielonym. Widać, że
biskupczanie kochają to swoje miasteczko. Zresztą zobaczcie sami:

www.biskupiec.com.pl/zdjecia/zd63.jpg

www.biskupiec.com.pl/zdjecia/index.php?id=aktual3

www.biskupiec.com.pl/zdjecia/index.php?id=aktual5

[tralala33]

A jak podoba wam się ten zakątek?
www.biskupiec.com.pl/zdjecia/zd42.jpg

Jak ładna kapliczka – tylko czemu podpisali ją ‘kamieniczka’
www.biskupiec.com.pl/zdjecia/zd46.jpg

To chyba plaża miejska?
www.biskupiec.com.pl/zdjecia/zd84.jpg

[tralala33]

Kościół Jana Chrzciciela – pierwszy kościół pod tym wezwaniem powstał jeszcze
przed założeniem miasta, lecz budynek ten uległ zniszczeniu, dlatego w 1505
roku biskup Łukasz watzenrode, wuj Mikołaja Kopernika, przekazał miastu cegły z
rozebranego w Lidzbarku Warmińskim kościoła Św. Ducha na budowę nowego
kościoła. Budowę zakończono w 1580, lecz w późniejszych czasach kościół był
wielokrotnie przebudowywany, ostatni raz po drugiej wojnie światowej.
www.biskupiec.com.pl/zdjecia/zd81.jpg

[tralala33]

O Biskupcu (Bischofsburg) najwyraźniej pamiętają jego dawni mieszkańcy. Ja tu
sobie wiele nie poczytam, ale może ktoś inny skorzysta. No i zawsze można
popatrzeć na Photos, zwłaszcza te przedwojenne.
www.bischofsburg.de/

[tralala33]

Patrzcie, jakie fajne nalepki z piwnych butelek biskupieckich nazbierał Tommy z
Danii. Na dodatek czeka na historię browaru w Biskupcu - po angielsku lub
duńsku ! No i te etykiety też nie są jeszcze opisane. Ktoś spróbuje? Na
zdrowie!
www.beerlabels.dk/oel.php?sprog=EN&land=PL&bryggeri=biskupiec

[rita100]

hoho, z tymi napekami z Browarni Biskupiec to niespodzianka. Ciekawe czy
jeszcze Browar istnieje ?
I czy wogole jest tam Browar i z czego żyja mieszkańcy Biskupca ?

[tralala33]

Coś mi mówi, że tego browaru już nie ma. Tak więc te nalepki nabrały
historycznego znaczenia.

[rita100]

Wiesz Tralala, czuć , że to miasto ma coś z Biskupa, jest takie dostojne na
zdjęciach. To jak użyje porówniania śmiesznego - że pan się upodabnia do psa.
Często spotykane porównanie
Ale Biskupiec, godną ma nazwę i miasto godne nazwie

[rita100]

www.biskupiec.com.pl/zdjecia/zd25.jpg
rzeka Dymetr, uuuu , sliczna, taka cichuteńka i skromna

[gajowy555]

Biskupiec , jezioro Kraks, rzeka Dymer, rynek itd., to
bardzo bliskie mi klimaty...
A więc "z szacunkiem, bo się może skończyć źle..."
Dzięki Tralala za ten temat !!!

[tralala33]

Ja o Biskupcu złego słowa nie powiem. Zawsze mi się podobało - a teraz jeszcze
znalazłam najpiekniejszą biskupowianeczkę Panie, panowie - Miss Polonia roku
1998 z Biskupca (oj, nie wiem, czy roku nie pomyliłam - zaraz to zobaczę).
www.biskupiec.com.pl/biskupczanie/index.php?id=miss

[rita100]

To się Gajowy ucieszy - bo faktycznie śliczna dziewczyna.
Tu się powinni wypowiedzieć Panowie, bo kobiety to raczej będa obgadywać z
wiadomych przyczyn. Godne miasto , godni mieszkańcy.

A co z browarami w Biskupcu ? hehe
jak w piosence - muzyka, wino i dziewczyna ))

[gajowy555]

Downom tam nie buł.
A z tygo browaru nieroz psiwo psiłem, i to eszcze tan psierwszy
łodciąg. Jeki łón smaczny buł.
Na stadionie kulali bala chłopoki z klubu "Tęcza".
I eszcze pamnientom, co siła wojoków we Biskupcu buło.
"Cztery Asy", "Kaprys" - to buły restauracyje z dancingiem,
kandy takie fejn frelki szły potańcować...
A na ryneczku ło zieleń to dbał taki pón Adamczyk ...

[tralala33]

Nama by w Łosltynie trzeba takego póna Adamczyka.

[rita100]

W Biskupcu była jednostka wojskowa - o, to wszytkie prawie chlopaki w Polsce
znają Biskupiec, pewnie i wspomnienia mają.

[rita100]

A oto miasteczko w ktorym urodziła się Maria Zientara-Malewska, poetka Warmii.
Prezentacja Gajowego
schlesien.nwgw.de/foto/displayimage.php?album=131&pos=8
schlesien.nwgw.de/foto/displayimage.php?album=131&pos=9
schlesien.nwgw.de/foto/displayimage.php?album=131&pos=10
schlesien.nwgw.de/foto/displayimage.php?album=131&pos=11
schlesien.nwgw.de/foto/displayimage.php?album=131&pos=12
Tu mozna podziwiać kolorytykę Waszych kościołów, coś niesamowitego jakie Warmia
ma kolorowe wnętrza tych budowli, takie cukierkowe.
cdn

[rita100]

schlesien.nwgw.de/foto/displayimage.php?album=131&pos=14
Zobaczcie na to zdjecie - ja milcze z podziwu i zaczełam powietrze wciagać
przez nos taka poczułam naturę. Slypsia padły z zauroczenia ))

[rita100]

schlesien.nwgw.de/foto/displayimage.php?album=131&pos=18

[gajowy555]

Dziankujem Rita za pokazanie Brąswałdu.
A jo eszcze w wątku ło Poni Zientarze Malewskiej,
tyż am fotki z Brąswałdu łumnieścił, bo myśla co
tam tyż jest jeich mniejsce ...

[tralala33]

Oho - widzę, że w gronie warmińskich miasteczek znalazła się rychtyczna,
warmińska wieś - za wielkie zasługi nadajemy jej honorowe prawa miejskie
A już wkrótce Bisztynek.

[rita100]

haha, a czy to przypadek , że te wszystkie miejscowości są na literkę 'B' ?
Jek móził Napoleon:
" Przypadek jest po stronie silniejszych batalionów "
To pewnie nie przypadek ?
To Gajowego zina )))))

[rita100]

schlesien.nwgw.de/foto/thumbnails.php?album=259
A tu mamy album Gajowego i zdjęcia z Biskupca - czyz nie piękne ?

[rita100]

schlesien.nwgw.de/foto/displayimage.php?album=259&pos=7
Nie wiem , ale ten pomnik nie ma gustu, cos jest taki dziwny. Nie pasuje do
starego miasta, tak pięknego , ze starymi zabytkami i kamieniczkami.

[tralala33]

Widzę, ze odmalowany. Kiedyś był szary i mniej się rzucał w oczy.

[gajowy555]

tralala33 napisała:

> Widzę, ze odmalowany. Kiedyś był szary i mniej się rzucał w oczy.

A noma sia wydaje, co to je kształt Rodła i dlatygo taki jiny. A co do kolorów.
No cóż, już starożytni mózili : 'de gustibus non est disputandum', co po
naszamu znaczy: w sprawach smaku (gustów, upodobań) nie ma dyskusji.
No jó...

Bisztynek

[tralala33]

Opowieść o Bisztynku zaczniemy nietypowo, od warmińskiej legendy!

Kamień pod Bisztynkiem
W Bisztinku buł tak'i ubog'i szewiec i mniał gwołt dzieci. Jek sie te
najmłodsze 'urodziło, to nie buło w kumotry kogo brać. Ten chłop zasmócony
poszed do mniasta Bisztinka. Na przedmnesztu, spotkał go pięknie ubran'i młodi
kawaler (młodziak) i p'itał go, co 'on tak'i zasmucon'i do mniasta
wchodzi. 'On mu sie poskarżił, żie 'urodziło sie dziecko, a nie ma kogo w
kumotri brać. "Tlo to mniejsze - odpoziedał mu - w kumotr'i i ja będe i o
dżiecko będe sie starał, a jek dziecko w'irośnie 'od szkołów, to przijde po
nego i będzie sie mne należało". Ten chłop z radoścziu poszed do domu swego, do
żón'i swo'i i pożiedał, żie będzie w kumotri taki piękn'i młodzian i 'on szie
zgodzieł, że jek w'irośnie dżiecko od szkół do siebie go wezne.
I w prziszło nedzele b'ili chrzc'iny, i pótek (ojciec chrzesny) zajechał w dwa
cziarne kone i z dzieckiem do kosz'czoła pojechał do chrsztu. Matka mu imne
Mn'ichół w'ibrała i go pod 'opieke świętego Mn'ichała ofiarowała. Jek z
kościoła przijechal'i, to potek żujzoł (ujrzał) dużio pieniędzi. Ten psieniądz
sziąg (był) do szkołowania dziecka na księdza.
To dziecko , ten chłopsiec to na szkołach szie bardzo dobże 'ucził, i jek potek
mnoł do nego prziść, to 'un prazie(prawie) 'odprażił piersziu msziu szwięto.
A ten potek to buł sam diabeł. I jek szie do mszi obłucził, to diabeł ps'iszed
po nego i zgodżili sie: n'iż 'on msziu święto skończi, to 'on z tem kamnenem z
Afriki nazod wróci. Ale ten kamnen buł wielki. A jek ten ksiądz " Ite misa est"
(zaśpiewał), to sie stał dużi rumot i diabeł ten kamnen cisnął nad przedmneszte
i mużiuł, wrzeszczioł, keby ne buł Mn'ichoł pedam'i (nogami) durnot (popchał),
to ja by buł zdojżił. Ten kamnien leżi na dzisi dzeń i pazuri 'od diabła su
znacz'ne. Opowiedzia prawdziwa.

