SĘKACZ MAZURSKI

[rita100]

W dniu 1 czerwca 2006 roku na Listę Produktów Tradycyjnych został wpisany w
kategorii Wyroby piekarnicze i cukiernicze: "Sękacz mazurski" (woj.
warmińsko-mazurskie)

Joł, joł, joł, to mowam jydło wpsisone na Listę Produktów Tradycyjnych.
www.minrol.gov.pl/DesktopModules/Announcement/ViewAnnouncement.aspx?ModuleID=1419&TabOrgID=1520&LangId=0&AnnouncementId=5325&ModulePositionId=1960

[rita100]

"Sękacz jest rodzajem specjalnego ciasta, które nie traci walorów smakowych i
zapachowych nawet po kilkunastu dniach. Jest słodki i delikatny. Jego zapach
jest zbliżony do świeżo upieczonego biszkoptu z wyraźną nutą wanilii i skórki
pomarańczowej."

[rita100]

"Tradycja wypieku sękacza sięga prastarych czasów. Istnieje dużo legend,
opowieści i historii związanych z tym specyficznym ciastem.
Jedna z wielu historii głosi, że pieczenie ciast w ogniu wywodzi się od
prastarych plemion Bałtów – Jaćwingów, Żmudów, Litwinów i Prusów. Ludy te czcząc
swe bóstwa, składały im ofiary z mięsa, miodu i ciast."

[rita100]

"Inna, późniejsza legenda mówi, że pierwszy sękacz został podany na dworze w
Bereżnikach koło Sejn, Królowej Bonie, która zachwyciła się tym wyjątkowo
smacznym i efektownym ciastem z sękami, które odtąd często zdobiło królewski
stół na Wawelu."

[rita100]

"Jeszcze inna historia związana z tym ciastem przypomina małżonkę cara Mikołaja
II Aleksandrę Fiodorownę, która była niemiecką księżniczką i miała oprócz wielu
słabostek także tę, że uwielbiała baumkuchen (słowo to w języku niemieckim
oznacza sękacz). Po ślubie księżniczka przybyła do Petersburga, a wraz z nią
niemieccy cukiernicy, specjaliści od wypieku tego ciasta."

[rita100]

"Istnieje również legenda, że ciasto to pochodzi z czasów najazdów krzyżackich
na nasze państwo. Zakon Krzyżacki, który zamieszkiwał zamek w Malborku,
sprowadził ten specjał oraz przepis jego produkcji z Prus. Mury Zamku
Krzyżackiego ukrywają do dziś piec, w którym wypiekano sękacze."

[rita100]

"O wypieku tego ciasta wspomina się również w historii Rodu Hertzbergów –
właścicieli Lotynia, którzy w kuchni swojego zamku posiadali otwarty piec
ceglany, służący do wypiekania sękaczy.
W przedwojennej Polsce pojawienie się w witrynach stołecznych cukierni
ustrojonego cukrowymi kwiatkami sękacza było zwiastunem zbliżającej się Wielkanocy."

[rita100]

prusa.strefa.pl/forum/viewtopic.php?t=160
I eszcze nolazła am baumkuchen-sękacz na stronce Krainy Bursztynu i Tysiąca
Jezior. Tam mowam tyż łobrazecek i przepsic jek wyrychtować tan sankacz.

Psiekł chto jygo ?

[gajowy555]

A zidziołaś Rita, jek sia sękacz psiecze? Ni ?

To tak jekby na ruszcie łobraco sia i polewo ciastam wałek, łumnieszczóny na
samam łogniam. Trza wartko polewać i łobrocać, coby sia ciasto nie spaluło.
A tu mowam tyż warnijski sękacz na łobrozku...

schlesien.nwgw.de/foto/albums/userpics/100_4915.jpg

[rita100]

Ni, nigdy nie zidzioła am i nigdy nie jydła am. Ale jek tam psisze
to to je ciasto prazie bezterminowe, można jyść bez coły rok. Yśta
kedy psiekli sami ? Akszugoroziu kobzita psiekła bo na swojej
stronce psisze. Jakem łobczyła siuła jojków brok do ciasta tom podła
jek placek - sztyrdzieści jojków. Mónjenu - sobzie pomyślała - co to
nodroższa kucha śwata chyba. Bogato sobzie żuli Mazurzy.

[gajowy555]

Ni, mym sami nie psiekli, bo trza mować szpecyjalno aparatura do tygo.
Nojczańściy sękacza psiekó na Suwalszczyźnie, tamój je tradycyjo. Jom nie
słyszoł coby kedajś na Warniji psiekli. Chiba co teroz...

[rita100]

Zol co sobzie taki sankacz ni możem łupsiec.
Pewno smakozite. Nawet nie ziam jek to sia je ?
Łyżeczkó jek beza ?

[gajowy555]

rita100 napisała:

> Zol co sobzie taki sankacz ni możem łupsiec.
> Pewno smakozite. Nawet nie ziam jek to sia je ?
> Łyżeczkó jek beza ?

Ni, to sia rznie nożam, to je spójno faktura...