Opowiedziała Żmijewska, wieś Stryjewo, pow. Reszel 1949 (Warmia)

[tralala33]

Teraz ten kamień ponoć spełnia marzenia. Trzeba go dwukrotnie obejść dokoła
zgodnie ze wskazówkami zegara, poczynając od charakterystycznego pęknięcia,
cały czas myśląc o swoim życzeniu.
bisztynek.www.webpark.pl/legenda.html

[rita100]

Ciekawe czy przy tym kamieniu napisana jest tabliczka wyjaśniająca skąd ten
kamień ? Bo nie dość , ze z Afryki to jeszcze diabelski ))
A ja myślałam Tralala, ze trzeba tam znak krzyża zrobić , by tego diabła
kamiennego nie łobudzić )))

[gajowy555]

Wenowejta, jo am wiela razy bez Bisztynek przejeżdżoł
i żem tygo kamnienia nie zidzioł, anim ło nim nie słyszoł.
Dziankujem Woju Tralala za ta psiankna legynda.
Teroz jek bandziewa we Bisztynku, to musowo tan kamnień
trza łobejrzyć i łobejść dwa razy, no i życzenie pomyśleć.
A i fotki zrobzić, coby na naszym forum pokazać...

[tralala33]

Bisztynek ma świetną stronkę internetową. Jest na niej chyba wszystko, co warto
wiedzieć o tym miasteczku. Trochę czasu, trochę poczytam i powyciągam dla nas
ciekawostki. Narazie daję namiary:
bisztynek.www.webpark.pl/

[tralala33]

Żeby nam Bisztynek nie 'uciekł' na drugą stronę -
Bisztynek to miasto wyrosłe ze wsi założonej na miejscu pruskiej osady zwanej
Strowangen. Wieś założył wójt warmiński Brunon Luter w 1346 roku i nazwał ją
Schönflies. Jednak nazwa się nie przyjęła i ludność nadal używała nazwy
staropruskiej. Dopiero gdy w 1385 roku biskup warmiński Henryk Sorbom nadał
przywilej lokacyjny na założenie w tym miejscu miasta pojawiła się nowa nazwa
Bischofstein, czyli kamień biskupi. Ów kamień to olbrzymich rozmiarów głaz
polodowcowy, kto wie, czy nie największa atrakcja tego warmińskiego miasteczka.
Na zdjęciu tenże kamień, okazuje się, że czasem nazywano go też kamieniem
gryfa. I trzy Gracje
mariagra.webpark.pl/griffstein.html

[tralala33]

W Gazecie Olsztyńskiej znalazłam ciekawy artykuł o wkroczeniu Armii Radzieckiej
do Bisztynka, w nim wspomnienia siedmioletniego wówczas Niemca.

Świadkiem wyzwolenia Bisztynka był 7-letni wówczas Horst Roggli. Dziś mężczyzna
mieszka w niemieckim Leverkusen. W czasie wojny jego rodzina zajmowała
mieszkanie przy dzisiejszej ulicy Reymonta 6, w pobliżu Banku i Bramy
Lidzbarskiej.

- Rosjanie wkroczyli do Bisztynka 29 stycznia, między godz. 19 a 20 - wspomina
Horst Roggli. - Wiem, bo o godz. 16 bawiłem się jeszcze koło bramy i
volksbanku. Starszy, kulawy mężczyzna przechodząc tam, został ostrzelany z
broni pokładowej samolotu. Nie trafiono go. Wystraszony, bo kule z broni
pokładowej uderzające w bruk ulicy, jakieś 3-5 metrów obok mnie, powstające
przy tym iskry oraz huk strzałów spowodowały, że przestraszony uciekłem do
domu. Tzn. chciałem uciec, ale w korytarzu domu nr 6 stal wielki, jak dla mnie,
wilczur. To było za wiele w tak krótkim czasie dla siedmioletniego chłopaka:
huk broni i warkot nurkującego samolotu, iskry z bruku ulicznego i zagradzający
wejście do domu wilczur. Wiem, że mama musiała po tym moje spodnie wyprać.

- O godz. 18 huk armat zmusił nas do szukania schronienia w piwnicy -
kontynuuje Horst Roggli. - Potem była chwila zupełnej ciszy. Mniej więcej o
godz. 20 na dworzu było słychać czołgi i samochody, więc ojciec wyszedł, by
zobaczyć, co się dzieje. Wracając do piwnicy mówił, że w ciemności nie mógł
rozpoznać żołnierzy, ale słyszał tylko krzyki "K... mać", "Je... twoju mać",
więc wiedział, że to Rosjanie. Po pół godziny słychać było w mieszkaniu głośne
krzyki i kroki. W drzwiach wejściowych do piwnicy stanął żołnierz i celując
karabinem krzyczał: "Mużyki wychodzić! Wsie!".

Zebrał: Andrzej Grabowski
www.wm.pl/index.php?ct=bartoszyce&id=681871

[tralala33]

W tym samym artykule garść informacji o zniszczeniach wojennych:

Od południowego wschodu szła tu 50 Armia Piechoty (Radzieckiej). Wg źródeł
niemieckich, Rosjanie byli w Bisztynku 29 stycznia w godzinach
przedwieczornych, według zaś oficjalnych źródeł sowieckich, miasto "wyzwolono"
dopiero dzień później.

Skąd ta różnica? Chodziło o to, by stworzyć pozory ostrej walki o miasto, w
którym w rzeczywistości nie napotkano żadnego oporu. Zaraz więc po wkroczeniu
do miasta podpalono wszystkie domy w Rynku. Nie mając z kim walczyć, strzelano
do osób cywilnych. Niemcy wspominają z pogardą, iż rosyjskim oprawcom
towarzyszyli w ich pijatykach i ulicznych rozbojach "polscy obcy robotnicy"
(polnische Fremdarbeiten), choć poprawnie należałoby ich nazwać "polskimi
robotnikami przymusowymi", którzy świadczyli Niemcom niewolniczą pracę. Nie
można się zatem zbytnio dziwić, iż niektórzy z nich brali odwet na
swych "panach". W szczegółowy sposób opisano masakrę, jakiej dokonali pijani
żołnierze zabijając w jednej chwili około 90 osób, a następnie podpalając
zabudowania dla ukrycia zbrodni. Taka też jest geneza 20 proc. "zniszczonych w
czasie wojny zabudowań".

W czasie wyzwalania Bisztynek został trafiony pięcioma pociskami armatnimi.
Uderzały one w: kościół katolicki, szkołę przy dworcu (przestrzelona pomiędzy
parterem a pierwszym piętrem), wysoki komin przy młynie (u samego wierzchołka),
budynek kina (przy placu Szopena) i kościół ewangelicki. Budynek stacji
kolejowej był strasznie podziurawiony mniejszymi pociskami z broni pokładowej i
karabinów maszynowych.

- O ile się nie mylę, jedna bomba lotnicza trafiła także w budynek stacji.
Druga, która miała trafić w tory kolejowe, spadła kilka metrów od nich, na
wysokości przejazdu szosy do Bartoszyc. Atak na Bisztynek odbywał się z
kierunku Bartoszyc, Wozławek i, mniej więcej, Sątop - mówi Horst Roggli.

[rita100]

To tylko mowi, że wojna wyzwala demony nawet jak nie z kim walczyć.

[tralala33]

Zdarzały się też odruchy ludzkiego serca, tym cenniejsze, że pozwalały przeżyć
i zachować nadzieję:
- Zaraz po wkroczeniu wojsk radzieckich byłem w browarze z żołnierzem
rosyjskim, który pożyczył od nas puste emaliowane wiadro, by przynieść nam z
tego browaru ciemnego piwa - mówi Horst Roggli. - Widział, że nie mamy co jeść
ani pić. Inny znów żołnierz przyniósł nam z apteki przy Reymonta porcelanowy,
litrowy dzbanek syropu malinowego. Tzn. najpierw przyniósł troszeczkę
spróbować, pytając się, czy to można jeść. Ojciec albo matka powiedzieli mu, że
to syrop, którego używano w aptece do wyrobu leków. Byliśmy bardzo zdziwieni i
wdzięczni, gdy po dłuższej chwili przyniósł nam pełny dzbanek tego syropu.
Powiedział "dzieci, kuszajcie" (...)

Dobre Miasto

[tralala33]

Dobre Miasto (niem. Guttstadt) leży niedaleko Olsztyna, bezpiecznie ulokowane w
średniowieczu między dwiema odnogami Łyny. Jest starsze od naszego miasta –
prawa miejskie otrzymało w 1329 roku, a nadał je biskup Henryk Wogenap. Na
zasadźcę wybrał dzielnego Wilhelma, który osadników sprowadził ze Śląska. Z
1336 roku pochodzi zapis, w którym podano nazwę łacińską miasta Bona Civitas.
Przyznacie, że niewiele miast może się pochwalić taką przyjemną nazwą.
W herbie miasta zobaczymy jelenia z gałązką dębu w pysku, stojącego na zielonej
murawie.

[tralala33]

Ważny dział w historii młodego wtedy miasta rozpoczyna się w 1341 roku, gdy w
Pierzchałach koło Braniewa powołano kapitułę kolegiacką (kolegiacką, czyli
zajmującą się nauczaniem młodzieży), którą już dwa lata później przeniesiono
do Glotowa koło Dobrego Miasta. Koniec końców, w 1347 roku, kolegiata
przeniosła się do Dobrego Miasta, dzięki czemu miasto zyskało istniejący do
dziś kapitalny zabytek – zespół kolegiaty dobromiejskiej. W latach 1376-1386,
na miejscu zniszczonego kościoła, wybudowano kolegiatę pw. Najświętszego
Zbawiciela i Wszystkich Świętych. To największy na Warmii (61,5 na 25,5 m)
gotycki kościół halowy (czyli taki, gdzie wszystkie nawy są tej samej
wysokości). Wewnątrz kościoła zobaczymy piękne sklepienia gwiaździste – cztero –
ośmioramienne, oraz multum zabytków: ołtarz główny ufundowany przez bs Adama
Grabowskiego, przepięknie zdobione stalle kanonickie z drugiej połowy XVII
wieku (po bokach usiadły tajemnicze, drewniane lwy), bogato rzeźbiona i
malowana ambona (wyjątkowo ciekawa, wykonana w warsztacie Jana Krzysztofa Döbla
w Królewcu). Jest też szklany relikwiarz ze szczątkami świętego – no właśnie,
zaboczyłam
A tu widok na kolegiatę z kolekcji 'Atlantyda Północy'
schlesien.nwgw.de/foto/displayimage.php?album=98&pos=13

[tralala33]

Poza kościołem kolegiata składa się od strony południowej i zachodniej z
budynków mieszczących mieszkania dla kanoników, od wschodniej zobaczymy
pozostałości domu biskupiego i bramę otwierającą się w kierunku miasta. Budowę
zespołu mieszkaniowego kolegiaty zakończono w 1505 roku i już wtedy był
wyposażony w wodociąg! Do dziś zachwycają krużganki – z bardzo wąskim
przejściem między murami a arkadami.
Współczesne djęcie kolegiaty na tle pochmurnego nieba zobaczymy tu:
www.koloroweru.pl/gallery/7,8.html

[tralala33]

Kolejnym znakiem rozpoznawczym Dobrego Miasta jest Bociania Baszta, jedyna z
czterech średniowiecznych wież, która przetrwała do dziś. Pozostałe rozebrano w
1858 roku. Od niepamiętnych lat na szczycie tej baszty, stojącej tuż nad Łyną,
istnieje bocianie gniazdo. I co roku wiosną mieszkańcy Dobrego Miasta wypatrują
swoich boćków, a potem, przez całe lato, przybywający do tego miasta turyści
fotografują bocianią rodzinę. My możemy spojrzeć na zdjęcie zrobione przez
bardzo przez nas lubianego i podziwianego fotografika, pana Krzysztofa
Sokołowskiego. A jeśli następnie klikniemy na ‘przywitanie’ zobaczymy wnętrze
mini-galerii urządzonej w środku baszty.
www.sklodowski.pl/panoramix/baszta/

[tralala33]

O historii Dobrego Miasta możemy poczytać na stronie
tinyurl.com/ne3ne
Z wielowiekowych dziejów tego miasta podkreślę tylko kilka wydarzeń.
‘Wiek XVI był okresem pokoju. Przerwał go w 1626 roku najazd szwedzki. W ciągu
dwóch miesięcy (lipiec-sierpień) Szwedzi najeżdżali miasto trzykrotnie. Także
przez następne lata traktowali Warmię jak kolonię. Najgorszym okresem dla
mieszkańców były lata 1655-60.’ Szwedzi ostatecznie opuścili Dobre Miasto, lecz
uwieźli ze sobą bogatą bibliotekę dobromiejskiej kolegiaty
‘W 1807 miasto przejmowali na zmianę Francuzi, Prusacy i Rosjanie. W mieście
swoje kwatery mieli: marszałek francuski Michel Ney, a w maju - generał
rosyjski Fiodor Benningsen. Cesarz Napoleon spędził w kolegiacie noc 8/9
czerwca 1807 roku.’ – warto o tym pamiętać w przyszłym roku
‘W 1884 r. miasto liczyło 3187 mieszkańców, w 1919 - 4634, w 1939 - 5931, a w
1946 - 966. W wyniku działań wojennych (wojsk radzieckich i NKWD) miasto
zostało zrujnowane w 65%.’ Niestety, po wojnie w miejsce zniszczonych
kamieniczek wokół rynku pojawiły się bloki i pawilony handlowe.
Małomiasteczkowy urok Dobrego Miasta został w dużej mierze zniszczony.
Tych kamieniczek i takiego rynku już nie zobaczymy
schlesien.nwgw.de/foto/displayimage.php?album=98&pos=16

[tralala33]

W Dobrym Mieście robili kiedyś wyśmienite krówki ciągutki, ale już dawno ich
nie widziałam w sklepach.

Frombork

[tralala33]

Następny w kolejce czeka Frombrok - arcyważne miasto w historii Warmii, o czym
musi po dziś dzień pamietać każdy biskup warmiński:

miasta.gazeta.pl/olsztyn/1,35189,3547794.html
Ingres biskupa we Fromborku
Aw, 13-08-2006
We wtorek przed południem (15 sierpnia) biskup Wojciech Ziemba, nowy
metropolita warmiński, będzie miał ingres w katedrze we Fromborku. Ingres,
czyli oficjalne objęcie władzy nad lokalnym kościołem, odbyło się 11 czerwca w
Bazylice św. Jakuba w Olsztynie. Dlaczego następny ingres? - Tamtejsza katedra
od średniowiecza była najważniejszym kościołem na Warmii - mówi ks. bp Jacek
Jezierski. - Po wojnie Olsztyn stał się centrum administracyjnym regionu, tu
też ulokowały się władze kościelne i wzrosła ranga olsztyńskiej katedry. Ale to
nie znaczy, że ranga katedry fromborskiej stała się mniejsza - tłumaczy biskup
pomocniczy.

Ingresy w dwóch katedrach odbywają się też w innych diecezjach, m.in.
kołobrzesko-koszalińskiej. Wtorkowe uroczystości we Fromborku rozpoczną się o
godz. 11, spodziewany jest biskup z Litwy, zaproszeni są wszyscy księża z
diecezji.

[tralala33]

Frombork 'zwiedzałyśmy' już rok temu na Forum Olsztyna, więc dziś
przypomnienie:
rita100 11.12.05, 19:26 zarchiwizowany
A teraz o Fromborku
Zacznę od opinii rowerzystów:
www.crosso.com.pl/tallin.html
Jesteśmy we Fromborku. Maleńkie miasteczko o niesamowitym klimacie. Nad miastem
dominuje potężna Katedra i Zamek biskupi. Piekne, potężne, monumentalne
budowle. Po drugiej stronie znajduje się, pamiętająca Mikołaja Kopernika,
niewielka wieża wodna z czerwonej cegły z malutką kawiarnią w środku. Widok z
wieży nie jest może oszałamiający, ale warto tam wejść choćby tylko dla samego
wnętrza. Czas zatrzymał się tam bardzo dawno temu, kiedy jeszcze nie wszyscy
wierzyli, że to Ziemia się obraca, a nie Słońce. Kiedy kręcimy się w okolicy
Katedry jest już późnawo, na dziedzińcu prawie nikogo nie ma, a ze środka
dobiega muzyka organowa. Wrażenie niesamowite.

hehe, przyznasz , ze pieknie opisany duch miasta
teraz spojrzenie historyczne będzie

[tralala33]

• Re: Frombork
rita100 11.12.05, 19:28 zarchiwizowany
Nad Zalewem Wiślanym koniecznie odwiedzić trzeba FROMBORK. To tu mieszkał,
pracował i zmarł Mikołaj Kopernik i tu powstała jego fundamentalna dla
nowoczesnej astronomii praca “O obrotach ciał niebieskich”. Miasto
było doszczętnie zniszczone w wyniku wojny. Najciekawsza część miasta to
rozległy
warowny kompleks budynków na Wzgórzu Katedralnym. Wspaniała katedra pochodzi z
1388r. W XV w. dobudowano do niej tzw. polską kaplicę. Wspaniałe wnętrze. W
murach obronnych dwie bramy. Kanonie. Wieża Kopernika i ośmioboczna baszta. W
wieży jedyne w Polsce kilkunastometrowej wysokości wahadło Focaulta, ukazujące
skutki obrotu ziemi dla zachowania przedmiotów na jej powierzchni. W pałacu
biskupim muzeum Kopernika. W mieście ponadto gotycki kościół Św. Mikołaja,
Wieża Wodna z XIV w. i gotycka kaplica Św. Anny z cennymi freskami z XV w.
Niejedną szkodę spowodowała prowadzona rękami harcerzy akcja porządkowania
Fromborka z okazji pięćsetlecia urodzin Kopernika. Mały port.

10 km na zachód od Fromborka leży Braniewo, najstarsze miasto Warmii.
Imponujący kościół Św. Katarzyny budowano 100 lat do 1442r. Fragmenty murów z
dwiema basztami i wieżą. Pierwsze w Polsce kolegium jezuickie z 1565r., później
Liceum Hozjanum. Kościół Św. Trójcy z XVI w. i dwa inne, późniejsze kościoły.
Za Pasłęką pałac biskupa Potockiego z 1713r.

Tylko 10km lezy Braniewo od Fromborka, to tak jak rzut kamieniem, strasznie
blisko.