[rita100]

Jo musza popatrzeć czy tygo ni ma w marketach ?

[rita100]

Potrawą tradycyjną na Warniji buła zawdy muza, czyli zupa mleczna w różnych
odmianach.

[gajowy555]

Jó, mym teroz ziency mlyka i muzy mleczny futrujewam, bo mowam mlyko prosto łod
krówki, co noma sójsiad co niedziółka przywozi...

[rita100]

A z czam futrujeta tó muze mlycznó ? Z grysam ?
Dosłaniasz troche i faryna dodajesz ?

[gajowy555]

rita100 napisała:

> A z czam futrujeta tó muze mlycznó ? Z grysam ?
> Dosłaniasz troche i faryna dodajesz ?

Muza ze lanymi kluskami. Jó ze cukram, bziołka ze soló...

[rita100]

Dawnom taki muzy ni jodła. A tero można kupsic take płatki w różnistych smakach,
take kukurydzione w pakach. Dzieciuki to lejdujo.
Tero je nawet moda na takie muzy i ciajsto pokazujó w reklamach.

[rita100]

haferfloki - płatki owsiane

To to dawni dawni am jydła ale mi nie smakowało, take fuj buło.

[rita100]

"Kukły"
Maria Zientara-Malewska wspomina chyba w kuchach o senkaczu. Warmiacy go
nazywali "kukły", jedliśmy z masłem i miodem. "Smakował ten placek wspaniale,
był pieczony bez blach na trzonie w piekarniku."

To chiba ło Synkaczu tak goda Pani Maria

[rita100]

To je tradycja z dzioda pradzioda.

Zupa rybna, to przede wszistki zupa z małych ryb, które noczajściej ni da sia
usmażyć. Weźmy takie karasie, mojó gwołt łości, ziancej niżli szczep ma gałajzie.
W takej zupsie nie je ważne mniajso, noważniejszy je wywar. Kedy juz sia uwarzy
zupa z rybkami, to mniajso brok wyrzucić i łostawić sam wywar, tam je ta siła zupy.
Potam dodajewmy gwołt przypraw, zagenszczawa munko i zabzielawa śnietano. I
fertyk je !
Na stole kładziewa talyrze, na talyrzach glaski chlyba, łyżki i sól. No jó, sól
zawdy je na stole. Gospodyni niesie waze z uwarzono muzo rybno i stazia na stole
- cujecie ? ummmmmmm

[rita100]

Najbardziej znane danie postne na Warmii i Mazurach.
Ale tak sie jakoś stało, że mało kto o nim pamięta.
Może spróbujemy go rozpropagować ? To jest dawna tradycja.

"ślepy śledź", czyli śledź ...bez ryby. Do wody dodawano trochę octu, liści
bobkowych, soli, pokrojonej cebuli i wszystko gotowano. Po ostygnięciu wlewano
trochę mleka lub śmietany po to, by wszystko smakowało jak śledź. Do tego
dodawano dłubane, czyli gotowane w mundurkach ziemniaki.
forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=38446&w=60340596&a=60340596

[rita100]

"Jajecznica ze skwarkami smakuje o każdej porze dnia. Je sie na Warmii i
Mazurach na pierwsze śniadanie i na drugie, w obiad też się nada i na
podwieczorek, a na kolacje smakuje na nowo."

[rita100]

"Łod Boga wszelka strawa
toć zaboczyć ni mosz prawa"

[rita100]

w Zakopanym
schlesien.nwgw.de/foto/displayimage.php?album=425&pos=23

[szwager_z_laband]

jak niy widziauas? - dyc u mie na galerii widziauas - jeszcze sie
pytauas co to je

[rita100]

No tak, ale nie skojarzyłam tego sobie z potrawą mazurską. A to jest zastrzeżona
potrawa mazurska i tak powinno sie to okreslać.
Skąd więc to w górach ?

[rita100]

"W dniu 1 czerwca 2006 roku na Listę Produktów Tradycyjnych został wpisany w
kategorii Wyroby piekarnicze i cukiernicze: "Sękacz mazurski" (woj.
warmińsko-mazurskie)"
www.minrol.gov.pl/DesktopModules/Announcement/ViewAnnouncement.aspx?ModuleID=1419&TabOrgID=1520&LangId=0&AnnouncementId=5325&ModulePositionId=1960

[rita100]

W dniu 29 lutego 2008 roku na Listę Produktów Tradycyjnych została wpisana w
kategorii Napoje (alkoholowe i bezalkoholowe): "Niedźwiedziówka mazurska
nalewka" (woj. warmińsko-mazurskie)

www.mrirw.pl/DesktopModules/Announcement/ViewAnnouncement.aspx?ModuleID=1422&TabOrgID=1520&LangId=0&AnnouncementId=9464&ModulePositionId=1963

[rita100]