[tralala33]

Tralala33
podaję namiary na Muzeum Farmacji (a może Medycyny). Mieści się ono w dawnym
szpitalu Świętego Ducha we Fromborku. Szpital wraz z kapilcą św. Anny powstał
już pod koniec XV wieku, zniszczony po 1945, został pięknie odrestaurowany, a
od wiosny do jesieni zaprasza do herbarium - przepięknego ogrodu, w którym
rośnie, kwitnie i pachnie niemal sto roślin leczniczych i zielnych. Zdjęcia nie
pokażą pełni uroku tego miejsca, tam po prostu trzeba być i wziąć głęboki
oddech: www.frombork.art.pl/Pol130og.htm

[tralala33]

rita100 12.12.05, 20:39 zarchiwizowany
"W roku 1275 kiedy po kolejnym powstaniu Prusów doszczętnie spalono katedrę w
Braniewie biskup warmiński postanowił przenieść kapitułę warmińską i wybudować
katedrę we Fromborku. Powstały, w wyniku tego wyboru w ostatniej ćwierci wieku
XIII kompleks osadniczy składał się z dwóch, całkowicie od siebie niezależnych,
jednostek: zespołu katedralnego na wzgórzu i miasta nad brzegiem Zalewu
Wiślanego. Każda z nich posiadała odmienne podstawy prawne. Dopiero w końcu
wieku XIX tarasy górny i dolny powiązano w jeden zespół, natomiast w roku 1926
Wzgórze Katedralne i miasto połączone zostały administracyjnie.

Miasto założone zostało około roku 1277. Badania archeologiczne nie
potwierdziły istnienia tutaj wcześniejszego osadnictwa. Nazwę przyjęto od
Najświętszej Marii Panny, patronki katedry. Osadnicy niemieccy nazywali je -
Frauenburg, a kanonicy warmińscy w swoich dokumentach pisali Castrum Dominae
Nostrae - Gród Naszej Pani. Ona też zajęła miejsce w herbach miasta i kapituły.
W tradycji polskiej miasto od dawna nazywano Fromborkiem."

Tralala, doskonały ten zielnik, ale widzę też swoje kwiaty ogrodowe , jak
szachownicę cesarską . Taki ogród zielny to unikaty. Dobrze wiedzieć , że ma go
Frombork.
www.frombork.art.pl/Frombork-foto/ogrod11.jpg

[tralala33]

rita100 12.12.05, 20:41 zarchiwizowany
"Katedra Początkowo stanowiło własność biskupów warmińskich, od roku 1320
należało do kapituły. Zwane było wówczas Civitas Warmiensis (miasto
warmińskie). Tak też było w istocie, gdyż Frombork był stolicą Warmii. Pierwszą
udokumentowaną datą nadania praw miejskich jest rok 1310.

W roku 1772, po pierwszym rozbiorze Polski, miasto przejął rząd pruski.
Po zakończeniu drugiej wojny światowej z powodu znacznych zniszczeń i
niewielkiej liczby mieszkańców pozbawiono Frombork praw miejskich. Odzyskał je
dopiero w roku 1959.

Od czasów założenia życie mieszkańców miasta wiązało się głównie z rybołówstwem
i rolnictwem. Z biegiem lat powstawały tutaj warsztaty rzemieślnicze świadczące
głównie usługi dla kanoników i służby kościelnej. Już w średniowieczu
wymieniano funkcjonowanie we Fromborku cechów krawców, piekarzy, piwowarów oraz
gildii rybackiej. Po kilkakrotnych zniszczeniach zabudowy miejskiej w czasie
wojen szwedzkich rozpoczyna się w drugiej połowie wieku XVII upadek gospodarczy.

Pewne ożywienie daje się zauważyć po roku 1837, kiedy przeniesiono tutaj
siedzibę biskupstwa. Rozwój turystyki, który nastąpił w końcu wieku XIX,
spowodowany m.in. uruchomieniem w roku 1899 linii kolejowej, sprzyjał dalszemu
rozwojowi miasteczka jako znaczącego już ośrodka turystyczno-wypoczynkowego.
Powstało wówczas kilka hoteli, gospód i pensjonatów.

Zarówno warownia katedralna, otaczające ją kanonie, jak i miasto często
niszczono w licznych wojnach. II wojna światowa szczególnie ciężko doświadczyła
miasto. Front przetoczył się dolnym tarasem, dlatego Wzgórze Katedralne
poniosło mniejsze straty.


Operacja 1001-FromborkW latach 1966-1973 prowadzono odbudowę Fromborka, w
ramach akcji Związku Harcerstwa Polskiego pod kryptonimem "Operacja 1001

[tralala33]

tralala33 12.12.05, 21:44 zarchiwizowany
O katedrze fromborskiej można pisać całe tomy, sama nie wiem, jak to wszystko w
skrócie podać. Może powybieram kilka ciekawostek. Przede wszystkim, jeśli
jeszcze raz zerkniesz Rito na zdjęcia, zobaczysz, że katedra we Fromborku jest
zupełnie niepodobna do innych kościołów gotyckich Warmii i Mazur, choćby
kościoła św. Jakuba w Olsztynie. Nie ma tej ogromnej, masywnej wieży, za to ma
4 drobne wieżyczki i sygnaturkę pośrodku dachu. Choć jest z czerwonej cegły, to
jest wzorowana na kościołach francuskich (zwłaszcza fasada frontowa i wejście -
ale o tym muszę dać oddzielny post, najlepiej ze zdjęciem) - jest bardziej
delikatna i bardzo zdobna. Jest też jednym z dwóch kościołów w Polsce, których
długość jest zaznaczona na posadzce bazyliki św. Piotra w Watykanie - ma ponad
100 metrów długości.

Stojąc przed katedrą fromborską można poczuć magię średniowiecza. Żadne tam
ciemne wieki, czy upadek kultury. Wręcz przeciwnie - prawdziwy i magiczny świat
symboli.
Fasada z drobnymi arkadami, ślepymi oknami - tylko po bokach dwa wysmukłe okna.
Mnóstwo drobnych elementów dekoracyjnych, a jak się ślicznie nazywają: pinakle,
czołganki i żabki. Samo obramowanie wejścia ozdobione motywami roślinnymi,
geometrycznymi i (te lubię najbardziej) groteskowymi. A w środku, w kruchcie -
prawdziwe cuda - ściany pokryte ornamentem 'rybią łuską', sklepienie
gwieździste, w łukach postaci aniołów ze świecami, księgami lub wstęgami. Wokół
portalu różne figury - bestie, panny mądre i panny głupie, święci, apostołowie
i ludzie, przedstawiający różne stany - mieszczanie, rycerze, a centralna
rzeźba przedstawia oblicze Chrystusa. Wchodząc do kościoła człowiek
średniowiecza czuł się tak, jakby wchodził do nieba. Dziś wśród tłumu turystów
i trzaskania fleszy wrażenie jest inne, ale i tak - nie ma zdjęć w internecie,
trzeba zobaczyć na własne oczy!

[tralala33]

tralala33 13.12.05, 20:21 zarchiwizowany
Wnętrze katedry - poddaję się, nie sposób opisać. Ale też nie sposób zrozumieć,
czym przez stulecia była Warmia, państwo biskupie, nie zaglądając do tego
kościoła. Ołtarz główny, 26 ołtarzy bocznych, ponad 120 nagrobków i epitafii
biskupów i kanoników.
Nad ołtarzem główny osiem kapeluszy kardynalskich na pamiątkę tych biskupów
warmińskich, którzy stali się kardynałami, i jeden papieski - Siviusa Eneasa,
który niecały rok po nominacji na biskupa Warmii został wybrany na papieża. Do
Warmii nigdy nie dojechał, ale kapelusz o nim przypomina.
Jest też symboliczne epitafium Mikołaja Kopernika. Jeśli potwierdzą się
doniesienia o znalezieniu szczątków Kopernika, to może doczeka się prawdziwego,
a nie symbolicznego nagrobka.
I jest ołtarz św. Bartłomieja, wystawiony w XVI wieku, zniszczony w 1626roku w
czasie najazdu szwedzkiego i odnowiony później przez kanonika Macieja
Montanusa, który z pochodzenia był Szwedem! Właśnie ten ołtarz otrzymał pod
opiekę Mikołaj Kopernik po przyjęciu do kapituły.
www.travelphoto.pl/Polska/TP00163/TP00163.htm

[tralala33]

Na zakończenie kapitalna opowieść o 'fałszywym Koperniku' (nawiasem mowiąc - co
się dzieje z tymi autentycznymi szczątkami Kopernika?) - tekst z
Rzeczpospolitej:
Podobno Bierut żądał odkopania szczątków Kopernika dla uczczenia II
Zjazdu PZPR
Nalewka katedralna

Gdy otwierano trumnę, uczeni wstrzymali oddech. Spoczywał w niej...

W 1970 roku spędzałem urlop we Fromborku. To małe miasteczko. Ciągle tam wtedy
padało i było zimno. Ktoś z miejscowych, zdaje się, że stary organista czy
kościelny, chcąc jakoś kilku zziębniętych letników podtrzymać na duchu,
zaprosił wieczorem na nalewkę z jeżyn, wiśni i jałowca.

Dobry to, choć idący do głowy trunek. Po kilku kieliszkach każdy coś
opowiadał, przeważnie w duchu bliskiego etosowi PGR Dekamerona. Ale ja
zapamiętałem tylko historyjkę opowiedzianą przez szwagra kościelnego,
emerytowanego milicjanta, bo dotyczyła Kopernika.

Po koniec lat czterdziestych zaczęły się poszukiwania w byłej katedrze
fromborskiej grobu wielkiego astronoma. Trwało to latami. Podobno Bierut żądał
odkopania szczątków Mikołaja Kopernika dla uczczenia II Zjazdu PZPR.
Poszukiwawcze ekipy zmieniały się we Fromborku, a kierownicze w Warszawie, ale
wciąż nie było światełka w tunelu.