"Tradycja sporządzania alkoholowego napoju, którego głównym składnikiem był miód
i spirytus, sięga na ziemiach zwanymi dziś Warmią i Mazurami kilku stuleci.
Mazurzy zawsze pili dużo. Jak zauważa Rafał Wolski we wstępie do książki Smak
Mazur. Kuchnia dawnych Prus Wschodnich, która jest pierwszą w języku polskim
próbą opisania kuchni ziem dawnych Prus Wschodnich, (… zamiłowanie mieszkańców
wsi do napojów wyskokowych było przedmiotem troski duchowieństwa (stąd liczne w
XIX i XX w. inicjatywy trzeźwościowe) i administracji, a także złośliwych uwag,
w których celowali niemieccy etnografowie. Spożycie rozmaitych trunków wiązało
się oczywiście z solidną i obfitą tutejszą kuchnią oraz surowym klimatem. Pito
najczęściej okowitę i wódkę: piwo, choć obecne nie było koniecznym do nich
dodatkiem (Smak Mazur. Kuchnia dawnych Prus Wschodnich, Oficyna Wydawnicza
Retman, Baobab, Dąbrówno-Warszawa 2006, wstęp Rafał Wolski, tłumaczenia
przepisów Tadeusz Ostojski). "

[rita100]

"Sporządzano w Prusach Wschodnich niezliczone rodzaje nalewek, likierów i
aromatyzowanych wódek. Najsłynniejsza w tej grupie alkoholi była na pewno
niedźwiedziówka (niem. Bärenfang), trunek na miodzie, wedle tradycji używany
niegdyś przez mieszkańców krainy do odurzania niedźwiedzi, aby móc je żywcem
schwytać. Do dzisiaj nie rozstrzygnięto sporu o to, czy oby na pewno chodziło o
schwytanie żywcem. W wolnym przekładzie (słowo to nie ma polskiego odpowiednika)
Bärenfang oznaczać może łów lub połów misia. Jedna z mazurskich opowieści brzmi:
Dawno, dawno temu tereny Mazur pokrywały puszcze, w których mieszkały
niedźwiedzie. Zimy u nas długie i srogie, potrzebne więc były człowiekowi ich
futra. Niedźwiedzi było sporo, ale trudno je było człowiekowi upolować. Na
pomysł jak sobie poradzić z misiami wpadły pruskie baby – niedźwiedzie lubią
miód, a kiedy można nimi dyrygować? Wówczas jak są nafaszerowane sznapsem jak
nasze potulne nabzdryngolone chłopy. I tak powstała niedźwiedziówka, miodowa
nalewka, która przyczyniła się do tego, że na naszych terenach nie ostał się ani
jeden niedźwiedź.
Ostatni miś zabity został na Mazurach w 1804 roku w nadleśnictwie Pupy (ob.
Spychowo). Fakt ten oczywiście w żaden sposób nie wpłynął na produkcję
niedźwiedziówki. Przy jej wyrobie bazowano na miejscowych produktach: miodzie z
coraz liczniejszych zresztą pasiek i wyrabianego tu spirytusu. Pod koniec XIX
wieku stała się ona narodowym trunkiem wschodniopruskim, zwanym zresztą często
na Mazurach z litewska Meschkinnes lub Meschkinnis, zawierająca ok. 35%-40%
alkoholu. Recepturę wykorzystania miodu do produkcji napoju alkoholowego
przekazywano z pokolenia na pokolenie. Niedźwiedziówkę można podawać jako
aperitif, składnik drinków i napój do deserów, ale na Mazurach przez wieki
serwowano go przede wszystkim jako trunek rozweselający. Uczciwie trzeba też
jednak przyznać, że był on niezastąpiony w leczeniu przeziębień, a o te jak
wiadomo na Mazurach nietrudno, stosowano ją więc także profilaktycznie.
Powszechny wówczas był pogląd, że alkohol spożywany w małych ilościach jest
lekiem, za bardzo ważny naturalny środek leczniczy uznawany był od niepamiętnych
czasów miód. Niedźwiedziówkę, na którą przepisy zaczęto umieszczać we
wschodniopruskich książkach kucharskich już pod koniec XIX wieku (Lotte Lehmann,
Ostpreussische Küche und Hauswirschaft, Praddau, Königsberg 1891), na początku
wieku XX zaczęto produkować na skalę przemysłową, a nawet wysyłać w dużych
ilościach do innych regionów Rzeszy. W każdym większym wschodniopruskim
miasteczku była co najmniej jedna wytwórnia tego trunku. Oczywiście nadal
wytwarzano ją także w dworach i w bogatszych domach.
Rok 1945 nie przerwał tradycji sporządzania (teraz już w województwie
warmińsko‑mazurskim) niedźwiedziówki. W jej zachowaniu pomogła początkowo dość
liczna grupa rodzimej ludności – Warmiaków i Mazurów. Dzisiaj, choć dawnych
mieszkańców jest coraz mniej, tradycja sporządzania tego – bywa, że zdradziecko
smakowitego napoju – przekazywana jest z pokolenia na pokolenie przez polskich
mieszkańców tej ziemi, a trunek przygotowuje się nadal z miejscowych produktów –
znakomitego mazurskiego miodu i spirytusu."

[rita100]

No i jek ? Bandzieta mnieć coś z tygo na śwanta ?