Któregoś roku nastąpił jednak przełom. Po ponownych i dociekliwych studiach
nad starymi księgami kanoników fromborskich prace wykopaliskowe podjęto od
nowa. I pewnego dnia grono polskich archeologów, historyków
Kościoła, astronomów, lekarzy medycyny sądowej oraz miejscowy I sekretarz
Komitetu PZPR krzyknęli: Eureka! Bo zgodnie ze szkicem topograficznym,
sytuującym grób astronoma z 95-procentowym prawdopodobieństwem, wykopano
starą, ozdobną trumnę. Jedynym profanem przypadkowo dopuszczonym do tajemnicy
miał być autor opowieści, jako że któryś z profesorów paskudnie się zaziębił i
koledzy, żeby go ratować, posłali po jakieś skuteczne lekarstwo. Okazało się,
że posiada je w swej piwniczce miejscowy duchowny. Była to wyborna spirytusowa
nalewka na jeżynach, wiśniach oraz jałowcu. Profesor natychmiast ozdrowiał i
polecił otworzyć starą trumnę. Wewnątrz była inna, też ozdobna, choć już
skromniejsza. Zorientowano się wkrótce, że kryje trzecią trumnę. Gdy i ją
otwierano, uczeni wstrzymali oddech. I słusznie: w trzeciej trumnie spoczywał
w mundurze galowym, z imponującym zestawem orderów i medali, pułkownik Armii
Czerwonej!

Oszołomiony tą opowieścią, zapytałem: - Skąd tam się wziął oficer z bratniego
ZSRR?

Narrator położył palec na ustach: - Ściśle tajne, nie wolno tego ujawniać!
- No dobrze, ale pułkownik sam się do trzech trumien nie położył - nalegałem.
Narrator, ściszając głos niemal do szeptu, opowiedział, jak było.

W jednym z budynków przykatedralnych ulokował się wiosną 1945 roku radziecki
armijny sztab. Wieczorami wydawano huczne przyjęcia i podczas jednego z nich
doszło do kłótni i śmiertelnego postrzelenia tego właśnie pułkownika. Koledzy,
po wytrzeźwieniu, urządzili mu uroczysty pogrzeb z udziałem nawet miejscowego
niemieckiego duchowieństwa. Kazali go pochować jak biskupa lub co najmniej
kanonika.

I na tym poufne objaśnienia się urwały, zabrakło też nalewki. Zostałem jednak
zobowiązany, rozpoznany w tym biesiadnym gronie jako dziennikarz, żeby przez
30 lat tej informacji nie ujawniać. Wytrzymałem przez 35. Dłużej nie ma sensu,
skoro właśnie z 95-procentową pewnością głoszono, że odkopane niedawno w
katedrze fromborskiej kości należą do Mikołaja Kopernika.

[rita100]

Ta historyjka jest doskonała, dobrze, że wyszła na światło dzienne, bo i takie
rzeczy się zdarzały.
Ale zauważyłam , że mało się mówi o zamku we Fromborku. Blask tego zamku
napewno przyćmiła wspaniała Katedra.
www.travelphoto.pl/Polska/TP00163/TP00163.htm
To ten zamek na 19 zdjeciu

[tralala33]

We Fromborku nigdy nie było zamku. Wzgórze Katedralne było ufortyfikowane,
otoczone murami z wieżami bramnymi, narożnymi i basztami(to właśnie widać na
zdjęciu 19 - bramę wjazdową na Wzgórze Katedralne). Poza murami znajdowały się
kanonie - domy kanoników, w których mieszkali w czasach pokoku. W okresie wojen
i niepokojów chronili się na Wzgórzu. Chociaż katedra był solidnie
ufortyfikowana, to jednak kilkakrotnie kanonicy poddawali się i otwierali bramy
przed najeźdcą. Dla dzisiejszego wyglądu fromborskiej katedry najgorszy w
skutkach okazał się najazd wojsk szwedzkich. Po raz pierwszy wojska szwedzkie
oblegały Frombork w 1626r. Kanonik Henryk Hindenberg ze skromną załogą
zamierzał bronić Wzgórza, jednak ostatecznie poddał się, a Szwedzi łamiąc
postanowienia ugody, zrujnowali miasto i katedrę. Jesienią tego samego roku na
Wzgórzy Katedralnym załozył swoją kwaterę szwedzki król Karol X Gustaw.
Pozwolił swoim wojskom obrabować pałac biskupi, kurie kanonickie i katedrę.
Wywieziono wtedy do Szwecji księgozbiór Kopernika.

[rita100]

"Jesteśmy we Fromborku. Maleńkie miasteczko o niesamowitym klimacie. Nad
miastem dominuje potężna Katedra i Zamek biskupi. Piekne, potężne, monumentalne
budowle. "

Tralala, tym się zasegurowałam i Zamek biskupi. Więc o zamku tu wspomniano.
Stąd pytanie

[tralala33]

To się rowerzyści przejęzyczyli - na Wzgórzu Katedralnym jest pałac biskupi,
zamku we Fromborku nie zobaczymy ale i tak warto przyjechać

Jeziorany

[tralala33]

Jeziorany to jedyne warmińskie miasteczko, w którym nigdy nie byłam. No i mam
kłopot - nie da rady, nie potrafię go opisać

[tralala33]

No jo, brukujewam przewdonika tlo zidza co nikt nie buł w Jezioranach
Wenowejcie, poczytałam ło tym mniasteczku, poszukałam łobrazków i myśla co trza
tamoj bandzie pojechać. Łobaczta sami:

Jeziorany, małe warmińskie miasteczko (ok. 3,5 tysiąca mieszkańców), założone
nad rzeką Symsarną w miejscu dawnego grodu pruskiego dzięki decyzji z 5 lutego
1388 r. o lokacji wydanej przez biskupa warmińskiego, Hermana z Pragi. Zasadźcą
nowotworzonego miasta został Henryk Wendepfaffe, a pierwszymi osadnikami byli
potomkowie kolonistów śląskich. Oryginalna nazwa miasta, Seeburg, pochodzi ze
złożenia dwóch słów niemieckich: See (jezioro) i burg (miasto). Lokalna ludność
używała też nazwy Zybork. Owe jeziora w pobliżu Jezioran to Krokowskie
(osuszone w XIX wieku, czasem, chyba mylnie nazywane Jeziorem Krakowskim) i
Ławki.

Kościół parafialny pod wezwaniem św. Bartłomieja wzniesiono w 1345 roku, lecz w
1913 został on rozebrany (!). Hm, tak napisał Jan Chłosta w ‘Słowniku Warmii’.
Inne źródła podają, że w tym roku kościół św. Bartłomieja został rozbudowany
(być może, iż w trakcie tej rozbudowy zniweczono średniowieczne elementy
kościoła?). Dziś jest to „trójnawowy, halowy, pięcioprzęsłowy z piętrową
zakrystią od północy, kruchtą od południa i kwadratowa wieżą od zachodu.
Sklepienie gwieździste, wsparte na ośmiobocznych filarach. Arkady miedzynawowe
ostrołukowe. Nad zakrystią empora otwarta ku nawie głównej ostrołukowymi
arkadami, przykryta sklepieniem sieciowym. W drzwiach z nawy do zakrystii zamek
i antaba z XVI w. Ołtarz główny barokowy z datą 1734 r. o rozwiniętej
architekturze bogatym wystroju figuralnym i ornamentalnym. Pozostałe
wyposażenie kościoła głównie z XVIII w., ławki z 1610 r., odnowione w 1861 r.”
www.domwarminski.pl/content/view/143/187/
Zdjęcia wnętrz kościoła św. Bartłomieja znajdziemy na stronie
www.juliusz.lw.net.pl/jeziorany06.html
A skoro Jeziorany to warmińskie miasteczko, nie mogło w nim zabraknąć kapliczek
kapliczki.blogspot.com/2006/06/jeziorany.html

[tralala33]

Miasto było otoczone murami kamiennymi, których pozostałości można do dziś dnia
oglądać.
www.domwarminski.pl/content/view/155/199/
W drugiej połowie XIV wieku wzniesiono w Jezioranach zamek biskupi, w którym
rezydował wójt warmiński. Zamek ów miał najwyższą wieżę spośród wszystkich
warmińskich twierdz. Do czasów rozbiorów zamek znajdował się w dobrym stanie,
mieściła się w nim zbrojownia. Jednak w 1789 roku został strawiony przez pożar
i następnie niemal całkowicie rozebrany, Dziś na jego miejscu (i fundamentach)
stoi budynek, w którym mieści się Urząd Miejski. Jednak kamienna podmurówka
parteru dobitnie świadczy o pochodzeniu tej budowli (jest to fragment
zachodniego skrzydła zamku). Pod budynkiem zachowały się średniowieczne piwnice
zamkowe. Zdjęcia i opis dawnego zamku biskupiego w Jezioranach znajdziemy na
stronie:
miks.ar.wroc.pl/zamki/z_warm.htm

[tralala33]

Mieszkańcy Jezioran, podobnie jak wielu innych małych miasteczek w
średniowieczu, trudnili się głównie rolnictwem i rzemiosłem. Jezioranie (? –
Seeburczycy) znani byli z wyrobu płótna i butów (było to miasto szewców, a
sukno jeziorańskie znane było z wysokiej jakości). W mieście odbywały się
targi, początkowo tylko trzy a w końcu XIX wieku było ich aż 12, w tym dwa na
płótno. W 1899 roku Jeziorany otrzymały połączenie kolejowe z Lidzbarkiem
Warmińskim i Czerwonką. Dziś stacja kolejowa w Jezioranach to już historia
www.kolej.one.pl/index.php?dzial=stacje&id=2689&okno=start

Jeziorany mogli obejrzeć widzowie telewizji polskiej, śledzący
serial ‘Stacyjka’.
jeziorany.com.pl/?id=opis_stac
jeziorany.com.pl/?id=galeria_stac

[rita100]

tralala33 napisała:

> Jeziorany to jedyne warmińskie miasteczko, w którym nigdy nie byłam. No i mam
> kłopot - nie da rady, nie potrafię go opisać

A tero mowam najsłynniejsze miasteczko na Forum

forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=38446&w=89466218&s=0

[katkul3]

Teraz chyba kolej na Lidzbark Warmiński? Jeżeli tylko mogłabym jakoś pomóc...
-daj znać proszę!

[tralala33]

Zgadza się, czas na Lidzbark. Najbardziej przydałyby się jakieś ciekawostki,
których nie znajdziemy w żadnych przewodnikach. Takie magiczne miejsca (a może
ludzie) znane tylko stałym mieszkańcom. Gdzieś jeszcze czeka
wątek 'napoleoński' - czy w przyszłym roku dojdzie do skutku inscenizacja bitwy
z 1807 roku pod Ignalinem? Ale na to ostatnie mamy sporo czasu - do lata
przyszłego roku

[katkul3]

Wybaczcie mi moi drodzy to wyjątkowo długie milczenie w mej strony. Jak sami
jednak wiecie: czasem bywa w życiu, że sprawy "przyziemne" absorbują nas tak
bardzo, iż nie mamy czasu na to co wyzsze...
Teraz jednak nadrabiam zaległości, odświeżając wątek, który "stanął" właśnie na
moim rodzinnym Lidzbarku...

[rita100]

Witaj Kalkut, zawdym radzi jek wlazujesz do noju.
Pomalusku jidziem do przodu.

[katkul3]

Około 1240 r. Krzyżacy opanowali gród Lecbarg, położony na pograniczu ziem
zasiedlonych przez pruskie plemiona Warmów i Bartów. Krzyżacy umocnili gródek i
obsadzili własną załogą. Już wkrótce, w czasie pierwszego powstania (1242-1253)
został od odbity przez Prusów i zniszczony.
W 1243 r. legat papieski Wilhelm z Modeny dokonał podziału nowo kreowanego
władztwa Krzyżaków na cztery diecezje: chełmińską, pomezańską, warmińską i
sambijską. W każdej z nich miano wydzielić trzecią część terytorium jako
świeckie uposażenie biskupów. Na mocy podziałów z 1251 i 1255 r. Lidzbark został
przekazany biskupowi warmińskiemu Anzelmowi.
Lidzbark pozostał w biskupiej części dominium, gdzie planową kolonizację
rozpoczęto na początku XIV w. Lidzbark otrzymał przywileje miejskie na prawie
chełmińskim od biskupa Eberharda z Nysy.
Ukształtował się przestrzenny "związek" zamku i przyszłego miasta, na dwóch
jakby przeciwległych sobie półwyspach: zamek między Łyną a Symsarną i miasto w
ciasnym zakolu Łyny.
Tuż po połowie XIV w. podjęto wznoszenie pierścienia murów obronnych, z bramami
i basztami. Od wschodu, południa i częściowo zachodu naturalną osłonę dawała
Łyna. Mury na tych odcinkach były słabe, w dużej części tylko osłonowe. Od
północy, gdzie przedpole pozostawało zupełnie otwarte, mur wzmocniony był
większym zagęszczeniem baszt; poprzedzony był ponadto szeroką, sucha fosą.
Do miasta wiodły trzy bramy: od północnego wschodu Młyńska, od północnego
zachodu Wysoka (ocalała tylko ta), od południowego zachodu Kościelna oraz furtka
zwana Zamkową, znajdująca się po stronie południowej obok kościoła farnego.
Rozwój miasta i ożywienie ruchu budowlanego nastąpiły po obraniu przez Jana z
Miśni tutejszego zamku na stałą siedzibę biskupów. Tutaj skupiła się centralna
administracja biskupstwa, stanowiono prawa, odbywano sądy; tutaj kwitło życie
kulturalne i dyplomatyczne, funkcjonowała szkoła.
Na początku XVII w. biskup Szyszkowski założył ogrody na gruntach przyzamkowego
folwarku, na południowy zachód od miasta. Stanął tam pawilon wypoczynkowy, a
później na jego miejscu wybudowano piętrowy pałac.
Wcielenie Warmii w 1772 r. do państwa pruskiego oznaczało zmianę dotychczasowego
statusu Lidzbarka. Biskupowi i kapitule odebrano całkowicie władzę terytorialną;
kraj podzielono na powiaty. W większych miastach stanęły garnizony.
Stosunkowo wolny był wówczas rozwój przestrzenny Lidzbarka. Obszar lokacyjny
miasta, ograniczony murami obronnymi, okazał się wystarczający niemal do końca
XVIII w. Wolno rozwijające się przedmieścia pełniły funkcje bezpośredniego
zaplecza gospodarczego.
Stopniowo ulegały rozbiórce średniowieczne fortyfikacje miasta: najpierw
utrudniające komunikację bramy: Kościelna i Młyńska, potem mury od wschodu i
zachodu.
W latach 1821-1823 powstał w Lidzbarku pierwszy na ziemi warmińskiej kościół
ewangelicki. Większe zmiany w zabudowie staromiejskiej nastąpiły po pożarze z
1865 r., którego pastwą padł ratusz i dziesięć spośród dwunastu domów w
zachodniej pierzei rynku. Ratusza na dawnym miejscu już nie odbudowano; nowy
powstał w 1903 r. przy końcu ulicy Ratuszowej.
Koniec II wojny światowej, poza radykalnymi zmianami w strukturze mieszkańców,
spowodował również prawie całkowitą ruinę starówki. Dziś większą jej część
stanowią małoestetyczne, bezbarwne bloki...

[katkul3]

W miejscu, gdzie wspomniałam o nadaniu praw miejskich przez biskupa Eberharda z
Nysy, nie wspomniałam o czymś jakże ważnym - a mianowicie dacie tegoż
wydarzenia: 13 sierpnia 1308 (za niespełna 2 lata będziemy więc świętować
700-letnią rocznicę

[katkul3]

"13 sierpnia 1308": jejku, naprawdę zmęczona jestem, toż to było 1 dzień
wcześniej. Wybaczcie! Ciąg dalszy przełożę jednak lepiej na wcześniejszą porę...

[rita100]

Czyli 12 sierpnia 2008 roku będzie 700-lecie. O, to pewnie nowe wybrane władze
już sie przygotowują do uroczytych obchodów. Żeby tylko nie zapomnieli o
Prusakach , którzy zdobywali warownie krzyżacką

[tralala33]

> Około 1240 r. Krzyżacy opanowali gród Lecbarg, położony na pograniczu ziem
zasiedlonych przez pruskie plemiona Warmów i Bartów. - ale czy nazwa została
zmieniona? Czy też Lecbarg ma staropruskie korzenie?
> W latach 1821-1823 powstał w Lidzbarku pierwszy na ziemi warmińskiej kościół
ewangelicki. Czy to ten drewniany kościół?
> Ratusza na dawnym miejscu już nie odbudowano; nowy
powstał w 1903 r. przy końcu ulicy Ratuszowej. A przetrwał do dziś?

[katkul3]

1) Tak, nazwa "Lecbarg" (w historiografii spotyka się również Lecbark) ma
staropruskie korzenie...
2) Tak, to ten drewniany kościół (obecnie cerkiew prawosławna)
3) Tak, ten ratusz przetrwał do dziś: turystom nie rzuca się jednak w oczy
zapewne z powodu "niepozornego" ulokowania w szeregu kamienic, w głębi uliczki
Ratuszowej (nr 5)

[tralala33]

Trzy razy TAK - kiedy to było
Katkul, a możesz nam zdradzić swoje magiczne miejsca w Lidzbarku? Takie, o
których rzadko który turysta wie, a warto do nich trafić?

[rita100]

Pieniężno
Tutaj nojziankszó atrakcją jest Muzeum Misyjno-Etnograficzne przy seminarium
Werbistów. Są tu prezentowane m.in. przedmioty sztuki użytkowej i rzeźby
sakralne ludów Azji i Afryki. Warto też odwiedzić Skansen Maszyn Rolniczych,
gdzie w starej chacie zgromadzony jest przedwojenny sprzęt gospodarstwa
domowego, a na zewnątrz maszyny uzywane w pracach polowych.

Tralala, zaboczyłaś ło mnastach warnijskich

[tralala33]

Nie, nie zaboczyłam. I ło Warniji pamnientom, tlo ledwo żyja. No nie banda sia
jadozić i głoziczki Woju psuć - eszcze trocha i bandzie lepsi. Ło mniastach
popsisza i jenaksze kóntki łobacza. Pozdraziam

[rita100]

Pozdrawziam Tralala i mowam tako fejnisto psieśniczke cobyś sia trocha pośniała
i curki do noju nzado wróciuła, do mniast warnijskich.
Bandzi lepsi
pl.youtube.com/watch?v=PdavfQaFgJI&feature=related
Talalala lala la la la

[tralala33]

Rychtycznie Rito - bandzie lepsi tek chtóre warnijskie mniasto
brukuje tero łopsisać?

[rita100]

Olsztin łostazim sobzie na kóniec. Tero Orneta czka na noju. Możem wycióngnóńć
do Ornety

[tralala33]

Weno wej, tek cias na ta rejza
Po raz pierwszy byłam w Ornecie z wycieczką szkolną w czasach szkoły
podstawowej. Zjeździliśmy wtedy całą Warmię, ale z wizyty w Ornecie
nic nie pamiętam
Wiele, wiele lat później, kiedy zaczęłam studia w Gdańsku, wykryłam,
że zamiast tłoczyć się w niedzielnym, późnopopołudniowym pociągu do
Gdańska, lepiej jest wsiąść do poniedziałkowego autobusu, który
odjeżdżał o okrutnej godzinie 5.15 rano. Oczywiście zasypiałam zanim
autobus wyjechał z Olsztyna, ale nieodmiennie budziłam się w
Ornecie, bo tu – wśród wąskich uliczek miasta – kierowca musiał
dokonywać cudów, żeby pokonać kolejne zakręty – zatrzymywał się,
cofał, wykręcał. A ja i tak miałam wrażenie, że zaraz wjedziemy w
czyjeś okno albo zerwiemy narożną rynnę. W końcu zajeżdżaliśmy na
rynek i raz za razem z podziwem patrzyłam na Ratusz i parafialny
kościół, o których poszukamy więcej wiadomości.

[tralala33]

Orenta (Wormditt) to warmińskie miasto powstałe na miejscu
staropruskim polu osadniczym zwanym “Warmdyten”, "Wurmedyten"
albo "Wormedythin”. Czy ktoś może objaśnić, co ta nazwa znaczyła w
języku Prusów? Akszugor?
Miasto zakładano dwukrotnie – po raz pierwszy około 1312, wówczas
zasadźcą i sołtysem został kuzyn biskupa warmińskiego Eberharrda z
Nysy, Wilhelm. Już w 1313 Orneta została nazwana miastem ‘civitas’
pod pruską nazwą ‘Wurmedyten. Po raz drugi miasto lokowano w 1359
roku.
Dalej za orneckim kronikarzem i przewodnikiem:
“Nowej osadzie nadano na prawie chełmińskim 68 włók czynszowych oraz
40 włók wolnych. ... Z tego obszaru wydzielono prostokątny rynek, z
którego wybiegało 10 ulic (po dwie z boków krótszych i po trzy z
dłuższych). W rynku zbudowano w XIV wieku kościół i ratusz. Zamek
biskupi pochodzący z tego samego okresu znajdował się w północno-
zachodniej części miasta i był ujęty w system fortyfikacji
miejskiej.”
“W połowie XV wieku Orneta liczyła około półtora tysiąca
mieszkańców. Jednak liczba ta dość szybko wzrastała. Przeznaczony
pod zabudowę obszar okazał się wkrótce za mały. Rozwój przestrzenny
miasta rozpoczął się już w średniowieczu; za murami miejskimi
powstawały przedmieścia.”
www.orneta.net/orneta.php?go=historia_ornety

[tralala33]

A teraz ciekawostka z zakresu zarządzania
“W połowie XV wieku Orneta liczyła około półtora tysiąca
mieszkańców. Jednak liczba ta dość szybko wzrastała. Przeznaczony
pod zabudowę obszar okazał się wkrótce za mały. Rozwój przestrzenny
miasta rozpoczął się już w średniowieczu; za murami miejskimi
powstawały przedmieścia.”
“W 1351 roku gmina miejska wykupiła urząd sołecki z rąk dziedziców
pierwszego sołtysa i od tej chwili miastem zarządzała rada,
składająca się z sześciu rajców i dwóch burmistrzów urzędującego i
jego zastępcy. W 1388 roku rada miasta Ornety składała się z dwóch
burmistrzów - urzędującego, którym był Jan Grosse i jego zastępcy
Henryka Scherera oraz sześciu rajców. Podobny skład rady przetrwał
aż do 1772 roku, z tym tylko że z biegiem czasu powstała ważna
funkcja pisarza, zwanego notariuszem miejskim.”
www.orneta.net/orneta.php?go=historia_ornety

[tralala33]

A tero łobaczta ciarno-bziała Orneta. Jutro bandzie ło orneckim
smoku i ło zabytkach
www.orneta.net/galeria.php?go=orneta_wczoraj

[rita100]

No to jutro bandziewa sia strachać. Czy tan smok tyż zieje łogniam jek w
Krakozie ? To tero ziam co w niektórych legendach warmińskich jest smok. To
pewno smok ornetski

No jak poczytała am, to dali nie ziam skónd je ta nazwa Orneta. Nie ma też
przetłumaczonej nazwy niemieckiej na staropruską.
Może noma wytłumaczy Freemason z Pruteizmów ?

[tralala33]

Rychtycznie łon buł jek ten smok z Krakozia tlo nie buło w Ornecie
szewca Dratewki. Tek posuchajta, chtó jego łubił:
Najstarszy herb Ornety pochodzi z pieczęci przystawionej na
dokumencie datowanym na 1388 rok. Przedstawia on skrzydlatego smoka
z zakręconym ogonem. Z paszczy smoka zioną ogniste płomienie. Dość
to niezwykły herb i od dawien dawna Ornecianie tłumaczą sobie ten
wizerunek opowiadając legendę o smoku, który w pradziejach ich
miasta żył w podziemnej pieczarze znajdującej się pod dzisiejszym
ratuszem. Podobno wyjście z tego podziemnego schronienia potwora
znajdowało się w pobliżu kościoła św. Jana Chrzciciela. Niektórzy
twierdzą, że do dziś dnia pod ziemią znajdują się, niedostępne i
zrujnowane, pozostałości tego korytarza.

[tralala33]

Smok przerażał nie tylko wyglądem, ale i swoim okrutnym zachowaniem.
Nie zadowalał się porywaniem zwierząt – pożerał też i ludzi! Wielu
śmiałków próbowało zabić groźnego smoka, lecz kończyło się to dla
nich śmiercią. Próbowano różnych sposobów – ognia, trucizny, walki.
Starano się zasypać jamę smoka kamieniami i ziemią, lecz wszystko na
próżno. Do czasu, gdy w Ornecie pojawił się dzielny rycerz. Konno,
dzierżąc w ręku potężną kopię czekał na smoka przy wejściu do
pieczary. Smok wychylił swój okropny pysk i długo próbował
odstraszyć śmiałka potężnym rykiem i groźnymi płomieniami. Nagle
poderwał się do lotu i zaatakował rycerza, lecz ten celnie wymierzył
kopię i jednym ciosem zabił smoka. Mieszkańcy Ornety oniemieli!
Radość była tak wielka, że w zamieszaniu nie zauważono odjazdu
rycerza. Nikt nie poznał jego imienia, stąd też wkrótce narodziła
się nowa legenda – to sam święty Jerzy przybył do Ornety, by ocalić
mieszkańców tego warmińskiego miasta przed złowrogim smokiem.
A może nigdy tu nie było żadnego smoka? Może smok z orneckiego herbu
symbolizuje inne niebezpieczeństwo? A może to herb jakiegoś
rycerskiego rodu, który pojawił się w Ornecie? Lub też wspomnienie z
Krakowa

[rita100]

Wydaje mi się, ze smok w herbie Orneta ma inne znaczenie niż w legendzie, bo oto
mogło być tak, że ludzie w Ornecie, poganie żyli w grzechu. Smok może być tylko
metaforą na herbie, czyli walki z grzechami pogańskim :
"Każdy człowiek, starając się żyć święcie, pokonuje smoka, którym jest własny
grzech. "
I Ornetanie pokonali smoka przy pomocy rycerza św. Jerzego.
pl.wikipedia.org/wiki/%C5%9Awi%C4%99ty_Jerzy
hoho, a w Krakowie jeszcze zieje smok ogniem ))

[tralala33]

O, to ciekawe roziwązanie zagadki smoka, trzeba tylko zapytać o to
Ślązaków, bo pierwszi osadnicy w Ornecie pochodzili ze Śląska ))

[rita100]

Ho, ho, a za czam ci osadnicy tak szli, chiba nie za praco ? A może.
I wtenczas możliwe co i smoka wzieli ze sobą na znak bliskości z Krakowem ))))

[gajowy555]

krabal.jalbum.net/Orneta/

[rita100]

Jeke psiankne kamnieniczki. Uobaczta keby nie te kamienice budowane przed wojno
toby mniasta nie buły takie ślicne.

[tralala33]

To prawda, dzięki tym kamieniczkom Orneta jest uroczym miasteczkiem.
Żal tylko, że około 40% przedwojennej zabudowy zostało zniszczone
już po przejściu frontu.
Na szczęście zachowały się dwa ważne zabytki miasta - kościół
parafialny i ratusz. O kościele pod wezwaniem św. Jana Chrziciela
można wiele wyczytać w tym linku, choć pierwsze zdanie budzi we mnie
lekkie zdziwienie
www.orneta.net/zabytki.php?go=pokaz&id=2
"Pochodzący z połowy XIV (1338 - 1349) wieku został wzniesiony jako
jedyny na Warmii w stylu gotyckim. Budowę tego kościoła rozpoczęto
za rządów HERMANA z Pragi (obrał on sobie za siedzibę ornecki
zamek)."
Jak to jedyny? A katedra w Braniewie? A katedra fromborska? A
kościół św. Anny w Barczewie? A kościół św. Jakuba w naszym
Łostynie? Wszystkie na Warniji i wszystkie w stylu gotyckim. Tak
przynajmniej do tej pory myślałam.

[rita100]

Może jest jedyny w tym mieście, a nie na Warmii ? Zapędził się autor linku, bo
sam porównuje do kościoła w Bartoszycach.
Ciekawa jest historia dzwonów w kościołach. Prawie wszystkie poszły na odlew na
I wojnę światową i Ornety nie oszczędzono.

[tralala33]

No właśnie, jednak nie jedyny gotycki kościół na Warmii. Jednak jest
w nim coś wyjątkowego. Żeby to zobaczyć, trzeba wejść do środka
kościoła, a nie jest to takie łatwe, gdyż na co dzień – signum
temporis – kościół jest zamykany. Można jedynie wejść do przedsionka
i przez kraty spojrzeć na ciemne wnętrze, a to za mało. Warto
postarać się i wejść do środka, albo cichutko w czasie mszy, albo
uprosić na plebani, tak jak ja to zrobiłam, bo w środku zobaczymy
zachowane fragmenty ściennych malowideł. Może nie są to freski na
miarę włoskich malunków, ale robią wrażenie, kto wie, czy nie dzięki
swoje skromności. Więcej, za autorem internetowej historii Ornety:
"ŚCIANY - kościoła parafialnego w Orneoie jeszcze do dziś są
Biblią "pauperum", bowiem przyozdobiono je malowidłami. I tak na
prawym filarze obok ołtarza głównego znajduje się malowidło ścienne,
które przedstawia Pięć Panien Mądrych i Pięć Panien Głupich. W
kaplicy Matki Boskiej Częstochowskiej znajdują się malowidła
obrazujące Świętych: Sebastiana i Anny. Natomiast na pierwszym
filarze, od strony nawy środkowej, malowidło przedstawia biskupa
błogosławiącego dziecko prowadzone przez matkę. W wieży, po jej
prawej stronie, malowidło przedstawia scenę biblijną wypędzenia
kupczących ze świątyni. Kaplica św. Krzyża kryje - za chrzcielnicą -
na ścianie wschodniej obraz św. Leonarda. Również na filarze lewym,
do którego przylega ołtarz św. Józefa, w czasie renowacji obrazu w
latach osiemdziesiątych, odkryto istnienie malowidła ściennego.
Niestety, ze względu na bliskość usytuowania ołtarza jest ono
niedostrzegalne."

[rita100]

A no własnie, jedyny gotycki kosciół na Warmii kryjący takie malunki z tamtych
czasów. To faktycznie unikat.
A jednak, widzisz Tralala, zeby zwiedzać kościół to i tu musi być przewodnik. Ja
zauwazyłam, ze lepiej jest coś zwiedzać po poprzednim zapoznaniem się z tym
czymś, bo wtenczas wracasz z wyprawy, a tu się okazuje , ze nic nie widziałaś
jeno zewnętrzną oprawę.

[tralala33]

Akurat zewnętrzna oprawa tego kościoła też jest warta uwagi
Ściany kościoła św. Jana Chrzciciela w Ornecie, wymurowane z
typowych czerwonych gotyckich cegieł zostały przyozdobione
ceramicznymi kształtkami - przy wejściu głównym zobaczymy całe fryzy
z motywów roślinnych oraz - co chyba najciekawsze - z ludzkich
twarzy. Podobne, choć w dużo mniejszej liczbie, zostały wmurowane w
ściany kościoła w Gutkowie. Swoich obrazków nie mogę wkleić, więc
choć jeden link i posmak tego, co można obejrzeć w Ornecie
commons.wikimedia.org/wiki/Imagerneta_kosciol_sw_Jana_fryz_
(1).jpg

[rita100]

Tralala, łobrazecek sia nie łotwiera. Nie mozem łobaczyć. Chiba link sia
szpetnie wkleił.

[tralala33]

A teroz?
tnij.org/bm1n

[rita100]

Teroz tyż nic nie ziydoć

[tralala33]

Szpetna sprawa
Brok na koło siadać i do Orenty sia wyciongnoć.
www.rowery.olsztyn.pl/photo.php?r=85&i=202&f=

[rita100]

To só te fryzy ceramiczne wmurowane w ceglany mur. Faktycznie bardzo ciekawe. Ci
na kołach to na wszystko zwracają uwagę. Dopiero dzieki kołu mamy łobrazecek.
Tero to to można zobaczyć, co to są te ceramiczne fryzy

[tralala33]

Koło je nolepsi
Na jutro zaproszka do Pieniężna co bez zieki mnianowało sia cołkiem
jenakszy.

[rita100]

pl.youtube.com/watch?v=_ymY0gPezTg
Może muzyczka nie ta, ale widoczki na Ornete całkam, całkam
To tak na zakóńczenie wizyty w Ornecie warnijskiej

[rita100]

forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=38446&w=66173848&a=83319824
Autor: freemason 12.08.08, 20:54


Pomocą mi słuzy wspominany już "Hydronymia Europea...". Tak więc
nazwa Orneta (niem. Wormditt, wcześniej Wurmdit) wywodzi się
najprawdopodobniej od pruskiego Wormedits - "voras" w języku Bałtów
znaczyło stary, a "median" - las, tak więc sens nazwy "Orneta" to
mniej więcej tyle co "stary las". Z kolei wg drugiej hipotezy nazwa
miejscowości pochodzi od pruskiego słowa "wormian"/"urminam", co
oznacza "czerwony". Czyżby więc i nazwa Warmii od czerwieni się
wywodziła?

Informacje podaję za "Hydronymia Europea: Ortsnamen baltischer
Herkunft im suedlichen Teil Ostpreussens", red. Rozalia Przybytek,
wyd. Stuttgart 1993.

Pieniężno

[tralala33]

Dzisiejsze Pieniężno od zarania swojego istnienia nosiło inne miano.
Pierwotna staropruska osada (oraz gród obronny) założona w tym
miejscu, nad urwistym brzegiem rzeki Wałszy, nazywała się Malcekuke,
co znaczyło "Czarci Las". Kiedy zaś ziemie te obejmuje biskup Anzelm
i przekazuje je kapitule warmińskiej, w tym miejscu nadal istnieje
stary gród nad Wałszą i wieś Malcekuke. Powstania Prusów
doprowadzają do zniszczenia wcześniej założonych miast Braniewa i
Lidzbarka. Wówczas następuje decyzja o przekształceniu wsi Malcekuke
w miasto. Nazwa jednak pozostaje, choć nieco zmieniona i nabierająca
przez to innego znaczenia – teraz to Melzak, choć w dokumentach
pisany różnie: Melsag, Melsacg, Melsac i ostatecznie Mehlsack.
Mehlsack czyli już nie Czarci Las lecz Wór Mąki
Nazwę tę próbowano uzasadnić tworząc legendę o dzielnych obrońcach
miasta w czasach wojen ze Szwecją. Więcej w tym linku.
www.pieniezno.pl/?site=herb
Przy okazji spójrzmy na herb Pieniężna – nie jeden lecz trzy worki
mąki! Lecz jak dziś wyjaśnić obraz worków mąki w mieście nazywanym
Pieniężnem?

[freemason]

tralala33 napisała:

> Przy okazji spójrzmy na herb Pieniężna – nie jeden lecz trzy worki
> mąki! Lecz jak dziś wyjaśnić obraz worków mąki w mieście nazywanym
> Pieniężnem?

Cóż, może handel mąką to też niezły biznes?

[rita100]

A może twórcy nazwy Pienięzno, wzieli te worki, za worki z pieniędzmi. Zazwyczaj
wór się kojarzy z worem pieniędzy.
Złoty klucz to klucz do tego skarbca z workami pieniędzy, a złoty miecz - no
cóż, trzeba bronić tego skarbca.
NO to teraz jestem ciekawa jakie skarby mieści w sobie Pieniężno ?

[katkul3]

Witam wszystkich (po długiej niebytności na forum)
Co do nazwy Pieniężna, to została ona nadana na cześć Seweryna Pieniężnego
Pozdrawiam!!!

[gajowy555]

Zitojta na Warniji Katkul!
Dziankujewam za ziadomość, zawdy lejdujem sia, jek chto na Warnijó zaglóndo. A co tamój łu Waju słychac we Licbarku?
Mym teroz wachta na Warniji trzymomy, bo Rita na łurlapsie, a jinksze tyż pewnie roboty gwołt mowajó. No zawdy mniło Waju zidzieć.
Zapraszom do naju kóntków i galeryji foto.
Mniłygo ziecora winszujem...

[katkul3]

Oj, troszkę się działo w naszym Lidzbarku 12 sierpnia tego roku...
W końcu świętowaliśmy 700 lat nadania praw miejskich! Sama miałam zaszczyt
uczestniczenia we wszystkich ważnych wydarzeniach z tym związanych, w tym i w
uroczystej sesji rady miejskiej
Dziękuję za miłe słowa, również życząc przyjemnego wieczora...)

[gajowy555]

No jó, tyż eśwa ło tam słyszeli. Tak gratulujewam i czkamy na relacyjo. Może
łobroziki jekie bandó?

[rita100]

Ale, jak myślicie, te zmiany nazwy jednak nie sprzyjają duchowi miasta ?
Witajcie.

[tralala33]

Witaj Katkul. Jak miło, że jesteś. Może założysz nam nowy wątek,
żeby napisać, jak Lidzbark świętował swoją rocznicę?
A nie móziłam - jek chtó raz na noju Warnija przyjdzie to zowdy
nazod wróci Tak tero czkamy na Fedara.

[rita100]

Dołączam się do życzeń budowania Warmii. A i również ośmielam się zdopingować
wszystkich i Katkul do pisania i to nie w gwarze, a bogać tam

Tralala, soma nie zabocz ło noju tyż

[rita100]

po Warniji Bziskupa Anzelma Lelozjusza

[rita100]

To je góronca rejza. Mniasta muszo być w gotowości.